Հայ ժողովրդական մշակույթ, հատոր XII. հանրապետական գիտաժողովի նյութեր

Педагогика

Այս ռեֆերատը վերաբերում է գնահատման համակարգին դպրոցական կրթության մեջ, որը հանդիսանում է ուսումնական գործընթացի կարևոր բաղադրիչ և նպատակ ունի չափել, վերլուծել ու գնահատել աշակերտների գիտելիքների, հմտությունների և կարողությունների մակարդակը։ Գնահատումը ոչ միայն արդյունքի արձանագրում է, այլ նաև ուսուցման գործընթացի կարգավորման և բարելավման միջոց, քանի որ այն օգնում է ինչպես ուսուցիչներին, այնպես էլ աշակերտներին հասկանալ ուսումնական առաջընթացը և բացահայտել բացթողումները։ Դպրոցական համակարգում գնահատումը կարող է լինել ընթացիկ, որը իրականացվում է ուսուցման ընթացքում և նպաստում է շարունակական վերահսկողությանը, և ամփոփիչ, որը կատարվում է որոշակի ժամանակահատվածի վերջում՝ օրինակ կիսամյակի կամ տարվա ավարտին։ Բացի այդ, կիրառվում են նաև ձևավորող և վերջնական գնահատման մոտեցումներ, որտեղ ձևավորող գնահատումը ուղղված է ուսուցման բարելավմանը, իսկ վերջնականը՝ արդյունքի ամփոփմանը։ Գնահատման հիմնական գործիքներն են գրավոր աշխատանքները, բանավոր հարցումները, թեստերը, նախագծային աշխատանքները և գործնական առաջադրանքները։ Ժամանակակից կրթական համակարգերում կարևոր է համարվում նաև գնահատման արդարությունն ու օբյեկտիվությունը, որպեսզի յուրաքանչյուր աշակերտ ստանա իր իրական կարողություններին համապատասխան գնահատական։ Գնահատումը նաև ունի մոտիվացիոն դեր, քանի որ այն խթանում է սովորելու հետաքրքրությունը և պատասխանատվության զգացումը, սակայն սխալ կիրառման դեպքում կարող է առաջացնել սթրես կամ սխալ մրցակցություն։ Այդ պատճառով արդյունավետ գնահատման համակարգը պետք է լինի հավասարակշռված, թափանցիկ և ուղղված լինի ոչ միայն վերահսկմանը, այլև ուսուցման զարգացմանը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է հասարակության զարգացվածության մակարդակի գնահատման ժամանակակից համաթվերի, դրանց կիրառման մեթոդաբանության և կատարելագործման ուղիների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են սոցիալ-տնտեսական զարգացման գնահատման հիմնական ցուցանիշները, դրանց ձևավորման սկզբունքները և տարբեր երկրների ու տարածաշրջանների համեմատական վերլուծության հնարավորությունները։ Քննարկվում են մարդկային զարգացման, կենսամակարդակի, կրթության, առողջապահության, տնտեսական ակտիվության և սոցիալական բարեկեցության գնահատման չափորոշիչները, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությունը հասարակության ընդհանուր առաջընթացի հետ։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են առկա համաթվերի առավելություններն ու սահմանափակումները, տվյալների հավաքագրման և մշակման մեթոդները, ինչպես նաև ավելի ամբողջական և ճշգրիտ գնահատման համակարգերի ձևավորման հնարավորությունները։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, սոցիոլոգների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և հասարակագիտական ուղղություններով սովորող ուսանողների համար։

