Հին Հայաստանի մշակույթը. հանրապետական գիտական նստաշրջանի նյութեր

Финансы

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ֆինանսական շուկայի կարգավորման տեսական, ինստիտուցիոնալ և տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրա արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ֆինանսական համակարգի կայուն գործունեության ապահովման, շուկայի մասնակիցների փոխհարաբերությունների կարգավորման, ներդրողների և ֆինանսական ծառայությունների սպառողների շահերի պաշտպանության ու ֆինանսական ռիսկերի սահմանափակման մեխանիզմներն են։ Ֆինանսական շուկան դիտարկվում է որպես փոխկապակցված հատվածների համակարգ, որի մեջ ներառվում են բանկային ծառայությունները, արժեթղթերի շուկան, ապահովագրական գործունեությունը, ներդրումային և այլ ֆինանսական ծառայությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել կարգավորող և վերահսկողական համակարգի կառուցվածքը, իրավական ու տնտեսական գործիքների կիրառման առանձնահատկությունները, ֆինանսական կազմակերպությունների գործունեության նկատմամբ սահմանվող պահանջները և շուկայական կարգապահության ապահովման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ֆինանսական կայունության և շուկայի զարգացման միջև հավասարակշռության խնդրին, քանի որ կարգավորումը մի կողմից պետք է նպաստի ռիսկերի վերահսկմանը և համակարգի հուսալիությանը, իսկ մյուս կողմից՝ չսահմանափակի մրցակցությունը, նոր ֆինանսական ծառայությունների զարգացումը և ներդրումային ակտիվությունը։ Կարևորվում է նաև տեղեկատվության հրապարակայնության, հաշվետվողականության և ֆինանսական կազմակերպությունների գործունեության թափանցիկության նշանակությունը՝ շուկայի մասնակիցների վստահության և հիմնավորված տնտեսական որոշումների համար։ Ուսումնասիրության առանձին ուղղություն կարող է լինել ֆինանսական տեխնոլոգիաների զարգացման պայմաններում կարգավորման մեխանիզմների կատարելագործումը, երբ նոր ծառայությունների և գործարար մոդելների տարածումը պահանջում է վերահսկողական մոտեցումների համապատասխանեցում փոփոխվող ֆինանսական միջավայրին։ Կարող են դիտարկվել նաև ֆինանսական ծառայությունների սպառողների իրավունքների պաշտպանության, ֆինանսական գրագիտության, մրցակցային միջավայրի և ռիսկերի վրա հիմնված վերահսկողության խնդիրները։ Միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերլուծել ֆինանսական շուկաների կարգավորման տարբեր մոդելներ և գնահատել դրանց առանձին սկզբունքների կիրառելիությունը Հայաստանի տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ֆինանսների, ֆինանսական իրավունքի, պետական կարգավորման և ռիսկերի կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել Հայաստանի ֆինանսական շուկայի կայունության, արդյունավետության, թափանցիկության և զարգացման համար անհրաժեշտ կարգավորման կատարելագործման հիմնական ուղղությունները։

Технология

Այս աշխատանքը նվիրված է ակրիլաթթվի էսթերների սինթեզի մեթոդների և դրանց հետագա քիմիական փոխարկումների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով օրգանական սինթեզի ժամանակակից մոտեցումները և այդ միացությունների կիրառական նշանակությունը պոլիմերային նյութերի, ծածկույթների, սոսինձների և արդյունաբերական քիմիայի այլ ոլորտներում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ակրիլաթթվի էսթերների ստացման հիմնական ուղիները, այդ թվում՝ էսթերացման ռեակցիաները համապատասխան ալկոհոլների և ակրիլաթթվի միջև, կատալիտիկ համակարգերի կիրառումը և ռեակցիոն պայմանների օպտիմալացումը՝ բարձր ելք և մաքրություն ապահովելու նպատակով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև այդ էսթերների քիմիական ակտիվությանը, մասնավորապես դրանց մասնակցությանը պոլիմերացման, կոպոլիմերացման, նուկլեոֆիլ ավելացման և այլ փոխարկումներում, որոնք պայմանավորված են նրանց կոնյուգացված կրկնակի կապի առկայությամբ։ Քննարկվում են նաև կառուցվածք–ռեակտիվություն հարաբերությունները, որոնք թույլ են տալիս կառավարել ստացվող պոլիմերների հատկությունները՝ կախված մոնոմերների կառուցվածքից և փոխարինիչներից։ Աշխատությունը ընդգծում է ակրիլաթթվի էսթերների կարևորությունը որպես բազմաֆունկցիոնալ միջանկյալ միացություններ ժամանակակից օրգանական և պոլիմերային քիմիայում, ինչպես նաև դրանց լայն կիրառելիությունը արդյունաբերական նոր նյութերի ստեղծման գործընթացներում:

