Արթիկի շրջանի գյուղական ինքնուրույն գրադարանների 1972-1973 թթ. հիմնական ցուցանիշները

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ֆիզիկական գործոնների ազդեցության ուսումնասիրությանը երկշերտ լիպիդային թաղանթների կայունության վրա։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունն է բացահայտել, թե արտաքին ֆիզիկական ազդեցությունների փոփոխության պայմաններում ինչպես են փոխվում լիպիդային թաղանթների կառուցվածքային, ֆիզիկական և ֆունկցիոնալ հատկությունները։ Աշխատանքի շրջանակում ուսումնասիրվում են կենսաբանական թաղանթների կառուցվածքը, լիպիդային երկշերտի կազմակերպման առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել դրա ամբողջականության ու կայունության վրա։ Կարող են դիտարկվել ջերմաստիճանի, ճնշման, էլեկտրական կամ էլեկտրամագնիսական ազդեցությունների, ճառագայթման և այլ ֆիզիկական գործոնների ներգործությունը՝ կախված հետազոտության կոնկրետ պայմաններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեխանիզմների բացահայտմանը, որոնց միջոցով ֆիզիկական ազդեցությունները կարող են առաջացնել լիպիդային շերտի կառուցվածքային վերադասավորումներ, փոխել դրա թափանցելիությունը, առաձգականությունը, հեղուկությունը կամ մեխանիկական կայունությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել կենսաֆիզիկական և ֆիզիկաքիմիական մեթոդներ՝ թաղանթների հատկությունների փոփոխությունները քանակապես գնահատելու և տարբեր ազդեցությունների նկատմամբ դրանց դիմադրողականությունը համեմատելու համար։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ կենսաբանական թաղանթների գործունեության և կայունության հիմնարար մեխանիզմների ուսումնասիրման, ինչպես նաև կենսաֆիզիկայի, բժշկության, դեղաբանության և կենսատեխնոլոգիայի ոլորտներում թաղանթային համակարգերի վարքագծի ավելի լավ ըմբռնման համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է հիպերպրոլակտինեմիայի դերին պոլիկիստոզ ձվարանների համախտանիշի պաթոգենեզում և այդ երկու էնդոկրին խանգարումների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է պրոլակտինի բարձր մակարդակի ազդեցությունը հիպոթալամուս-հիպոֆիզ-ձվարան համակարգի գործունեության, գոնադոտրոպ հորմոնների հարաբերակցության, ձվարանների ֆունկցիայի և դաշտանային ցիկլի կարգավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հիպերպրոլակտինեմիան կարող է նպաստել օվուլյացիոն խանգարումների, հիպերանդրոգենիզմի և վերարտադրողական ֆունկցիայի փոփոխությունների առաջացմանը կամ խորացմանը։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել պրոլակտինի, լյուտեինացնող և ֆոլիկուլախթանիչ հորմոնների, անդրոգենների և այլ էնդոկրին ցուցանիշների փոխհարաբերությունները՝ տարբեր կլինիկական դրսևորումների դեպքում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հիպերպրոլակտինեմիայի և պոլիկիստոզ ձվարանների համախտանիշի ախտորոշիչ տարբերակումը, քանի որ դաշտանային ցիկլի խանգարումները, անօվուլյացիան և հորմոնալ անհավասարակշռությունը կարող են հանդիպել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված վիճակներում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պրոլակտինի բարձրացման հնարավոր պատճառների բացահայտմանը և դրա ազդեցության գնահատմանը հիվանդության կլինիկական պատկերի վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև հորմոնալ խանգարումների շտկման մոտեցումները և դրանց ազդեցությունը դաշտանային ու վերարտադրողական ֆունկցիայի վերականգնման վրա։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել պոլիկիստոզ ձվարանների համախտանիշի պաթոգենետիկ մեխանիզմների առավել ամբողջական ըմբռնմանը և այն դեպքերի առանձնացմանը, երբ անհրաժեշտ է լրացուցիչ գնահատել պրոլակտինի մակարդակը և դրա հնարավոր պատճառները։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գինեկոլոգներին, էնդոկրինոլոգներին, վերարտադրողական բժշկության մասնագետներին, բժշկական հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Կենսաբանություն