Другие предметы

Կենսաքիմիական և կենսատեխնոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Aspergillus ցեղի սնկերի թիրոզինազ ֆերմենտի սինթեզի պայմանների օպտիմալացման և դրա ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ֆերմենտի առաջացման վրա ազդող սննդային ու միջավայրային գործոնները, մշակման պայմանները և կենսասինթեզի արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սննդամիջավայրի բաղադրության, ջերմաստիճանի, թթվայնության և մշակման տևողության ազդեցությանը ֆերմենտային ակտիվության վրա։ Վերլուծվում են ստացված թիրոզինազի հիմնական ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը, ակտիվության և կայունության պայմանները, ինչպես նաև տարբեր գործոնների ազդեցությունը ֆերմենտի գործառական հատկությունների վրա։ Քննարկվում են ֆերմենտի ստացման, առանձնացման և բնութագրման մեթոդական մոտեցումները, ինչպես նաև կենսատեխնոլոգիական գործընթացների արդյունավետ կազմակերպման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները սնկային ծագման ֆերմենտների կենսասինթեզի կարգավորման և դրանց հատկությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիայի, ֆերմենտաբանության, մանրէաբանության և կենսատեխնոլոգիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Математика

Տեսական ֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գլանային համաչափությամբ անհամասեռ միջավայրում շարժվող լիցքավորված մասնիկի ճառագայթման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մասնիկի շարժման և միջավայրի էլեկտրամագնիսական հատկությունների փոխազդեցության հիմնական օրինաչափությունները, ինչպես նաև ճառագայթման առաջացման ֆիզիկական պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջավայրի անհամասեռության, գլանային երկրաչափության և մասնիկի շարժման պարամետրերի ազդեցությանը առաջացող էլեկտրամագնիսական դաշտի կառուցվածքի վրա։ Վերլուծվում են Մաքսվելի հավասարումների համապատասխան լուծումները, ճառագայթման սպեկտրային ու անկյունային բնութագրերը և էներգիայի տարածման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև սահմանային պայմանների ընտրության, տարբեր տարածական տիրույթներում դաշտերի վարքի և համակարգի երկրաչափական ու ֆիզիկական պարամետրերից ճառագայթման կախվածության խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները լիցքավորված մասնիկների և բարդ կառուցվածք ունեցող միջավայրերի էլեկտրադինամիկական փոխազդեցության վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տեսական ֆիզիկայի, էլեկտրադինամիկայի, ռադիոֆիզիկայի և լիցքավորված մասնիկների ճառագայթման երևույթների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Сельское хозяйство

Այս աշխատությունը նվիրված է գյուղատնտեսական հողերի արդյունավետ օգտագործման, դրանց կառավարման և զարգացման տնտեսական հիմնահարցերի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի առանձնահատկությունների վրա։ Գրքում վերլուծվում են հողային ռեսուրսների ներկա վիճակը, դրանց օգտագործման արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական և բնական գործոնները, ինչպես նաև ներկայացվում են գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման, հողօգտագործման կատարելագործման և ոլորտի մրցունակության բարձրացման հնարավորությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հողերի պահպանության, ռացիոնալ բաշխման, գյուղատնտեսական քաղաքականության, ներդրումային միջավայրի, համայնքային զարգացման և ժամանակակից տնտեսական մեխանիզմների կիրառման հարցերին։ Հեղինակը ներկայացնում է հիմնավորված առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել հողային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմանը, գյուղատնտեսության կայուն զարգացմանը և մարզի սոցիալ-տնտեսական առաջընթացին։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, պետական կառավարման ներկայացուցիչների և բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են հողային քաղաքականության, գյուղատնտեսական տնտեսագիտության և տարածաշրջանային զարգացման հիմնախնդիրներով։

