Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловЭкономика
Մարդու առողջության վրա շրջակա միջավայրի ներգործության սոցիալ-տնտեսական գնահատման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում շրջակա միջավայրի տարբեր գործոնների՝ մարդու առողջության վրա ունեցած ազդեցության սոցիալ-տնտեսական գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում շրջակա միջավայրի որակի, բնակչության առողջական վիճակի և հասարակության սոցիալ-տնտեսական զարգացման միջև փոխկապակցվածության բացահայտումն է։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում օդի, ջրի և հողի աղտոտվածությանը, արդյունաբերական արտանետումներին, կենցաղային և արտադրական թափոններին, քիմիական ու կենսաբանական գործոններին, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի այլ ռիսկերին, որոնք կարող են բացասաբար անդրադառնալ մարդու առողջության և կյանքի որակի վրա։ Աշխատանքը կարևորում է էկոլոգիական գործոնների ազդեցության ոչ միայն բժշկական, այլև տնտեսական հետևանքների գնահատումը։ Քննության են առնվում հիվանդացության, մահացության, աշխատունակության նվազման, ժամանակավոր կամ երկարատև անաշխատունակության, առողջապահական ծառայությունների ծախսերի և բնակչության կյանքի որակի վատթարացման հետ կապված կորուստները։ Այս համատեքստում սոցիալ-տնտեսական գնահատումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե շրջակա միջավայրի անբարենպաստ վիճակը հասարակության և տնտեսության համար ինչպիսի ուղղակի և անուղղակի ծախսեր է առաջացնում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տարբեր տարածքների էկոլոգիական պայմանների և բնակչության առողջական ցուցանիշների միջև հնարավոր կապերի ուսումնասիրմանը։ Կարևորվում է նաև սոցիալ-տնտեսական տարբեր խմբերի խոցելիության հարցը, քանի որ շրջակա միջավայրի ռիսկերի ազդեցությունը կարող է տարբեր լինել՝ կախված բնակության վայրից, զբաղվածությունից, կենսապայմաններից և սոցիալական վիճակից։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է բնապահպանական և առողջապահական վիճակագրության համադրումը, ինչը հնարավորություն է տալիս առավել հիմնավորված գնահատել էկոլոգիական գործոնների ազդեցությունը և մշակել համապատասխան կանխարգելիչ միջոցառումներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև պետական բնապահպանական և առողջապահական քաղաքականության արդյունավետությունը, շրջակա միջավայրի պահպանության ծրագրերի տնտեսական նպատակահարմարությունը և կանխարգելման միջոցառումների հնարավոր սոցիալական արդյունքները։ Հատուկ նշանակություն ունի այն մոտեցումը, ըստ որի՝ բնապահպանական խնդիրների կանխարգելման համար կատարվող ծախսերը կարող են դիտարկվել որպես երկարաժամկետ ներդրում հանրային առողջության, աշխատուժի պահպանման և տնտեսական կայունության ապահովման գործում։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ դրա արդյունքները կարող են օգտագործվել բնապահպանական ռիսկերի կառավարման, առողջապահական քաղաքականության մշակման, տարածքային զարգացման ծրագրերի և բնակչության առողջության պաշտպանության միջոցառումների կատարելագործման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, բնապահպաններին, հանրային առողջության մասնագետներին, բժիշկներին, սոցիոլոգներին, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս Հայաստանի պայմաններում շրջակա միջավայրի և մարդու առողջության փոխազդեցությունը դիտարկել համալիր տեսանկյունից՝ գնահատելով դրա սոցիալական և տնտեսական հետևանքները և ընդգծելով էկոլոգիական ռիսկերի կանխարգելման ու շրջակա միջավայրի որակի բարելավման կարևորությունը։
Обновлено. 2026-09-16
Культура
Հայաստանի գրադարանային ասոցիացիայի «Հայկական գրադարան» պարբերականի դերը