Բուսաբանական, էկոլոգիական և երկրաբուսաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հյուսիսային Հայաստանի ենթալպյան գոտու բարձրախոտային բուսական համակեցությունների էկոլոգա-ֆիտոցենոտիկ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ենթալպյան բարձրախոտերի տարածման աշխարհագրական օրինաչափությունները, տեսակային կազմը, բուսական համակեցությունների կառուցվածքը և դրանց ձևավորման բնական նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձրադիր լեռնային էկոհամակարգերի կլիմայական պայմաններին, հողերի ֆիզիկաքիմիական հատկություններին, խոնավության ռեժիմին և ռելիեֆի ազդեցությանը բուսականության զարգացման վրա։ Վերլուծվում են բարձրախոտային համակեցությունների տեսակային բազմազանությունը, գերիշխող բուսատեսակների հարաբերակցությունը, բուսածածկույթի խտությունը և ֆիտոցենոզների տարածական կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են բույսերի էկոլոգիական հարմարվողականության մեխանիզմները, աճելավայրերի պայմանների և բուսական համակեցությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև բնական ու մարդածին գործոնների ազդեցությունները ենթալպյան բուսականության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել դաշտային երկրաբուսաբանական նկարագրությունների, բուսատեսակների հաշվառման, համակեցությունների դասակարգման և էկոլոգիական ցուցանիշների համեմատական վերլուծության մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում բարձրախոտային բուսականության սեզոնային զարգացմանը, կենսազանգվածի ձևավորմանը, հողապաշտպան նշանակությանը և լեռնային էկոհամակարգերի կենսաբազմազանության պահպանման գործում ունեցած դերին։ Կարևորվում են արոտավայրերի օգտագործման, կլիմայական փոփոխությունների, բուսական ծածկույթի խախտման և բնական համակեցությունների վերականգնման հիմնախնդիրները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բուսաբանության, ֆիտոցենոլոգիայի, բույսերի էկոլոգիայի, լեռնային էկոհամակարգերի ուսումնասիրության, բնապահպանության և կենսաբազմազանության պահպանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ողնուղեղի նեյրոնների կենսաէլեկտրական ակտիվության փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ տարբեր փորձարարական պայմաններում, մասնավորապես դեքսամետազոնի ազդեցության, ադրենալէկտոմիայի և ողնուղեղային վնասվածքների դեպքում։ Գրքում ներկայացվում են նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ փոփոխությունների մեխանիզմները, վերլուծվում են գլյուկոկորտիկոիդների ազդեցությունը նեյրոնների գրգռունակության, ազդակների փոխանցման և նեյրոֆիզիոլոգիական գործընթացների վրա, ինչպես նաև ուսումնասիրվում է մակերիկամների հեռացման հետևանքով առաջացող հորմոնային փոփոխությունների դերը ողնուղեղի գործունեության կարգավորման մեջ։ Հեղինակը ներկայացնում է փորձարարական հետազոտությունների արդյունքները, էլեկտրոֆիզիոլոգիական գրանցումների վերլուծությունը և տարբեր կենսաբանական գործոնների փոխազդեցությունը, որոնք պայմանավորում են ողնուղեղի վնասվածքներից հետո առաջացող ֆունկցիոնալ փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նյարդային հյուսվածքի հարմարվողական և վերականգնողական գործընթացներին, ինչպես նաև դեղաբանական միջամտությունների հնարավորություններին՝ նյարդաբանական խանգարումների մեղմացման և վերականգնման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Գիրքը նախատեսված է նեյրոֆիզիոլոգիայի, նյարդակենսաբանության, բժշկագիտության, դեղաբանության և փորձարարական կենսաբանության ոլորտների գիտաշխատողների, բժիշկների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են կենտրոնական նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ կարգավորման և ողնուղեղի վնասվածքների ուսումնասիրմամբ։

Կենսաբանություն

