Մատենադարանի պարսկերեն վավերագրերը հայոց պատմության սկզբնաղբյուր (XVII դարի II կես-XIX դարի I կես)

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Escherichia coli մանրէի հիդրոգենազային ակտիվության և գլիցերինի խմորման ընթացքում մոլեկուլային ջրածնի առաջացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է մանրէաբանական խմորման գործընթացների միջոցով ջրածնի կենսաբանական արտադրության մեխանիզմների բացահայտումը և այն գործոնների ուսումնասիրությունը, որոնք պայմանավորում են H₂-ի առաջացման արդյունավետությունը։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում հիդրոգենազների ֆունկցիոնալ դերին՝ որպես ջրածնի նյութափոխանակության մեջ ներգրավված ֆերմենտային համակարգերի, ինչպես նաև դրանց ակտիվության փոփոխությանը տարբեր պայմաններում։ Գլիցերինի օգտագործումը որպես ածխածնի և էներգիայի աղբյուր հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես է դրա ֆերմենտատիվ փոխակերպումը կապված վերականգնման-օքսիդացման գործընթացների և ջրածնի արտադրության հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մանրէի նյութափոխանակային առանձնահատկությունների և ջրածնի առաջացման միջև կապի բացահայտումը։ Ուսումնասիրվում են այն կենսաքիմիական գործընթացները, որոնց ընթացքում գլիցերինի քայքայման արդյունքում առաջացող միջանկյալ միացությունները ներգրավվում են էլեկտրոնների փոխանցման և ջրածնի ձևավորման համակարգերում։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում հիդրոգենազների ակտիվության և ստացվող ջրածնի քանակի փոխկապակցվածությանը, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել ֆերմենտային համակարգերի դերը ընդհանուր գործընթացում։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև տարբեր ֆիզիոլոգիական և մշակման պայմանների ազդեցության ուսումնասիրություն՝ ցույց տալու համար, թե ինչպիսի պայմաններում է փոխվում ջրածնի արտադրության ինտենսիվությունը և արդյունավետությունը։ Նման հետազոտությունները կարևոր են կենսաբանական ջրածնի ստացման տեխնոլոգիաների զարգացման համար, քանի որ մանրէաբանական խմորման միջոցով ջրածնի արտադրությունը դիտարկվում է որպես վերականգնվող էներգիայի հնարավոր ուղղություններից մեկը։ Գլիցերինի օգտագործումը լրացուցիչ հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև կենսատեխնոլոգիական տեսանկյունից, քանի որ այն կարող է ծառայել որպես օրգանական հումք՝ արժեքավոր նյութերի կենսաբանական ստացման գործընթացներում։ Հետազոտությունը համադրում է մանրէաբանության, մանրէային ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի և կենսաէներգետիկայի մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալ ջրածնի մանրէաբանական արտադրության հիմքում ընկած մեխանիզմները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանրէաբանների, կենսաքիմիկոսների, կենսատեխնոլոգների, մանրէային էներգետիկայի ոլորտի հետազոտողների, ինչպես նաև կենսաբանության և կենսատեխնոլոգիայի համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների ու դասախոսների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության էլեկտրաէներգետիկական շուկայի կազմակերպման և կարգավորման համակարգի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով դրա արդյունավետության բարձրացման, մրցակցային հարաբերությունների զարգացման, սակագնային մեխանիզմների կատարելագործման և էներգետիկ համակարգի կայուն գործունեության ապահովման խնդիրների վրա։ Հետազոտության առանցքում էլեկտրաէներգիայի արտադրության, հաղորդման, բաշխման և սպառման ոլորտներում ձևավորվող տնտեսական հարաբերություններն են, ինչպես նաև պետական կարգավորման դերն այդ հարաբերությունների համակարգման գործում։ Քննվում են շուկայի կառուցվածքը, դրա հիմնական մասնակիցների գործառույթները, էլեկտրաէներգիայի առքուվաճառքի կազմակերպման սկզբունքները և տարբեր սուբյեկտների միջև տնտեսական փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնական մենաշնորհների կարգավորման խնդրին, քանի որ էլեկտրաէներգիայի հաղորդման և բաշխման ենթակառուցվածքները պահանջում են այնպիսի կարգավորող մեխանիզմներ, որոնք միաժամանակ կարող են ապահովել ծառայությունների հուսալիությունը, տնտեսապես հիմնավորված ծախսերի փոխհատուցումը և սպառողների շահերի պաշտպանությունը։ Կարևորվում է սակագնային քաղաքականության ուսումնասիրությունը՝ դիտարկելով ծախսերի կառուցվածքի, ներդրումային ծրագրերի, արտադրության տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների և էներգետիկ ռեսուրսների արժեքի ազդեցությունը վերջնական սակագների ձևավորման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև մրցակցային շուկայի զարգացման նախադրյալները, արտադրողների միջև տնտեսական մրցակցության հնարավորությունները, մեծածախ և մանրածախ շուկաների փոխհարաբերությունները և սպառողների ընտրության հնարավորությունների ընդլայնման պայմանները։ Առանձին նշանակություն ունի շուկայի կանոնների թափանցիկության, տեղեկատվության հասանելիության և կարգավորող մարմինների գործունեության արդյունավետության գնահատումը։ Քննվում են նաև էներգետիկ անվտանգության և շուկայական կարգավորման փոխհարաբերությունները, քանի որ տնտեսական արդյունավետության բարձրացումը պետք է համադրվի էլեկտրամատակարարման հուսալիության և համակարգի տեխնիկական կայունության պահպանման հետ։ Ուշադրություն է դարձվում ներդրումային միջավայրին, արտադրական հզորությունների արդիականացմանը, էներգետիկ ենթակառուցվածքների զարգացմանը և երկարաժամկետ ներդրումների խթանման տնտեսական մեխանիզմներին։ Վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների ինտեգրումը ևս կարող է դիտարկվել որպես շուկայի կառուցվածքի և կարգավորման մոտեցումների փոփոխություն պահանջող գործոն։ Համեմատական վերլուծության միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել էլեկտրաէներգետիկական շուկաների կարգավորման միջազգային փորձը և գնահատել տարբեր մոդելների կիրառելիությունը Հայաստանի տնտեսական ու էներգետիկ համակարգի առանձնահատկությունների պայմաններում։ Աշխատությունը նպաստում է էներգետիկ շուկայի պետական կարգավորման, մրցակցային մեխանիզմների և տնտեսական կառավարման փոխկապակցվածության համակարգային ընկալմանը՝ ներկայացնելով ոլորտի զարգացման և կարգավորող գործիքների կատարելագործման հիմնական ուղղությունները։

