Ինքնուրույն կենսաապահովմամբ բնակավայրերի կազմավորումը Հայաստանի Հանրապետության պայմանների համար

Химия

Գիրքը հանդիսանում է անօրգանական քիմիայի ուսումնական դասընթացի շարունակություն և կենտրոնանում է այն տարրերի վրա, որոնք չեն պատկանում անցումային մետաղների խմբին։ Այն կարևոր է քիմիայի, դեղագործության և հարակից բնական գիտությունների ուսանողների համար։ Հիմնական բովանդակություն s- և p- բլոկի տարրերի ընդհանուր բնութագիր Ներկայացվում են այդ տարրերի դիրքը պարբերական համակարգում, էլեկտրոնային կառուցվածքը և ընդհանուր քիմիական հատկությունները։ Առանձին տարրերի քիմիա Դիտարկվում են ոչանցումային տարրերի խմբերը՝ ջրածին, ալկալիական և հողալկալիական մետաղներ, հալոգեններ, ազոտի, թթվածնի, ածխածնի խմբի տարրեր և այլն։ Միացություններ և ռեակցիաներ Ներկայացվում են կարևոր անօրգանական միացությունները, դրանց ստացումը, հատկությունները և կիրառությունը արդյունաբերությունում ու լաբորատոր պրակտիկայում։ Կիրառական նշանակություն Շեշտվում է տարրերի և նրանց միացությունների դերը բժշկության, արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և շրջակա միջավայրի ոլորտներում։ Նյութի հիմնական գաղափարը Գիրքը նպատակ ունի ձևավորել խորացված պատկերացում ոչանցումային տարրերի քիմիայի մասին՝ ցույց տալով դրանց հիմնարար դերը ինչպես տեսական քիմիայում, այնպես էլ գործնական կիրառություններում։

Право

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից իրավական համակարգերի բազմազանության և առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը գլոբալացման և իրավական միավորման գործընթացների համատեքստում՝ ներկայացնելով տեսական-իրավական համակողմանի վերլուծություն։ Գրքում դիտարկվում են տարբեր իրավական ընտանիքների՝ մայրցամաքային, ընդհանուր իրավունքի, կրոնական և խառը համակարգերի փոխազդեցությունները, դրանց զարգացման միտումները և փոխակերպումները միջազգային ինտեգրացիոն գործընթացների ազդեցության ներքո։ Հեղինակը ուսումնասիրում է իրավական համահարթեցման (ունիֆիկացիայի) գործընթացները, միջազգային իրավունքի աճող ազդեցությունը ազգային իրավական համակարգերի վրա, ինչպես նաև իրավական բազմազանության պահպանման խնդիրները գլոբալ իրավական տարածքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավական ավանդույթների դիմակայունությանը, իրավական փոխառությունների մեխանիզմներին և նորմատիվ համակարգերի համադրման տեսական հիմնավորումներին։ Քննարկվում են նաև գլոբալացման պայմաններում իրավական ինքնության, պետական սուվերենության և իրավական կարգավորման արդյունավետության միջև հարաբերակցությունները։ Աշխատությունը նախատեսված է իրավաբանների, իրավունքի տեսաբանների, համեմատական իրավունքի մասնագետների և քաղաքագիտության ոլորտի հետազոտողների համար։

