Լոռու մարզի հրաբխային ապարներով բետոնների որոշ առանձնահատկություններ

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է բնական մենաշնորհների կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության և առանձին ոլորտների նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այնպիսի շուկաների արդյունավետ կազմակերպման և կարգավորման խնդիրը, որտեղ տեխնոլոգիական ու տնտեսական առանձնահատկությունների պատճառով մրցակցային միջավայրի ձևավորումը սահմանափակ է, իսկ մեկ կամ փոքր թվով խոշոր կազմակերպությունների գործունեությունը կարող է ավելի արդյունավետ լինել, քան բազմաթիվ փոքր արտադրողների առկայությունը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բնական մենաշնորհների տնտեսական էությունը, դրանց առաջացման պատճառները, շուկայական դիրքի առանձնահատկությունները և հասարակության ու պետության համար դրանց գործունեությունից բխող տնտեսական հետևանքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնական մենաշնորհների պետական կարգավորման անհրաժեշտությանը, քանի որ նման ոլորտներում ծառայությունների գների, որակի, հասանելիության և ներդրումային քաղաքականության նկատմամբ վերահսկողությունը կարևոր նշանակություն ունի սպառողների և տնտեսության շահերի պաշտպանության համար։ Հայաստանի պայմաններում ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել էներգետիկայի, ջրամատակարարման, կապի, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների և այլ այնպիսի ոլորտների կառավարման առանձնահատկությունները, որտեղ առկա են բնական մենաշնորհային բնույթի հարաբերություններ։ Վերլուծվում են կարգավորման տարբեր մեխանիզմներ, այդ թվում՝ սակագների սահմանման, գործունեության վերահսկման, ծախսերի հիմնավորվածության գնահատման, ներդրումների խթանման և ծառայությունների որակի վերահսկման մոտեցումները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է բնական մենաշնորհների և մրցակցային շուկաների փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև այն մեխանիզմների բացահայտումը, որոնց միջոցով հնարավոր է սահմանափակել մենաշնորհային դիրքի չարաշահման ռիսկերը՝ միաժամանակ պահպանելով տնտեսապես արդյունավետ արտադրության և ծառայությունների մատուցման հնարավորությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև պետական կարգավորման և ձեռնարկությունների տնտեսական շահերի միջև հավասարակշռության խնդրին, քանի որ չափազանց խիստ վերահսկողությունը կարող է նվազեցնել ներդրումային ակտիվությունը, իսկ անբավարար կարգավորումը՝ հանգեցնել սպառողների շահերի վնասման։ Հայաստանի նյութերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս տեսական դրույթները կապել հանրապետության տնտեսական կառուցվածքի, շուկայական բարեփոխումների և պետական կառավարման գործնական խնդիրների հետ։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ բնական մենաշնորհների կառավարման արդյունավետության բարձրացման, կարգավորող քաղաքականության կատարելագործման և ոլորտների զարգացման համար ավելի հավասարակշռված տնտեսական մեխանիզմների մշակման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, պետական կառավարման և տնտեսական կարգավորման մասնագետներին, մրցակցային քաղաքականության հետազոտողներին, ոլորտային կարգավորող մարմինների ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև տնտեսագիտության և կառավարման համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին ու դասախոսներին։

История

Պատմաազգագրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Շիրակի և Ջավախքի հայ բնակչության ժողովրդական բժշկության ավանդույթների, պատկերացումների և բուժական փորձի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հիվանդությունների առաջացման վերաբերյալ ժողովրդական ընկալումները, ախտորոշման ավանդական եղանակները, բուժման միջոցները և դրանց փոխանցման ձևերը տարբեր սերունդների միջև։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժիչ բույսերի, կենդանական և հանքային ծագման նյութերի կիրառմանը, ժողովրդական բուժարարների գործունեությանը, ինչպես նաև բուժական ծեսերին ու հավատալիքներին։ Վերլուծվում են առողջության պահպանման, հիվանդությունների կանխարգելման, մայրության և մանկության խնամքի հետ կապված ավանդական գիտելիքներն ու սովորույթները։ Քննարկվում են Շիրակի և Ջավախքի ժողովրդական բժշկության տեղային առանձնահատկությունները, դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև բնական միջավայրի, կենցաղի և պատմամշակութային պայմանների ազդեցությունը բուժական փորձի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ժողովրդական բժշկությունը դիտարկել որպես հայոց ավանդական մշակույթի և կենցաղային գիտելիքների կարևոր բաղադրիչ՝ բացահայտելով դրա պատմական զարգացումն ու մշակութային նշանակությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ազգագրության, բանագիտության, բժշկության պատմության և հայ ժողովրդական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Право

