ՀՀ տեղեկատվական անվտանգության հիմնախնդիրները համաշխարհայնացման պայմաններում

Культура

Աշխատությունը նվիրված է Արցախի ճարտարապետական դպրոցի ուսումնասիրությանը՝ որպես հայկական պաշտամունքային ճարտարապետության կարևորագույն ուղղություններից մեկի։ Վերլուծվում են Արցախի տարածքում ձևավորված եկեղեցական և վանական համալիրների կառուցվածքային, գեղարվեստական և ոճական առանձնահատկությունները, դրանց տեղը հայկական ճարտարապետական ավանդույթների ընդհանուր համակարգում։ Ուսումնասիրվում են շինարարական լուծումները, հորինվածքային սկզբունքները, քանդակային և դեկորատիվ տարրերը, ինչպես նաև բնական միջավայրի ազդեցությունը ճարտարապետական կերպարի ձևավորման վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում է Արցախի ճարտարապետական դպրոցի զարգացման ընթացքը, դրա կապը հայկական միջնադարյան ճարտարապետության այլ կենտրոնների հետ և նշանակությունը ազգային մշակութային ինքնության պահպանման գործում։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է հայկական պաշտամունքային ճարտարապետության բազմազանության, պատմական ժառանգության և գեղարվեստական արժեքների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Литература

Հայկական և ռուսական հարսանեկան երգերի տիպահամեմատական ուսումնասիրությունը բացահայտում է երկու ժողովրդական երաժշտական ավանդույթների կառուցվածքային, գործառութային և գաղափարական ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ ընդգծելով հարսանեկան ծեսի երաժշտական արտահայտման դերը որպես սոցիալական անցման (transition ritual) կարևոր բաղադրիչ։ Հայկական հարսանեկան երգերում գերակշռում են քնարական-ծիսական բնույթ ունեցող ստեղծագործությունները, որոնք կապված են հարսի հրաժեշտի, ծնողական տան լքման, նոր ընտանիք մտնելու և համայնքային օրհնության գաղափարների հետ, որտեղ հաճախ արտահայտվում է ցավի և ուրախության միաժամանակյա զգացմունքային համադրություն։ Ռուսական հարսանեկան երգերում նույնպես առկա է ծիսական բազմաստիճան կառուցվածք՝ «փեսայի գալուստ», «հարսի լաց», «օրհնության և խրախճանքի» փուլեր, սակայն դրանցում ավելի ընդգծված է համայնքային խաղային և ծիսական-դրամատիկ տարրը՝ հաճախ ուղեկցված երգ-պարային ձևերով և երկխոսական կառուցվածքներով։ Երկու ավանդույթներում էլ հարսանեկան երգերը կատարում են սոցիալական կարգավորման և դերաբաշխման ֆունկցիա՝ ամրապնդելով ընտանեկան և համայնքային կապերը, ինչպես նաև փոխանցելով ավանդական արժեքներ՝ կապված ամուսնության, կնոջ դերի և ընտանիքի կառուցվածքի հետ։ Տիպաբանական առումով հայկական երգերում հաճախ հանդիպում են մոնոֆոնիկ կառուցվածքներ և ավելի խիստ լադային մտածողություն, մինչդեռ ռուսական ավանդույթում ավելի հաճախ են հանդիպում բազմաձայնության տարրեր և խմբային կատարողական ձևեր։ Համեմատական վերլուծությունը ցույց է տալիս նաև, որ երկու մշակույթներում էլ հարսանեկան երգերը կրում են անցման ծեսի խորհրդանշական իմաստ, որտեղ անհատի սոցիալական կարգավիճակի փոփոխությունը արտահայտվում է երաժշտական լեզվով։ Ընդհանուր առմամբ, հայկական և ռուսական հարսանեկան երգերի տիպահամեմատական ուսումնասիրությունը բացահայտում է ինչպես ընդհանուր ինդոեվրոպական ծիսական-երաժշտական շերտեր, այնպես էլ յուրաքանչյուր մշակույթի ինքնատիպ գեղարվեստական և սոցիալական առանձնահատկություններ, որոնք ձևավորվել են պատմական և էթնոմշակութային զարգացման ընթացքում։