Медицина

Այս աշխատությունը նվիրված է դիմային գանգի շրջանում իրականացվող վիրաբուժական միջամտությունների պայմաններում ծամող մկանների ֆունկցիոնալ վիճակի ուսումնասիրությանը և դրա փոփոխությունների գնահատմանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ծամողական ապարատի բնականոն գործունեությունն է, որը կարևոր դեր ունի ոչ միայն սննդի մեխանիկական մշակման, այլև ստորին ծնոտի շարժումների, կծվածքի, խոսքի և դիմածնոտային համակարգի ընդհանուր ֆունկցիոնալ հավասարակշռության ապահովման գործում։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել վիրաբուժական միջամտությունների ազդեցությունը ծամող մկանների կծկողական ակտիվության, տոնուսի, համակարգված աշխատանքի և վերականգնման ընթացքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն փոփոխություններին, որոնք կարող են առաջանալ վիրահատությունից հետո՝ ցավի, այտուցի, հյուսվածքների վնասման, նյարդամկանային փոխազդեցությունների փոփոխության կամ ստորին ծնոտի շարժունակության սահմանափակման հետևանքով։ Ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատման համար կարող են կիրառվել էլեկտրամիոգրաֆիկ և այլ գործիքային մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս քանակապես գնահատելու տարբեր ծամող մկանների ակտիվությունը հանգստի և ֆունկցիոնալ ծանրաբեռնվածության պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել ցուցանիշների համեմատություն վիրահատությունից առաջ և հետո, ինչպես նաև վերականգնման տարբեր փուլերում՝ պարզելու ֆունկցիոնալ խանգարումների տևողությունը և դրանց վերականգնման դինամիկան։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև վիրահատական մեթոդի, միջամտության ծավալի և անատոմիական տեղակայման հնարավոր ազդեցության գնահատումը ծամողական համակարգի ֆունկցիայի վրա։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հետվիրահատական վերականգնման միջոցառումներին, ֆիզիկական և ֆունկցիոնալ վերականգնողական մոտեցումներին և դրանց հնարավոր դերին ծամող մկանների բնականոն գործունեության վերականգնման գործում։ Ստացված տվյալները կարող են նպաստել դիմածնոտային վիրաբուժությունից հետո ֆունկցիոնալ բարդությունների ավելի վաղ հայտնաբերմանը և բուժման արդյունքների օբյեկտիվ գնահատմանը։ Ուսումնասիրությունը գործնական նշանակություն ունի վիրաբույժների, ստոմատոլոգների, ֆիզիոթերապևտների և դիմածնոտային վերականգնմամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական գնահատել վիրաբուժական միջամտությունների ազդեցությունը ծամողական համակարգի աշխատանքի վրա։

Туризм

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի առողջարանային նշանակություն ունեցող քաղաքների սոցիալ-տնտեսական, զբոսաշրջային և տարածքային զարգացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնական բուժիչ ռեսուրսների, կլիմայական պայմանների, հանքային ջրերի, հանգստի և առողջության վերականգնման համար նպաստավոր միջավայրի արդյունավետ օգտագործումն է՝ քաղաքների երկարաժամկետ զարգացման համատեքստում։ Քննվում են առողջարանային տնտեսության ձևավորման և գործունեության առանձնահատկությունները, զբոսաշրջային ու առողջարարական ծառայությունների ենթակառուցվածքները, հյուրանոցային տնտեսությունը, տրանսպորտային հասանելիությունը, հանրային տարածքների կազմակերպումը և սպասարկման ոլորտի զարգացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում առողջարանային քաղաքների մրցունակության բարձրացմանը, ծառայությունների բազմազանեցմանը, այցելուների համար ամբողջ տարվա ընթացքում գրավիչ առաջարկների ձևավորմանը և տեղական տնտեսական ակտիվության խթանմանը։ Դիտարկվում է բնական բուժիչ ռեսուրսների պահպանության և տնտեսական օգտագործման միջև հավասարակշռության խնդիրը, քանի որ առողջարանային կենտրոնների զարգացման հեռանկարները անմիջականորեն կապված են շրջակա միջավայրի որակի և բնական պաշարների կայուն օգտագործման հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քաղաքաշինական զարգացման հարցը՝ ներառելով բնակավայրերի տարածական կազմակերպումը, կանաչ տարածքների պահպանումը, ենթակառուցվածքների արդիականացումը և պատմամշակութային միջավայրի ներառումը զբոսաշրջային առաջարկներում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել ներդրումային հնարավորությունները, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության մասնակցությունը, նոր աշխատատեղերի ստեղծման ներուժը և առողջարանային գործունեության ազդեցությունը տեղական բնակչության սոցիալ-տնտեսական պայմանների վրա։ Ուսումնասիրվում է նաև առողջարանային, առողջապահական, հանգստի, մշակութային և բնապահպանական զբոսաշրջության փոխկապակցման հնարավորությունը՝ քաղաքների ավելի ամբողջական զբոսաշրջային կերպար ձևավորելու նպատակով։ Զարգացման հեռանկարների գնահատման ժամանակ կարևոր են կառավարման արդյունավետությունը, պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցությունը, ներդրումային միջավայրի բարելավումը և տարածքային զարգացման ծրագրերի համակարգումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է զբոսաշրջության տնտեսագիտության, քաղաքային և տարածքային զարգացման, առողջարանային տնտեսության ու տարածաշրջանային կառավարման մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով առողջարանային քաղաքների տնտեսական ներուժի արդյունավետ և կայուն օգտագործման հնարավոր ուղղությունները։

