Ещё в разделе Биология

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Другие предметы

    Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Обшественно-политические науки: Информационный указател (1982, թիվ 9)

    Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

    Обновлено. 2026-08-21
    Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Обшественно-политические науки: Информационный указател (1982, թիվ 9)
    Онлайн

    Информатика

    Разработка и анализ методов повышающих пропускную способность систем передачи информации

    Աշխատությունը նվիրված է տեղեկատվության փոխանցման համակարգերի թողունակության (пропускная способность) բարձրացման մեթոդների մշակմանը և դրանց արդյունավետության վերլուծությանը։ Գրքում ներկայացվում են կապի ալիքների տեսական հիմքերը, թողունակության սահմանները և տեղեկատվության կոդավորման ու մոդուլյացիայի հիմնական սկզբունքները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ժամանակակից մեթոդներ՝ բազմապարամետր մոդուլյացիա, ալիքային մուլտիպլեքսավորում, սխալների ուղղման կոդեր և ադապտիվ փոխանցման ալգորիթմներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել տվյալների փոխանցման արագությունն ու հուսալիությունը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև ցանցային ռեսուրսների օպտիմալ բաշխման մոտեցումները, խցանումների նվազեցման մեխանիզմները և կապի որակի պահպանման ցուցանիշները տարբեր բեռնվածության պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկական մոդելավորմանը և սիմուլյացիոն փորձարկումներին՝ առաջարկվող մեթոդների արդյունավետությունը գնահատելու համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է կապի ինժեներների, ծրագրավորողների, ցանցային համակարգերի մասնագետների և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների հետազոտողների համար՝ նպաստելով ժամանակակից բարձր արդյունավետ կապի համակարգերի զարգացմանը։

    Обновлено. 2026-09-19
    Разработка и анализ методов повышающих пропускную способность систем передачи информации
    Онлайн

    Финансы

    Տնտեսավարող սուբյեկտների ֆինանսական դրության գնահատսան սեթոդաբանության հիմնահարցերը

    Աշխատությունը նվիրված է տնտեսավարող սուբյեկտների ֆինանսական դրության գնահատման մեթոդաբանության տեսական և գործնական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կազմակերպության ֆինանսական վիճակի համակողմանի գնահատման խնդիրն է, որը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես ընթացիկ գործունեության արդյունավետ կառավարման, այնպես էլ երկարաժամկետ ֆինանսական կայունության ապահովման համար։ Աշխատանքում ֆինանսական դրությունը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված ցուցանիշների համակարգ, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել կազմակերպության վճարունակությունը, իրացվելիությունը, ֆինանսական կայունությունը, շահութաբերությունը և գործարար ակտիվությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական հաշվետվությունների տվյալների վերլուծությանը, դրանց տեղեկատվական հնարավորություններին և ֆինանսական վիճակի գնահատման համար համապատասխան ցուցանիշների ընտրությանը։ Հատուկ նշանակություն է տրվում ընթացիկ ակտիվների և պարտավորությունների հարաբերակցությանը, սեփական և փոխառու կապիտալի կառուցվածքին, պարտքային բեռին, դրամական միջոցների շարժին և ֆինանսական ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ֆինանսական դրության գնահատման տարբեր մեթոդներ՝ հորիզոնական և ուղղահայաց վերլուծություն, գործակիցների համակարգ, դինամիկ համեմատություն, գործարար ակտիվության գնահատում և ֆինանսական ռիսկերի վերլուծություն։ Կարևորվում է նաև ֆինանսական ցուցանիշների փոփոխությունների պատճառների բացահայտումը, քանի որ միայն առանձին թվային արժեքների ուսումնասիրությունը լիարժեք պատկերացում չի տալիս կազմակերպության իրական ֆինանսական վիճակի մասին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ֆինանսական կայունության և վճարունակության գնահատումը, որը հնարավորություն է տալիս պարզելու կազմակերպության՝ կարճաժամկետ և երկարաժամկետ պարտավորությունները ժամանակին կատարելու կարողությունը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է շահութաբերության մակարդակը՝ որպես գործունեության արդյունավետության և ներդրված ֆինանսական ռեսուրսների օգտագործման արդյունքի կարևոր ցուցիչ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ֆինանսական վիճակի գնահատման ժամանակակից մոտեցումներին, կանխատեսման մեթոդներին և ֆինանսական դժվարությունների կամ անվճարունակության հնարավոր ռիսկերի վաղ հայտնաբերմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ ֆինանսական դրության գնահատումը պետք է հաշվի առնի ոչ միայն կազմակերպության ներքին ցուցանիշները, այլև ոլորտային առանձնահատկությունները, շուկայական միջավայրը, գնաճային գործընթացները, վարկավորման պայմանները և այլ արտաքին գործոններ։ Մեթոդաբանության կատարելագործումը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել ֆինանսական կառավարման որոշումների հիմնավորվածությունը, արդյունավետորեն բաշխել ռեսուրսները, նվազեցնել ֆինանսական ռիսկերը և բարելավել կազմակերպության մրցունակությունը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ առաջարկվող մոտեցումները կարող են կիրառվել կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի ախտորոշման, կառավարման որոշումների կայացման, ներդրումային ծրագրերի գնահատման և ֆինանսական պլանավորման գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ֆինանսական վերլուծաբաններին, հաշվապահներին, աուդիտորներին, ձեռնարկությունների ղեկավարներին, ներդրողներին և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով ուսումնասիրելու տնտեսավարող սուբյեկտների ֆինանսական դրության գնահատման սկզբունքներն ու մեթոդները՝ շեշտադրելով ֆինանսական կայունության, վճարունակության, իրացվելիության և շահութաբերության համակողմանի վերլուծության անհրաժեշտությունը։

