Հողմաէներգետիկ նախագծերի արդյունավետության հարցերի ուսումնասիրություն

Религия

Աշխատությունը ներկայացնում է Թովմաս Քեմփացու հոգևոր ուսմունքը՝ կենտրոնանալով քրիստոնյայի կյանքի գլխավոր նպատակի՝ Հիսուս Քրիստոսի օրինակին հետևելու և սեփական անձը հոգևորապես կատարելագործելու գաղափարի վրա։ Այն ընթերցողին առաջարկում է ներքին կյանքի վերափոխման ուղի, որի հիմքում ընկած են խոնարհությունը, ինքնաճանաչումը, աղոթքը, ապաշխարությունը, համբերությունը և աստվածային կամքին վստահելը։ Հեղինակը կարևորում է այն համոզմունքը, որ ճշմարիտ քրիստոնեական հավատքը պետք է դրսևորվի ոչ միայն խոսքերով ու արտաքին ծիսական գործողություններով, այլև մարդու մտածողության, վարքի և ուրիշների նկատմամբ վերաբերմունքի մեջ։ Խրատները կոչ են անում հրաժարվել հպարտությունից, ինքնահավանությունից, նյութական բարիքների նկատմամբ չափազանց կապվածությունից և աշխարհիկ փառքի ձգտումից՝ փոխարենը զարգացնելով ներքին խաղաղություն, գթասրտություն և բարոյական պատասխանատվություն։ Գործում առանձնահատուկ տեղ ունեն ինքնաքննության և հոգևոր խորհրդածության թեմաները, որոնց միջոցով մարդը սովորում է ճանաչել սեփական թերությունները, զսպել ցանկությունները և ձգտել ավելի գիտակից ու բարեպաշտ կյանքի։ Երկի խրատական ու խորհրդածական ոճը ընթերցանությունը վերածում է անձնական հոգևոր աշխատանքի՝ յուրաքանչյուր միտք դարձնելով ինքնակատարելագործման առիթ։ Այն կարևոր տեղ է զբաղեցնում քրիստոնեական խորհրդապաշտական և բարոյախոսական գրականության մեջ՝ ներկայացնելով հոգևոր կյանքի այնպիսի սկզբունքներ, որոնք արդիական են տարբեր ժամանակաշրջանների հավատացյալների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի հայ հոգևորական, տեղագիր և հայագիտական ժառանգության ուսումնասիրող Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Սմբատյանցի վիմագրագիտական գործունեության համակողմանի քննությանը։ Ներկայացվում է նրա ներդրումը հայկական վիմագրության ձևավորման և զարգացման գործում, հատկապես պատմական հուշարձանների, եկեղեցիների, վանքերի, խաչքարերի և այլ կառույցների արձանագրությունների հայտնաբերման, ընդօրինակման, վերծանման ու գիտական շրջանառության մեջ դնելու ուղղությամբ։ Նրա տեղագրական ուսումնասիրություններում արձանագրվել և պահպանվել են բազմաթիվ վիմագրեր, որոնք հետագայում կարևոր սկզբնաղբյուր են դարձել Հայաստանի տարբեր բնակավայրերի, հուշարձանների և պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դաշտային ուսումնասիրությունների կազմակերպմանը, վիմական արձանագրությունների գրանցման եղանակներին, դրանց բովանդակության մեկնաբանությանը և պատմական տեղեկությունների հետ համադրմանը։ Քննարկվում է վիմագրերի նշանակությունը բնակավայրերի պատմության, եկեղեցական կառույցների հիմնադրման ու վերանորոգման ժամանակագրության, անձնանունների, տեղանունների, նվիրատվությունների և հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ տեղեկությունների բացահայտման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև Գեղարքունիքի և այլ շրջանների վերաբերյալ նրա տեղագրական աշխատություններին, որոնցում վիմական նյութը կարևոր տեղ է զբաղեցնում։ Վերլուծվում է հավաքված նյութերի աղբյուրագիտական արժեքը, դրանց հետագա