Միրզա Յուսուֆ Ներսեսովի «Թարիխ-ե Սաֆի» պատմագրական երկը որպես Ղարաբաղի XVII-XIX դարերի պատմության սկզբնաղբյուր

Технология

Աշխատությունը նվիրված է բարիում-ստրոնցիումի տիտանատի, մագնետիտի և մագնեզիում-ցինկային ֆերիտների ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ ինքնատարածվող բարձր ջերմաստիճանային սինթեզի մեթոդի կիրառմամբ։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է ժամանակակից նյութագիտության կարևոր խնդիրներից մեկը՝ ստանալ պահանջվող կառուցվածքով և կանխատեսելի ֆիզիկաքիմիական ու ֆունկցիոնալ հատկություններով անօրգանական նյութեր՝ հնարավորինս արդյունավետ, էներգախնայող և տեխնոլոգիապես կառավարելի եղանակով։ Ինքնատարածվող բարձր ջերմաստիճանային սինթեզը առանձնանում է նրանով, որ ռեակցիայի սկզբնական ակտիվացումից հետո ջերմությունը հիմնականում առաջանում է հենց ընթացող քիմիական փոխազդեցության արդյունքում, ինչի շնորհիվ հնարավոր է նվազեցնել արտաքին տաքացման անհրաժեշտությունը և կրճատել նյութի սինթեզի տևողությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նշված նյութերի ստացման համար ելանյութերի ընտրության և դրանց փոխազդեցության օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը։ Սինթեզի ընթացքում ելանյութերի քիմիական բաղադրությունը, հարաբերակցությունը, մասնիկների չափը, խառնման աստիճանը և նախնական մշակման պայմանները կարող են էականորեն ազդել ռեակցիայի ընթացքի, առաջացող ջերմային ռեժիմի և վերջնական նյութի կառուցվածքի վրա։ Հետևաբար տեխնոլոգիայի մշակման համար անհրաժեշտ է որոշել այնպիսի բաղադրական և գործընթացային պայմաններ, որոնք կապահովեն նպատակային փուլերի ձևավորումը և նվազագույնի կհասցնեն կողմնակի միացությունների առաջացումը։ Բարիում-ստրոնցիումի տիտանատը դիտարկվում է որպես ֆունկցիոնալ կերամիկական նյութ, որի հատկությունները պայմանավորված են բյուրեղային կառուցվածքով և բաղադրության մեջ առկա բաղադրիչների հարաբերակցությամբ։ Դրա ստացման տեխնոլոգիայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել բաղադրության և սինթեզի պայմանների ազդեցությունը նյութի կառուցվածքային ու ֆիզիկական բնութագրերի վրա։ Այսպիսի նյութերը կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել դիէլեկտրիկ, էլեկտրական և այլ ֆունկցիոնալ հատկություններ պահանջող տեխնիկական կիրառությունների համար։ Մագնետիտի ուսումնասիրության դեպքում կարևոր նշանակություն ունի երկաթի օքսիդային համակարգի ձևավորումը և ստացված նյութի փուլային ու մագնիսական բնութագրերի վերահսկումը։ Մագնետիտը բնորոշվում է մագնիսական հատկություններով, ուստի դրա ստացման տեխնոլոգիական պայմանները պետք է ընտրվեն այնպես, որ հնարավոր լինի ստանալ անհրաժեշտ փուլային կազմով և բավարար կայունությամբ նյութ։ Սինթեզի ջերմաստիճանը, գործընթացի տևողությունը, ելանյութերի հարաբերակցությունը և միջավայրի պայմանները կարող են ազդել վերջնական արտադրանքի կառուցվածքի և հատկությունների վրա։ Մագնեզիում-ցինկային ֆերիտների ստացման ուսումնասիրությունը ևս կապված է բազմաբաղադրիչ օքսիդային համակարգերի ձևավորման և դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների վերահսկման հետ։ Ֆերիտները կարևոր մագնիսական կերամիկական նյութեր են, որոնց հատկությունները կախված են քիմիական բաղադրությունից, բյուրեղային կառուցվածքից, մասնիկների չափից և սինթեզի պայմաններից։ Մագնեզիումի և ցինկի հարաբերակցության փոփոխությունը կարող է հանգեցնել նյութի մագնիսական և էլեկտրական հատկությունների փոփոխության, ուստի տեխնոլոգիայի մշակման ժամանակ կարևոր է որոշել օպտիմալ բաղադրությունը։ Աշխատության առանցքային խնդիրներից է ինքնատարածվող սինթեզի գործընթացի ջերմային և