Педагогика

Գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության կրթության ոլորտում մանկավարժական մասնագիտական ներուժի ձևավորման և զարգացման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքի կենտրոնում ուսուցչի մասնագիտական պատրաստվածության, շարունակական զարգացման, մանկավարժական կարողությունների կատարելագործման և կրթական փոփոխություններին համապատասխանելու հիմնախնդիրներն են։ Ժամանակակից կրթական համակարգում ուսուցչի դերը չի սահմանափակվում գիտելիքի փոխանցմամբ․ մանկավարժը հանդես է գալիս որպես սովորողի զարգացման կազմակերպիչ, կրթական միջավայրի ձևավորող, խորհրդատու և նորարարական մեթոդների կիրառող։ Հետևաբար կրթության որակի բարձրացումը անմիջականորեն կապված է մանկավարժական մասնագիտական ներուժի նպատակային ձևավորման և արդյունավետ օգտագործման հետ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ապագա ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստման համակարգը, մանկավարժական կրթության բովանդակությունը, տեսական գիտելիքների և գործնական հմտությունների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև մանկավարժական պրակտիկայի կազմակերպման արդյունավետությունը։ Կարևոր ուղղություն է ուսուցիչների շարունակական մասնագիտական զարգացումը, որը հնարավորություն է տալիս թարմացնել մասնագիտական գիտելիքները, յուրացնել ժամանակակից դասավանդման մեթոդներ և արձագանքել կրթության ոլորտում տեղի ունեցող փոփոխություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի թվային տեխնոլոգիաների և նորարարական կրթական գործիքների կիրառման կարողությունների զարգացումը։ Թվայնացման պայմաններում ուսուցիչը պետք է կարողանա ոչ միայն օգտագործել տեխնիկական միջոցներ, այլև դրանք նպատակային ներառել ուսումնական գործընթացում՝ բարձրացնելով դասավանդման արդյունավետությունը և սովորողների ներգրավվածությունը։ Մանկավարժական ներուժի զարգացման կարևոր բաղադրիչ է նաև ներառական կրթության սկզբունքների կիրառումը։ Ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստվածությունը պետք է հնարավորություն տա աշխատել տարբեր կրթական կարիքներ ունեցող սովորողների հետ, ապահովել անհատական մոտեցում և ձևավորել անվտանգ ու աջակցող կրթական միջավայր։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև մանկավարժի մասնագիտական մոտիվացիայի, աշխատանքի պայմանների, սոցիալական և մասնագիտական հեղինակության, կարիերայի զարգացման հնարավորությունների և աշխատանքի գնահատման համակարգերի խնդիրներին։ Ուսուցչի մասնագիտական ներուժը կախված է ոչ միայն անհատական գիտելիքներից ու հմտություններից, այլև այն հաստատության միջավայրից, որտեղ նա աշխատում է։ Այդ պատճառով կարևոր են դպրոցների կառավարման արդյունավետությունը, մասնագիտական համագործակցության մշակույթը, փորձի փոխանակումը, մենթորությունը և մանկավարժական համայնքների ձևավորումը։ Հայաստանի կրթության ոլորտի օրինակով ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել առկա ձեռքբերումներն ու խնդիրները, գնահատել մանկավարժական կադրերի պատրաստման և վերապատրաստման գործող մոտեցումները և առանձնացնել զարգացման առավել արդյունավետ ուղղությունները։ Այդ ուղղությունների շարքում կարող են ընդգրկվել ուսուցիչների նախնական և շարունակական կրթության փոխկապակցումը, գործնական հմտությունների ամրապնդումը, վերապատրաստման ծրագրերի անհատականացումը, թվային և հետազոտական կարողությունների զարգացումը, նորարարական մանկավարժական փորձի տարածումը և մասնագիտական գնահատման համակարգերի կատարելագործումը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել նաև երիտասարդ մասնագետների ներգրավմանն ու դպրոցում նրանց մասնագիտական կայացմանը, քանի որ կրթական համակարգի երկարաժամկետ կայունության համար կարևոր է նոր սերնդի որակյալ մանկավարժական կադրերի ձևավորումը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի համակարգված կերպով ներկայացնել Հայաստանի կրթության ոլորտում մանկավարժական մասնագիտական ներուժի ձևավորման և զարգացման հիմնախնդիրները և առաջարկել դրանց լուծման հնարավոր ուղիներ։ Թեման ունի կարևոր գործնական նշանակություն, քանի որ որակյալ մանկավարժական ներուժի ձևավորումը կրթության արդյունավետության, սովորողների ուսումնառության արդյունքների բարելավման և կրթական համակարգի երկարաժամկետ զարգացման հիմնական նախապայմաններից է։