Հայաստանի մոլիբդենային խտանյութերի վերամշակության տեխնոլոգիայի մշակումը

Литература

Աշխատությունը նվիրված է հայ և պարսկալեզու միջնադարյան հոգևոր գրականության երկու նշանավոր ստեղծագործությունների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ դրանց գաղափարական, փիլիսոփայական, կրոնական, գեղարվեստական և լեզվաոճական առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության կենտրոնում մարդու և Աստծու հարաբերության, հոգևոր ինքնաճանաչման, մեղքի ու ապաշխարության, սիրո, բարոյական կատարելագործման և աստվածային ճշմարտության որոնման թեմաների արտահայտման տարբեր ձևերն են։ Քննվում է, թե քրիստոնեական և իսլամական սուֆիական մտածողության միջավայրերում ինչպես են մեկնաբանվում մարդու ներաշխարհը, երկրային գոյության սահմանափակությունը և հոգևոր վերափոխման հնարավորությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում աստվածային սիրո գաղափարին և դրա գեղարվեստական մարմնավորմանը՝ բացահայտելով նմանություններն ու տարբերությունները երկու հեղինակների աշխարհընկալման մեջ։ Համեմատական քննության կարևոր ուղղություններից է խոսողի և աստվածայինի միջև հաղորդակցության ձևը․ մի դեպքում գերակշռող աղոթական, խոստովանական ու ինքնաքննական կառուցվածքը համադրվում է մյուսի պատմողական, առակային, խորհրդանշական և ուսուցողական եղանակների հետ։ Ուսումնասիրվում են փոխաբերությունները, խորհրդանիշները, պատկերային համակարգերը, կրկնությունները և բանաստեղծական խոսքի այն միջոցները, որոնց օգնությամբ վերացական աստվածաբանական ու փիլիսոփայական գաղափարները ստանում են գեղարվեստական արտահայտություն։ Կարևորվում է նաև մարդու ներքին հակասությունների, հոգևոր ճանապարհի և բարոյական ինքնակատարելագործման պատկերումը՝ հաշվի առնելով երկու ստեղծագործությունների ձևավորման տարբեր պատմամշակութային ու կրոնական միջավայրերը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև միստիկական մտածողության առանձնահատկություններին՝ խուսափելով երկու ավանդույթների մեխանիկական նույնացումից և յուրաքանչյուր երկի գաղափարական համակարգը դիտարկելով իր սեփական մշակութային համատեքստում։ Համեմատական գրականագիտական մեթոդը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն թեմատիկ ընդհանրությունները, այլև ժանրային կառուցվածքի, հեղինակային խոսքի, պատկերավորման և հոգևոր փորձառության ներկայացման սկզբունքային տարբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը նպաստում է հայ և պարսկալեզու միջնադարյան գրականությունների միջև համեմատական երկխոսության խորացմանը՝ ցույց տալով, թե տարբեր կրոնական ու մշակութային ավանդույթներում ինչպես կարող են ձևավորվել համամարդկային հարցադրումներ մարդու հոգևոր գոյության, սիրո, ինքնաճանաչման և աստվածայինի որոնման վերաբերյալ։

История

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի պատմության ողբերգական իրադարձությունների, դրանց պատճառների, հետևանքների և պատմաքաղաքական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի բարդ փուլերը, ազգային, քաղաքական և սոցիալական զարգացումները, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնք ազդեցություն են ունեցել երկրի և ժողովրդի հետագա ընթացքի վրա։ Քննարկվում են պատմական իրադարձությունների վերլուծության տարբեր մոտեցումներ, միջազգային և տարածաշրջանային գործընթացների ազդեցությունը, ինչպես նաև պատմական հիշողության, ինքնության և մշակութային ժառանգության պահպանման խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, պատմաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և հասարակագիտական ոլորտների մասնագետների համար։

Психология

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է հուզական ինտելեկտի և անձնային առանձնահատկությունների ազդեցությունը ուսանողների ակադեմիական առաջադիմության վրա՝ ընդգծելով ճանաչողական, հուզական և վարքային գործոնների փոխկապակցվածությունը ուսումնական գործընթացում։ Նշվում է, որ հուզական ինտելեկտը, ներառյալ սեփական և ուրիշների հույզերի ճանաչումը, կառավարումը և կառուցողական արտահայտումը, կարևոր դեր ունի ուսման ընթացքում ինքնակարգավորման, սթրեսի հաղթահարման և մոտիվացիայի պահպանման մեջ։ Բարձր հուզական ինտելեկտ ունեցող ուսանողները սովորաբար ավելի արդյունավետ են հարմարվում ուսումնական պահանջներին, կարողանում են հաղթահարել քննաշրջանային լարվածությունը և կառուցել համագործակցային հարաբերություններ դասընկերների ու դասախոսների հետ։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ անձնային առանձնահատկությունները՝ ինչպիսիք են պատասխանատվության զգացումը, համառությունը, ինքնավստահությունը, բացվածությունը փորձի նկատմամբ և նպատակասլացությունը, էական ազդեցություն ունեն ուսումնական հաջողությունների վրա։ Վերլուծվում է նաև, որ ներքին մոտիվացիան և ինքնարդյունավետության զգացումը կարող են ուժեղացնել հուզական ինտելեկտի դրական ազդեցությունը, ստեղծելով կայուն հիմք բարձր առաջադիմության համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ ուսանողների ակադեմիական հաջողությունը պայմանավորված է ոչ միայն ինտելեկտուալ կարողություններով, այլ նաև հուզական և անձնային գործոնների համալիր փոխազդեցությամբ, որոնք միասին ձևավորում են ուսումնական վարքի արդյունավետությունը։

