Հայ արդի գրական մամուլը (1990-2010 թթ.)

Технология

Սա գիտական-տեխնոլոգիական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է կաթնամթերքի արտադրության մեջ երկրորդային հումքի օգտագործման ազդեցության գնահատմանը՝ մասնավորապես «Լոռի» տեսակի պանրի կենսատեխնոլոգիական գործընթացների և որակական ցուցանիշների վրա։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են կաթի վերամշակման ընթացքում առաջացող երկրորդային հումքի (օրինակ՝ շիճուկի և այլ կողմնակի արտադրանքների) կիրառման հնարավորությունները, դրանց ազդեցությունը խմորման, միկրոֆլորայի զարգացման, սպիտակուցային կառուցվածքի ձևավորման և հասունացման գործընթացների վրա։ Քննարկվում են պանրի ֆիզիկաքիմիական, միկրոկենսաբանական և օրգանոլեպտիկ հատկությունների փոփոխությունները՝ կախված տեխնոլոգիական ռեժիմներից և հումքի կազմից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական գործընթացների օպտիմալացմանը, սննդային արժեքի պահպանմանը և վերջնական արտադրանքի անվտանգության ապահովմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի սննդարդյունաբերության, կենսատեխնոլոգիայի և կաթնամթերքի տեխնոլոգիայի ոլորտներում՝ նպաստելով արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը և որակյալ, մրցունակ պանրատեսակների ստացմանը։

История

Աշխատությունը ներկայացնում է սոցիալիստական մրցության առաջամարտիկներին նվիրված գրականության հանձնարարական մատենագիտական ցանկ՝ ընդգրկելով Հայկական ՍՍՀ արդյունաբերության և գյուղատնտեսության ոլորտներում առաջավոր փորձի, արտադրական նորարարությունների և աշխատավորական շարժման վերաբերյալ հրատարակությունները։ Այն համակարգում է տարբեր աղբյուրներ՝ գիտական ուսումնասիրություններ, ժողովածուներ, վիճակագրական նյութեր և պրոպագանդիստական բնույթի հրատարակություններ, որոնք անդրադառնում են սոցիալիստական մրցության կազմակերպման, զարգացման և արդյունքների գնահատման հարցերին։ Գրքում նյութերը դասակարգված են ըստ ոլորտների՝ արդյունաբերություն և գյուղատնտեսություն, ինչպես նաև ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ առաջավոր փորձ, արտադրողականության բարձրացում, աշխատանքային կազմակերպում և սոցիալիստական պարտավորությունների իրականացում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայկական ՍՍՀ-ի առաջատար ձեռնարկությունների և կոլտնտեսությունների գործունեությանը, ինչպես նաև արտադրական առաջամարտիկների փորձի տարածմանը։ Աշխատությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական և մեթոդական ուղեցույց հետազոտողների, գրադարանավարների և պատմական ուսումնասիրություններով զբաղվող մասնագետների համար՝ նպաստելով խորհրդային արտադրական մշակույթի ուսումնասիրմանը և համակարգմանը։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է գլխուղեղի նորադրեներգիկ համակարգի և ուղեղիկի կենտրոնական կորիզների նեյրոնային ակտիվության միջև ֆունկցիոնալ փոխազդեցությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում նորադրենալինային նյարդային մեխանիզմների հնարավոր մոդուլացնող ազդեցությունն է ուղեղիկի խորքային կառուցվածքների նեյրոնների ինքնաբուխ կամ ֆոնային իմպուլսային գործունեության վրա։ Քննվում են ուղեղիկի կենտրոնական կորիզների ֆունկցիոնալ կազմակերպման առանձնահատկությունները, դրանց մասնակցությունը շարժողական գործընթացների կարգավորմանը և կենտրոնական նյարդային համակարգի տարբեր բաժինների հետ ունեցած փոխադարձ կապերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նորադրեներգիկ համակարգին՝ որպես նեյրոնների գրգռելիության, սինապսային հաղորդման և նյարդային ցանցերի ընդհանուր ակտիվության կարգավորման կարևոր մեխանիզմներից մեկին։ Ֆոնային իմպուլսային ակտիվությունը դիտարկվում է որպես նեյրոնների ֆունկցիոնալ վիճակը բնութագրող ցուցանիշ, որի փոփոխությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել նյարդաքիմիական ազդեցությունների ուղղվածությունն ու բնույթը։ Վերլուծվում են նեյրոնային իմպուլսների հաճախականության, ռիթմայնության և ակտիվության ժամանակային կազմակերպման փոփոխությունները՝ նորադրեներգիկ կարգավորման հետ դրանց հնարավոր կապերը բացահայտելու նպատակով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ուղեղիկի տարբեր կենտրոնական կորիզների արձագանքների համեմատական ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց նեյրոնները կարող են տարբերվել ֆունկցիոնալ նշանակությամբ և նյարդաքիմիական ազդեցությունների նկատմամբ զգայունությամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել նեյրոֆիզիոլոգիական և էլեկտրոֆիզիոլոգիական դիտարկումները՝ ստացված տվյալները նյարդային համակարգի ընդհանուր կարգավորիչ մեխանիզմների համատեքստում մեկնաբանելու համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ուղեղիկի գործունեության և գլխուղեղի մոդուլացնող համակարգերի փոխազդեցության նշանակությանը շարժումների համաձայնեցման, մկանային տոնուսի, դիրքային վերահսկողության և շարժողական արձագանքների կազմակերպման գործընթացներում։ Նման ուսումնասիրությունները նպաստում են ուղեղիկի նեյրոնային ցանցերի աշխատանքի և դրանց նյարդաքիմիական կարգավորման վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նյարդաֆիզիոլոգիայի, նյարդաքիմիայի և էլեկտրոֆիզիոլոգիայի մոտեցումները՝ կենտրոնական նյարդային համակարգում նորադրեներգիկ կարգավորման և ուղեղիկային նեյրոնների ֆոնային ակտիվության փոխկապակցվածությունը բացահայտելու նպատակով։