օգտագործումը հայագետների կողմից և նշանակությունը հայկական պատմամշակութային ժառանգության պահպանման համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նրա աշխատանքը ոչ միայն որպես առանձին հուշարձանների նկարագրություն, այլև որպես հայկական վիմագրական նյութի համակարգված հավաքագրման և ուսումնասիրման կարևոր փուլ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, վիմագրագետների, հնագետների, հայագետների, մշակութային ժառանգության մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է օպտիմալ կառավարման այն խնդիրների մաթեմատիկական ուսումնասիրմանը, որոնցում դինամիկական համակարգի վիճակի նկատմամբ սահմանային պայմանները սահմանվում են ոչ միայն դիտարկվող ժամանակահատվածի սկզբնական և վերջնական կետերում, այլև մի քանի միջանկյալ կետերում։ Նման բազմակետ սահմանային պայմանների առկայությունը զգալիորեն բարդացնում է խնդրի կառուցվածքը և պահանջում արդյունավետ հաշվարկային ու վերլուծական մեթոդների կիրառում։ Հետազոտության հիմքում դիֆերենցիալ փոխակերպումների մեթոդն է, որը հնարավորություն է տալիս դիֆերենցիալ հավասարումներով նկարագրվող գործընթացը ներկայացնել փոխակերպված տիրույթում և սկզբնական խնդրի լուծումը կապել հաջորդականորեն որոշվող գործակիցների համակարգի հետ։ Ուսումնասիրվում է կառավարվող դինամիկական համակարգի մաթեմատիկական մոդելի, նպատակային ֆունկցիոնալի և բազմակետ սահմանափակումների միասնական ներկայացումը, ինչպես նաև օպտիմալ լուծման որոնման համար անհրաժեշտ պայմանների ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն դեպքերին, երբ համակարգի վիճակը պետք է բավարարի նախապես սահմանված պահանջների տարբեր ժամանակային կետերում, ինչի պատճառով սովորական երկկետ սահմանային խնդիրների համար նախատեսված մոտեցումները կարող են անմիջականորեն կիրառելի չլինել։ Դիֆերենցիալ փոխակերպումների կիրառումը դիտարկվում է որպես լուծման կառուցման և թվային հաշվարկների կազմակերպման միջոց, որը թույլ է տալիս դինամիկական հավասարումների ինտեգրման խնդիրը որոշակի պայմաններում փոխարինել հանրահաշվական և ռեկուրենտ հարաբերությունների հաջորդական մշակմամբ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ստացված մոտավոր լուծումների ճշգրտության, զուգամիտության և հաշվարկային արդյունավետության գնահատումը, ինչպես նաև փոխակերպման կարգի և մոտարկման աստիճանի ազդեցության ուսումնասիրությունը վերջնական արդյունքների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել դասական օպտիմալ կառավարման տեսության անհրաժեշտ պայմանները, սահմանային խնդիրների լուծման մեթոդները և դիֆերենցիալ փոխակերպումների հաշվարկային հնարավորությունները։ Այս մոտեցումը կիրառական նշանակություն ունի այնպիսի կառավարվող գործընթացների մոդելավորման համար, որոնցում անհրաժեշտ է համակարգի վարքագիծը վերահսկել միաժամանակ մի քանի ժամանակային կամ տարածական կետերում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միավորում է օպտիմալ կառավարման տեսության, դիֆերենցիալ հավասարումների, բազմակետ սահմանային խնդիրների և հաշվողական մաթեմատիկայի մեթոդները՝ նպատակ ունենալով մշակել բարդ սահմանափակումներով կառավարման խնդիրների լուծման արդյունավետ մաթեմատիկական մոտեցումներ։