    Обновлено. 2026-09-17
    Տնտեսավարող սուբյեկտների ֆինանսական դրության գնահատսան սեթոդաբանության հիմնահարցերը
    Онлайн

    Математика

    Формирование и особенности дифракционных решеток, записанных в фотополимеризуемых полимерно-диспергированных жидких кристаллах

    Научная работа посвящена формированию и исследованию дифракционных решёток, создаваемых в фотополимеризуемых полимерно-диспергированных жидких кристаллах. В центре внимания находится изучение процессов, благодаря которым под воздействием светового излучения в исходно однородной композиции формируется пространственно неоднородная структура, способная изменять направление распространения света и создавать выраженный дифракционный эффект. Полимерно-диспергированные жидкие кристаллы представляют собой сложные композиционные материалы, в которых жидкокристаллическая фаза распределена внутри полимерной матрицы. Сочетание оптических свойств жидких кристаллов с механической стабильностью полимера делает такие материалы перспективными для создания управляемых оптических элементов, дисплеев, пространственных модуляторов света, голографических устройств и различных компонентов фотоники. Важнейшим этапом исследования является процесс фотополимеризации. При освещении определённым образом распределённым световым полем происходит полимеризация мономеров, сопровождающаяся перераспределением компонентов композиции и формированием периодической структуры. Если экспонирование осуществляется интерференционным световым полем, в материале может возникать пространственная модуляция состава, показателя преломления или других оптических характеристик, в результате чего формируется дифракционная решётка. Работа может включать исследование условий записи таких структур, включая интенсивность и длину волны экспонирующего излучения, время воздействия, состав композиции, концентрацию жидкого кристалла и фотополимеризуемых компонентов, а также параметры интерференционной картины. От этих факторов существенно зависят период решётки, её оптическая эффективность, контраст показателя преломления, стабильность и качество получаемой структуры. Особый интерес представляет изучение механизмов разделения фаз, происходящих в процессе фотополимеризации. Изменение концентрации компонентов и их пространственное перераспределение приводят к формированию областей с различными оптическими свойствами, а взаимодействие полимерной и жидкокристаллической фаз определяет конечные характеристики дифракционного элемента. Поэтому исследование связано не только с оптикой, но и с физической химией полимеров и жидких кристаллов. В экспериментальной части могут оцениваться дифракционная эффективность решёток, спектральные характеристики, зависимость оптического отклика от условий записи и последующего воздействия света, а также морфология сформировавшихся структур. Важным направлением является установление связи между технологическими параметрами изготовления и функциональными характеристиками получаемого оптического элемента. Практическая значимость работы заключается в возможности оптимизации состава фотополимеризуемых композиций и условий их экспонирования для получения дифракционных решёток с заданными свойствами. Такие материалы особенно интересны благодаря возможности формирования оптических элементов непосредственно в объёме материала без сложной механической обработки. В перспективе подобные структуры могут использоваться для управления световыми потоками, записи и обработки оптической информации, изготовления голографических элементов, сенсорных систем и других фотонных устройств. В целом исследование направлено на установление закономерностей формирования дифракционных решёток в полимерно-диспергированных жидкокристаллических материалах и определение факторов, которые позволяют управлять их оптическими характеристиками. Работа сочетает методы физической оптики, материаловедения, фотохимии и физики жидких кристаллов и представляет интерес как для фундаментального изучения процессов самоорганизации композиционных материалов, так и для разработки новых функциональных оптических технологий.