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի գրադարանային ոլորտում մասնագիտական պարբերական մամուլի նշանակության և դրա ձևավորման ու զարգացման պատմական գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով «Հայկական գրադարան» պարբերականի գործունեությանը։ Հետազոտության հիմքում դրված է այն գաղափարը, որ մասնագիտական պարբերականը ոչ միայն տեղեկատվության տարածման միջոց է, այլև գրադարանային համայնքի մասնագիտական հաղորդակցության, փորձի փոխանակման, ոլորտային խնդիրների բարձրաձայնման և նոր գաղափարների տարածման կարևոր հարթակ։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում է պարբերականի ձևավորման պատմական միջավայրը և դրա կապը Հայաստանի գրադարանային համակարգի զարգացման հետ։ Հետազոտական նյութերում նշվում է, որ 1996-2008 թվականներին հրատարակված պարբերականը կարևոր հարթակ էր գրադարանային մասնագիտական ոլորտի աշխատակիցների համար և անդրադառնում էր գրքի ու գրադարանային գործի մասնագետների, գրադարանների, դասախոսների, մշակույթի գործիչների և ուսանողների գործունեությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պարբերականի բովանդակությանը, թեմատիկ ուղղություններին և հրապարակումների բազմազանությանը։ Այն դիտարկվում է որպես մասնագիտական գիտելիքի պահպանման և փոխանցման միջոց, որի միջոցով հնարավոր է եղել ներկայացնել գրադարանային հաստատությունների ձեռքբերումները, ոլորտում առկա խնդիրները, մասնագիտական փորձը և նորարարական մոտեցումները։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև պարբերականի դերը գրադարանների հասարակական առաքելության արժևորման, գրադարանավարի մասնագիտության հեղինակության բարձրացման և ընթերցանության մշակույթի զարգացման գործում։ Այս առումով այն տեղավորվում է հայկական գրադարանային պարբերական մամուլի ավելի լայն ավանդույթի մեջ, որի նպատակներից են գրադարանային համակարգի խնդիրների լուսաբանումը, գրադարանների դերի ներկայացումը և միջազգային գրադարանագիտական փորձի տարածումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև պարբերականի՝ որպես պատմական աղբյուրի գնահատումը։ Հրապարակված հոդվածները, մասնագիտական նյութերը և տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս վերականգնելու տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային կյանքի տարբեր կողմերը, հետևելու մասնագիտական կառույցների գործունեությանը և հասկանալու ոլորտի առաջնահերթությունների փոփոխությունը։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարող է ցույց տալ, թե ինչպես են պարբերական հրատարակությունները նպաստել գրադարանային մասնագետների միջև կապերի ամրապնդմանը և մասնագիտական ինքնագիտակցության ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հետագա փուլում հայկական գրադարանային մասնագիտական մամուլի շարունակականությանը։ 2023 թվականից Հայաստանի գրադարանային ասոցիացիան հրատարակում է նոր գիտատեղեկատվական հանդես, որը ներառում է տեսության և պրակտիկայի, 21-րդ դարի գրադարանի, մշակութային ժառանգության, մարզային և համայնքային գրադարանների և այլ թեմատիկ ուղղություններ։ Այս շարունակականությունը ցույց է տալիս, որ մասնագիտական պարբերականը շարունակում է կարևոր դեր ունենալ գրադարանային ոլորտի գիտական և տեղեկատվական հաղորդակցության մեջ։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանի գրադարանային մամուլի պատմության, մասնագիտական հաղորդակցության և գրադարանագիտության զարգացման առանձնահատկությունների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին, տեղեկատվական ոլորտի մասնագետներին, պատմաբաններին, գրադարանների աշխատակիցներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։
Обновлено. 2026-09-04
Другие предметы