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում արտոնագրային օրենսդրության ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման հիմնահարցերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է մտավոր սեփականության իրավունքի կարևորագույն ուղղություններից մեկին՝ գյուտերի և տեխնիկական նորարարությունների իրավական պաշտպանության համակարգին, ներկայացնելով դրա զարգացման տրամաբանությունը, իրավական կարգավորման առանձնահատկությունները և գործնական կիրառման խնդիրները։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են արտոնագրային իրավունքի հիմնական հասկացությունները, արտոնագրի իրավական բնույթը, գյուտի արտոնունակության պայմանները, հեղինակների և արտոնագրատերերի իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև արտոնագրային իրավունքների ձեռքբերման, իրականացման, փոխանցման և պաշտպանության հետ կապված հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ օրենսդրության զարգացման ընթացքին և այն հանգամանքներին, որոնք ազդել են ազգային արտոնագրային համակարգի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ արտոնագրային օրենսդրությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես իրավական նորմերի ամբողջություն, այլև որպես նորարարության, գիտատեխնիկական առաջընթացի, ստեղծագործական գործունեության և տնտեսական զարգացման խթանման միջոց։ Գրքում կարող են քննարկվել գործող իրավակարգավորման բացերը, հակասությունները և կիրառական դժվարությունները, ինչպես նաև դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունները՝ հաշվի առնելով ժամանակակից իրավական և տնտեսական պայմանները։ Աշխատանքը արժեքավոր է իրավագիտությամբ զբաղվող ուսանողների, հետազոտողների, դասախոսների, արտոնագրային ոլորտի մասնագետների, գյուտարարների, ձեռնարկատերերի և մտավոր սեփականության պաշտպանության հարցերով հետաքրքրվող անձանց համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ՀՀ արտոնագրային համակարգի զարգացման առանձնահատկությունների, առկա խնդիրների և հետագա կատարելագործման հեռանկարների մասին։

Технология

Այս աշխատանքը նվիրված է լեռնային գետերից ջրի վերցման համար նախատեսված ջրընդունիչ կառուցվածքների կատարելագործման ուղիների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով լեռնային գետերի հիդրոլոգիական և հիդրավլիկական առանձնահատկությունները։ Լեռնային գետերը բնութագրվում են մեծ թեքություններով, հոսքի արագության զգալի տատանումներով, ջրի մակարդակի արագ փոփոխություններով, պինդ մասնիկների և նստվածքների մեծ քանակով, ինչպես նաև քարերի, խճի և այլ բեկորային նյութերի տեղափոխմամբ, ինչն էապես բարդացնում է ջրընդունիչների նախագծումը և շահագործումը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել գործող ջրընդունիչ համակարգերի արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները և առաջարկել այնպիսի կառուցվածքային ու տեխնիկական լուծումներ, որոնք կապահովեն ջրի հուսալի ընդունում տարբեր հիդրոլոգիական պայմաններում։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում ջրի ընդունման գործընթացի վրա գետի հոսքի արագության, ջրի ծախսի, հունի ձևի, թեքության, նստվածքների շարժման և սեզոնային փոփոխությունների ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ջրընդունիչների աշխատանքի հետ կապված հիմնական խնդիրները, այդ թվում՝ մուտքային հատվածների խցանումը, նստվածքների կուտակումը, ջրի ընդունման արդյունավետության նվազումը, հիդրավլիկական ռեժիմի խախտումները և կառուցվածքների վնասման վտանգը։ Հնարավոր կատարելագործումները կարող են ներառել ջրի մուտքի կառուցվածքային ձևի փոփոխություն, պաշտպանիչ և մաքրող տարրերի կատարելագործում, նստվածքների հեռացման ավելի արդյունավետ համակարգերի կիրառում, ինչպես նաև ջրի հոսքի ուղղորդման և կարգավորման մեխանիզմների բարելավում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ջրընդունիչի աշխատանքի հուսալիության ապահովումը ոչ միայն սովորական, այլև վարարումների և հոսքի կտրուկ փոփոխությունների ժամանակ։ Այդ նպատակով անհրաժեշտ է հաշվի առնել ծայրահեղ հիդրոլոգիական իրավիճակները և կառուցվածքի կայունությունը դրանց պայմաններում։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև հիդրավլիկական հաշվարկների կատարելագործման մեթոդները, լաբորատոր կամ մոդելային հետազոտությունների կիրառումը և տարբեր կառուցվածքային լուծումների համեմատական գնահատումը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ընտրել այնպիսի ջրընդունիչի կառուցվածք, որը միաժամանակ ապահովում է անհրաժեշտ ջրի քանակի ընդունում, նվազեցնում է նստվածքների և բեկորների ներթափանցումը և երկարացնում է համակարգի շահագործման ժամկետը։ Թեման ունի գործնական կարևորություն ջրամատակարարման, ոռոգման, փոքր հիդրոէներգետիկայի և այլ ջրատնտեսական համակարգերի համար, որտեղ անհրաժեշտ է լեռնային գետերի ջրային ռեսուրսների արդյունավետ և անվտանգ օգտագործում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հիդրոտեխնիկների, ջրաշինարարների, հիդրոլոգների, նախագծող ինժեներների, ջրային տնտեսության մասնագետների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների ու հետազոտողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակաուղղված է լեռնային գետերի բարդ հոսքային պայմաններին առավել լավ հարմարված, հուսալի և արդյունավետ ջրընդունիչ կառուցվածքների նախագծման ու շահագործման գիտատեխնիկական հիմքերի կատարելագործմանը։

