Հայոց վանքերը

Технология

Այս աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանում կիրառված շինարարական տեխնոլոգիաների, կառուցապատման ավանդույթների և ճարտարապետական հմտությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը ներկայացնում է տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված շինարարական մեթոդները, օգտագործված նյութերը, կառուցվածքային լուծումները և ինժեներական մոտեցումները՝ բացահայտելով դրանց կապը բնական միջավայրի, տեղական ռեսուրսների և մշակութային ավանդույթների հետ։ Աշխատությունում վերլուծվում են եկեղեցիների, վանքերի, ամրոցների, կամուրջների, բնակելի և հասարակական կառույցների կառուցման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև վարպետների մասնագիտական փորձը և շինարարական կազմակերպման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական ճարտարապետության ինքնատիպությանը, քարաշինության զարգացմանը, կամարային և գմբեթային համակարգերի կիրառությանը, ինչպես նաև պատմաճարտարապետական հուշարձանների պահպանության և վերականգնման տեսանկյունից միջնադարյան շինարարական փորձի արժեքին։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետներին, շինարարներին, պատմաբաններին, հնագետներին, մշակութային ժառանգության պահպանության մասնագետներին, ուսանողներին և հայկական ճարտարապետության ու շինարարական արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

История

Աշխատությունը նվիրված է «Կովկասի հնագրական հանձնաժողովի վավերագրերը» բազմահատոր ժողովածուի՝ որպես Արցախի (Ղարաբաղի) պատմության ուսումնասիրության կարևոր սկզբնաղբյուրի աղբյուրագիտական և պատմագիտական վերլուծությանը։ Ուսումնասիրվում են ժողովածուում հրապարակված պատմական փաստաթղթերի բովանդակությունը, դրանց ստեղծման հանգամանքները, տեղեկությունների հավաստիությունը և գիտական արժեքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արցախի քաղաքական, վարչատարածքային, սոցիալ-տնտեսական և ժողովրդագրական պատմության վերաբերյալ պահպանված վավերագրական նյութերին։ Դիտարկվում են տարածաշրջանի կառավարման համակարգի, տեղական իշխանությունների գործունեության, բնակչության հասարակական հարաբերությունների և Ռուսական կայսրության կովկասյան քաղաքականության հետ առնչվող պատմական գործընթացները։ Քննարկվում են պաշտոնական գրագրությունների, զեկուցագրերի, հրամանագրերի և վարչական փաստաթղթերի ուսումնասիրության մեթոդները, դրանց տեղեկությունների համադրումը հայկական և օտարալեզու այլ սկզբնաղբյուրների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում պատմական փաստերի մեկնաբանման, աղբյուրների քննադատական գնահատման և ժամանակաշրջանի քաղաքական ու վարչական առանձնահատկությունների հաշվառման անհրաժեշտությանը։ Կարևորվում է վավերագրական ժառանգության նշանակությունը Արցախի պատմության առանձին հիմնախնդիրների լուսաբանման և տարածաշրջանի պատմական զարգացումների առավել ամբողջական ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, աղբյուրագետների, արխիվագետների, կովկասագետների, հայագետների և Արցախի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի լեռնային շրջանների պայմաններում քիչհարկանի բնակելի տների նոր ծավալատարածական և հատակագծային լուծումների ձևավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն ճարտարապետական և քաղաքաշինական սկզբունքները, որոնք հնարավորություն են տալիս բնակելի միջավայրը հարմարեցնել լեռնային տարածքների բարդ ռելիեֆին, կլիմայական պայմաններին, բնական միջավայրին և բնակչության կենսակերպին։ Աշխատությունը դիտարկում է բնակելի տան ձևավորման վրա ազդող փոխկապակցված գործոնների ամբողջությունը՝ տեղանքի ռելիեֆը, բարձրությունը ծովի մակարդակից, կլիմայական պայմանները, արևային կողմնորոշումը, քամիների ուղղությունը, ջերմաստիճանային տատանումները, հողի և երկրաբանական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ինժեներական ենթակառուցվածքների հասանելիությունը։ Հայաստանի լեռնային բնակավայրերի համար հատկապես կարևոր է շենքի ճիշտ տեղադրումը թեք տեղանքում, քանի որ ռելիեֆը կարող է էապես ազդել ինչպես շենքի ծավալային կազմության, այնպես էլ մուտքերի, հարկերի, բակային տարածքների և հարակից ճանապարհների կազմակերպման վրա։ Հետազոտության մեջ կարող են ուսումնասիրվել տեղանքի բնական թեքությանը հետևող, աստիճանաձև, կիսաթաղված կամ տարբեր մակարդակներով կազմակերպված բնակելի ծավալների կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակելի տան ներքին հատակագծի և արտաքին միջավայրի փոխկապակցմանը՝ բնակելի, օժանդակ և հանգստի գոտիների նպատակահարմար կազմակերպմանը, բնական լուսավորության և օդափոխության ապահովմանը, բաց և կիսաբաց տարածքների ձևավորմանը։ Լեռնային կլիմայական պայմաններում կարևոր է նաև շենքի ջերմատեխնիկական արդյունավետությունը․ ծավալային լուծումները պետք է նպաստեն ջերմության պահպանմանը և նվազեցնեն արտաքին անբարենպաստ պայմանների ազդեցությունը։ Նման մոտեցումը համահունչ է բնակելի ճարտարապետության նախագծման այն սկզբունքներին, որոնք կարևորում են տարածաշրջանային պայմանների, ջերմային կորուստների, նյութատարության և բնակության հարմարավետության համատեղ հաշվառումը։ Աշխատանքի թեման անմիջականորեն կապված է նաև Հայաստանի լեռնային բնակավայրերի ճարտարապետական ավանդույթների հետ, որտեղ բնակելի տան ձևը պատմականորեն պայմանավորվել է բնական միջավայրով, տեղական շինանյութերով և բնակչության կենսակերպով։ Հետազոտության մեջ կարող է դիտարկվել ժամանակակից նախագծային լուծումների և ավանդական բնակելի ճարտարապետության փորձի համադրումը՝ ժամանակակից պահանջներին համապատասխան, բայց տեղական միջավայրի առանձնահատկությունները պահպանող բնակելի միջավայր ստեղծելու նպատակով։ Աշխատության մատենագիտական նկարագրությունը հաստատում է, որ այն ներկայացվել է որպես ճարտարապետության թեկնածուի գիտական աստիճանի աշխատանք և հրատարակվել է 2014 թվականին Հայաստանի ազգային ճարտարապետության և շինարարության համալսարանի կողմից։ Հետազոտության արդիականությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ լեռնային տարածքների բնակելի ճարտարապետությունը պահանջում է տարբեր գործոնների համալիր հաշվառում՝ տեղանքի ռելիեֆից և բնական կլիմայական պայմաններից մինչև շենքի տիպաբանություն, էկոլոգիական և տնտեսական արդյունավետություն։ Ժամանակակից ուսումնասիրություններում ևս լեռնային տարածքների կայուն զարգացման համար առանձնացվում են ռելիեֆին հարմարվելը, լանջի թեքությունը, բնական-կլիմայական պայմանները, ծավալատարածական կազմակերպումը և շենքերի տիպաբանությունը։ ՀՀ քաղաքաշինական կարգավորումները նույնպես կարևորում են տարածքների գոտիավորումը՝ հաշվի առնելով քաղաքաշինական, բնապահպանական և ինժեներաերկրաբանական սահմանափակումները։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ դրա արդյունքները կարող են հիմք ծառայել Հայաստանի լեռնային բնակավայրերի համար առավել հարմարավետ, անվտանգ, էներգաարդյունավետ և տեղանքին ներդաշնակ քիչհարկանի բնակելի տների նախագծման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, քաղաքաշինարարներին, նախագծող ինժեներներին, շինարարության մասնագետներին, բնակելի ճարտարապետության հետազոտողներին, ինչպես նաև Հայաստանի լեռնային բնակավայրերի զարգացման և ճարտարապետական միջավայրի ձևավորման հարցերով զբաղվող մասնագետներին։

