Հայաստանի պատմություն․ երկրորդ հատոր

Религия

Աշխատությունը նվիրված է քրիստոնեական հավատի հիմնական դրույթների, եկեղեցական ուսմունքի և հոգևոր կյանքի սկզբունքների ներկայացմանը։ Այն պատկանում է կրոնական ուսուցողական գրականության այն տեսակին, որի նպատակն է ընթերցողին համակարգված ձևով ծանոթացնել քրիստոնեության հիմնարար գաղափարներին, հավատքի բովանդակությանը և դրանցից բխող բարոյական պարտավորություններին։ Նման վարդապետական շարադրանքներում կարևոր տեղ են զբաղեցնում Աստծո, Սուրբ Երրորդության, Հիսուս Քրիստոսի, փրկության, աղոթքի, եկեղեցու և հավիտենական կյանքի վերաբերյալ քրիստոնեական պատկերացումները։ Դրանց միջոցով բացատրվում են նաև հավատացյալի վարքագծի հիմքերը՝ սերը, խոնարհությունը, գթասրտությունը, ներողամտությունը, ազնվությունն ու մերձավորի հանդեպ պատասխանատվությունը։ Կրոնական ուսուցման այս ձևը նպաստում է հավատքի գիտակցված ընկալմանը, եկեղեցական ավանդույթների ճանաչմանը և հոգևոր արժեքների ամրապնդմանը։ Հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի հայալեզու աստվածաբանական և դաստիարակչական գրականության շրջանակում՝ արտացոլելով եկեղեցական միջավայրում կրթության, գրավոր ուսուցման և քրիստոնեական գիտելիքների տարածման ավանդույթը։ Այն նաև վկայում է կրոնական գրքի դերի մասին՝ որպես համայնքի հոգևոր ու մշակութային կյանքի պահպանման միջոց։

Психология

Աշխատությունը նվիրված է դեռահասության տարիքում տեղի ունեցող հոգեբանական, հուզական և սոցիալական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով տարիքային ճգնաժամի դրսևորումներին և սեռային ինքնահաստատման գործընթացի առանձնահատկություններին։ Դիտարկվում են դեռահասների անձնային զարգացման օրինաչափությունները, ինքնագիտակցության ձևավորումը, ինքնագնահատականի փոփոխությունները, ինքնուրույնության ձգտումը և սոցիալական միջավայրում սեփական դիրքի հաստատման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սեռային ինքնության ձևավորման հոգեբանական գործոններին, հասարակական սպասումների, ընտանեկան դաստիարակության, հասակակիցների հետ հարաբերությունների և մշակութային պատկերացումների ազդեցությանը դեռահասների վարքագծի ու ինքնընկալման վրա։ Քննարկվում են դեռահասության ճգնաժամին բնորոշ ներանձնային հակասությունները, հուզական անկայունության հնարավոր դրսևորումները, ծնողների և մանկավարժների հետ փոխհարաբերությունների փոփոխությունները, ինչպես նաև ինքնահաստատման կառուցողական և խնդրահարույց ձևերը։ Անդրադարձ է կատարվում անձնային ինքնության, սեռային դերերի ընկալման, սոցիալական հարմարման և հոգեբանական ինքնուրույնության զարգացման փոխկապակցվածությանը։ Կարևորվում են դեռահասների անհատական առանձնահատկությունների ճանաչումը, աջակցող ընտանեկան ու կրթական միջավայրի ձևավորումը և հոգեբանական աջակցության արդյունավետ մոտեցումների կիրառումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հոգեբանների, մանկավարժների, սոցիալական աշխատողների, ծնողների, դեռահասների զարգացման հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողների և ուսանողների համար։

Экономика

Ագրարային տնտեսագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանում բուսաբուծական արտադրանքի պահպանման, իրացման և վերամշակման գործընթացների տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց բարելավման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում բերքահավաքից հետո արտադրանքի պահպանման կազմակերպումը, պահեստային տնտեսությունների գործունեությունը, իրացման ուղիները, վերամշակող ձեռնարկությունների հետ կապերը և համապատասխան շուկայական հարաբերությունների ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրանքի կորուստների նվազեցմանը, պահպանման ծախսերին, գնագոյացմանը, իրացման արդյունավետությանը և գյուղատնտեսական արտադրողների տնտեսական շահերի ապահովմանը։ Վերլուծվում են արտադրության, պահպանման, փոխադրման, վերամշակման և վերջնական իրացման փուլերի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը արտադրանքի մրցունակության ու տնտեսական արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են համապատասխան ենթակառուցվածքների զարգացման, վերամշակման կարողությունների արդյունավետ օգտագործման, շուկայավարման համակարգերի կատարելագործման և արտադրող-վերամշակող կապերի ամրապնդման հնարավոր մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու բուսաբուծական արտադրանքի հետարտադրական շրջանառության տնտեսական խնդիրները և առանձնացնելու դրանց լուծման հեռանկարային ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագիտության, բուսաբուծության, գյուղատնտեսական արտադրանքի վերամշակման և ագրոբիզնեսի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Религия

