Հայկական թեմատիկան «Ակօս»-ի հրապարակախոսությունում (1996-2007թթ.)

Финансы

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է հարկային ծառայության մարմինների և հարկ վճարողների իրավասուբյեկտության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հարկային իրավահարաբերությունների շրջանակում։ Աշխատության կենտրոնում հարկային ոլորտում պետության և մասնավոր անձանց փոխհարաբերությունների իրավական բնույթի բացահայտումն է, հարկային ծառայության մարմինների իրավասությունների ու պարտականությունների, ինչպես նաև հարկ վճարողների իրավունքների և պարտականությունների սահմանման ու իրականացման խնդիրների վերլուծությունը։ Հարկային իրավահարաբերություններում մի կողմից հանդես է գալիս պետությունը՝ իր լիազորված մարմինների միջոցով, իսկ մյուս կողմից՝ հարկ վճարողները, որոնք օրենքով սահմանված պայմանների առկայության դեպքում կրում են հարկեր և այլ պարտադիր վճարներ վճարելու պարտականություն։ Այս հարաբերությունների արդյունավետ և օրինական կազմակերպումը պահանջում է կողմերի իրավական կարգավիճակի հստակ սահմանում և նրանց իրավունքների ու պարտականությունների հավասարակշռված համակարգ։ Ուսումնասիրության առանցքային հասկացություններից է իրավասուբյեկտությունը, որը բնութագրում է անձի կամ կազմակերպության՝ իրավական հարաբերությունների մասնակից լինելու և օրենքով նախատեսված իրավունքներ ու պարտականություններ կրելու կարողությունը։ Հարկային ոլորտում այդ հասկացությունն ունի առանձնահատուկ նշանակություն, քանի որ հարկային հարաբերությունների մասնակիցների իրավական կարգավիճակը միաժամանակ ներառում է ինչպես նյութական, այնպես էլ ընթացակարգային իրավունքներ ու պարտականություններ։ Հարկային ծառայության մարմինների իրավասուբյեկտությունը պայմանավորված է նրանց պետական-իշխանական բնույթով։ Նրանք գործում են օրենքով և այլ իրավական ակտերով իրենց վերապահված լիազորությունների շրջանակում և չեն կարող հարկային հարաբերությունների ընթացքում կամայականորեն ընդլայնել իրենց իրավասությունները։ Այդ մարմինների գործունեության կարևոր ուղղություններից են հարկերի հաշվարկման և վճարման նկատմամբ վերահսկողությունը, հարկային պարտավորությունների կատարման ապահովումը, հարկ վճարողների սպասարկումը, հարկային խախտումների բացահայտումը և օրենքով սահմանված դեպքերում համապատասխան վարչական միջոցների կիրառումը։ Հետևաբար ուսումնասիրության կարևոր խնդիր է հարկային մարմինների իրավասությունների սահմանների հստակեցումը։ Հարկ վճարողների իրավասուբյեկտությունը, իր հերթին, կապված է հարկային պարտավորությունների կատարման, հարկային մարմինների հետ փոխհարաբերությունների և սեփական օրինական շահերի պաշտպանության հետ։ Հարկ վճարողը ոչ միայն հարկ վճարելու պարտավորություն ունեցող անձ է, այլև հարկային իրավահարաբերությունների լիարժեք մասնակից, որն ունի օրենքով նախատեսված իրավունքներ։ Դրանց շարքում կարևոր են հարկային պարտավորությունների վերաբերյալ տեղեկատվություն ստանալու, հարկային մարմինների գործողությունները և որոշումները բողոքարկելու, ներկայացված պահանջների իրավաչափությունը վիճարկելու և օրենքով նախատեսված այլ պաշտպանության միջոցներից օգտվելու հնարավորությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը հարկային մարմինների և հարկ վճարողների իրավունքների ու պարտականությունների փոխադարձ հարաբերակցության ուսումնասիրությունն է։ Հարկային վարչարարությունը արդյունավետ է այն դեպքում, երբ պետական վերահսկողության անհրաժեշտությունը համատեղվում է հարկ վճարողների իրավունքների պաշտպանության հետ։ Չափազանց լայն վարչական լիազորությունները կարող են առաջացնել հարկ վճարողների օրինական շահերի սահմանափակման վտանգ, իսկ վերահսկողության ոչ բավարար արդյունավետությունը կարող է հանգեցնել հարկային պարտավորությունների չկատարման և պետական բյուջեի եկամուտների նվազման։ Հետևաբար իրավական կարգավորման կարևոր խնդիր է իշխանական և