Նոր գրքեր։ Հասարակական գիտություններ։ Բանասիրական գիտություններ: Լեզվաբանություն։ Գրականագիտություն: Պատմական գիտություններ: Պատմություն: Աշխարհագրություն: Հնագիտություն; Ազգագրություն։ (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые книги։ Общественно-политичес (1975, թիվ 5)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական և հումանիտար գիտությունների տարբեր բնագավառներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին և ուսանողներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն նոր հրատարակությունների մասին։ Ցանկում ընդգրկված են հասարակական գիտություններին, բանասիրական գիտություններին, լեզվաբանությանը, գրականագիտությանը, պատմական գիտություններին, պատմությանը, աշխարհագրությանը, հնագիտությանը և ազգագրությանը վերաբերող աշխատություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ոլորտներում իրականացվող ժամանակակից հետազոտությունները, գիտական քննարկումները և տեսական զարգացումները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ գիտահետազոտական, ուսումնական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է գիտելիքների տարածմանը, միջգիտակարգային համագործակցության զարգացմանը և հասարակագիտական ու հումանիտար գիտությունների ոլորտներում արդի գրականության հասանելիության ապահովմանը։
Обновлено. 2026-09-10
Литература
Հասարակական իդեալը և նրա փոխակերպումները հետխորհրդային հայ մամուլում
Աշխատությունը նվիրված է հետխորհրդային ժամանակաշրջանի հայ մամուլում հասարակական իդեալի ձևավորման, ներկայացման և փոփոխության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այն արժեքային պատկերացումներն են, որոնց միջոցով մամուլը ներկայացնում է ցանկալի հասարակության, քաղաքացու, պետության, սոցիալական հարաբերությունների և հանրային զարգացման մասին պատկերացումները։ Հասարակական իդեալը դիտարկվում է որպես պատմամշակութային և գաղափարական փոփոխությունների ազդեցությամբ վերափոխվող երևույթ, որը կարող է արտահայտվել հրապարակախոսական նյութերում, խմբագրական հոդվածներում, հարցազրույցներում, վերլուծական հրապարակումներում և հասարակական բանավեճերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խորհրդային համակարգի փլուզումից հետո ձևավորված նոր հասարակական միջավայրին, երբ նախկին գաղափարական համակարգի փոխարեն հանրային խոսույթում սկսեցին վերաիմաստավորվել պետության, ազգային ինքնության, ազատության, սոցիալական արդարության, քաղաքացիական պատասխանատվության և անհատի դերի վերաբերյալ պատկերացումները։ Քննվում է, թե ինչպես են տնտեսական, սոցիալական և մշակութային վերափոխումները արտացոլվել մամուլի լեզվում և արժեքային շեշտադրումներում, ինչպես են փոխվել հասարակական հաջողության, բարեկեցության, կրթության, աշխատանքի, ընտանիքի և հանրային մասնակցության մասին պատկերացումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր ժամանակաշրջանների մամուլի նյութերի համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հասարակական իդեալի հարաբերականորեն կայուն բաղադրիչներն ու ժամանակի ընթացքում փոփոխվող հատկանիշները։ Ուսումնասիրության առարկա են նաև լեզվական և հռետորական միջոցները՝ գնահատողական բառապաշարը, փոխաբերությունները, հակադրությունները, խորհրդանշական պատկերները և այլ մեխանիզմներ, որոնց միջոցով լրատվամիջոցները կառուցում և տարածում են հասարակական արժեքների որոշակի պատկերներ։ Մամուլը դիտարկվում է ոչ միայն որպես հասարակական փոփոխություններն արձանագրող տեղեկատվական աղբյուր, այլև որպես հանրային խոսույթի տարածք, որտեղ տարբեր գաղափարներ ու արժեքային համակարգեր մրցակցում, վերաիմաստավորվում և քննարկվում են։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է լրագրագիտության, սոցիոլոգիայի, մշակութաբանության և խոսույթի վերլուծության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել հետխորհրդային հայկական հասարակության արժեքային փոփոխությունները և դրանց արտացոլումը մամուլի հաղորդակցական ու գաղափարական կառուցվածքներում։
Обновлено. 2026-09-23
История
Историческая записка об Эриванской гимназии