Գիրքը նվիրված է տարբեր ֆունկցիոնալ և ախտաբանական գործընթացների ազդեցության ուսումնասիրությանը օրգանիզմի ինտեգրատիվ ցուցանիշների վրա՝ դիտարկելով մարդու օրգանիզմը որպես փոխկապակցված և ինքնակարգավորվող միասնական համակարգ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են այն ֆիզիոլոգիական և ախտաբանական փոփոխությունները, որոնք կարող են անդրադառնալ օրգանիզմի ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի, հարմարվողական հնարավորությունների և կարգավորող մեխանիզմների վրա։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում տարբեր օրգանների և համակարգերի գործունեության փոխկապակցվածությանը՝ ընդգծելով, որ առանձին ֆունկցիոնալ փոփոխությունները կարող են արտահայտվել ոչ միայն տվյալ համակարգի, այլև ամբողջ օրգանիզմի ինտեգրատիվ ցուցանիշների մակարդակում։ Քննարկվում են ֆունկցիոնալ ծանրաբեռնվածության, հարմարվողականության, սթրեսային ազդեցությունների և այլ ֆիզիոլոգիական վիճակների հետևանքով առաջացող փոփոխությունները, ինչպես նաև տարբեր հիվանդագին գործընթացների ազդեցությունը օրգանիզմի ընդհանուր կարգավորման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում օրգանիզմի վիճակի գնահատման ցուցանիշներին և դրանց միջոցով ֆունկցիոնալ ու ախտաբանական փոփոխությունների հայտնաբերման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նյարդային, սրտանոթային, շնչառական և այլ համակարգերի գործունեության փոխազդեցության հարցերը՝ դրանք դիտարկելով ամբողջական ֆիզիոլոգիական պատկերի շրջանակում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ֆունկցիոնալ և ախտաբանական վիճակների համեմատական գնահատումը, ինչը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու օրգանիզմի բնական հարմարվողական արձագանքները հիվանդագին փոփոխություններից։ Նյութը կարող է օգտակար լինել մարդու ֆիզիոլոգիական վիճակի գնահատման, պաթոլոգիական գործընթացների ընդհանուր մեխանիզմների ուսումնասիրման և օրգանիզմի կարգավորող համակարգերի փոխազդեցության վերաբերյալ գիտելիքների խորացման համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում ֆիզիոլոգների, պաթոֆիզիոլոգների, բժիշկների, կենսաբանների, բժշկական հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի անտառների պահպանության, վերականգնման և կայուն կառավարման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է անտառային էկոհամակարգերի նշանակությունը երկրի բնապահպանական հավասարակշռության, կենսաբազմազանության պահպանության, հողերի պաշտպանության, ջրային ռեսուրսների կարգավորման և կլիմայի փոփոխության բացասական ազդեցությունների մեղմման տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել Հայաստանի անտառների ներկա վիճակը, դրանց տարածքային առանձնահատկությունները, անտառային ռեսուրսների օգտագործման հիմնական ուղղությունները և անտառային էկոհամակարգերի վրա ազդող բնական ու մարդածին գործոնները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անտառահատումների, հրդեհների, վնասատուների և հիվանդությունների, հողերի դեգրադացիայի, ապօրինի ռեսուրսօգտագործման և կլիմայական փոփոխությունների հետևանքով առաջացող վտանգներին։ Առանձին կարևորություն է տրվում անտառների վերականգնման և ընդլայնման, բնական վերարտադրության խթանման, կենսաբազմազանության պահպանության և անտառային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև անտառների կառավարման ինստիտուցիոնալ և իրավական հիմքերին, պետական և համայնքային կառույցների դերակատարությանը, հասարակության մասնակցությանը և բնապահպանական իրազեկվածության բարձրացման անհրաժեշտությանը։ Կայուն կառավարման սկզբունքների կիրառումը դիտարկվում է որպես տնտեսական, սոցիալական և բնապահպանական շահերի հավասարակշռման կարևոր պայման՝ ապահովելու անտառային ռեսուրսների երկարաժամկետ պահպանությունն ու արդյունավետ օգտագործումը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանի անտառային քաղաքականության կատարելագործմանը, պահպանության և վերականգնման ծրագրերի արդյունավետության բարձրացմանը և անտառային էկոհամակարգերի կայունության ամրապնդմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել անտառագետներին, բնապահպաններին, էկոլոգներին, բնական ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին, պետական և համայնքային կառավարման ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։