Технология

Աշխատանքը նվիրված է ինտեգրալ դինամիկ հիշող սարքերի նախագծման ինքնուսուցվող միջոցների մշակմանը և դրանց հետազոտությանը։ Ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունը էլեկտրոնային հիշողության սարքերի նախագծման գործընթացի ավտոմատացման և կատարելագործման խնդիրն է՝ օգտագործելով ինքնուսուցման, ալգորիթմական որոնման և համակարգչային նախագծման ժամանակակից մոտեցումներ։ Դինամիկ հիշող սարքերը կարևոր դեր են կատարում թվային համակարգերում, սակայն դրանց նախագծումը պահանջում է մեծ թվով փոխկապակցված տեխնիկական պարամետրերի, էլեկտրական բնութագրերի և կառուցվածքային սահմանափակումների հաշվառում։ Այդ պատճառով աշխատանքի առանցքում այնպիսի նախագծային գործիքների ստեղծումն է, որոնք կարող են ոչ միայն իրականացնել նախապես սահմանված գործողությունների հաջորդականություն, այլև նախագծման ընթացքում կուտակել փորձ, վերլուծել ստացված արդյունքները և դրա հիման վրա բարելավել հետագա լուծումները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են ինտեգրալ հիշող սարքերի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, դրանց նախագծման փուլերը, հիմնական տեխնիկական պահանջները և նախագծային պարամետրերի փոխադարձ ազդեցությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ինքնուսուցվող համակարգի կառուցվածքին, դրա տեղեկատվական ապահովմանը, գիտելիքների ներկայացման ձևերին և նախագծային որոշումների ընտրության մեխանիզմներին։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավտոմատացնել նախագծողի կողմից սովորաբար կատարվող որոշ գործողություններ և նվազեցնել նախագծման ընթացքում անհրաժեշտ փորձարկումների ու կրկնվող հաշվարկների ծավալը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև հիշող սարքի աշխատանքի մոդելավորման, պարամետրերի գնահատման, սխալների հայտնաբերման և նախագծային տարբերակների համեմատության մեթոդներ։ Ինքնուսուցման բաղադրիչը հատկապես կարևոր է այն դեպքերում, երբ նախագծային խնդիրը ունի մեծ թվով հնարավոր լուծումներ, և օպտիմալ տարբերակի ընտրությունը պահանջում է բազմաթիվ պարամետրերի համատեղ գնահատում։ Համակարգը կարող է օգտագործել նախորդ նախագծերի կամ մոդելավորման արդյունքները՝ նոր խնդիրների լուծման ժամանակ ավելի արդյունավետ նախագծային որոշումներ առաջարկելու համար։ Այսպիսով, հետազոտությունը միավորում է միկրոէլեկտրոնիկայի, ավտոմատացված նախագծման, համակարգչային մոդելավորման և արհեստական բանականության տարրերը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ինտեգրալ հիշող սարքերի նախագծման արդյունավետությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մշակված միջոցների փորձարարական հետազոտությանը, դրանց աշխատանքի գնահատմանը և ավանդական նախագծման մոտեցումների հետ համեմատությանը։ Գնահատման չափանիշները կարող են ներառել նախագծման ժամանակի կրճատումը, ստացված լուծումների տեխնիկական որակը, նախագծային սխալների նվազեցումը, հաշվարկային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը և համակարգի՝ նոր նախագծային իրավիճակներին հարմարվելու կարողությունը։ Ուսումնասիրությունը նաև ընդգծում է ինքնուսուցվող նախագծման համակարգերի զարգացման հեռանկարները, քանի որ ինտեգրալ սխեմաների բարդության աճի պայմաններում ամբողջությամբ ձեռքով իրականացվող նախագծային գործընթացները դառնում են ավելի ժամանակատար և պահանջում են մասնագիտացված գիտելիքների մեծ ծավալ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի մշակել և հետազոտել այնպիսի ծրագրային և մեթոդական գործիքներ, որոնք կարող են աջակցել ինտեգրալ դինամիկ հիշող սարքերի նախագծմանը, ավտոմատացնել նախագծային որոշումների մի մասը և ժամանակի ընթացքում կատարելագործել իրենց աշխատանքի արդյունավետությունը կուտակված փորձի հիման վրա։ Թեման կարևոր նշանակություն ունի միկրոէլեկտրոնիկայի և ավտոմատացված նախագծման համակարգերի զարգացման համար, քանի որ ինքնուսուցվող նախագծային միջոցների կիրառումը կարող է նպաստել ավելի արագ, ճկուն և արդյունավետ ինտեգրալ սխեմաների ստեղծմանը։