    Обновлено. 2026-09-15
    Формирование и особенности дифракционных решеток, записанных в фотополимеризуемых полимерно-диспергированных жидких кристаллах
    Онлайн

    История

    Устав Армянского благотворительного общества на Кавказе (1908)

    Այս հրատարակությունը ներկայացնում է XIX դարի վերջին Կովկասում գործող հայկական բարեգործական կազմակերպության գործունեությունը կարգավորող հիմնական կանոնակարգային փաստաթուղթը։ Այն հատկապես արժեքավոր է որպես պատմական և իրավական սկզբնաղբյուր, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես էր կազմակերպվում հայ համայնքների սոցիալական, կրթական և բարեգործական գործունեությունը Ռուսական կայսրության կովկասյան տարածքում։ Հետազոտական առումով փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել կազմակերպության նպատակները, անդամակցության պայմանները, կառավարման կառուցվածքը, տեղական բաժանմունքների գործունեությունը, ֆինանսավորման աղբյուրները և օգնության տրամադրման սկզբունքները։ Հիմնադիր կանոնադրությունը հաստատվել է 1881 թվականի հունիսի 6-ին Կովկասի փոխարքայի կողմից, իսկ 1895 թվականի Թիֆլիսյան հրատարակության մեջ կանոնադրությանը զուգահեռ ներառված է նաև տեղական վարչությունների և կոմիտեների գործունեությունը կարգավորող հրահանգը, որը հաստատվել էր 1892 թվականի հունվարի 12-ին։ Հրատարակությունը բաղկացած է 20 և 18 էջանոց երկու մասից և ունի զուգահեռ ռուսերեն ու հայերեն տեքստեր։ Փաստաթղթի բովանդակությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ կազմակերպության գործունեությունը չէր սահմանափակվում միայն անհատական նյութական օգնությամբ։ Կազմակերպության նպատակների շարքում ընդգծվում էր Կովկասի և Անդրկովկասի հայերի շրջանում կրթության տարածումը և նյութական օգնության տրամադրումը։ Այսպիսով, բարեգործությունը դիտարկվում էր ավելի լայն հասարակական ծրագրի շրջանակում, որտեղ սոցիալական աջակցությունը զուգակցվում էր կրթական և մշակութային զարգացման հետ։ Տարբեր քաղաքներում ստեղծված տեղական բաժանմունքները հնարավորություն էին տալիս այդ գործունեությունը տարածել հայկական համայնքների վրա և արձագանքել տվյալ վայրի բնակչության կարիքներին։ Օրինակ՝ Դերբենտի բաժանմունքի կանոնադրությունը հաստատվել էր 1881 թվականին, իսկ նրա փաստացի գործունեությունը սկսվել էր 1890 թվականին։ Բաժանմունքը ֆինանսական միջոցներ էր ուղղում աղքատ աշակերտների կրթությանը, հայկական ուսումնարանին և ընթերցարանին, ինչը ցույց է տալիս կազմակերպության կրթական-բարեգործական ուղղության գործնական նշանակությունը։ Կազմակերպության ֆինանսական հիմքը ձևավորվում էր անդամավճարներից, մասնավոր նվիրատվություններից և բարեգործական միջոցառումներից ստացված եկամուտներից։ Տարբեր բաժանմունքների գործունեության վերաբերյալ պահպանված տվյալները ցույց են տալիս, որ միջոցները կարող էին օգտագործվել կրթական հաստատություններին աջակցելու, աղքատներին նպաստներ տրամադրելու և համայնքային կարիքները հոգալու համար։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նման կազմակերպությունների նշանակությունն ավելի մեծացավ․ հայկական բարեգործական կառույցները զբաղվում էին նաև