Աշխատությունը ներկայացնում է Էրիվանի (Երևանի) գիմնազիայի պատմական զարգացման համակողմանի նկարագիրը՝ ընդգծելով ուսումնական հաստատության հիմնադրման, կազմակերպական կառուցվածքի և կրթական գործունեության հիմնական փուլերը։ Վերլուծվում են գիմնազիայի դերը տարածաշրջանի կրթական համակարգի ձևավորման և զարգացման գործընթացում, ինչպես նաև նրա ներդրումը հասարակական-մշակութային կյանքի և մտավորականության ձևավորման մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնական ծրագրերի բովանդակությանը, դասավանդման մեթոդներին, ուսուցիչների կազմին և աշակերտական համակազմի սոցիալական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրությունը նաև դիտարկում է գիմնազիայի գործունեությունը տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական քաղաքականության համատեքստում՝ բացահայտելով դրա ազդեցությունը Երևանի կրթամշակութային միջավայրի վրա։ Աշխատությունը հանդիսանում է կարևոր պատմական աղբյուր՝ տարածաշրջանի կրթության պատմության ուսումնասիրության համար։
Обновлено. 2026-09-20
История
Էջեր հայ գաղթավայրերի պատմությունից
Գիրքը նվիրված է հայ գաղթավայրերի պատմության ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով աշխարհի տարբեր երկրներում և տարածաշրջաններում ձևավորված հայկական համայնքների պատմական զարգացմանը, դրանց առաջացման պատճառներին, բնակության վայրերի ընտրությանը, հասարակական կյանքին և ազգային ինքնության պահպանման գործընթացներին։ Աշխատության առանցքում հայ ժողովրդի պատմական տեղաշարժերի, հայրենիքից դուրս հաստատված հայկական բնակչության և տարբեր ժողովուրդների ու մշակույթների հետ նրա ունեցած բազմաբնույթ առնչությունների ուսումնասիրությունն է։ Հայ գաղթավայրերի պատմությունը ներկայացվում է որպես հայ ժողովրդի ընդհանուր պատմության կարևոր և անբաժանելի բաղադրիչ, որի միջոցով բացահայտվում են արտագաղթի պատմական նախադրյալները, քաղաքական ու տնտեսական հանգամանքները, բնակչության տեղաշարժերի հետևանքները և նոր միջավայրերում հայկական համայնքների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գաղթավայրերի դերը հայապահպանության, ազգային ավանդույթների փոխանցման, մայրենի լեզվի, կրոնական հավատքի և մշակութային ժառանգության պահպանման գործում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև հայ համայնքների հասարակական և մշակութային կյանքի դիտարկումը, քանի որ հայրենիքից հեռու ձևավորված հայկական կենտրոնները դարեր շարունակ կարևոր դեր են ունեցել ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդման, կրթական ու հոգևոր կյանքի կազմակերպման և հայ ժողովրդի պատմական հիշողության պահպանման գործում։ Այս համատեքստում գաղթավայրերը ներկայանում են ոչ միայն որպես բնակության նոր վայրեր, այլև որպես ազգային մշակույթի զարգացման, փոխազդեցությունների և պատմական շարունակականության կարևոր կենտրոններ։ Աշխատությունն արժեքավոր է հայ գաղթավայրերի պատմությունը Հայաստանի և հայ ժողովրդի ընդհանուր պատմական ընթացքի հետ փոխկապակցված ուսումնասիրելու տեսանկյունից՝ ընդգծելով հայկական համայնքների բազմազանությունը, նրանց պատմական փորձը և համազգային կյանքում ունեցած նշանակությունը։ Այն նպաստում է հայ ժողովրդի աշխարհագրական տարածվածության, պատմական ճակատագրի և մշակութային ժառանգության առավել ամբողջական ընկալմանը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով գնահատելու հայրենիքից դուրս ապրող հայության դերը ազգային ինքնության պահպանման ու զարգացման գործում։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագիտությամբ, պատմությամբ, հայ սփյուռքի ձևավորման և զարգացման խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, ուսանողների և ընթերցողների համար՝ միաժամանակ կարևոր նյութ հանդիսանալով հայ գաղթավայրերի պատմական հիշողության և ազգային մշակութային ժառանգության ճանաչման համար։
Обновлено. 2026-11-21