կինետիկ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը։ Ռեակցիայի տարածման արագությունը, առավելագույն ջերմաստիճանը, այրման ալիքի կայունությունը և ռեակցիայի ամբողջականությունը կարևոր պարամետրեր են ստացվող նյութի որակի համար։ Այս ցուցանիշների վերահսկումը հնարավորություն է տալիս կարգավորել սինթեզի պայմանները և ստանալ կանխատեսելի հատկություններով արտադրանք։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել նաև նախնական խառնուրդի խտությունը և ձևավորման պայմանները, քանի որ դրանք կարող են ազդել ռեակցիայի տարածման և վերջնական նյութի ծակոտկենության վրա։ Ստացված նյութերի բնութագրման համար կարևոր են ֆիզիկաքիմիական և կառուցվածքային հետազոտության մեթոդները։ Դրանց միջոցով հնարավոր է որոշել բյուրեղային փուլերի կազմը, մասնիկների ձևն ու չափերը, նյութի միկրոկառուցվածքը, քիմիական բաղադրությունը և այլ հատկություններ։ Ռենտգենակառուցվածքային վերլուծությունը կարող է օգտագործվել ձևավորված բյուրեղային փուլերի նույնականացման և դրանց հարաբերակցության գնահատման համար, իսկ մանրադիտակային ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս գնահատել մասնիկների և ծակոտիների կառուցվածքը։ Կախված նյութի տեսակից՝ կարող են ուսումնասիրվել նաև մագնիսական, էլեկտրական, դիէլեկտրական և ջերմային հատկությունները։ Աշխատության տեխնոլոգիական նշանակությունը պայմանավորված է տարբեր նյութերի ստացման միասնական և համեմատաբար արդյունավետ մեթոդի մշակման հնարավորությամբ։ Ինքնատարածվող բարձր ջերմաստիճանային սինթեզը կարող է ունենալ մի շարք առավելություններ՝ էներգիայի համեմատաբար ցածր ծախս, գործընթացի կարճ տևողություն, տեխնոլոգիական փուլերի պարզեցման հնարավորություն և բարձր ջերմաստիճանային ռեժիմի ինքնուրույն ձևավորում։ Միաժամանակ մեթոդի կիրառումը պահանջում է ռեակցիայի պայմանների մանրակրկիտ վերահսկում, քանի որ չափազանց արագ կամ անհավասար ընթացող գործընթացը կարող է հանգեցնել ոչ ցանկալի փուլերի առաջացման կամ նյութի անհամասեռ կառուցվածքի ձևավորման։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիր է նաև ստացված նյութերի հատկությունների և տեխնոլոգիական պարամետրերի միջև փոխկապակցվածության բացահայտումը։ Սինթեզի պայմանների փոփոխության միջոցով հնարավոր է նպատակային կերպով կարգավորել նյութերի կառուցվածքը և, հետևաբար, դրանց ֆունկցիոնալ բնութագրերը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տեխնոլոգիան հարմարեցնել տարբեր կիրառությունների պահանջներին և ընտրել յուրաքանչյուր նյութի համար առավել արդյունավետ ռեժիմներ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ էլեկտրոնային և էլեկտրատեխնիկական նյութերի, մագնիսական կերամիկաների, ֆունկցիոնալ ծածկույթների և այլ հատուկ նշանակության անօրգանական նյութերի ստացման համար։ Ստացված նյութերի հատկությունների նպատակային կարգավորումը կարող է ընդլայնել դրանց կիրառման հնարավորությունները և հիմք ստեղծել տեխնոլոգիական գործընթացների հետագա կատարելագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է անօրգանական քիմիայի, նյութագիտության, պինդմարմնային քիմիայի և բարձր ջերմաստիճանային տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով մշակել բարիում-ստրոնցիումի տիտանատի, մագնետիտի և մագնեզիում-ցինկային ֆերիտների ստացման արդյունավետ տեխնոլոգիական պայմաններ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինքնատարածվող սինթեզի ընթացքում ընթացող գործընթացների առանձնահատկությունները, գնահատելու դրանց ազդեցությունը ստացվող նյութերի կառուցվածքի և հատկությունների վրա և ձևավորելու տվյալ նյութերի ստացման համար առավել նպատակահարմար տեխնոլոգիական մոտեցումներ։

