Հիշարժան տարեթվեր 1981: Հունվար, փետրվար, մարտ

Математика

Աշխատությունը նվիրված է առանց տիպային սահմանափակումների ֆունկցիոնալ ծրագրերի ձևափոխման տեսական հիմքերի և այդ ձևափոխությունների պրոցեդուրային սեմանտիկայի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում ծրագրերի այնպիսի փոխակերպումներն են, որոնց միջոցով հնարավոր է փոփոխել ծրագրի կառուցվածքը՝ պահպանելով դրա հաշվարկային իմաստը և ստացվող արդյունքների համարժեքությունը։ Առանց տիպերի ֆունկցիոնալ ծրագրավորումը դիտարկվում է որպես մաթեմատիկական ձևակերպման համար հարմար միջավայր, որտեղ հաշվարկները կարելի է ներկայացնել ֆունկցիաների սահմանման, կիրառման, փոխարինման և արտահայտությունների հաջորդական պարզեցման միջոցով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ծրագրային արտահայտությունների վերագրման կանոններին, ֆունկցիաների կոմպոզիցիային, միջանկյալ կառուցվածքների վերացմանը և հաշվարկների կազմակերպման տարբեր ռազմավարություններին։ Քննվում է, թե ինչ պայմաններում կարող է մի ծրագրային արտահայտություն փոխարինվել մեկ այլ արտահայտությամբ՝ առանց ծրագրի դիտարկելի վարքագիծը փոխելու։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պրոցեդուրային կամ օպերացիոն սեմանտիկան, որի միջոցով ծրագրի իմաստը նկարագրվում է ոչ միայն վերջնական արդյունքով, այլև հաշվարկի իրականացման քայլերի հաջորդականությամբ։ Այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ձևականորեն ներկայացնել արտահայտությունների պարզեցման կարգը, ֆունկցիաների կանչերի իրականացումը և ծրագրի կատարման ընթացքում առաջացող միջանկյալ վիճակները։ Ուսումնասիրվում են տարբեր հաշվարկային ռազմավարությունների առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը ծրագրի ավարտելիության, հաշվարկային քայլերի քանակի ու կատարման արդյունավետության վրա։ Առանձին նշանակություն ունի ծրագրային ձևափոխությունների ճշգրտության հիմնավորումը, քանի որ օպտիմալացման նպատակով կատարված կառուցվածքային փոփոխությունը պետք է պահպանի սկզբնական ծրագրի սեմանտիկական հատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև ֆունկցիոնալ ծրագրերի համարժեքության, նորմալ ձևերի և վերագրման համակարգերի հետ կապված տեսական խնդիրներ։ Նման մոտեցումները կարևոր են ծրագրերի ավտոմատ վերլուծության և օպտիմալացման համար, քանի որ հնարավորություն են տալիս մշակել ծրագրային կոդի վերափոխման ձևականորեն հիմնավորված մեթոդներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ծրագրավորման լեզուների տեսության, ֆունկցիոնալ ծրագրավորման, մաթեմատիկական տրամաբանության և ձևական սեմանտիկայի մոտեցումները՝ ուղղված ծրագրերի կառուցվածքային ձևափոխությունների օրինաչափությունների և դրանց հաշվարկային իմաստի պահպանման սկզբունքների բացահայտմանը։