Медицина

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է տարբեր ծագում ունեցող շողացող առիթմիայի կլինիկական և ֆունկցիոնալ բնութագրերի, ինչպես նաև դրա պաթոգենետիկ տարբերակների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է համեմատական մոտեցմամբ բացահայտել հիվանդության տարբեր ձևերի առանձնահատկությունները, պարզել դրանց առաջացման և զարգացման հնարավոր մեխանիզմները և գնահատել սրտի կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ վիճակի հետ դրանց փոխկապակցվածությունը։ Շողացող առիթմիան բնութագրվում է նախասրտերի անկանոն էլեկտրական ակտիվությամբ և անկանոն փորոքային ռիթմով, ուստի դրա տարբեր ծագումնաբանական ձևերի ուսումնասիրությունը կարևոր է հիվանդության ճիշտ ախտորոշման, ռիսկերի գնահատման և բուժական մոտեցումների ընտրության համար։ Աշխատության շրջանակում կարող են առանձնացվել շողացող առիթմիայի առաջացման տարբեր հիմքեր ունեցող հիվանդների խմբեր՝ կախված սրտի իշեմիկ, հիպերտոնիկ, փականային, սրտամկանի կամ այլ ախտահարումների առկայությունից։ Նման խմբավորումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե հիմնական հիվանդությունն ինչպես է ազդում առիթմիայի կլինիկական դրսևորումների և սրտի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է կլինիկական տվյալների ուսումնասիրությունը։ Կարող են վերլուծվել հիվանդների գանգատները, սրտխփոցի և շնչահեղձության դրսևորումները, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության հանդեպ տանելիությունը, հիվանդության տևողությունը, նոպաների հաճախականությունը և այլ կլինիկական ցուցանիշներ։ Տարբեր ծագում ունեցող խմբերի համեմատությունը կարող է բացահայտել այն առանձնահատկությունները, որոնք բնորոշ են հիվանդության որոշակի ձևերին և կարող են օգտակար լինել ախտորոշման ու հիվանդության ընթացքի գնահատման համար։ Ֆունկցիոնալ բնութագրերի ուսումնասիրության մեջ կարևոր նշանակություն ունի էլեկտրասրտագրական հետազոտությունը, որի միջոցով գնահատվում են սրտի ռիթմի առանձնահատկությունները, փորոքային կծկումների հաճախականությունը և առիթմիայի դրսևորումները։ Կարող են կիրառվել նաև երկարատև ռիթմի մոնիթորինգի, էխոկարդիոգրաֆիայի և այլ գործիքային մեթոդների տվյալներ՝ սրտի խոռոչների չափերը, սրտամկանի կծկողականությունը, նախասրտերի վիճակը և հեմոդինամիկ այլ ցուցանիշներ գնահատելու համար։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է պաթոգենետիկ տիպերի տարբերակումը։ Շողացող առիթմիայի առաջացման և պահպանման մեխանիզմները կարող են կապված լինել նախասրտերի կառուցվածքային վերափոխումների, էլեկտրական անկայունության, սրտամկանի իշեմիայի, ճնշման ծանրաբեռնվածության, բորբոքային կամ այլ գործընթացների հետ։ Այդ մեխանիզմների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիվանդությունը դիտարկել ոչ միայն որպես ռիթմի խանգարում, այլև որպես տարբեր պաթոֆիզիոլոգիական գործոնների արդյունք։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել կլինիկական, էլեկտրասրտագրական, հեմոդինամիկ և այլ տվյալներ՝ որոշելու համար տարբեր պաթոգենետիկ խմբերի առանձնահատկությունները։ Նման մոտեցումը կարևոր է նաև հիվանդության կանխատեսման տեսանկյունից, քանի որ առիթմիայի ընթացքը, կրկնվելու հավանականությունը և հնարավոր բարդությունների ռիսկը կարող են կախված լինել դրա առաջացման հիմքում ընկած սրտային հիվանդությունից և նախասրտերի կառուցվածքային փոփոխությունների աստիճանից։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև առիթմիայի և սրտի ֆունկցիոնալ անբավարարության փոխհարաբերությանը։ Ռիթմի երկարատև խանգարումը կարող է վատացնել սրտի պոմպային ֆունկցիան, իսկ սրտային անբավարարությունը, իր հերթին, կարող է նպաստել առիթմիայի առաջացմանն ու պահպանմանը։ Այս փոխադարձ կապի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հիվանդության պաթոգենեզի մասին։ Աշխատության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ շողացող առիթմիայի տարբեր կլինիկական ձևերի ախտորոշման, հիվանդների ռիսկի շերտավորման և անհատականացված բուժական մարտավարության ընտրության համար։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել սրտաբաններին, ֆունկցիոնալ ախտորոշման մասնագետներին, թերապևտներին և սրտային ռիթմի խանգարումներով զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը շողացող առիթմիան ուսումնասիրում է բազմակողմանի՝ համադրելով դրա տարբեր ծագումնաբանական ձևերի կլինիկական և ֆունկցիոնալ դրսևորումները և փորձելով բացահայտել այն պաթոգենետիկ մեխանիզմները, որոնք պայմանավորում են հիվանդության առաջացումը, զարգացումը և սրտի աշխատանքի վրա ունեցած ազդեցությունը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության փայտամշակման կազմակերպություններում արտադրական ծախսերի հաշվառման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և հաշվառման համակարգի կատարելագործման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են փայտամշակման արտադրության ընթացքում ձևավորվող նյութական, աշխատանքային, էներգետիկ և այլ ծախսերի կազմը, կառուցվածքը, դասակարգումը և հաշվապահական հաշվառման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հումքի և նյութերի օգտագործման, արտադրական թափոնների ու մնացորդների հաշվառման, արտադրանքի ինքնարժեքի ձևավորման և ընդհանուր արտադրական ծախսերի բաշխման հարցերին։ Ուսումնասիրվում են փայտամշակման կազմակերպությունների տեխնոլոգիական գործընթացների ազդեցությունը ծախսերի առաջացման և հաշվառման վրա, ինչպես նաև ծախսերի ճշգրիտ հաշվառման նշանակությունը արտադրության արդյունավետության և ֆինանսական արդյունքների գնահատման գործում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է գործող հաշվառման մեթոդների և դրանց գործնական կիրառման խնդիրների բացահայտումը, մասնավորապես՝ ծախսերի փաստաթղթավորման, խմբավորման, վերահսկման և վերլուծության գործընթացներում։ Քննարկվում են արտադրական ծախսերի կառավարչական հաշվառման կատարելագործման, ժամանակակից տեղեկատվական համակարգերի կիրառման, ծախսերի օպտիմալացման և արտադրանքի ինքնարժեքի առավել ճշգրիտ հաշվարկման հնարավորությունները։ Արդյունավետ հաշվառման համակարգը դիտարկվում է որպես ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման, արտադրական կորուստների նվազեցման, շահութաբերության բարձրացման և կազմակերպությունների մրցունակության ապահովման կարևոր գործիք։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հաշվապահների, աուդիտորների, տնտեսագետների, արտադրական և ֆինանսական կառավարման մասնագետների, փայտամշակման կազմակերպությունների ղեկավարների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Право