Психология

Հոգեբանական և կազմակերպական հոգեբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անձի հոգեբանական տիպերի և աշխատանքային սթրեսի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ մասնագիտական գործունեության ընթացքում անհատական առանձնահատկությունների և հոգեբանական լարվածության փոխազդեցության համատեքստում։ Քննության են առնվում անձի հոգեբանական տիպաբանությունների տեսական հիմքերը, խառնվածքի, բնավորության, հուզական կայունության և անհատական վարքագծային առանձնահատկությունների նշանակությունը աշխատանքային միջավայրում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր հոգեբանական տիպերին բնորոշ սթրեսային արձագանքներին, հարմարվողականության մեխանիզմներին և մասնագիտական դժվարությունների հաղթահարման անհատական ռազմավարություններին։ Վերլուծվում են աշխատանքային ծանրաբեռնվածության, ժամանակային սահմանափակումների, միջանձնային հարաբերությունների, կազմակերպական պահանջների և մասնագիտական պատասխանատվության հնարավոր ազդեցությունները աշխատակիցների հոգեբանական վիճակի վրա։ Քննարկվում են անձնային առանձնահատկությունների և աշխատանքային սթրեսի մակարդակի միջև վիճակագրական կապերի բացահայտման, հոգեբանական գնահատման և համեմատական վերլուծության մեթոդաբանական մոտեցումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են սթրեսակայունության, հուզական ինքնակարգավորման, մասնագիտական մոտիվացիայի, աշխատանքային բավարարվածության և հոգեբանական բարեկեցության փոխհարաբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում կազմակերպություններում սթրեսի կանխարգելման, հոգեբանական աջակցության, բարենպաստ աշխատանքային միջավայրի ձևավորման և անհատական տարբերությունները հաշվի առնող կառավարման մոտեցումների նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անձի հոգեբանության, աշխատանքի և կազմակերպական հոգեբանության, մասնագիտական սթրեսի ուսումնասիրության, մարդկային ռեսուրսների կառավարման և հոգեբանական խորհրդատվության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է գնաճի նպատակադրման ռազմավարության տեսական և գործնական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական միջավայրին։ Գրքում ներկայացվում է գնաճի նպատակադրման՝ որպես ժամանակակից դրամավարկային քաղաքականության կարևորագույն մոտեցման ձևավորման տրամաբանությունը, դրա հիմնական սկզբունքները, նպատակները, նախադրյալներն ու կիրառման մեխանիզմները։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են կենտրոնական բանկերը սահմանում գնաճի նպատակային ցուցանիշը, ինչպիսի գործիքներով են փորձում ապահովել գների կայունությունը և ինչ նշանակություն ունեն դրամավարկային քաղաքականության տոկոսադրույքները, գնաճային սպասումները, փողի առաջարկը, փոխարժեքը և տնտեսական ակտիվությունը այդ գործընթացում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում գնաճի նպատակադրման ռազմավարության տեսական հիմքերին՝ մակրոտնտեսական հավասարակշռությանը, Ֆիլիպսի կորին, ռացիոնալ և հարմարվողական սպասումներին, դրամավարկային փոխանցման մեխանիզմին, կենտրոնական բանկի անկախությանը և դրամավարկային քաղաքականության նկատմամբ վստահությանը։ Աշխատանքը նաև դիտարկում է այն պայմանները, որոնց առկայության դեպքում գնաճի նպատակադրումը կարող է արդյունավետ գործել, ինչպես նաև այն սահմանափակումներն ու ռիսկերը, որոնք կարող են առաջանալ փոքր և բաց տնտեսություններում։ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով քննարկվում են գնաճային գործընթացների առանձնահատկությունները, դրամավարկային քաղաքականության ինստիտուցիոնալ զարգացումը, Հայաստանի Կենտրոնական բանկի կողմից գնաճի նպատակադրման ռազմավարության կիրառման տրամաբանությունը և դրա ազդեցությունը գների կայունության ապահովման վրա։ Կարևորվում են նաև արտաքին տնտեսական շոկերի, փոխարժեքի տատանումների, ներմուծվող գնաճի, համաշխարհային գների փոփոխությունների և ներքին պահանջարկի ազդեցությունը գնաճային միջավայրի վրա։ Գրքի բովանդակությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտությամբ զբաղվող ուսանողների, հետազոտողների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների և դրամավարկային քաղաքականության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու ոչ միայն գնաճի նպատակադրման ռազմավարության տեսական էությունը, այլև դրա կիրառման առանձնահատկությունները Հայաստանի տնտեսության պայմաններում։ Աշխատանքը համադրում է տեսական դրույթներն ու Հայաստանի փորձը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են մակրոտնտեսական տեսությունները վերածվում գործնական դրամավարկային որոշումների և ինչ դեր ունեն գների կայունությունը, տնտեսական կանխատեսելիությունն ու հանրության վստահությունը երկրի տնտեսական զարգացման գործում։

