Ещё в разделе История

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Политология

    Իշխանությունը և դրա ձևերը

    Իշխանությունը հասարակական հարաբերությունների կարևոր երևույթ է, որը արտահայտում է մարդկանց կամ խմբերի հնարավորությունը ազդելու ուրիշների վարքագծի, որոշումների և գործողությունների վրա։ Այն գոյություն ունի ցանկացած կազմակերպված հասարակությունում և հանդիսանում է պետության, կառավարման և սոցիալական կարգի հիմքը։ Իշխանության միջոցով ապահովվում է հասարակական կարգապահությունը, օրենքների իրականացումը և հասարակական գործընթացների կառավարումը։ Իշխանությունը կարող է հիմնվել տարբեր գործոնների վրա՝ ուժի, օրենքի, հեղինակության, ավանդույթի կամ համաձայնության։ Քաղաքագիտության մեջ առանձնացնում են իշխանության մի քանի հիմնական ձևեր։ Նախ՝ քաղաքական իշխանությունը, որը իրականացվում է պետության կողմից և ընդգրկում է օրենսդիր, գործադիր և դատական համակարգերը։ Օրենսդիր իշխանությունը ստեղծում է օրենքներ, գործադիրը իրականացնում է դրանք, իսկ դատականը վերահսկում է օրենքների կատարումը և լուծում իրավական վեճերը։ Երկրորդ՝ տնտեսական իշխանությունը, որը կապված է նյութական ռեսուրսների, արտադրության և հարստության վերահսկման հետ և հաճախ ազդում է հասարակական հարաբերությունների վրա։ Երրորդ՝ սոցիալական իշխանությունը, որը արտահայտվում է հասարակական խմբերի, կազմակերպությունների և ինստիտուտների ազդեցությամբ մարդկանց վարքագծի վրա։ Բացի այդ, առանձնացվում է նաև հոգևոր կամ գաղափարական իշխանությունը, որը ձևավորվում է կրոնի, մշակույթի, կրթության և լրատվամիջոցների միջոցով։ Իշխանությունը կարող է լինել նաև օրինական (լեգիտիմ), երբ այն ճանաչվում և ընդունվում է հասարակության կողմից, կամ ոչ օրինական, երբ այն հիմնված է բռնության կամ պարտադրանքի վրա։ Իշխանության արդյունավետությունը կախված է նրանից, թե որքանով է այն արդար, կայուն և ընդունելի հասարակության համար։ Ժամանակակից պետություններում մեծ նշանակություն ունի իշխանության հավասարակշռությունը և բաժանումը, քանի որ դա կանխում է չարաշահումները և ապահովում ժողովրդավարական կառավարում։

    Обновлено. 2026-10-23
    Իշխանությունը և դրա ձևերը
    Онлайн

    Лингвистика

    Ալաշկերտի խոսվածքը (Ապարան–Արագածի տարածք)