Политология

Դրվագներ հայ քաղաքական մտքի պատմությունից-ը քաղաքագիտական և պատմագիտական ուղղվածության ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայ քաղաքական մտքի զարգացման հիմնական փուլերն ու գաղափարական ուղղությունները՝ սկսած միջնադարից մինչև նորագույն ժամանակներ, աշխատությունում վերլուծվում են տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված քաղաքական գաղափարները, պետականության վերաբերյալ պատկերացումները, ազգային ինքնության և ինքնորոշման հիմնախնդիրները, ինչպես նաև հայ քաղաքական գործիչների և մտածողների հայացքները պետության կազմակերպման, իշխանության և հասարակական կառուցվածքի վերաբերյալ, միաժամանակ ընդգծվում է պատմական իրադարձությունների ազդեցությունը քաղաքական մտքի ձևավորման վրա և դրա կապը տարածաշրջանային ու համաշխարհային գործընթացների հետ, հատուկ ուշադրություն է դարձվում գաղափարական հոսանքների փոխակերպմանը և դրանց դերին հայ պետականության վերականգնման ու զարգացման գաղափարներում, աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորելու համակարգված պատկերացում հայ քաղաքական մտքի պատմական էվոլյուցիայի մասին։

Математика

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է ցեզիումի, ռուբիդիումի և կալիումի միկրո- և նանոմետրական հաստության ատոմային բարակ շերտերում օպտիկական և մագնիտոօպտիկական գործընթացների հետազոտությանը՝ ընդգծելով լույսի և մագնիսական դաշտերի փոխազդեցության քվանտային բնույթը խիստ սահմանափակված երկրաչափական համակարգերում։ Աշխատությունը վերլուծում է այդ ալկալիական մետաղների ատոմային շերտերում տեղի ունեցող կլանման, արտանետման և բևեռացման երևույթները, ինչպես նաև Zeeman-ի մակարդակների բաժանումը արտաքին մագնիսական դաշտի ազդեցության տակ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մագնիտոօպտիկական ռոտացիայի (Faraday effect) և բարակ շերտերում ռեզոնանսային օպտիկական անցումների առանձնահատկություններին, որոնք էականորեն փոխվում են նանոմետրական սահմանափակման պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը ներառում է տեսական մոդելավորում, սպեկտրոսկոպիկ տվյալների վերլուծություն և քվանտային օպտիկական մոտեցումներ՝ նպատակ ունենալով հասկանալ ատոմային մակարդակի դինամիկան և լույս–նյութ փոխազդեցության մանրամասն մեխանիզմները։ Աշխատությունը կարևոր է քվանտային օպտիկայի, ատոմային ֆիզիկայի և ֆոտոնիկայի ոլորտների համար՝ նպաստելով նոր օպտիկական նյութերի և բարձր զգայունության մագնիսական սենսորների մշակմանը։