История

Աշխատությունը նվիրված է Արցախի և Սյունիքի մելիքական ապարանքների ուսումնասիրությանը՝ որպես հայկական պատմաճարտարապետական ժառանգության կարևոր հուշարձանների։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են մելիքական ապարանքների կառուցման պատմական պայմանները, դրանց տեղադրությունը, ճարտարապետական հորինվածքը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, շինարարական նյութերը և գեղարվեստական ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապարանքների գործառույթներին, որոնք միաժամանակ կապված էին իշխանական բնակության, վարչական կառավարման, պաշտպանության և հասարակական կյանքի կազմակերպման հետ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Արցախի և Սյունիքի մելիքական իշխանությունների քաղաքական ու սոցիալական կառուցվածքի, նրանց կենցաղի և մշակութային միջավայրի մասին՝ ճարտարապետական հուշարձանների ուսումնասիրության միջոցով։ Կարևորվում է նաև ապարանքների փոխկապակցվածությունը ամրոցների, եկեղեցիների, բնակավայրերի և պաշտպանական այլ կառույցների հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս դրանք դիտարկել ոչ թե առանձին շինություններ, այլ պատմական բնակավայրերի և պաշտպանական համակարգերի բաղկացուցիչ մասեր։ Ուսումնասիրությունը արժեքավոր է նաև հուշարձանների պահպանության և գիտական փաստագրման տեսանկյունից, քանի որ դրանց նյութական ժառանգությունը կարևոր աղբյուր է հայկական ճարտարապետության զարգացման, տեղական շինարարական ավանդույթների և տարածաշրջանի պատմամշակութային կյանքի ուսումնասիրման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, պատմաբաններին, հնագետներին, արվեստաբաններին, հայագետներին, մշակութային ժառանգության մասնագետներին, ուսանողներին և հայկական պատմաճարտարապետական հուշարձաններով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Лингвистика

English in Science-ը ակադեմիական և մասնագիտական անգլերենի ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է գիտական ոլորտներում անգլերեն հաղորդակցական հմտությունների զարգացման համար, աշխատությունում ներկայացվում են գիտական լեզվի հիմնական առանձնահատկությունները՝ տերմինաբանության ճշգրտություն, պաշտոնական ոճ, անանձնական արտահայտման ձևեր և տրամաբանական կառուցվածք, միաժամանակ ընդգրկվում են գիտական ընթերցանության, գրելու, լսելու և ներկայացնելու հմտությունները, ինչպես նաև գիտական հոդվածների կառուցվածքը՝ ներածություն, մեթոդաբանություն, արդյունքներ և եզրակացություններ, հատուկ ուշադրություն է դարձվում գիտական բառապաշարի ընդլայնմանը, տեխնիկական տեքստերի ընկալմանը և միջազգային ակադեմիական հաղորդակցությանը, աշխատությունը նաև ներառում է գործնական վարժություններ և օրինակներ տարբեր գիտական ոլորտներից, նպատակ ունենալով զարգացնել անգլերենով գիտական մտածողություն և արդյունավետ հաղորդակցություն գիտական միջավայրում։

Педагогика

Այս թեման վերաբերում է երեխայի կյանքի առաջին վեց ամիսներին, որը համարվում է զարգացման ամենակարևոր և զգայուն փուլերից մեկը, քանի որ այդ ժամանակ ձևավորվում են ինչպես ֆիզիկական աճի հիմքերը, այնպես էլ հոգեբանական և զգայական կապերը։ Ծննդյան պահից սկսած երեխայի հիմնական կարիքներն են սնունդը, քունը, ջերմությունը և անվտանգ միջավայրը, իսկ այս բոլոր գործոնների ճիշտ կազմակերպումը մեծ ազդեցություն է ունենում նրա առողջ զարգացման վրա։ Առաջին ամիսներին երեխայի հիմնական սնունդը մայրական կաթն է, որը ապահովում է անհրաժեշտ սննդարար նյութեր և իմունային պաշտպանություն, ինչպես նաև նպաստում է մոր և երեխայի միջև էմոցիոնալ կապի ձևավորմանը։ Այս փուլում կարևոր է նաև հիգիենայի պահպանումը, կանոնավոր բժշկական հսկողությունը և պատվաստումների ժամանակին իրականացումը, որոնք կանխում են բազմաթիվ հիվանդություններ։ Երեխայի դաստիարակության կարևոր բաղադրիչ է նաև հոգեբանական խնամքը՝ նրան մշտապես սիրով, ուշադրությամբ և հանգստությամբ շրջապատելը, քանի որ այդ ժամանակ ձևավորվում է վստահության զգացումը արտաքին աշխարհի նկատմամբ։ Մոտավորապես 2–3 ամսականից երեխան սկսում է արձագանքել ձայներին, դեմքերին և լուսային փոփոխություններին, իսկ 4–6 ամսականում զարգանում են շարժողական ունակությունները, ինչպիսիք են գլուխը պահելը, շրջվելը և ձեռքերով առարկաներին արձագանքելը։ Ծնողի հետ շփումը՝ խոսելը, երգելը և ժպիտը, կարևոր դեր ունի խոսքի և սոցիալական զարգացման նախադրյալների ձևավորման գործում։ Այս փուլում չափազանց կարևոր է երեխայի անվտանգ միջավայրը՝ վնասվածքներից և վտանգավոր առարկաներից պաշտպանված տարածքը, ինչպես նաև հստակ օրվա ռեժիմը, որը ներառում է քնի և սննդի կարգավորված ժամանակացույց։ Վեց ամսականին մոտ երեխան արդեն սկսում է ավելի ակտիվորեն ուսումնասիրել շրջապատը, ինչը հիմք է դառնում հետագա ճանաչողական զարգացման համար։

