Карсская область

Медицина

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է սուր կորոնար համախտանիշի ընթացքի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը պարբերական հիվանդությամբ տառապող անձանց շրջանում։ Գրքում վերլուծվում են երկու հիվանդությունների փոխազդեցության հնարավոր մեխանիզմները, բորբոքային գործընթացների ազդեցությունը սրտանոթային համակարգի վրա, կլինիկական դրսևորումների առանձնահատկությունները և հիվանդության ընթացքի տարբերությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է սուր կորոնար համախտանիշի զարգացման ռիսկային գործոնները, ախտորոշման առանձնահատկությունները, լաբորատոր և գործիքային հետազոտությունների տվյալները, ինչպես նաև բուժման արդյունավետության գնահատման մոտեցումները պարբերական հիվանդությամբ հիվանդների խմբում։ Աշխատությունում քննարկվում են քրոնիկական բորբոքման, անոթային փոփոխությունների և իմունաբանական գործոնների դերը սրտանոթային բարդությունների առաջացման գործընթացում, ներկայացվում են կանխարգելման և բուժական ռազմավարությունների կատարելագործման հնարավորությունները։ Գիրքը նախատեսված է սրտաբանների, ռևմատոլոգների, թերապևտների, բժշկական հետազոտողների, կլինիկական օրդինատորների, բժշկական բուհերի դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են սրտանոթային հիվանդությունների և պարբերական հիվանդության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությամբ։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում ներդրումային պորտֆելի ձևավորման և կառավարման կատարելագործման արդի միտումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բանկերի կողմից ֆինանսական ակտիվների ընտրության, դրանց միջև միջոցների արդյունավետ բաշխման, ռիսկերի կառավարման և ներդրումային եկամտաբերության բարձրացման խնդիրներն են։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է ներդրումային պորտֆելի՝ որպես բանկի ակտիվների կառավարման կարևոր բաղադրիչի դերը, քանի որ դրա կառուցվածքն անմիջականորեն կապված է ֆինանսական կայունության, իրացվելիության, եկամտաբերության և ռիսկերի մակարդակի հետ։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել բանկերի ներդրումային գործունեության հիմնական ուղղությունները, այդ թվում՝ պետական և կորպորատիվ արժեթղթերում, այլ ֆինանսական գործիքներում և տարբեր ներդրումային ակտիվներում միջոցների տեղաբաշխման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ներդրումային պորտֆելի դիվերսիֆիկացման սկզբունքին, որի նպատակն է նվազեցնել առանձին ակտիվների կամ շուկաների նկատմամբ չափազանց մեծ կախվածությունը և սահմանափակել հնարավոր ֆինանսական կորուստները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ներդրումային որոշումների ընդունման ժամանակ ռիսկի և եկամտաբերության հարաբերակցության գնահատումը։ Քննության են առնվում շուկայական, տոկոսադրույքային, վարկային, արժութային և իրացվելիության ռիսկերը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը բանկի ներդրումային պորտֆելի ընդհանուր արդյունավետության վրա։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակակից պորտֆելային կառավարման մեթոդներին, ֆինանսական վերլուծության գործիքներին և ակտիվների օպտիմալ կառուցվածքի որոշման մոդելներին։ Հատուկ նշանակություն ունի ՀՀ ֆինանսական շուկայի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ շուկայի ծավալը, ֆինանսական գործիքների բազմազանությունը, տոկոսադրույքների փոփոխությունները, մակրոտնտեսական պայմանները և կարգավորող միջավայրը կարող են էականորեն ազդել բանկերի ներդրումային ռազմավարությունների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում է նաև ներդրումային պորտֆելի կառավարման թվայնացումը և ֆինանսական տեխնոլոգիաների զարգացումը, որոնք հնարավորություն են տալիս արագացնել տեղեկատվության մշակումը, կատարելագործել ռիսկերի գնահատումը և ավելի ճկուն կերպով արձագանքել շուկայի փոփոխություններին։ Աշխատանքը կարող է ներառել ՀՀ բանկային համակարգում առկա ներդրումային մոտեցումների համեմատական գնահատում, պորտֆելների կառուցվածքի և եկամտաբերության վերլուծություն, ինչպես նաև կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունների բացահայտում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ներդրումային ռազմավարության և բանկի ընդհանուր ֆինանսական կայունության փոխկապակցվածությանը, քանի որ բարձր եկամտաբերություն ապահովելու ձգտումը պետք է համադրվի ռիսկերի ընդունելի մակարդակի և անհրաժեշտ իրացվելիության