մասնավոր շահերի միջև հավասարակշռության ապահովումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև հարկային վերահսկողության ընթացակարգերին։ Հարկային ստուգումները, ուսումնասիրությունները, փաստաթղթերի պահանջը, հարկային պարտավորությունների ճշգրտումը և հարկային խախտումների արձանագրումը պետք է իրականացվեն օրենքով սահմանված ընթացակարգերի պահպանմամբ։ Ընթացակարգային կանոնների պահպանումը կարևոր երաշխիք է ինչպես պետական մարմնի գործողությունների օրինականության, այնպես էլ հարկ վճարողի իրավունքների պաշտպանության համար։ Այս տեսանկյունից իրավասուբյեկտության խնդիրը սերտորեն կապված է իրավական որոշակիության և օրինականության սկզբունքների հետ։ Հարկային հարաբերությունների կարևոր առանձնահատկություններից է դրանց պարտադիր բնույթը։ Հարկ վճարելու պարտականությունը ծագում է օրենքով նախատեսված իրավաբանական փաստերի առկայության դեպքում, իսկ հարկային մարմինները պարտավոր են վերահսկել այդ պարտավորությունների կատարումը։ Միաժամանակ հարկային մարմնի և հարկ վճարողի հարաբերությունները չեն կարող հիմնվել միայն վարչական ենթակայության տրամաբանության վրա․ հարկ վճարողն ունի օրենքով պաշտպանված իրավունքներ, իսկ հարկային մարմինը պարտավոր է գործել իր լիազորությունների շրջանակում և պահպանել սահմանված ընթացակարգերը։ Հետազոտության մեկ այլ կարևոր ուղղություն կարող է լինել հարկային վեճերի կարգավորումը։ Երբ հարկ վճարողը համաձայն չէ հարկային մարմնի որոշման, հաշվարկի կամ գործողության հետ, առաջանում է դրա վարչական կամ դատական կարգով վիճարկման անհրաժեշտություն։ Բողոքարկման մեխանիզմները հարկ վճարողների իրավունքների պաշտպանության կարևոր գործիք են և միաժամանակ նպաստում են հարկային վարչարարության օրինականության նկատմամբ վերահսկողությանը։ Այս գործընթացում կարևոր է ապահովել ինչպես պետության հարկային պահանջների հիմնավորվածությունը, այնպես էլ հարկ վճարողի արդյունավետ իրավական պաշտպանության հնարավորությունը։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նաև հարկային վարչարարության թվայնացմամբ։ Էլեկտրոնային հաշվետվությունների, առցանց ծառայությունների, թվային փաստաթղթաշրջանառության և տվյալների ավտոմատացված մշակման տարածումը փոխում է հարկային մարմինների և հարկ վճարողների փոխհարաբերությունների ձևերը։ Թվայնացումը կարող է նվազեցնել վարչական ծախսերը և բարձրացնել հարկային վերահսկողության արդյունավետությունը, սակայն միաժամանակ առաջ է բերում անձնական և առևտրային տվյալների պաշտպանության, տեղեկատվական անվտանգության, տվյալների ճշգրտության և ավտոմատացված որոշումների նկատմամբ վերահսկողության հարցեր։ Աշխատության տեսական նշանակությունն այն է, որ հարկային ծառայության մարմինների և հարկ վճարողների իրավասուբյեկտության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ սահմանազատել հարկային իրավահարաբերությունների մասնակիցների իրավական կարգավիճակները։ Գործնական առումով նման վերլուծությունը կարող է նպաստել հարկային վարչարարության կատարելագործմանը, հարկային վեճերի կանխարգելմանը, հարկ վճարողների իրավունքների պաշտպանության ուժեղացմանը և պետական վերահսկողության արդյունավետության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հարկային իրավահարաբերությունները դիտարկում է որպես պետության ֆինանսական շահերի և հարկ վճարողների օրինական իրավունքների փոխկապակցված համակարգ։ Այն ընդգրկում է հարկային ծառայության մարմինների լիազորությունները, հարկ վճարողների իրավունքներն ու պարտականությունները, հարկային վերահսկողության իրավական սահմանները, վարչական ընթացակարգերը, հարկային վեճերի լուծման մեխանիզմները և հարկային վարչարարության կատարելագործման խնդիրները։ Թեման կարող է հետաքրքրել իրավաբաններին, հարկային ոլորտի մասնագետներին, պետական ծառայողներին, հարկ վճարողներին, իրավագիտության դասախոսներին, հետազոտողներին և հարկային իրավունք ուսումնասիրող ուսանողներին։