Психология

Այս գիրքը նվիրված է զինվորների հոգեկան առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը, գնահատման գործիքներին և անձնական ու խմբային հոգեբանական պատրաստվածության զարգացման մեթոդներին։ Աշխատությունում ներկայացվում են զինծառայողի հոգեկան կայունության, սթրեսակայունության, ուշադրության, կամային հատկանիշների, հուզական վերահսկման և հաղորդակցման ունակությունների ձևավորման սկզբունքները։ Հեղինակը անդրադառնում է ինչպես տեսական հոգեբանական հիմքերին, այնպես էլ գործնական մեթոդներին, որոնք կիրառվում են զինվորական միջավայրում՝ մարտական պատրաստվածությունը բարձրացնելու, ճնշման պայմաններում արդյունավետ որոշումներ կայացնելու և հոգեբանական ծանրաբեռնվածությունը հաղթահարելու համար։ Գրքում քննարկվում են նաև առաջնորդության հոգեբանական կողմերը, խմբային համախմբվածության կարևորությունը, կոնֆլիկտների կանխարգելումը և զինվորների մոտ պատասխանատվության ու կարգապահության ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հոգեբանական ախտորոշման մեթոդներին, հարցաշարերին, դիտարկման ձևերին և ուսումնական վարժանքներին, որոնք նպաստում են զինծառայողների անհատական կարողությունների բացահայտմանը և զարգացմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ռազմական հոգեբանների, սպաների, հրամանատարների, ինչպես նաև հոգեբանությամբ և մարդու վարքային առանձնահատկություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

История

Աշխատությունը կենտրոնանում է պատմական զանգվածային բռնությունների, դրանց հիշողության և հետագա ժխտողական քաղաքականությունների փոխհարաբերությունների վրա՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ մեկ դար շարունակ ձևավորված քաղաքական, հասարակական և պատմագիտական բանավեճերին։ Ուսումնասիրության առանցքում այն մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով պատմական իրադարձությունների մեկնաբանությունը կարող է դառնալ պետական քաղաքականության, ազգային ինքնության, դիվանագիտական հարաբերությունների և հանրային հիշողության մաս։ Քննության են առնվում ժխտման տարբեր դրսևորումները՝ փաստերի վիճարկումից և պատասխանատվության հարցի վերաիմաստավորումից մինչև պատմական իրադարձությունների այլընտրանքային մեկնաբանությունների առաջադրում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում պատմական սկզբնաղբյուրների, վկայությունների, դիվանագիտական փաստաթղթերի և հետագա պատմագիտական ուսումնասիրությունների նշանակությանը՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես է ձևավորվում փաստագրական հիմքը և ինչպես են դրա շուրջ զարգանում հակադիր մեկնաբանություններ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հիշողության փոխանցման գործընթացին՝ ուսումնասիրելով վերապրածների և նրանց սերունդների պատմությունները, սփյուռքյան համայնքների հիշողության մշակույթը, հուշահամալիրների, կրթության, գրականության և հանրային քննարկումների դերը։ Առանձին ուղղություն է միջազգային ճանաչման գործընթացների և դրանց շուրջ ծավալված քաղաքական ու դիվանագիտական բանավեճերի վերլուծությունը՝ առանց դրանք մեկ միասնական քաղաքական դիրքորոշման վերածելու։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր է նաև տարբերակել ակադեմիական պատմագիտական բանավեճը փաստերի կանխամտածված ժխտումից կամ աղավաղումից՝ գնահատելով աղբյուրների հավաստիությունը, փաստարկների կառուցվածքը և պատմական գիտելիքի ձևավորման սկզբունքները։ Թեման դիտարկվում է նաև մարդու իրավունքների և զանգվածային ոճրագործությունների հիշողության ավելի լայն համատեքստում, որտեղ անցյալի ճանաչման և հիշատակման հարցերը փոխկապակցվում են արդարության, պատասխանատվության և պատմական հիշողության պահպանման խնդիրների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը համադրում է պատմագիտության, հիշողության ուսումնասիրությունների, ցեղասպանագիտության և միջազգային հարաբերությունների մոտեցումները՝ ներկայացնելով, թե ինչպես կարող է պատմական իրադարձության շուրջ ձևավորված ժխտողական դիսկուրսը պահպանվել և փոփոխվել տասնամյակների ընթացքում ու ազդեցություն ունենալ հասարակական հիշողության և միջպետական հարաբերությունների վրա։