Технология

Ջրային ռեսուրսների կառավարման, ձկնաբուծության և բնապահպանական ճարտարագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արհեստական ջրավազաններում ձկնարդյունաբերության նպատակով օգտագործվող ջրի մաքրման և շրջանառու ջրամատակարարման համակարգերի կիրառման տեխնոլոգիական ու բնապահպանական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ձկնաբուծական տնտեսությունների ջրօգտագործման առանձնահատկությունները, ջրի որակին ներկայացվող պահանջները և ջրային միջավայրի ֆիզիկաքիմիական ու կենսաբանական ցուցանիշների նշանակությունը ձկների բնականոն կենսագործունեության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրի աղտոտման հիմնական աղբյուրներին, օրգանական մնացորդների, կերային նյութերի և ձկների կենսագործունեության արդյունքում առաջացող նյութափոխանակային արգասիքների հեռացման խնդիրներին։ Վերլուծվում են ջրի մեխանիկական, կենսաբանական և ֆիզիկաքիմիական մաքրման մեթոդները, դրանց կիրառման պայմաններն ու արդյունավետության գնահատման չափանիշները։ Քննարկվում են շրջանառու ջրամատակարարման համակարգերի կառուցվածքը, ֆիլտրման սարքավորումների, կենսաֆիլտրերի, օդավորման և թթվածնով հարստացման տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ջրի ջերմաստիճանի, լուծված թթվածնի, թթվայնության, ամոնիակի և ազոտային միացությունների պարունակության վերահսկման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում ջրի բազմակի օգտագործման տնտեսական արդյունավետությանը, էներգածախսերի նվազեցման հնարավորություններին և արտադրական գործընթացների տեխնիկական հուսալիության ապահովմանը։ Կարևորվում է ջրամաքրման համակարգերի ճիշտ նախագծումը՝ ձկների առողջության պահպանման, արտադրողականության բարձրացման և շրջակա միջավայր արտանետվող աղտոտիչների քանակի կրճատման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ջրախնայող տեխնոլոգիաների ներդրմանը, ձկնաբուծական տնտեսությունների կայուն զարգացմանը և ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ձկնաբուծության, ջրամաքրման տեխնոլոգիաների, ջրային տնտեսության, բնապահպանական ճարտարագիտության և արդյունաբերական ջրամատակարարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Информатика

Այս աշխատությունը նվիրված է թվային պատկերների մշակման կարևորագույն խնդիրներից մեկին՝ վնասված կամ բացակայող հատվածների վերականգնմանը՝ կիրառելով ժամանակակից ալգորիթմական և մաթեմատիկական մեթոդներ։ Ներկայացվում են պատկերների կառուցվածքային և տեքստուրային առանձնահատկությունների վերլուծության սկզբունքները, ուսումնասիրվում են վնասված տիրույթների հայտնաբերման, գնահատման և արդյունավետ քողարկման մոտեցումները, ինչպես նաև համեմատվում են տարբեր մեթոդների առավելություններն ու սահմանափակումները։ Աշխատության ընթացքում դիտարկվում են ինչպես դասական, այնպես էլ նորարարական լուծումներ, որոնք հիմնված են պատկերների հարևան հատվածների տեղեկատվության, ինտերպոլյացիայի, օրինակների որոնման և արհեստական բանականության տարրերի կիրառման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մշակված մեթոդների ծրագրային իրականացմանը, դրանց արդյունավետության գնահատմանը, հաշվարկային բարդությանը և ստացված արդյունքների որակական ու քանակական վերլուծությանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել համակարգչային տեսողության, պատկերների վերականգնման, թվային մշակման, արհեստական բանականության և հարակից ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և ծրագրավորողների համար, ովքեր հետաքրքրված են տեսողական տվյալների մշակման և վնասված պատկերների որակյալ վերականգնման ժամանակակից տեխնոլոգիաներով։