փախստականներին օգնություն տրամադրելով, նրանց կացարանով ու սննդով ապահովելով, երեխաներին կրթական հաստատություններ տեղավորելով և այլ սոցիալական խնդիրների լուծմամբ։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն թույլ է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն կազմակերպության նպատակները, այլև կառավարման մեխանիզմը։ Կանոնադրական փաստաթղթերը սովորաբար սահմանում են կենտրոնական և տեղական կառույցների իրավասությունները, անդամների իրավունքներն ու պարտականությունները, ժողովների կազմակերպման կարգը, վարչական մարմինների ձևավորման սկզբունքները, դրամական միջոցների տնօրինման և հաշվետվողականության կանոնները։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը արժեքավոր նյութ է XIX դարի հայկական հասարակական ինքնակազմակերպման և համայնքային կառավարման պատմության ուսումնասիրության համար։ Հատկապես ուշագրավ է տեղական բաժանմունքների ինստիտուտը։ Կենտրոնական կառույցի շուրջ ձևավորված ցանցը հնարավորություն էր տալիս կազմակերպված օգնությունը տարածել տարբեր քաղաքներում։ Հայկական բարեգործական ընկերության բաժանմունքներ գործել են Կովկասի բազմաթիվ բնակավայրերում, այդ թվում՝ Դերբենտում, Արմավիրում, Եկատերինոդարում և այլ վայրերում։ Արմավիրում կազմակերպության մասնաճյուղը հիմնադրվել էր XIX դարի վերջին, հետագայում փակվել և կրկին վերաբացվել XX դարի սկզբին։ Փաստաթուղթը կարևոր է նաև հայկական հասարակական կազմակերպությունների պատմության տեսանկյունից, քանի որ ցույց է տալիս ազգային համայնքային կառույցների ինստիտուցիոնալացման գործընթացը։ XIX դարի երկրորդ կեսին և XX դարի սկզբին հայկական համայնքներում ձևավորվում էին կրթական, մշակութային, բարեգործական և փոխօգնության տարբեր կազմակերպություններ։ Դրանց գործունեությունը նպաստում էր համայնքային ինքնակազմակերպմանը և ազգային կրթական ու մշակութային հաստատությունների պահպանմանը։ Հրատարակության զուգահեռ հայերեն և ռուսերեն տարբերակները ևս կարևոր են․ դրանք վկայում են այն մասին, որ կազմակերպության գործունեությունը պետք է միաժամանակ հասանելի և հասկանալի լիներ հայկական համայնքի անդամներին ու Ռուսական կայսրության վարչական համակարգին։ Այս հանգամանքը փաստաթուղթը դարձնում է նաև լեզվական և վարչաիրավական պատմության ուսումնասիրության նյութ։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է XIX դարի վերջի հայկական հասարակական կյանքի, Կովկասի հայ համայնքների ինքնակազմակերպման, բարեգործական և կրթական գործունեության, ինչպես նաև ազգային հասարակական հաստատությունների ձևավորման ու զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս պատկերացնելու, թե ինչպիսի իրավական և կազմակերպական հիմքերի վրա էր կառուցվում հայ համայնքների փոխօգնությունը, ինչպես էին հավաքագրվում և բաշխվում միջոցները, ինչ դեր էր հատկացվում կրթությանը և ինչպիսի կառույցների միջոցով էր իրականացվում հասարակական աջակցությունը։

    Обновлено. 2026-08-24
    Устав Армянского благотворительного общества на Кавказе (1908)
    Онлайн

    Литература

    Նվեր խելացի և ուսման նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող երեխաներին

