Հաշվետվություն 2016 թվականին կատարած աշխատանքների

Право

Գիրքը «Աշխատանքի պաշտպանության սոցիալ-տնտեսական հարցերը», հեղինակի՝ Տերտերյան Գ.Մ.-ի կողմից ներկայացնում է աշխատանքի պաշտպանության տեսությունը և գործնական կիրառությունը սոցիալ-տնտեսական համատեքստում։ Այն ուսումնասիրում է աշխատանքի պաշտպանվածության մակարդակի բարձրացմանը, աշխատողների առողջության և անվտանգության ապահովման միջոցներին, ինչպես նաև աշխատանքային հարաբերությունների կազմակերպմանը վերաբերող հիմնախնդիրները։ Գիրքը քննարկում է աշխատանքի պաշտպանության ոլորտում կիրառվող քաղաքականություն, կանոնակարգեր, իրավաբանական ու տնտեսական առնչություններ, որոնք ուղղված են աշխատողների իրավունքների պաշտպանության բարձրացմանը, ինչպես նաև տնտեսության զարգացումը դրանից բխող ազդեցություններով։ Այն ընդգրկում է նաև աշխատավայրում վտանգների կանխարգելման և թերի կառավարման դեպքում առաջացող սոցիալ-տնտեսական հետևանքները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել թե՛ պետական պաշտոնյաների, թե՛ ձեռնարկությունների ղեկավարների, թե՛ աշխատաշուկայի մասնագետների և ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են աշխատանքի պաշտպանության հիմնահարցերով։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում պատճառական իմաստ արտահայտող բայերի վալենտական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում է, թե ինչպես են այդ բայերը կապվում նախադասության տարբեր անդամների հետ, ինչպիսի շարահյուսական կառուցվածքներ են ձևավորում և ինչ դեր ունեն գործողության պատճառի, կատարողի, ազդեցության ենթարկվող անձի կամ առարկայի և գործողության արդյունքի արտահայտման մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բայի իմաստային և շարահյուսական վալենտականությանը, այսինքն՝ այն հնարավորություններին, որոնց միջոցով բայը կարող է իր շուրջը միավորել տարբեր լեզվական միավորներ և ձևավորել ամբողջական կառուցվածք։ Վերլուծվում են պատճառական բայերի գործածության տարբեր ձևեր, դրանց կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնց դեպքում բայի վալենտական կառուցվածքը կարող է փոփոխվել։ Աշխատությունը ներկայացնում է պատճառականության և վալենտականության փոխկապակցվածությունը և օգնում է ավելի խորությամբ հասկանալ ժամանակակից անգլերենի բայական համակարգի կառուցվածքային ու իմաստային օրինաչափությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել անգլերենի քերականություն, բառագիտություն, իմաստաբանություն և շարահյուսություն ուսումնասիրողների, ինչպես նաև լեզվաբանական հետազոտություններով զբաղվողների համար։