Сельское хозяйство

Գիրքը նվիրված է հացահատիկային և շարահերկ մշակաբույսերի ցանքերում օրգանահանքային պարարտանյութերի ու բնական մելիորանտների կիրառման ագրոէկոլոգիական գնահատմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Սևանի ավազանի և Հայաստանի Հանրապետության տեխնածին աղտոտված հողատարածքների պայմաններին։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են հողի բերրիության, ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և էկոլոգիական վիճակի բարելավման հնարավորությունները՝ տարբեր տեսակի պարարտանյութերի և բնական ծագում ունեցող մելիորանտների կիրառման միջոցով։ Կարևոր տեղ է հատկացվում այն հարցին, թե ինչպես կարող են այդ նյութերը նպաստել հողի սննդատարրային ռեժիմի կարգավորմանը, մշակաբույսերի աճի և զարգացման բարելավմանը, բերքատվության բարձրացմանը և միաժամանակ նվազեցնել տեխնածին աղտոտվածության բացասական ազդեցությունը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն տարածքների համար, որտեղ գյուղատնտեսական հողերի որակի վրա ազդում են արդյունաբերական գործունեության հետևանքով առաջացած աղտոտիչները և հողի բնական հատկությունների վատթարացումը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են պարարտացման և մելիորացման միջոցառումների ազդեցությունները հողի ագրոէկոլոգիական վիճակի, բույսերի սնուցման և բերքի որակի վրա, ինչպես նաև դրանց կիրառման արդյունավետությունն ու նպատակահարմարությունը տարբեր հողակլիմայական պայմաններում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել էկոլոգիապես ավելի անվտանգ և ռեսուրսախնայող գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների մշակման համար։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի աղտոտված հողերի վերականգնման և դրանց գյուղատնտեսական օգտագործման արդյունավետության բարձրացման խնդիրը, քանի որ նման տարածքների ռացիոնալ կառավարումը պահանջում է ոչ միայն բարձրացնել բերրիությունը, այլև նվազեցնել աղտոտիչների հնարավոր անցումը բույսերի և գյուղատնտեսական արտադրանքի մեջ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ագրոնոմների, հողագետների, բնապահպանների, գյուղատնտեսական և էկոլոգիական գիտությունների մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների ուսանողների և հետազոտողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը համադրում է հողագիտության, ագրոքիմիայի, մելիորացիայի և շրջակա միջավայրի պահպանության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գնահատել պարարտանյութերի և բնական մելիորանտների կիրառման արդյունավետությունն ու անվտանգությունը Հայաստանի տարբեր, այդ թվում՝ տեխնածին ազդեցության ենթարկված հողատարածքներում։

Математика

Գիրքը նվիրված է տրամաբանական ծրագրավորման ոլորտում կիրառվող ալգորիթմական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տեսական հիմքերը, դրանց ձևակերպման սկզբունքները և լուծման արդյունավետ մոտեցումները։ Այն անդրադառնում է տրամաբանական մտածողության վրա հիմնված ծրագրավորման մոդելներին, փաստերի և կանոնների միջոցով խնդիրների նկարագրմանը, եզրահանգումների կառուցման մեխանիզմներին, որոնման ռազմավարություններին, ռեկուրսիվ ալգորիթմների առանձնահատկություններին և բարդ հաշվարկային խնդիրների լուծման մեթոդներին։ Հեղինակը քննարկում է տարբեր ալգորիթմական պրոբլեմների կառուցվածքը, դրանց վերլուծությունը, օպտիմալացման հնարավորությունները և տրամաբանական ծրագրավորման լեզուների կիրառումը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է բարդ խնդիրները ներկայացնել հայտարարական ձևով և ստանալ արդյունավետ լուծումներ։ Գիրքը հետաքրքիր կլինի ծրագրավորման, ալգորիթմների, արհեստական բանականության և համակարգչային գիտության ոլորտներով զբաղվող ուսանողների, հետազոտողների, դասախոսների և մասնագետների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են խորացնել գիտելիքները տրամաբանական ծրագրավորման տեսության և գործնական կիրառությունների վերաբերյալ։