Դատաստանագիրք միջնադարյան հայ իրավունքի ամենակարևոր հուշարձաններից է, որտեղ Մխիթար Գոշը համակարգել է քաղաքացիական, քրեական և եկեղեցական իրավունքի նորմերը՝ ստեղծելով ամբողջական օրենսգիրք, որը երկար ժամանակ կիրառվել է հայկական իրավական մշակույթում։ Աշխատությունը արտացոլում է միջնադարյան հասարակության սոցիալական կառուցվածքը, իրավական հարաբերությունները և բարոյական-կրոնական արժեքների վրա հիմնված դատավարական մտածողությունը։ Գրքում մանրամասն ներկայացված են տարբեր իրավախախտումների տեսակները, դրանց համար նախատեսված պատիժները, գույքային և ընտանեկան հարաբերությունների կարգավորումները, ինչպես նաև դատական գործընթացների սկզբունքները։ Հեղինակը ձգտել է ապահովել արդարության և կարգուկանոնի հաստատում՝ համադրելով ազգային ավանդույթները և եկեղեցական իրավունքի ազդեցությունները։ Այս աշխատությունը կարևոր դեր է ունեցել հայ իրավական մտքի զարգացման և հետագա իրավական համակարգերի ձևավորման գործում՝ հանդիսանալով ինչպես իրավական, այնպես էլ պատմական արժեքավոր աղբյուր։

Литература

Այս գիրքը ուսումնասիրում է Avetik Isahakyan-ի ստեղծագործություններում արտահայտված հումանիստական գաղափարները՝ բացահայտելով մարդու արժանապատվության, կարեկցանքի, խաղաղության և բարոյական պատասխանատվության թեմաների կենտրոնական դերը նրա գրական ժառանգության մեջ։ Այն վերլուծում է Իսահակյանի պոեզիան և արձակը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են նրա ստեղծագործություններում համադրվում ազգային ցավի, մարդկային տառապանքի և համամարդկային արժեքների արտահայտությունները։ Գրքում ընդգծվում է նաև հեղինակի հակապատերազմական դիրքորոշումը, սոցիալական արդարության նկատմամբ զգայունությունը և մարդու հոգևոր բարձրացման գաղափարը։ Հեղինակը ներկայացնում է Իսահակյանի հումանիզմը որպես ոչ միայն գրական, այլ նաև փիլիսոփայական աշխարհայացք՝ կապված մարդասիրության և համաշխարհային մշակութային արժեքների հետ։ Նյութը օգտակար է գրականագետների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են խորությամբ ուսումնասիրել հայ դասական գրականության հումանիստական ուղղությունները։