История

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի ավանդական տնտեսական մշակույթի կարևոր ճյուղերից մեկին՝ ձիթհանությանը, դրա պատմական զարգացմանը, արտադրական կազմակերպմանը, տեխնիկական առանձնահատկություններին և հասարակական նշանակությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ձիթհանությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես բուսական յուղ ստանալու արհեստագործական գործունեություն, այլև որպես գյուղատնտեսության, սննդի արտադրության, տեղական տնտեսության և առօրյա կենցաղի հետ սերտորեն կապված մշակութային երևույթ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Հայաստանում ձիթհանության տարածման ու զարգացման պատմական պայմանների, դրա աշխարհագրական առանձնահատկությունների և տարբեր բնակավայրերում ձևավորված արտադրական ավանդույթների մասին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ձիթհանության հումքային հիմքին՝ յուղատու բույսերի մշակմանը, դրանց հավաքմանն ու նախնական մշակմանը, ինչպես նաև սերմերից և պտուղներից յուղ ստանալու ավանդական եղանակներին։ Ներկայացվում են արտադրական գործընթացի հիմնական փուլերը՝ հումքի պատրաստումից և մանրացումից մինչև մամլումը, յուղի անջատումը, մաքրումն ու պահպանումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն ձիթհաններում օգտագործվող գործիքների, սարքավորումների և տեխնիկական հարմարանքների նկարագրությունները, որոնք արտացոլում են ժողովրդական տեխնիկական գիտելիքների, աշխատանքի կազմակերպման և արհեստագործական հմտությունների զարգացումը։ Ձիթհանության արտադրական միջավայրի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու արհեստանոցների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, աշխատանքի բաժանումը, վարպետների մասնագիտական հմտությունները և արտադրության հետ կապված տնտեսական հարաբերությունները։ Աշխատության մեջ կարևոր են նաև ձիթհանության կապերը գյուղատնտեսական կյանքի ու համայնքային տնտեսության հետ, քանի որ յուղի արտադրությունը ոչ միայն ապահովել է բնակչության սննդային կարիքները, այլև ունեցել է փոխանակման, առևտրի և տեղական ապրանքաշրջանառության նշանակություն։ Բուսական յուղը կիրառվել է սննդի պատրաստման, կենցաղային տարբեր նպատակների և որոշ ավանդական արտադրական գործընթացների մեջ՝ դառնալով առօրյա կյանքի կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրության պատմաազգագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու նաև ձիթհանության հետ կապված աշխատանքային սովորույթները, մասնագիտական ավանդույթները, արտադրական գիտելիքների փոխանցումը և վարպետների ու պատվիրատուների փոխհարաբերությունները։ Արհեստի զարգացման ընթացքի ուսումնասիրությունը բացահայտում է ավանդական տեխնոլոգիաների փոփոխությունները, արտադրական եղանակների կատարելագործումը և նոր սարքավորումների ներմուծման ազդեցությունը տեղական տնտեսության վրա։ Միաժամանակ ներկայացվում է ավանդական ձիթհանության դերը հայ ժողովրդի նյութական մշակույթի պահպանման և տնտեսական կյանքի պատմական ձևերի ճանաչման գործում։ Աշխատությունը կարևոր է նաև ժողովրդական տեխնիկայի ու արտադրական մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ ձիթհանության օրինակով բացահայտվում են մարդու և բնական միջավայրի փոխհարաբերությունները, տեղական հումքի օգտագործման եղանակները, աշխատանքային փորձի կուտակման ու փոխանցման ձևերը և կենցաղային պահանջմունքների ազդեցությունը արտադրական գործունեության վրա։ Այն արժեքավոր նյութ է տրամադրում հայ ազգագրության, տնտեսական պատմության, գյուղատնտեսության պատմության, ժողովրդական արհեստների և նյութական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրվում են հայ ժողովրդի ավանդական տնտեսությամբ, սննդի արտադրության պատմությամբ, գյուղական կյանքի կազմակերպմամբ և պատմականորեն ձևավորված արհեստագործական տեխնոլոգիաներով։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է անիզոտրոպ նյութերից պատրաստված շերտերի և թիթեղների ազատ ու հարկադրական տատանումների տեսական և հաշվարկային ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով նյութի մեխանիկական հատկությունների ուղղությունից կախվածությունը և կառուցվածքային տարրերի երկրաչափական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կենտրոնում բարակ մարմինների դինամիկական վարքի մաթեմատիկական նկարագրությունն է, սեփական հաճախականությունների և տատանման ձևերի որոշումը, ինչպես նաև արտաքին պարբերական ազդեցությունների պայմաններում առաջացող հարկադրական տատանումների բնութագրերի գնահատումը։ Քննվում են անիզոտրոպ առաձգականության հիմնական հարաբերակցությունները և դրանց կիրառումը շերտերի ու թիթեղների շարժման հավասարումների ձևավորման ժամանակ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նյութի առաձգական բնութագրերի, անիզոտրոպիայի ուղղությունների, կառուցվածքային տարրի չափերի, հաստության և եզրային պայմանների ազդեցությանը սեփական տատանումների սպեկտրի վրա։ Հարկադրական տատանումների ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է արտաքին դինամիկական բեռնավորման հաճախականության և համակարգի սեփական հաճախականությունների փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև ռեզոնանսային երևույթների առաջացման պայմանները և դրանց ազդեցությունը տատանումների ամպլիտուդների վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր ամրացման պայմանների համեմատական վերլուծությունը, քանի որ եզրերի ամրացման բնույթը կարող է էականորեն փոխել համակարգի դինամիկական արձագանքը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել անալիտիկ, մոտավոր և թվային մեթոդներ՝ համապատասխան դիֆերենցիալ հավասարումների լուծման և հաճախականային բնութագրերի որոշման համար։ Դիտարկվում են նաև օրթոտրոպ և առավել ընդհանուր անիզոտրոպ նյութերից պատրաստված տարրերի միջև տարբերությունները՝ պարզաբանելով նյութական կառուցվածքի ազդեցությունը տատանողական գործընթացների վրա։ Ստացված օրինաչափությունները կարող են նշանակություն ունենալ կոմպոզիտային և շերտավոր կառուցվածքների դինամիկական հաշվարկման, մեքենաշինական ու շինարարական տարրերի նախագծման և անցանկալի ռեզոնանսային վիճակների գնահատման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առաձգականության տեսության, կառուցվածքային մեխանիկայի, տատանումների տեսության և կիրառական մաթեմատիկայի մոտեցումները՝ անիզոտրոպ շերտերի ու թիթեղների դինամիկական վարքի օրինաչափությունների բացահայտման նպատակով։