Технология

Կիրառական մեխանիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կետային հենարաններով ուղղանկյուն և շրջանաձև սալերի տատանումների տեսական ու հաշվարկային ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարբեր երկրաչափական ձևերով սալերի դինամիկական վարքը, հենման պայմանների ազդեցությունը և տատանողական գործընթացների ձևավորման հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կետային հենարանների քանակին ու տեղադրմանը, սալերի երկրաչափական և մեխանիկական պարամետրերին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը սեփական տատանումների հաճախականությունների և ձևերի վրա։ Վերլուծվում են համապատասխան սահմանային խնդիրների մաթեմատիկական ձևակերպումները, շարժման հավասարումները և դրանց լուծման վերլուծական ու թվային մոտեցումները։ Քննարկվում են ուղղանկյուն և շրջանաձև սալերի տատանողական բնութագրերի տարբերությունները, դինամիկական կայունության գնահատման խնդիրները և կառուցվածքային պարամետրերի նպատակահարմար ընտրության հնարավորությունները։ Ստացված մոտեցումները կարող են կիրառվել բարակապատ կառուցվածքների հաշվարկման, նախագծման և դինամիկական բնութագրերի գնահատման ժամանակ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կառուցվածքային մեխանիկայի, տատանումների տեսության, առաձգականության տեսության և ինժեներական կառուցվածքների հաշվարկման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Հովհաննես Իմաստասեր Օձնեցու գրական և եկեղեցագիտական ժառանգության լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նրա երկերը դիտարկելով VIII դարի հայ գրավոր մշակույթի և գրաբարի զարգացման համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հեղինակի ստեղծագործություններում գործածված բառապաշարի, ձևաբանության, շարահյուսության, դարձվածաբանության և ոճական արտահայտչամիջոցների քննության վրա՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ինչպես ժամանակաշրջանին բնորոշ ընդհանուր լեզվական օրինաչափությունները, այնպես էլ անհատական հեղինակային լեզվի առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում բառերի իմաստային կառուցվածքը, բառընտրության սկզբունքները, եկեղեցական, աստվածաբանական, դավանաբանական և կանոնագիտական հասկացությունների արտահայտման համար կիրառվող եզրույթները, ինչպես նաև դրանց տեղը միջնադարյան հայերեն մասնագիտական բառապաշարի համակարգում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գրաբարյան բառապաշարի տարբեր շերտերին, հոմանիշային հարաբերություններին, վերացական հասկացությունների անվանումներին և այն լեզվական միջոցներին, որոնց օգնությամբ ձևակերպվում են աստվածաբանական ու փիլիսոփայական բարդ գաղափարներ։ Ձևաբանական մակարդակում ուսումնասիրվում են անվանական և բայական համակարգերի կիրառության առանձնահատկությունները, հոլովական ու խոնարհման ձևերը, դերանունների, մակբայների, կապերի և շաղկապների գործածությունը՝ դրանք համադրելով դասական գրաբարի լեզվական նորմերի հետ։ Շարահյուսական քննության ընթացքում կարևորվում են պարզ և բարդ նախադասությունների կառուցվածքը, ստորադասական հարաբերությունների արտահայտման եղանակները, շարադասությունը, նախադասության անդամների կապակցման ձևերը և ծավալուն տրամաբանական կառուցվածքների կազմակերպման միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն լեզվական կառույցներին, որոնք պայմանավորված են երկերի աստվածաբանական, մեկնողական, կանոնական կամ բանավիճային բնույթով։ Ոճագիտական տեսանկյունից դիտարկվում են կրկնությունները, հակադրությունները, զուգահեռ կառուցվածքները, հռետորական հարցերը, դիմումները և այլ արտահայտչամիջոցներ, որոնց միջոցով հեղինակն ուժեղացնում է խոսքի տրամաբանական, համոզիչ կամ հուզական ազդեցությունը։ Ուսումնասիրվում է նաև աստվածաշնչյան լեզվի և վաղ քրիստոնեական մատենագրական ավանդույթի ազդեցությունը՝ պարզելու դրանց դերը հեղինակի բառապաշարի, շարահյուսության և ոճի ձևավորման գործում։ Միաժամանակ կարևորվում են այն առանձնահատկությունները, որոնք կարող են վկայել լեզվի պատմական զարգացման և դասական գրաբարի հետագա փոփոխությունների մասին։ Երկերի լեզվական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնել VIII դարի հայերենի վիճակը, գրական լեզվի գործառական հնարավորությունները և եկեղեցագիտական ու գիտական մտքի արտահայտման համար ձևավորված լեզվական համակարգը։ Առանձին նշանակություն ունի հեղինակային լեզվի և ժամանակաշրջանի ընդհանուր մատենագրական ավանդույթի հարաբերակցության բացահայտումը, քանի որ այդ համեմատությունը հնարավորություն է տալիս որոշել, թե որ լեզվական հատկանիշներն են ընդհանուր գրաբարյան ժառանգության դրսևորումներ, իսկ որոնք կարող են բնորոշ լինել հենց հեղինակի անհատական ոճին։ Հետազոտությունը կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունի նաև հայերենի պատմական բառագիտության և տերմինաբանության ուսումնասիրության համար, քանի որ եկեղեցական ու աստվածաբանական բնույթի երկերում պահպանվել են բազմաթիվ հասկացություններ և արտահայտություններ, որոնք արտացոլում են միջնադարյան հայկական մտավոր մշակույթի զարգացումը։ Լեզվական փաստերի համակարգված քննությունը նպաստում է ոչ միայն տվյալ հեղինակի մատենագրական ժառանգության առավել խոր ընկալմանը, այլև գրաբարի պատմության տարբեր փուլերի, հայ աստվածաբանական լեզվի և միջնադարյան գիտական ու եկեղեցական տերմինաբանության զարգացման ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմության, գրաբարի, պատմական քերականության, բառագիտության, ոճագիտության, հայ միջնադարյան մատենագրության և Հայոց եկեղեցու գրավոր ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող լեզվաբանների, հայագետների, բանասերների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Экономика