    Աշխատությունը նվիրված է հայերենի Ալաշկերտի խոսվածքի համակողմանի լեզվաբանական ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Ապարան–Արագածի տարածքում պահպանված լեզվական առանձնահատկություններին, դրանց ձևավորմանը, զարգացմանը և հայերենի բարբառային համակարգում ունեցած տեղին։ Այն կարևոր գիտական հետազոտություն է հայերենի տարածքային տարբերակների, մասնավորապես՝ պատմական Ալաշկերտի բնակչության լեզվական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Հեղինակը քննության է առնում խոսվածքի լեզվական կառուցվածքը՝ բացահայտելով այն հնչյունական, ձևաբանական և քերականական առանձնահատկությունները, որոնք բնորոշ են տվյալ տարածքի հայախոս բնակչության լեզվին և տարբերակում են այն հայերենի այլ բարբառային դրսևորումներից։ Հատուկ նշանակություն ունի հնչյունական համակարգի ուսումնասիրությունը, որի միջոցով ներկայացվում են հնչյունների արտասանական առանձնահատկությունները, հնչյունական փոփոխությունները, հնչյունների փոխադարձ ազդեցությունները և պատմական զարգացման ընթացքում ձևավորված տարբերակները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև խոսվածքի ձևաբանական կառուցվածքի քննությունը, այդ թվում՝ գոյականների հոլովման, թվի, հոլովական վերջավորությունների, բառաձևերի կազմության և քերականական հարաբերությունների արտահայտման առանձնահատկությունները։ Այս ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են հայերենի պատմական լեզվական ձևերը պահպանվել տվյալ խոսվածքում, ինչ փոփոխությունների են ենթարկվել և ինչպիսի ինքնատիպ կառուցվածքային դրսևորումներ են ձեռք բերել։ Աշխատությունը կարևոր նյութ է տրամադրում նաև հայերենի պատմական զարգացման և բարբառների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն ընձեռելով համեմատելու Ալաշկերտի խոսվածքը Մշո բարբառային միջավայրի և հայերենի հարակից տարածքային տարբերակների հետ։ Առանձնահատուկ արժեք ունի Ապարան–Արագածի տարածքի ընտրությունը որպես ուսումնասիրության առարկա, քանի որ այստեղ պահպանված Ալաշկերտի լեզվական ավանդույթները կապված են պատմական տեղաշարժերի, բնակչության վերաբնակեցման և հայրենի բնակավայրերից դուրս ձևավորված նոր համայնքային միջավայրի հետ։ Այդ հանգամանքը խոսվածքի ուսումնասիրությանը հաղորդում է ոչ միայն զուտ լեզվաբանական, այլև պատմական, ազգագրական և մշակութային նշանակություն։ Լեզուն այս համատեքստում հանդես է գալիս որպես հավաքական հիշողության, ծագումնաբանական կապերի, համայնքային ինքնության և սերունդների միջև փոխանցվող մշակութային ժառանգության պահպանման կարևոր միջոց։ Հետազոտության գիտական նշանակությունն այն է, որ այն փաստագրում և համակարգում է մի լեզվական իրողություն, որի ուսումնասիրությունը կարևոր է հայերենի բարբառային հարստության ամբողջական պատկերը կազմելու համար։ Այն նպաստում է նաև բարբառային տարբերությունների և ընդհանրությունների բացահայտմանը, լեզվական հնագույն շերտերի պահպանվածության գնահատմանը, ինչպես նաև հայերենի պատմական զարգացման օրինաչափությունների ավելի խորքային ըմբռնմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր սկզբնաղբյուր է հայ բարբառագիտությամբ, պատմական լեզվաբանությամբ, հայերենի հնչյունաբանությամբ և ձևաբանությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների ու ուսանողների համար։ Այն օգտակար է նաև հայ ժողովրդի պատմական բնակավայրերի, գաղթական համայնքների և լեզվամշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով ավելի լավ ճանաչելու Ալաշկերտի հայության լեզվական ինքնատիպությունը և Ապարան–Արագածի տարածքում պահպանված նրա մշակութային հետքերը։ Այսպիսով, գիրքը կարևոր ներդրում է հայերենի բարբառային ժառանգության գիտական փաստագրման, պահպանման և հետագա ուսումնասիրության գործում՝ ներկայացնելով Ալաշկերտի խոսվածքը որպես հայ ժողովրդի լեզվական և պատմամշակութային ինքնության նշանակալի բաղադրիչ։

    Обновлено. 2026-11-17
    Ալաշկերտի խոսվածքը (Ապարան–Արագածի տարածք)
    Онлайн

    Экономика

    Արտահանման ներուժը և Հայաստանի Հանրապետության էկոնոմիկայի կայունացումը

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտահանման ներուժի գնահատմանը, դրա զարգացման հնարավորություններին և երկրի տնտեսության կայունացման գործընթացում արտահանման դերի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են արտաքին առևտրի կառուցվածքը, արտահանման վրա ազդող տնտեսական գործոնները, մրցունակության խնդիրները և միջազգային շուկաներում հայկական արտադրանքի դիրքերի ամրապնդման հնարավորությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է արտահանման խթանման մեխանիզմները, արտադրական ոլորտների զարգացման հեռանկարները, ներդրումային միջավայրի ազդեցությունը և արտաքին տնտեսական քաղաքականության նշանակությունը տնտեսական կայունության ապահովման գործում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են տնտեսական վերլուծություններ, գնահատման մեթոդներ և առաջարկություններ, որոնք ուղղված են արտահանման ծավալների մեծացմանը, տնտեսության դիվերսիֆիկացմանը և միջազգային տնտեսական կապերի արդյունավետ օգտագործմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տնտեսության առանձնահատկություններին, առկա հնարավորություններին և այն ուղղություններին, որոնց միջոցով արտահանման զարգացումը կարող է նպաստել երկարաժամկետ տնտեսական աճին։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, միջազգային առևտրի հետազոտողների, ձեռնարկատերերի, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի տնտեսական զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Обновлено. 2026-09-17
    Արտահանման ներուժը և Հայաստանի Հանրապետության էկոնոմիկայի կայունացումը
    Онлайн

    Другие предметы

    Նոր գրքեր: Տեխնիկա: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Техника (1983, Май, №5)

    Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական համառոտ ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և մասնագետների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրականության հոսքում։ Այն ընդգրկում է ինժեներական գիտությունների տարբեր ճյուղերին՝ մեքենաշինությանը, էլեկտրոնիկային, ավտոմատացմանը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին, էներգետիկային, շինարարությանը և այլ կիրառական ոլորտներին վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով գիտատեխնիկական առաջընթացի արդի միտումները և նորագույն հետազոտությունների ուղղությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության ճշգրտությունն ու համակարգված ներկայացումը, և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք գիտական ու մասնագիտական գործունեության համար՝ հնարավորություն տալով արագ գտնել անհրաժեշտ գրականություն, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառել այն ուսումնական կամ հետազոտական նպատակներով։

    Обновлено. 2026-11-02
    Նոր գրքեր: Տեխնիկա: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Техника (1983, Май, №5)
    Онлайн

    Религия

    Արևելցիների պատասխանը արևմտցիների վերջնական պատասխանին

    Հրապարակումը ներկայացնում է արևելահայ և արևմտահայ միջավայրերի միջև ծավալված մտավոր ու հասարակական բանավեճի մի դրվագ՝ կառուցված որպես պատասխան ավելի վաղ հնչած դիրքորոշմանը։ Վերնագրում արտահայտված «պատասխան պատասխանի» ձևը մատնանշում է քննարկման շարունակական բնույթը և տարբեր կողմերի միջև փաստարկների, տեսակետների ու գնահատականների փոխանակումը։ Նման հրապարակումները կարևոր դեր են ունեցել 19-րդ դարի հայ հասարակական մտքի զարգացման գործում՝ հնարավորություն տալով տարբեր համայնքների մտավորականներին արտահայտելու իրենց մոտեցումները լեզվական, մշակութային, կրթական, ազգային կամ հասարակական հարցերի շուրջ։ Տեքստը կարելի է դիտարկել որպես հրապարակախոսական և բանավիճային գրականության նմուշ, որի ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել ժամանակաշրջանի հայ մտավոր միջավայրում առկա գաղափարական տարբերությունները, հաղորդակցության ձևերը և հասարակական հարցերի շուրջ ձևավորվող դիրքորոշումները։ Այն նաև արժեքավոր է հայ մամուլի պատմության համար, քանի որ ցույց է տալիս պարբերական հրատարակությունների դերը բանավեճերի տարածման, հանրային կարծիքի ձևավորման և արևելահայ ու արևմտահայ մտավոր կապերի պահպանման գործում։

    Обновлено. 2026-11-03
    Արևելցիների պատասխանը արևմտցիների վերջնական պատասխանին
    Онлайн

    Литература

    Թաթառ Անձրևածին

    «Թաթառ Անձրևածին» վերնագրով հրատարակությունը հայ գրավոր ժառանգության նմուշներից է։ Վերնագրի «անձրևածին» բաղադրիչը լեզվական առումով կապվում է անձրևի և ծննդյան կամ առաջացման գաղափարների հետ, սակայն միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ հաստատել ստեղծագործության սյուժեն, ժանրը կամ գաղափարական ուղղվածությունը։ Անձրևը հայ բանավոր և գրավոր մշակույթում հաճախ հանդես է գալիս որպես բնության կենսատու ուժի, պտղաբերության, նորացման և կյանքի շարունակականության խորհրդանիշ։ Այն կարող է նաև կապվել գյուղատնտեսական կյանքի, եղանակային երևույթների և բնության նկատմամբ մարդու վերաբերմունքի հետ։ «Թաթառ» բառի իմաստն ու դրա կապը վերնագրի մյուս բաղադրիչի հետ պահանջում են բովանդակային լրացուցիչ հաստատում, ուստի այն մեկնաբանելիս անհրաժեշտ է խուսափել չհիմնավորված ենթադրություններից։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ գրքի պատմության և հայկական տպագրության աշխարհագրության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Կալկաթայի հայկական համայնքը կարևոր դեր է ունեցել հայ կրթական, մշակութային և տպագրական կյանքի զարգացման գործում, իսկ այնտեղ լույս տեսած գրքերը վկայում են հայկական գրավոր ժառանգության տարածման աշխարհագրական լայնության մասին։ Այս փոքրածավալ հրատարակությունը կարող է ներառվել պատմական մատենագիտական հավաքածուներում և ծառայել որպես նյութ՝ ուսումնասիրելու հայերեն գրքերի թեմատիկ բազմազանությունը, տպագրական գործունեությունը և հայ համայնքների մշակութային կապերը։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ գրականության ու բանահյուսության, պատմական բառապաշարի և հնդկահայ տպագրության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

    Обновлено. 2026-10-26
    Թաթառ Անձրևածին