պահպանման հետ։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ առաջարկվող մոտեցումները կարող են օգտագործվել բանկերի ներդրումային քաղաքականության կատարելագործման, ակտիվների ավելի արդյունավետ բաշխման, ռիսկերի նվազեցման և ֆինանսական արդյունքների բարելավման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել բանկային ոլորտի մասնագետներին, ֆինանսական վերլուծաբաններին, ներդրումային կառավարիչներին, տնտեսագետներին, կարգավորող մարմինների մասնագետներին, հետազոտողներին և տնտեսագիտական բուհերի ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս համակողմանիորեն դիտարկել ՀՀ բանկային համակարգում ներդրումային պորտֆելի ձևավորման և կառավարման ժամանակակից մոտեցումները՝ շեշտադրելով դիվերսիֆիկացման, ռիսկերի արդյունավետ կառավարման, շուկայական փոփոխություններին արագ արձագանքելու և եկամտաբերության ու ֆինանսական կայունության միջև օպտիմալ հավասարակշռություն ապահովելու անհրաժեշտությունը։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կարտոֆիլի ռիզոսֆերայի և ռիզոպլանի միկրոմիջավայրերում տարածված ախտածին միկրոմիցետների և միկոէկզոտրոֆների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են հողային սնկերի տեսակային կազմը, դրանց տարածման առանձնահատկությունները, բույս-միկրոօրգանիզմ փոխազդեցությունները և կարտոֆիլի առողջական վիճակի վրա դրանց ազդեցությունը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են հիվանդածին սնկերի կենսաբանական հատկությունները, բույսերի վարակման մեխանիզմները, էկոլոգիական պայմանների դերը միկրոֆլորայի ձևավորման գործում, ինչպես նաև օգտակար և վնասակար միկրոօրգանիզմների հարաբերակցությունը արմատամերձ գոտում։ Քննարկվում են կարտոֆիլի հիվանդությունների կանխարգելման, ֆիտոսանիտարական վերահսկողության, կենսաբանական պաշտպանության միջոցների կիրառման և բերքատվության պահպանման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի գյուղատնտեսական մանրէաբանության, բուսապաշտպանության և ագրոէկոլոգիայի ոլորտներում՝ նպաստելով կարտոֆիլի մշակության արդյունավետության բարձրացմանն ու հիվանդությունների դեմ պայքարի գիտական հիմքերի զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բուսաբանների, մանրէաբանների, ագրոնոմների, ֆիտոպաթոլոգների և գյուղատնտեսական հետազոտողների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ջերմաէլեկտրակայանների աշխատանքի օպտիմալ ռեժիմների ընտրության խնդրին այն իրավիճակներում, երբ էներգահամակարգում առաջանում են էլեկտրական բեռնվածության կտրուկ կամ ժամանակավոր նվազումներ։ Հետազոտության հիմքում ընկած է էլեկտրաէներգիայի արտադրության և սպառման հավասարակշռության պահպանման անհրաժեշտությունը, քանի որ սպառման նվազումը կարող է անմիջականորեն ազդել էլեկտրակայանների ագրեգատների աշխատանքի ռեժիմների, վառելիքի ծախսի, տեխնիկական վիճակի և ամբողջ էներգահամակարգի տնտեսական արդյունավետության վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ջերմաէլեկտրակայանների տեխնիկական և տնտեսական բնութագրերը, ագրեգատների բեռնվածության փոփոխության հնարավորությունները և տարբեր ռեժիմներում դրանց շահագործման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն խնդրին, թե ինչպես պետք է փոխվի կայանի ագրեգատների աշխատանքը բեռնվածության անկման պայմաններում՝ ապահովելով միաժամանակ էներգահամակարգի հուսալիությունը և արտադրության նվազագույն հնարավոր ծախսերը։ Ուսումնասիրվում են ագրեգատների բեռնաթափման, դրանց միացման կամ անջատման, պահուստային վիճակում պահելու և կայանի ընդհանուր բեռնվածության վերաբաշխման հետ կապված հարցերը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև այն հանգամանքը, որ ջերմաէլեկտրակայանների տարբեր ագրեգատներ ունեն տարբեր տեխնիկատնտեսական ցուցանիշներ, նվազագույն թույլատրելի բեռնվածություններ և արդյունավետության տարբեր մակարդակներ։ Հետևաբար բեռնվածության անկման ժամանակ պարզապես արտադրության ընդհանուր ծավալի նվազեցումը միշտ չէ, որ ապահովում է առավել արդյունավետ արդյունք։ Անհրաժեշտ է որոշել այնպիսի ռեժիմ, որի դեպքում գործող ագրեգատների կազմը և բեռնվածության բաշխումը կլինեն տեխնիկապես թույլատրելի և տնտեսապես նպատակահարմար։ Աշխատության մեջ օպտիմալացման խնդիրը կարող է ձևակերպվել վառելիքի տեսակարար ծախսի, արտադրության ինքնարժեքի կամ այլ տնտեսական չափանիշների նվազեցման միջոցով՝ հաշվի առնելով սարքավորումների տեխնիկական սահմանափակումները, էներգահամակարգի պահանջները և անհրաժեշտ պահուստային հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բեռնվածության անկման խորության և տևողության ազդեցությանը, քանի որ կարճատև և երկարատև նվազումների դեպքում օպտիմալ կառավարման որոշումները կարող են տարբեր լինել։ Կարճաժամկետ փոփոխությունների դեպքում կարող է առավել նպատակահարմար լինել գործող ագրեգատների բեռնվածության կարգավորումը, մինչդեռ երկարատև նվազման պայմաններում կարող է առաջանալ առանձին ագրեգատների անջատման կամ կայանի աշխատանքի կառուցվածքային փոփոխության անհրաժեշտություն։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև էներգահամակարգի ռեժիմների մաթեմատիկական մոդելավորումը և տարբեր հնարավոր աշխատանքային տարբերակների համեմատական գնահատումը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս կանխատեսել բեռնվածության փոփոխությունների հետևանքները, գնահատել տեխնիկական և տնտեսական ցուցանիշները և ընտրել առավել արդյունավետ կառավարման ռազմավարությունը։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ջերմաէլեկտրակայանների օպերատիվ կառավարման, էներգահամակարգերի պլանավորման և արտադրական ծախսերի նվազեցման խնդիրներում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է էլեկտրական բեռնվածության անկումների պայմաններում ջերմաէլեկտրակայանների աշխատանքի օպտիմալացման համակարգված ուսումնասիրություն՝ համադրելով էներգետիկական, տեխնիկական և տնտեսական չափանիշները։ Այն կարող է օգտակար լինել էներգետիկայի մասնագետներին, էլեկտրակայանների ինժեներներին, էներգահամակարգերի օպերատիվ կառավարման մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Технология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է փոշենման ալյումինե համաձուլվածքների կառուցվածքի ձևավորման օրինաչափությունների և դրանց ֆիզիկական ու մեխանիկական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են փոշեմետալուրգիայի ժամանակակից տեխնոլոգիաները, հումքային նյութերի ընտրության սկզբունքները, համաձուլվածքների ստացման փուլերը և դրանց ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի որակի վրա։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են մասնիկների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, սեղմման և սինտերացման գործընթացները, միկրոկառուցվածքի փոփոխությունները, ինչպես նաև տարբեր տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությունը ամրության, կարծրության, մաշակայունության, կոռոզիոն դիմադրության և այլ շահագործական հատկությունների վրա։ Քննարկվում են նաև համաձուլվածքների միկրոկառուցվածքի վերահսկման մեթոդները, ժամանակակից փորձարարական և վերլուծական մոտեցումները, ինչպես նաև արդյունքների կիրառական նշանակությունը մեքենաշինության, ավիատիեզերական արդյունաբերության, ավտոմոբիլաշինության և այլ բարձր տեխնոլոգիական ոլորտների համար։ Գիրքը նախատեսված է նյութագիտության, մետալուրգիայի, մեքենաշինության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Культура

Այս աշխատությունը նվիրված է Արթիկի շրջանի գյուղական ինքնուրույն գրադարանների 1972–1973 թվականների գործունեության հիմնական ցուցանիշների ուսումնասիրմանը և ներկայացնում է տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային համակարգի վիճակագրական ու կազմակերպական պատկերը։ Նյութում ամփոփվում են գյուղական գրադարանների ֆոնդերի ծավալը, ընթերցողների քանակը, գրքերի շրջանառությունը, սպասարկման գործընթացները, մշակութային և կրթական գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու խորհրդային ժամանակաշրջանի գյուղական գրադարանների դերը բնակչության կրթական մակարդակի բարձրացման, գիտելիքի տարածման, մշակութային կյանքի կազմակերպման և ընթերցանության խթանման գործում։ Ներկայացված տվյալները կարևոր աղբյուր են Արթիկի շրջանի մշակութային ենթակառուցվածքների, գրադարանային ծառայությունների զարգացման և համայնքային մշակութային քաղաքականության ուսումնասիրության համար։ Աշխատության մեջ արտացոլվում են նաև գրադարանների կազմակերպական կառուցվածքը, նյութատեխնիկական հնարավորությունները, գրքային հավաքածուների համալրման առանձնահատկությունները և ընթերցողների սպասարկման արդյունավետության գնահատման ցուցանիշները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել գրադարանագետների, մշակութաբանների, պատմաբանների, տեղական պատմության ուսումնասիրողների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի խորհրդային շրջանի գրադարանային գործի, գյուղական մշակույթի և տեղեկատվական հաստատությունների զարգացման պատմությամբ։