Информатика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ձևման խնդիրների մաթեմատիկական և կիրառական մոդելավորմանը և դրանց օգտագործմանը տարբեր տեխնոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրման ու կատարելագործման նպատակով։ Հետազոտության հիմքում ընկած է իրական արտադրական կամ տեխնոլոգիական գործընթացների այնպիսի մոդելների ստեղծման խնդիրը, որոնք հնարավորություն են տալիս նկարագրել նյութերի, կառուցվածքների կամ այլ օբյեկտների ձևափոխման ընթացքը, կանխատեսել գործընթացի արդյունքները և ընտրել առավել արդյունավետ աշխատանքային պայմաններ։ Աշխատության շրջանակում ձևման գործընթացները դիտարկվում են որպես բազմագործոն համակարգեր, որոնց արդյունքի վրա կարող են ազդել նյութի ֆիզիկական և մեխանիկական հատկությունները, արտաքին ազդեցությունները, տեխնոլոգիական պարամետրերը, սահմանային պայմանները և գործընթացի ժամանակային բնութագրերը։ Մաթեմատիկական մոդելավորման կիրառումը հնարավորություն է տալիս իրական գործընթացը ներկայացնել համապատասխան հավասարումների, ալգորիթմների և հաշվարկային մեթոդների միջոցով՝ նվազեցնելով բազմաթիվ փորձնական փորձարկումների անհրաժեշտությունը և հնարավորություն ստեղծելով տարբեր պայմաններում գործընթացի վարքագիծը նախապես գնահատելու համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ձևման խնդիրների ճիշտ ձևակերպումը, որը ներառում է ուսումնասիրվող օբյեկտի հատկությունների, ազդեցող գործոնների, սկզբնական և սահմանային պայմանների որոշումը։ Դրան հաջորդում է համապատասխան մաթեմատիկական մոդելի ընտրությունը կամ կառուցումը, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ձևման ընթացքում տեղի ունեցող փոփոխությունները և բացահայտել գործընթացի հիմնական օրինաչափությունները։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև թվային մոդելավորման և համակարգչային հաշվարկների կիրառություն՝ բարդ տեխնոլոգիական խնդիրների լուծման համար։ Թվային մեթոդները հատկապես կարևոր են այն դեպքերում, երբ գործընթացի վերլուծական լուծումը դժվար կամ անհնար է, և անհրաժեշտ է ստանալ մոտավոր, բայց գործնականում կիրառելի լուծումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել մոդելավորման արդյունքների ճշտության գնահատմանը, տարբեր հաշվարկային մոտեցումների համեմատությանը և տեսական արդյունքների փորձարարական տվյալների հետ համադրմանը։ Նման ստուգումը հնարավորություն է տալիս գնահատել մոդելի համապատասխանությունը իրական տեխնոլոգիական գործընթացին և անհրաժեշտության դեպքում կատարել դրա կատարելագործում։ Աշխատության կիրառական ուղղվածությունը դրսևորվում է նրանով, որ մշակված մոդելները կարող են օգտագործվել տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման, արտադրանքի որակի բարձրացման, նյութերի ծախսի նվազեցման, արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և հնարավոր թերությունների կանխատեսման համար։ Մոդելավորման միջոցով հնարավոր է նաև ուսումնասիրել այնպիսի ռեժիմներ, որոնք գործնական պայմաններում փորձարկելն ավելի բարդ, ժամանակատար կամ ծախսատար է։ Այսպիսով, մաթեմատիկական և համակարգչային մոդելավորումը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես տեսական հետազոտության միջոց, այլև որպես տեխնոլոգիական նախագծման և արտադրական գործընթացների կառավարման գործիք։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ինժեներներին, տեխնոլոգներին, կիրառական մաթեմատիկոսներին, համակարգչային մոդելավորման մասնագետներին, արտադրական գործընթացների հետազոտողներին և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին ու ասպիրանտներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ ձևման խնդիրների տեսական ուսումնասիրությունը կապում է դրանց գործնական կիրառության հետ՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են մաթեմատիկական մոդելները և հաշվարկային տեխնոլոգիաները նպաստել ժամանակակից տեխնոլոգիական գործընթացների արդյունավետության, հուսալիության և կառավարվողության բարձրացմանը։