    Այս հրատարակությունը պատկանում է երեխաների կրթության, մտավոր զարգացման և բարոյական դաստիարակությանն ուղղված գրականության շրջանակին։ Այն ներկայացնում է այնպիսի ընթերցանության գաղափար, որի հիմնական նպատակն է խրախուսել երեխաների հետաքրքրասիրությունը, գիտելիքներ ձեռք բերելու ձգտումը և անձնական կարողությունների զարգացումը։ Երեխաների համար նախատեսված կրթադաստիարակչական գրականությունը կարևոր դեր է ունեցել ընթերցանության մշակույթի ձևավորման, լեզվական հմտությունների կատարելագործման և բարոյական արժեքների փոխանցման գործում։ Նման հրատարակությունները կարող էին ընդգրկել ուսուցողական պատմություններ, խրատական նյութեր, ճանաչողական տեղեկություններ կամ երեխաների տարիքին համապատասխան այլ գրական ստեղծագործություններ, որոնք միավորում են գիտելիքի փոխանցումն ու դաստիարակչական նպատակը։ Վերնագրում շեշտված խելամտության և ուսման նկատմամբ հետաքրքրության գաղափարները մատնանշում են կրթության կարևորությունը՝ որպես անձի ձևավորման և հասարակության մեջ գիտակցված մասնակցության հիմք։ Ընթերցանության միջոցով երեխաները հնարավորություն են ստանում ընդլայնելու իրենց պատկերացումները շրջապատող աշխարհի մասին, զարգացնելու տրամաբանական մտածողությունը, սովորելու տարբերակել վարքի դրական ու բացասական դրսևորումները և ձևավորելու ինքնուրույն դատողություններ։ Այսպիսի գրականությունը կարող է նաև խթանել աշխատասիրությունը, ազնվությունը, կարգապահությունը, համբերությունը և գիտելիքի նկատմամբ հարգանքը։ XIX դարում հայերեն մանկական և կրթական գրականության զարգացումը սերտորեն կապված էր կրթական հաստատությունների, ուսումնական ծրագրերի և ազգային լեզվով գիտելիքի տարածման հետ։ Մանկական ընթերցանության համար նախատեսված գրքերը նպաստում էին գրագիտության տարածմանը և երեխաների համար հասանելի լեզվով ուսուցողական նյութերի ստեղծմանը։ Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանի տպագրական միջավայրում լույս տեսած այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ կրթական պատմության, մանկավարժական մտքի և հայերեն տպագիր մանկական գրականության ուսումնասիրության համար։ Լազարյան ճեմարանը կարևոր դեր է ունեցել հայ կրթական ու մշակութային կյանքի զարգացման մեջ՝ նպաստելով կրթության տարածմանը, գիտական հետաքրքրությունների ձևավորմանը և հայերեն գրավոր ժառանգության պահպանմանը։ Նման հրատարակությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն կրթական սկզբունքների մասին, որոնք կարևորվում էին երեխաների մտավոր ու բարոյական զարգացման գործում։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել մանկավարժներին, հայագետներին, մանկական գրականության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին և XIX դարի հայկական կրթական հաստատությունների գործունեությունն ուսումնասիրողներին։ Այն արժեքավոր է նաև պատմական գրադարանային հավաքածուների համար՝ որպես ժամանակաշրջանի կրթական նպատակներն ու ընթերցանության մշակույթն արտացոլող տպագիր նյութ։ Միաժամանակ, առանց բնագրի ուսումնասիրության հնարավոր չէ հստակ նշել գրքում ընդգրկված ստեղծագործությունների տեսակները, թեմաները, հեղինակներին կամ նախատեսված տարիքային խմբի սահմանները։ Այդ պատճառով հրատարակության բովանդակային գնահատումը հիմնվում է դրա վերնագրով արտահայտված կրթադաստիարակչական ուղղվածության վրա։ Ընդհանուր առմամբ, այս աշխատությունը ներկայացնում է երեխաների գիտելիքի, խելամտության և ուսման նկատմամբ հետաքրքրության խրախուսման գաղափարը՝ կարևոր տեղ զբաղեցնելով հայերեն մանկական ու կրթական գրականության պատմական ժառանգության մեջ։

    Обновлено. 2026-10-24
    Նվեր խելացի և ուսման նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող երեխաներին