Культура

Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի ցանկ է, որը ներկայացնում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության համակարգված նկարագրություններ։ Այն նախատեսված է ընթերցողներին, հետազոտողներին, մշակույթի և արվեստի ոլորտի մասնագետներին ու տեղեկատվական կառույցներին նոր հրատարակությունների մասին արագ և ամբողջական պատկերացում տալու համար։ Մատենագիտական ցանկում կարող են ընդգրկվել արվեստագիտությանը, կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, գրականությանը, մշակութաբանությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, թանգարանային գործին և մշակութային ժառանգությանը վերաբերող գրքեր, ժողովածուներ, ուսումնասիրություններ, կատալոգներ և այլ մասնագիտական հրատարակություններ։ Նյութի հիմնական արժեքը ոչ թե առանձին ստեղծագործությունների բովանդակային մեկնաբանությունն է, այլ համապատասխան գրականության բացահայտումը, դասակարգումը և ընթերցողին կողմնորոշիչ տեղեկատվության տրամադրումը։ Հրատարակության կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով հետևելու մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներում նոր գիտական, տեսական, պատմական և գործնական աշխատությունների հրապարակմանը։ Մատենագիտական նկարագրությունները կարող են ներառել հրատարակությունների հեղինակների, վերնագրերի, հրատարակչական տվյալների և թեմատիկ պատկանելության վերաբերյալ տեղեկություններ, ինչի շնորհիվ ցանկը կարող է ծառայել որպես հետազոտական աշխատանքի նախնական տեղեկատվական հիմք։ Այն հատկապես օգտակար է գրականության որոնման, թեմատիկ մատենագիտությունների կազմման, գիտական աշխատանքների նախապատրաստման և մասնագիտական ընթերցանության պլանավորման համար։ Հրատարակությունը նաև արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունները և հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հրատարակչական ու գիտական հետաքրքրությունների փոփոխության մասին։ Այն կարող է արժեքավոր լինել գրադարանների, տեղեկատվական կենտրոնների, բուհերի, գիտական հաստատությունների և մշակութային կազմակերպությունների համար՝ որպես նոր մասնագիտական գրականության հաշվառման և տարածման գործիք։ Մատենագիտական ցանկը նախատեսված է մշակույթի և արվեստի պատմությամբ ու տեսությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գրականագետների, թանգարանագետների, դասախոսների, ուսանողների, գրադարանավարների և ընթերցողների համար՝ նպաստելով համապատասխան ոլորտներում նոր գիտական և մասնագիտական գրականության հայտնաբերմանն ու օգտագործմանը։

Другие предметы

Այս աշխատանքը վերաբերում է թվային գրադարանային միջավայրերում «կապակցված տվյալների» (linked data) տեխնոլոգիայի կիրառման հնարավորություններին և զարգացման հեռանկարներին՝ հատկապես խոշոր ազգային թվային պահոցների համատեքստում։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես կարող են տվյալների կապակցման սեմանտիկ մոդելները փոխել գրադարանային տեղեկատվության կազմակերպման, որոնման և ներկայացման եղանակները՝ ապահովելով ռեսուրսների ավելի խորը փոխկապակցվածություն և մեքենայական ընթեռնելիություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մետատվյալների ստանդարտացմանը, օնտոլոգիաների կիրառմանը և տարբեր տեղեկատվական համակարգերի ինտեգրմանը, ինչը թույլ է տալիս ստեղծել միասնական գիտելիքային ցանցեր։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է թվային գրադարանների դերը գիտական հետազոտությունների, կրթության և մշակութային ժառանգության պահպանման գործընթացներում՝ ցույց տալով, որ կապակցված տվյալների տեխնոլոգիան կարող է էապես բարձրացնել տեղեկատվության հասանելիությունը և վերլուծական հնարավորությունները։ Միաժամանակ քննարկվում են տեխնիկական և կազմակերպչական մարտահրավերները, որոնք կապված են նման համակարգերի ներդրման և երկարաժամկետ կայունության ապահովման հետ։