История

Աշխատությունը նվիրված է Թուրքիայի և Հայաստանի պատմական փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով երկու ժողովուրդների և տարածաշրջանի քաղաքական, հասարակական ու մշակութային կյանքի զարգացման տարբեր փուլերը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են Հայկական լեռնաշխարհի և Անատոլիայի պատմական գործընթացները, հայկական և թուրքական քաղաքական կազմավորումների փոխհարաբերությունները, Օսմանյան կայսրության ձևավորման ու ընդարձակման հետևանքով առաջացած նոր քաղաքական իրողությունները, ինչպես նաև հայ բնակչության սոցիալ-տնտեսական և հասարակական վիճակի փոփոխությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում XIX դարի և XX դարի սկզբի իրադարձություններին, երբ հայ-թուրքական հարաբերությունները սերտորեն կապվեցին Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականության, ազգային հարցի և մեծ տերությունների տարածաշրջանային շահերի հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությանը, դրա նախապատմությանը, իրականացման գործընթացին, հայ բնակչության զանգվածային տեղահանություններին ու կոտորածներին և դրանց երկարաժամկետ ժողովրդագրական, քաղաքական ու մշակութային հետևանքներին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված քաղաքական իրավիճակին, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության և Թուրքիայի միջև հարաբերություններին, սահմանային ու տարածքային խնդիրներին, ինչպես նաև տարածաշրջանում տեղի ունեցած հետագա վերադասավորումներին։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունների զարգացումը խորհրդային և հետխորհրդային ժամանակաշրջաններում, ներառյալ դիվանագիտական հարաբերությունների բացակայության, սահմանների, պատմական հիշողության, Հայոց ցեղասպանության ճանաչման և տարածաշրջանային անվտանգության հարցերը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել երկու երկրների հարաբերությունները ոչ միայն որպես երկկողմ քաղաքական խնդիր, այլև որպես Հարավային Կովկասի և Մերձավոր Արևելքի պատմական ու աշխարհաքաղաքական զարգացումների բաղադրիչ։ Աշխատությունում կարող են վերլուծվել նաև հասարակական հիշողության, ինքնության, պատմական ժառանգության և պատմության տարբեր մեկնաբանությունների ազդեցությունը ժամանակակից հարաբերությունների վրա։ Առանձին նշանակություն ունի հայ և թուրք ժողովուրդների պատմական շփումների, մշակութային փոխազդեցությունների և տարածաշրջանի բազմազգ հասարակության ուսումնասիրությունը, ինչը թույլ է տալիս հարաբերությունների պատմությունը ներկայացնել ավելի լայն սոցիալական և մշակութային համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, տարածաշրջանագետներին, լրագրողներին, ուսանողներին և հայ-թուրքական հարաբերությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի և Թուրքիայի միջև պատմական հարաբերությունների բազմաշերտ զարգացումը՝ անդրադառնալով քաղաքական հակասություններին, պատերազմներին, ժողովրդագրական փոփոխություններին, Հայոց ցեղասպանության հետևանքներին և ժամանակակից հարաբերությունների վրա պատմական անցյալի ազդեցությանը։

Экономика

Այս գիրքը ներկայացնում է մակրոտնտեսագիտության հիմնական հասկացությունները և վերլուծական գործիքները՝ ուսումնասիրելով ամբողջ տնտեսության մակարդակում տեղի ունեցող գործընթացները։ Այն բացատրում է համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ), ազգային եկամտի, գնաճի, գործազրկության և տնտեսական աճի փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք ձևավորում երկրի տնտեսական իրավիճակը։ Գրքում քննարկվում են նաև տնտեսական հավասարակշռության մոդելները, համախառն պահանջարկի և առաջարկի (AD-AS) վերլուծությունը, դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականության ազդեցությունը, ինչպես նաև բաց տնտեսության պայմաններում արտաքին առևտրի և փոխարժեքների դերը։ Հեղինակը ներկայացնում է թե՛ տեսական հիմքերը, թե՛ գործնական օրինակներ, որոնք օգնում են հասկանալ տնտեսական ցիկլերի պատճառներն ու պետական կարգավորման մեխանիզմները։ Նյութը կառուցված է այնպես, որ ընթերցողին աստիճանաբար ներմուծի մակրոտնտեսական մտածողության մեջ՝ զարգացնելով վերլուծական կարողություններ և տնտեսական երևույթների համապարփակ ընկալում։ Գիրքը օգտակար է տնտեսագիտության ուսանողների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են հասկանալ ազգային տնտեսության գործառույթները և զարգացման օրինաչափությունները։