Другие предметы

Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի ցանկ է, որը նախատեսված է 2010 թվականի երկրորդ կիսամյակի ընթացքում գրադարանային կամ տեղեկատվական համակարգ մուտք գործած նոր գրականության վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Այն ծառայում է որպես նոր հրատարակությունների մասին օպերատիվ իրազեկման միջոց՝ հնարավորություն տալով ընթերցողներին, գրադարանավարներին, մատենագետներին, գիտաշխատողներին և տարբեր ոլորտների մասնագետներին ծանոթանալ տվյալ ժամանակահատվածում հասանելի դարձած գրքային արտադրանքին։ Նյութերը սովորաբար ներկայացվում են մատենագիտական նկարագրությունների ձևով՝ ներառելով հրատարակությունների նույնականացման և որոնման համար անհրաժեշտ հիմնական տվյալները, իսկ դրանց դասակարգված կազմակերպումը նպաստում է համապատասխան գրականության արագ հայտնաբերմանը։ Ցանկում կարող են ընդգրկվել գիտական, ուսումնական, գիտահանրամատչելի, տեղեկատու, գեղարվեստական և այլ բնույթի հրատարակություններ՝ արտացոլելով տարբեր գիտակարգերի ու մշակութային ոլորտների գրքային նորությունները։ Հրատարակության կարևոր գործառույթներից է նոր համալրումների վերաբերյալ տեղեկատվության տարածումը, ինչի շնորհիվ այն կապող օղակ է դառնում գրադարանային ֆոնդի և տեղեկատվության օգտագործողների միջև։ Այն կարող է օգտագործվել նաև գրականության ընտրության, թեմատիկ որոնումների, տեղեկանքների պատրաստման և գրադարանային ֆոնդերի ուսումնասիրության ընթացքում։ Մատենագիտական տեսանկյունից նման ցանկերը կարևոր են որոշակի ժամանակահատվածի հրատարակչական և գրադարանային հոսքի փաստագրման համար, քանի որ դրանցում ամփոփված տեղեկությունները հետագայում կարող են ծառայել գրքի պատմության, հրատարակչական գործունեության և ընթերցողական պահանջարկի ուսումնասիրությանը։ Երկրորդ կիսամյակի առանձին ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս տարվա նոր գրականության հոսքը ներկայացնել ժամանակագրական հաջորդականությամբ և լրացնել առաջին կիսամյակի համապատասխան տեղեկատվությունը։ Այսպիսի պարբերական տեղեկատվական ցանկերի կազմումը նաև նպաստում է գրադարանների տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի համակարգմանը, նոր ստացումների հանրայնացմանը և մասնագիտական տեղեկատվության հասանելիության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը ոչ միայն տվյալ ժամանակահատվածի նոր գրքերի մասին տեղեկություններ հաղորդող գործնական ուղեցույց է, այլև գրքային արտադրանքի և գրադարանային հավաքածուների համալրման գործընթացն արտացոլող մատենագիտական աղբյուր։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է Սննդի քիմիա և կաթնամթերքի որակի վերահսկման ոլորտին՝ ներկայացնելով կաթի և կաթնամթերքների ֆիզիկաքիմիական, մանրէաբանական և սանիտարահիգիենիկ հետազոտության մեթոդները։ Գրքում մանրամասնորեն նկարագրվում են կաթի բաղադրության որոշման եղանակները՝ ներառյալ ճարպի, սպիտակուցների, լակտոզայի և հանքային նյութերի քանակական վերլուծությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը արտադրանքի սննդային և տեխնոլոգիական հատկությունների վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև կաթի թարմության, թթվայնության և խտության գնահատման մեթոդներին՝ ընդգծելով որակի վերահսկման կարևորությունը արտադրության բոլոր փուլերում։ Աշխատությունում ներկայացվում են տարբեր կաթնամթերքների՝ պանրի, մածունի, կարագի և այլ արտադրատեսակների անալիզի առանձնահատկությունները՝ բացատրելով դրանց տեխնոլոգիական և քիմիական բնութագրերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մանրէաբանական հետազոտություններին, որոնք թույլ են տալիս հայտնաբերել հնարավոր աղտոտումները և ապահովել արտադրանքի անվտանգությունը սպառողների համար։ Գիրքը ներառում է նաև լաբորատոր փորձերի նկարագրություններ, գործնական ցուցումներ և չափման ժամանակակից մեթոդներ, որոնք կիրառվում են սննդի արդյունաբերության և որակի վերահսկման համակարգերում։ Ընդհանուր առմամբ այն հանդիսանում է կարևոր ուսումնական և մասնագիտական ձեռնարկ, որը նպաստում է կաթնամթերքի որակի գնահատման և անվտանգության ապահովման գործընթացների արդյունավետ կազմակերպմանը։