История

Հրատարակությունը ներկայացնում է Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի հատուկ դասարանների գործունեությունը կարգավորող կանոնադրական փաստաթուղթը, որը կարևոր աղբյուր է XIX դարի ռուսական կրթական և արևելագիտական հաստատությունների պատմության ուսումնասիրության համար։ Փաստաթուղթը սահմանում է հատուկ դասարանների կազմակերպական կառուցվածքը, կրթական նպատակները, ուսումնական գործընթացի հիմնական սկզբունքները և դասավանդվող առարկաների շրջանակը՝ արտացոլելով արևելյան լեզուների մասնագիտական ուսուցման կազմակերպման տվյալ ժամանակաշրջանի մոտեցումները։ Կանոնադրության միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել հաստատության ներքին կառավարման համակարգի, դասախոսների և սովորողների կարգավիճակի, նրանց իրավունքների ու պարտականությունների, ինչպես նաև ուսումնական կարգապահության և կրթական գործընթացի վերահսկման ձևերի մասին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի արևելյան լեզուների ուսուցման կազմակերպումը, քանի որ նման կրթական ծրագրերը կապված էին ոչ միայն լեզվական պատրաստության, այլև Արևելքի երկրների պատմության, մշակույթի և հասարակական կյանքի վերաբերյալ գիտելիքների ձևավորման հետ։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել այն չափանիշներն ու պահանջները, որոնք սահմանվել էին հատուկ դասարաններում սովորողների ընդունելության, ուսուցման և առաջադիմության գնահատման համար։ Միաժամանակ այն կարող է տեղեկություններ պարունակել ուսումնական ծրագրերի կառուցվածքի, դասընթացների հաջորդականության, քննությունների, ուսումնական ժամերի և հաստատության վարչական վերահսկողության վերաբերյալ։ Կանոնադրական բնույթի այսպիսի նյութերը կարևոր են նաև կրթական հաստատությունների իրավական կարգավիճակի և պետական կառավարման համակարգում դրանց ունեցած տեղի ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը արժեքավոր սկզբնաղբյուր է Լազարյան ինստիտուտի պատմության, արևելագիտության զարգացման և Ռուսաստանի կրթական քաղաքականության ուսումնասիրության համար, քանի որ պաշտոնական կանոնադրական դրույթները հնարավորություն են տալիս վերականգնել հաստատության գործունեության կազմակերպչական և կրթական առանձնահատկությունները։ Այն կարող է օգտագործվել նաև XIX դարի կրթական բարեփոխումների, օտար լեզուների մասնագիտացված ուսուցման, արևելագիտական կրթության և գիտական հաստատությունների ձևավորման պատմությունը հետազոտելիս։ Փաստաթղթի ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, արևելագետներին, կրթության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, լեզվաբաններին, գրականագետներին, արխիվագետներին և բարձրագույն կրթության պատմության հետազոտողներին։ Այն հատկապես արժեքավոր է որպես ժամանակաշրջանի կրթական համակարգի և արևելագիտական մասնագիտական պատրաստության մասին անմիջական պատկերացում տվող պատմական փաստաթուղթ։