Физика

Պինդ մարմնի շարժումը մեխանիկայի բաժին է, որը ուսումնասիրում է այն մարմինների շարժումը, որոնց բոլոր կետերի միջև հեռավորությունները մնում են անփոփոխ, այսինքն՝ մարմինը դեֆորմացիայի չի ենթարկվում շարժման ընթացքում։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս բարդ իրական մարմինները դիտարկել որպես իդեալականացված մոդելներ՝ հեշտացնելու դրանց շարժման օրենքների ուսումնասիրությունը։ Պինդ մարմնի շարժումը կարող է լինել առաջընթացային, երբ մարմնի բոլոր կետերը շարժվում են նույն ուղղությամբ և նույն արագությամբ, կամ պտտական, երբ մարմինը պտտվում է որոշակի առանցքի շուրջ, և նրա կետերը նկարագրում են շրջանաձև ուղիներ։ Շարժման ավելի ընդհանուր ձևը համարվում է հարթ կամ տարածական բարդ շարժումը, որը կարող է բաղկացած լինել ինչպես առաջընթացային, այնպես էլ պտտական բաղադրիչներից։ Պինդ մարմնի շարժումը նկարագրելու համար օգտագործվում են կինեմատիկական մեծություններ, ինչպիսիք են արագությունը, անկյունային արագությունը և արագացումը, որոնք թույլ են տալիս հասկանալ մարմնի դիրքի փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում։ Այս թեման կարևոր է ոչ միայն տեսական մեխանիկայում, այլ նաև ինժեներական կիրառություններում՝ մեքենաշինությունից մինչև ռոբոտատեխնիկա, որտեղ անհրաժեշտ է կանխատեսել և կառավարել մարմինների շարժումը տարբեր ուժերի ազդեցության տակ։

Литература

Գևորգ Մարզպետունի-ը հայ պատմավեպի դասական ստեղծագործություններից է, որի հեղինակն է Մուրացանը, և այն պատկերում է 10-րդ դարի Հայաստանի քաղաքական ու ռազմական կյանքը՝ կենտրոնանալով Բագրատունիների թագավորության ժամանակաշրջանի վրա, վեպի գլխավոր կերպար Գևորգ Մարզպետունին ներկայացվում է որպես հայրենասիրության, անձնազոհության և պետական մտածողության մարմնացում, իսկ պատմական իրադարձությունները՝ արաբական արշավանքները, ներքին իշխանական հակասությունները և արտաքին վտանգները, ծառայում են որպես ազգային դիմադրության և միասնության գաղափարի բացահայտման հիմք, ստեղծագործությունում կարևոր տեղ ունեն նաև Սմբատ Ա թագավորը և ժամանակի այլ պատմական դեմքեր, որոնց միջոցով ներկայացվում է պետականության պահպանման բարդ գործընթացը, վեպը համադրում է պատմական փաստերը գեղարվեստական պատկերավորման հետ՝ ստեղծելով ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդման գաղափարական համակարգ, և համարվում է հայ դասական պատմավեպի կարևորագույն նմուշներից մեկը։