Финансы

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տեքստիլ արդյունաբերության կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության վերլուծության և գնահատման հիմնահարցերին՝ ուսումնասիրելով առկա գործիքներն ու մեթոդները ֆինանսական իրավիճակի գնահատման համար։ Գրքում ներկայացվում են ֆինանսական ցուցանիշների համակարգը, ռիսկերի գնահատման մեթոդները, likvidության, ռենտաբելության և ֆինանսական ինքնավարության չափանիշները, ինչպես նաև դրանց կիրառությունը գործարար կառույցների արդյունավետության և կայունության ապահովման գործում։ Հեղինակը վերլուծում է տեքստիլ ոլորտի առանձնահատկությունները, ֆինանսական կառավարման մարտահրավերները, ներքին և արտաքին ֆինանսական միջավայրի ազդեցությունը, ներկայացնում է գործարար փորձի հիման վրա վերլուծության մոդելներ և գնահատման մեթոդաբանություն։ Աշխատությունը ընդգրկում է նաև ֆինանսական կայունության բարելավման առաջարկություններ՝ ներառելով ֆինանսական պլանավորման, կառավարչական հմտությունների և ռիսկերի նվազեցման ռազմավարություններ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, արդյունաբերական կազմակերպությունների ղեկավարների և ոլորտի հետազոտողների համար՝ նպաստելով ֆինանսական կայունության ապահովմանը և կայուն տնտեսական զարգացման խթանմանը։

Биология

Այս աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի անոթավոր բույսերի բազմազանության, տարածման և բուսաաշխարհագրական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Նյութում ներկայացվում են տարածաշրջանում հանդիպող բնական բուսատեսակների տեսակային կազմը, դրանց դասակարգումը, էկոլոգիական առանձնահատկությունները և տարածվածության օրինաչափությունները տարբեր լանդշաֆտային ու բարձրադիր գոտիներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հազվագյուտ, էնդեմիկ և պահպանության կարիք ունեցող բուսատեսակներին, ինչպես նաև տարածաշրջանի բուսական ծածկույթի ձևավորման վրա ազդող կլիմայական, հողային և աշխարհագրական գործոններին։ Աշխատությունը նաև վերլուծում է բուսականության դերը էկոհամակարգերի կայունության, կենսաբազմազանության պահպանման և բնական ռեսուրսների կառավարման տեսանկյունից՝ ընդգծելով ֆլորիստիկական հետազոտությունների կարևորությունը բնապահպանական ծրագրերի մշակման համար։ Միաժամանակ ներկայացվում են բուսատեսակների տնտեսական, դեղագործական և գիտական նշանակության հարցերը՝ ցույց տալով տարածաշրջանի բուսական աշխարհի արժեքը ինչպես գիտության, այնպես էլ բնության պահպանության ոլորտներում։