Другие предметы

Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է տուֆ քարի արդյունահանման և մշակման ընթացքում առաջացող արտադրական թափոնների օգտագործմամբ բարձր լցանյութային պարունակությամբ շինարարական հարդարման կոմպոզիտային նյութերի ստեղծման և դրանց հատկությունների ուսումնասիրության խնդիրներին։ Հետազոտության առանցքում բնական քարային հումքի վերամշակման արդյունքում գոյացող մանրացված և փոշենման մնացորդների երկրորդային օգտագործման հնարավորությունն է՝ դրանք դիտարկելով ոչ թե միայն որպես հեռացման ենթակա թափոն, այլ որպես նոր շինանյութերի արտադրության համար պիտանի հանքային բաղադրիչ։ Ուսումնասիրվում են տուֆային թափոնների ֆիզիկական, հանքաբանական և տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, դրանց մասնիկային կազմը և կոմպոզիտային համակարգի կառուցվածքի ձևավորման վրա ունեցած ազդեցությունը։ Բարձր լցավորված կոմպոզիտների դեպքում կարևոր նշանակություն ունի հանքային բաղադրիչի և կապակցող համակարգի հարաբերակցությունը, քանի որ այն պայմանավորում է նյութի կառուցվածքային ամբողջականությունը, խտությունը, ամրությունը, ջրակլանումը և շահագործական այլ ցուցանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բաղադրիչների համատեղելիությանը, մասնիկների արդյունավետ դասավորվածությանը և կապակցող նյութի հետ դրանց փոխազդեցությանը՝ պատրաստի արտադրանքի անհրաժեշտ հատկությունների ձևավորման տեսանկյունից։ Քննվում են ստացված կոմպոզիտային նյութերի մեխանիկական և ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը, խոնավության նկատմամբ վարքագիծը, մաշակայունությունը, ջերմաստիճանային ազդեցությունների նկատմամբ կայունությունը և արտաքին տեսքի պահպանման հնարավորությունները։ Հարդարման նյութերի համար կարևորվում են նաև մակերևույթի որակը, գունային և հյուսվածքային առանձնահատկությունները, քանի որ տուֆի բնական տեսքը կարող է հնարավորություն տալ ստանալու ճարտարապետական և դեկորատիվ նշանակություն ունեցող արտադրատեսակներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կազմ–կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածության բացահայտումը, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել հանքային լցանյութի պարունակության և հատիկաչափական բնութագրերի ազդեցությունը վերջնական կոմպոզիտի տեխնիկական ցուցանիշների վրա։ Ուշադրություն է դարձվում նաև արտադրական թափոնների օգտագործման բնապահպանական և ռեսուրսախնայողական նշանակությանը։ Տուֆի մշակման մնացորդների վերամշակումը կարող է նպաստել բնական հումքի առավել ամբողջական օգտագործմանը, թափոնների կուտակման ծավալների նվազեցմանը և շրջանաձև տնտեսության սկզբունքների կիրառմանը շինանյութերի արտադրության ոլորտում։ Ստացված նյութերի կիրառելիությունը կարող է դիտարկվել շենքերի ներքին և արտաքին հարդարման, դեկորատիվ տարրերի և տարբեր երեսպատման արտադրատեսակների ստեղծման համատեքստում։ Աշխատությունը միավորում է շինարարական նյութագիտության, կոմպոզիտային նյութերի տեխնոլոգիայի և արտադրական թափոնների վերամշակման խնդիրները՝ նպաստելով տեղական հանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և նոր հարդարման նյութերի մշակման գիտատեխնիկական հիմքերի զարգացմանը։

Технология

Մետալուրգիական, քիմիատեխնոլոգիական և հանքահումքային ռեսուրսների վերամշակման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պղինձ-մոլիբդենային միասնական խտանյութի համալիր հիդրոմետալուրգիական վերամշակման և դրանից արժեքավոր մետաղների արդյունավետ կորզման տեխնոլոգիայի մշակման գիտական ու տեխնոլոգիական հիմունքների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պղինձ-մոլիբդենային խտանյութերի հանքաբանական և քիմիական առանձնահատկությունները, դրանցում պարունակվող մետաղական բաղադրիչների փոխկապակցվածությունը և համալիր վերամշակման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիդրոմետալուրգիական գործընթացների տեսական հիմքերին, մետաղների լուծահանման օրինաչափություններին, լուծույթներում դրանց վարքագծին և նպատակային բաղադրիչների ընտրողական առանձնացման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են խտանյութի վերամշակման տեխնոլոգիական փուլերի փոխկապակցվածությունը, քիմիական փոխակերպումների ընթացքի վրա ազդող գործոնները և արժեքավոր մետաղների կորզման արդյունավետության գնահատման հիմնական չափանիշները։ Քննարկվում են պղնձի, մոլիբդենի և խտանյութում հնարավոր այլ արժեքավոր բաղադրիչների տարանջատման, մաքրման ու հետագա օգտագործման տեխնոլոգիական հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել նյութական հաշվեկշռի կազմման, տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման, ռեագենտների օգտագործման արդյունավետության և ստացվող արտադրանքի որակական բնութագրերի գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում հանքային հումքի համալիր օգտագործման տնտեսական ու բնապահպանական նշանակությանը, արտադրական մնացորդների նվազեցմանը և մետալուրգիական տեխնոլոգիաների կատարելագործման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գունավոր մետալուրգիայի, հիդրոմետալուրգիայի, հանքանյութերի վերամշակման, քիմիական տեխնոլոգիաների և հանքահումքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։