Աշխատությունը նվիրված է Սուրբ Ավետարանի բովանդակությանը՝ քրիստոնեական հավատքի, ուսմունքի և հոգևոր ավանդության հիմնարար աղբյուրին։ Ավետարանը ներկայացնում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքը, քարոզչությունը, առակները, հրաշքները, խաչելությունն ու հարությունը՝ փոխանցելով քրիստոնեական վարդապետության հիմնական գաղափարներն ու բարոյական սկզբունքները։ Վերնագիրը մատնանշում է ավետարանական նյութի բովանդակային ներկայացման կամ բացատրության նպատակը՝ ընթերցողին ծանոթացնելով սուրբգրային տեքստի կառուցվածքին և հիմնական իմաստային շերտերին։ Ավետարանական պատմությունները կարևոր նշանակություն ունեն քրիստոնեական աստվածաբանության, եկեղեցական ուսուցման և հավատացյալների հոգևոր դաստիարակության համար։ Դրանցում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում սիրո, ներողամտության, խոնարհության, արդարության, ողորմության և հավատի գաղափարները։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես կրոնական ընթերցանության և ավետարանական ուսմունքի ուսումնասիրման նյութ՝ նպաստելով սուրբգրային գիտելիքների տարածմանը։ Այն կարևոր տեղ ունի հայերեն հոգևոր գրականության և Սուրբ Էջմիածնի տպագրական ժառանգության մեջ՝ ներկայացնելով հայ եկեղեցական միջավայրում Ավետարանի բովանդակության ընկալման ու փոխանցման ավանդույթը։

Технология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է կապիչ չպարունակող (բեսցեմենտային) բետոնների տեխնոլոգիական մշակման և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հիմնված բնական և արհեստական լցանյութերի վրա, մասնավորապես՝ հրաբխային ալյումոսիլիկատային հումքից ստացված հատիկավոր փրփրապակու կիրառմամբ։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են նման կոմպոզիտային նյութերի կառուցվածքագոյացման առանձնահատկությունները, ամրության ձևավորման մեխանիզմները, ջերմա- և ձայնամեկուսիչ հատկությունները, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը լցանյութի ֆրակցիոն կազմից և տեխնոլոգիական մշակման պայմաններից։ Աշխատությունում դիտարկվում են հրաբխային ծագման հումքի վերամշակման հնարավորությունները, դրա էկոլոգիական և տնտեսական արդյունավետությունը շինարարական նյութերի արտադրության մեջ, ինչպես նաև էներգախնայող և կայուն շինարարության սկզբունքների համատեքստում կիրառման հեռանկարները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր սերնդի թեթև բետոնների կառուցվածքային կայունությանը, ծակոտկենության կարգավորմանը և երկարաժամկետ շահագործման ընթացքում դրանց վարքագծին։

Право

Փաստաթուղթը ներկայացնում է Ազգային ժողովի ներքին կանոնադրության նախագիծը՝ ուղղված ժողովի աշխատանքի կազմակերպման, ներքին ընթացակարգերի սահմանման և որոշումների ընդունման գործընթացի կանոնակարգմանը։ Ազգային ժողովը հայ հասարակական և ազգային կյանքի կարևոր հաստատություններից էր, որի գործունեությունը կապված էր համայնքի ներկայացուցչության, կառավարման, հասարակական խնդիրների քննարկման և հավաքական որոշումների կայացման հետ։ Նման կանոնադրական նախագծերը սահմանում էին ժողովի նիստերի անցկացման, օրակարգի ձևավորման, քննարկումների կազմակերպման, անդամների մասնակցության, խոսքի և քվեարկության կարգի, ինչպես նաև ժողովի ներքին պատասխանատվությունների ու լիազորությունների հստակեցման սկզբունքները։ Ներքին կանոնների մշակումը նպատակ ուներ բարձրացնելու կառավարման արդյունավետությունը, ապահովելու քննարկումների հետևողականությունը և սահմանելու ժողովի աշխատանքի համար ընդհանուր ընդունելի ընթացակարգեր։ Փաստաթղթի նախագիծ լինելը կարևոր է իրավական ու ինստիտուցիոնալ պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է ոչ միայն հաստատության գործունեության կազմակերպման ձգտումը, այլև դրա ներքին կարգի վերանայման կամ կատարելագործման գործընթացը։ XIX դարի հայ ազգային կառույցների գործունեության ուսումնասիրության շրջանակում նման նյութերը հնարավորություն են տալիս հասկանալու ներկայացուցչական մարմինների կազմակերպչական սկզբունքները, հասարակական մասնակցության ձևերը և կանոնակարգված կառավարման մշակույթի զարգացումը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հայ ազգային հաստատությունների պատմությամբ, հայ համայնքների ինքնակառավարման համակարգով և հայ իրավաքաղաքական մտքի զարգացմամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև իրավական փաստաթղթերի, ժողովների ընթացակարգերի և ազգային ներկայացուցչական կառույցների պատմական ձևավորման ուսումնասիրության ժամանակ՝ որպես հայ հասարակական կյանքի ինստիտուցիոնալացման ընթացքն արտացոլող նյութ։