Պահանջարկը տնտեսագիտության հիմնական հասկացություններից մեկն է, որը արտահայտում է սպառողների պատրաստակամությունն ու կարողությունը ձեռք բերելու որոշակի ապրանք կամ ծառայություն տվյալ ժամանակահատվածում՝ որոշակի գնով։ Այն ցույց է տալիս ոչ միայն մարդկանց ցանկությունը, այլ նաև նրանց իրական գնողունակությունը, այսինքն՝ ֆինանսական հնարավորությունները։ Պահանջարկի մեծությունը կախված է մի շարք գործոններից, որոնցից ամենակարևորը ապրանքի գինն է․ սովորաբար գործում է պահանջարկի օրենքը, ըստ որի՝ գնի բարձրացման դեպքում պահանջարկը նվազում է, իսկ գնի նվազման դեպքում՝ աճում։ Բացի գնից, պահանջարկի վրա ազդում են նաև եկամուտների մակարդակը, սպառողների նախասիրությունները, փոխարինող և լրացնող ապրանքների գները, ինչպես նաև սպասումները ապագա գների վերաբերյալ։ Պահանջարկը ներկայացվում է պահանջարկի կորի միջոցով, որը ցույց է տալիս գնի և պահանջվող քանակի միջև կապը։ Այն կարևոր դեր ունի շուկայական տնտեսության գործում, քանի որ արտադրողները իրենց արտադրական որոշումները հաճախ հիմնավորում են պահանջարկի փոփոխությունների վրա՝ փորձելով համապատասխանել սպառողների կարիքներին։ Պահանջարկի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս հասկանալ շուկայի վարքագիծը, կանխատեսել տնտեսական փոփոխությունները և մշակել արդյունավետ տնտեսական քաղաքականություն։

Педагогика

Այս աշխատությունը նվիրված է մասնագիտական կրթական ծրագրերի կատարելագործման հիմնախնդրին՝ աշխատաշուկայի փոփոխվող պահանջները կրթական գործընթացում արդյունավետորեն հաշվի առնելու տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության կենտրոնում կրթության և զբաղվածության ոլորտների փոխկապակցվածությունն է, մասնավորապես՝ այն հարցը, թե ինչպես պետք է ձևավորվեն և պարբերաբար թարմացվեն մասնագիտական կրթական ծրագրերը, որպեսզի շրջանավարտների գիտելիքները, կարողությունները և հմտությունները համապատասխանեն գործատուների ու տնտեսության իրական պահանջներին։ Աշխատությունում կարևորվում է աշխատաշուկայի միտումների, մասնագիտությունների նկատմամբ պահանջարկի, նոր մասնագիտական դերերի առաջացման և տեխնոլոգիական փոփոխությունների ուսումնասիրությունը։ Այդ տվյալների հիման վրա հնարավոր է գնահատել գործող կրթական ծրագրերի համապատասխանությունը և բացահայտել այն գիտելիքներն ու կարողությունները, որոնց ձևավորման ուղղությամբ անհրաժեշտ են փոփոխություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական և գործնական հմտությունների զարգացմանը, քանի որ ժամանակակից աշխատաշուկան պահանջում է ոչ միայն տեսական պատրաստվածություն, այլև խնդիրների լուծման, հաղորդակցության, թիմային աշխատանքի, թվային գործիքների կիրառման և մասնագիտական միջավայրում ինքնուրույն գործելու կարողություններ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ կրթական ծրագրերի մշակման և վերանայման մեխանիզմներին, ուսումնական արդյունքների ձևակերպմանը, առարկաների բովանդակության արդիականացմանը, գործնական ուսուցման ընդլայնմանը և գործատուների ներգրավմանը կրթական գործընթացում։ Կարևոր ուղղություն է նաև կրթական հաստատությունների և կազմակերպությունների համագործակցության զարգացումը՝ պրակտիկաների, ուսումնաարտադրական ուսուցման, համատեղ նախագծերի և աշխատաշուկայի վերաբերյալ տեղեկատվության փոխանակման միջոցով։ Աշխատությունում կարող է քննարկվել նաև շրջանավարտների զբաղվածության և կարիերայի վերաբերյալ տվյալների օգտագործումը՝ կրթական ծրագրերի արդյունավետությունը գնահատելու և անհրաժեշտ փոփոխություններ կատարելու նպատակով։ Կրթության որակի բարձրացման տեսանկյունից կարևոր է ստեղծել ճկուն համակարգ, որը հնարավորություն կտա արագ արձագանքել տնտեսության կառուցվածքային փոփոխություններին և նոր մասնագիտական պահանջներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև կրթական ծրագրերի միջազգային փորձի, որակավորումների շրջանակների և կարողունակությունների վրա հիմնված կրթության մոտեցումների վերլուծություն։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բուհերի և մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների ղեկավարների, դասախոսների, կրթության կառավարման մասնագետների, գործատուների, կրթական քաղաքականություն մշակողների և ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, այն կարևորում է կրթական համակարգի և աշխատաշուկայի շարունակական կապը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել մասնագիտական կրթության համապատասխանությունը, շրջանավարտների մրցունակությունը և նրանց հաջող ինտեգրումը մասնագիտական գործունեության մեջ։