Технология

Работа посвящена исследованию процессов влаго-солепереноса в почвогрунтах и разработке способов их регулирования с целью улучшения водно-солевого режима почв и повышения эффективности их сельскохозяйственного использования. В центре внимания находятся закономерности перемещения влаги и растворённых солей в почвенном профиле под воздействием природных и антропогенных факторов. Рассматриваются взаимосвязанные процессы фильтрации, испарения, капиллярного подъёма, инфильтрации и перераспределения почвенной влаги, а также миграция растворимых солей вместе с водными потоками. Особое значение придаётся изучению влияния гранулометрического состава, структуры, плотности, водопроницаемости и других физико-механических характеристик почвогрунтов на интенсивность влаго- и солепереноса. Анализируется роль климатических условий, уровня грунтовых вод, режима орошения и дренажа в формировании водно-солевого состояния почвы. Отдельное внимание уделяется процессам засоления и рассоления, накоплению солей в различных слоях почвенного профиля и условиям, способствующим их перемещению за пределы корнеобитаемой зоны. В работе рассматриваются методы математического и экспериментального исследования влаго-солевого режима, позволяющие оценивать динамику содержания влаги и солей во времени и пространстве. Полученные закономерности могут использоваться для прогнозирования изменений состояния почвогрунтов при различных режимах орошения и водопользования. Существенное место занимает разработка способов регулирования процессов влаго-солепереноса. К ним могут относиться совершенствование режимов орошения, применение дренажных систем, управление глубиной залегания грунтовых вод, подбор оптимальных норм и сроков полива, а также использование агротехнических и мелиоративных мероприятий. Рациональное регулирование водно-солевого режима имеет большое значение для предотвращения вторичного засоления, сохранения плодородия почв и повышения эффективности использования водных ресурсов. Исследование представляет интерес для специалистов в области почвоведения, гидрологии, мелиорации, агрономии, экологического мониторинга и управления водными ресурсами. Материалы работы могут быть полезны при проектировании и совершенствовании оросительных и дренажных систем, оценке состояния сельскохозяйственных земель и разработке мероприятий по восстановлению и сохранению продуктивности почв.