Технология

Այս աշխատանքը նվիրված է ջերմաէլեկտրակայաններում ներկայանային (իրական ժամանակի) էլեկտրական բեռնվածքի օպտիմալ բաշխման խնդիրներին՝ հաշվի առնելով ցածր պոտենցիալային հատվածների արդյունավետության ցուցանիշները։ Հետազոտության նպատակն է մշակել մեթոդաբանական մոտեցումներ, որոնք թույլ են տալիս առավել արդյունավետ կերպով բաշխել էլեկտրական բեռը գեներացնող ագրեգատների միջև՝ նվազեցնելով էներգետիկ կորուստները և բարձրացնելով կայանի ընդհանուր աշխատանքային արդյունավետությունը։ Վերլուծության ընթացքում դիտարկվում են էներգաբլոկների տեխնիկական սահմանափակումները, աշխատանքային ռեժիմների կայունությունը, վառելիքի սպառման կախվածությունը բեռնվածքից, ինչպես նաև ցածր պոտենցիալային մասերում տեղի ունեցող կորուստների ազդեցությունը համակարգի ընդհանուր արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օպտիմալացման մաթեմատիկական մոդելներին և կառավարման ալգորիթմներին, որոնք հնարավորություն են տալիս իրական ժամանակում վերակարգավորել բեռի բաշխումը՝ կախված համակարգի վիճակից և արտաքին պահանջարկից։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառվել էներգետիկ համակարգերի կառավարման արդյունավետության բարձրացման, արտադրական ծախսերի նվազեցման և կայուն էներգամատակարարման ապահովման նպատակով։

География

Աշխատությունը տարրական դպրոցի աշակերտների համար նախատեսված աշխարհագրության դասագիրք է, որի նպատակն է սովորողներին ծանոթացնել Երկրի, աշխարհագրական տարածքների, երկրների և բնակչության վերաբերյալ հիմնական գիտելիքներին՝ հաշվի առնելով ժամանակակից համարվող վիճակագրական տեղեկությունները։ Այն միտված է աշխարհագրական պատկերացումների ձևավորմանը, տարածական կողմնորոշման զարգացմանը և տարբեր երկրների ու տարածաշրջանների առանձնահատկությունների ճանաչմանը։ Այս բնույթի ուսումնական ձեռնարկներում սովորաբար ներկայացվում են մայրցամաքներն ու օվկիանոսները, պետությունների աշխարհագրական դիրքը, բնակչության տեղաբաշխումը, քաղաքներն ու բնակավայրերը, բնական պայմանները, կլիմայական տարբերությունները և տնտեսական գործունեության հիմնական ձևերը։ Վիճակագրական տվյալների կիրառումը հնարավորություն է տալիս աշխարհագրական տեղեկությունները համադրել թվային ցուցանիշների հետ՝ պատկերացում կազմելով բնակչության թվի, տարածքների չափերի և երկրների միջև առկա տարբերությունների մասին։ Դասագրքի մանկավարժական նշանակությունը պայմանավորված է աշխարհագրական գիտելիքների մատչելի ներկայացմամբ և սովորողների դիտողականության, համեմատելու ու տեղեկությունները վերլուծելու կարողությունների զարգացմամբ։ Այն կարող էր ծառայել որպես տարրական կրթության հիմնական ուսումնական նյութ՝ աշխարհագրական հասկացությունների աստիճանական յուրացման համար։ Գիրքը կարևոր է նաև 19-րդ դարի հայալեզու աշխարհագրական գրականության և դպրոցական կրթության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել աշխարհագրության պատմությամբ, կրթության զարգացմամբ և հայերեն ուսումնական ձեռնարկների ձևավորմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Քանի որ դասագիրքը հիմնված է իր ժամանակի վիճակագրական տվյալների վրա, այն նաև պատմական արժեք ունի՝ անցյալ դարավերջի աշխարհագրական գիտելիքների ու աշխարհի վերաբերյալ պատկերացումների ուսումնասիրության համար։

Другие предметы

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Սևանի ավազանի հողագոյացման առանձնահատկությունների և լճի ջրերի կենսածին աղտոտման խնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են հողագոյացման գործընթացների հիմնական գործոնները՝ կլիմայական պայմանները, ռելիեֆը, մայր ապարները, կենսաբանական ակտիվությունը և մարդածին ազդեցությունը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Սևանի հողագրունտների ձևավորման առանձնահատկություններին։ Հեղինակը վերլուծում է հողի կառուցվածքային փոփոխությունները, հումուսի կուտակման և հանքայնացման գործընթացները, ինչպես նաև հողերի բերրիության և էկոլոգիական կայունության ցուցանիշները։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սևանա լճի ջրերի կենսածին աղտոտման աղբյուրներին՝ գյուղատնտեսական արտահոսքերին, կենցաղային կեղտաջրերին և էկոհամակարգի բնական հավասարակշռության խախտմանը։ Քննարկվում են աղտոտման նվազեցման և կանխարգելման գիտականորեն հիմնավորված ուղիները՝ ներառյալ հողօգտագործման արդյունավետ կառավարումը, պաշտպանական գոտիների ստեղծումը, կենսաբանական մաքրման մեթոդները և էկոհամակարգի վերականգնման միջոցառումները։ Գիրքը նախատեսված է հողագետների, էկոլոգների, հիդրոլոգների, գյուղատնտեսների, բնապահպանական քաղաքականության մշակողների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ կիրառական լուծումներ Սևանի ավազանի էկոլոգիական խնդիրների լուծման համար։