Менеджмент

Entrepreneurial Values and Strategic Management-ը կառավարման և ձեռնարկատիրության ոլորտի ուսումնական ձեռնարկ է, որը համադրում է ձեռնարկատիրական արժեքների ձևավորման և ռազմավարական կառավարման հիմնական սկզբունքները, աշխատությունում ներկայացվում են ձեռնարկատիրական մտածողության հիմքերը՝ նախաձեռնողականություն, նորարարություն, ռիսկի ընդունում և արժեք ստեղծելու ունակություն, միաժամանակ բացատրվում են ռազմավարական կառավարման հիմնական փուլերը՝ նպատակների սահմանում, արտաքին և ներքին միջավայրի վերլուծություն, ռազմավարության ձևավորում, իրականացում և վերահսկում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում մրցակցային առավելության ստեղծմանը, կազմակերպական մշակույթին և փոփոխությունների կառավարման գործընթացներին, ինչպես նաև ձեռնարկությունների երկարաժամկետ զարգացման ռազմավարություններին գլոբալ շուկայական պայմաններում, աշխատությունը ներառում է նաև գործնական օրինակներ և մոդելներ, որոնք օգնում են հասկանալ ձեռնարկատիրության և կառավարման փոխկապակցվածությունը՝ նպատակ ունենալով զարգացնել ռազմավարական մտածողություն և գործարար հմտություններ։

Финансы

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տեղական ինքնակառավարման համակարգի ֆինանսական հիմքերի, զարգացման խոչընդոտների և դրանց հաղթահարման ուղիների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Երևանի քաղաքին։ Հեղինակը վերլուծում է համայնքային բյուջեների ձևավորման սկզբունքները, եկամուտների և ծախսերի կառուցվածքը, պետական ֆինանսական աջակցությունը, սեփական եկամուտների հավաքագրման արդյունավետությունը, միջբյուջետային հարաբերությունները և տեղական իշխանությունների ֆինանսական ինքնուրույնության աստիճանը։ Գրքում քննարկվում են նաև տեղական կառավարման արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական, իրավական և վարչական գործոնները, ներկայացվում են Երևանի ֆինանսական կառավարման առանձնահատկությունները, համայնքային ծառայությունների ֆինանսավորման խնդիրները և ներդրումային քաղաքականության դերը քաղաքային զարգացման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրությանը, ֆինանսական կայունության ապահովման մեխանիզմներին և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ֆինանսական կարողությունների ընդլայնման հնարավորություններին։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, տեղական ինքնակառավարման ոլորտի աշխատակիցների, հետազոտողների և ուսանողների համար, որոնք հետաքրքրված են հանրային ֆինանսների, համայնքային կառավարման և Երևանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրներով։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի՝ բազմակողմ առևտրային համակարգին ինտեգրման տնտեսական ազդեցությունների ուսումնասիրությանը՝ արտաքին առևտրի, ներքին արտադրության, մրցակցության, ներդրումային միջավայրի և տնտեսության առանձին ճյուղերի զարգացման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են միջազգային առևտրի ազատականացման տեսական հիմքերը և այն տնտեսական մեխանիզմները, որոնց միջոցով մաքսային ու ոչ մաքսային սահմանափակումների փոփոխությունը կարող է անդրադառնալ ապրանքների և ծառայությունների շրջանառության, արտադրողների մրցունակության և սպառողական շուկայի վրա։ Քննության են առնվում անդամակցությունից բխող պարտավորությունների և առևտրային կանոնների ազդեցությունները ներմուծման ու արտահանման կառուցվածքի, արտաքին շուկաների հասանելիության և տեղական ձեռնարկությունների գործունեության պայմանների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արդյունաբերության և գյուղատնտեսության այն ոլորտներին, որոնք միջազգային մրցակցության ուժեղացման պայմաններում կարող են բախվել արտադրողականության, տեխնոլոգիական արդիականացման, արտադրանքի որակի և ծախսերի կառավարման նոր պահանջների։ Միաժամանակ դիտարկվում են արտահանող կազմակերպությունների համար միջազգային շուկաներում ավելի կանխատեսելի առևտրային պայմանների և ընդհանուր կանոնների նշանակությունը։ Վերլուծության կարևոր ուղղություն է ներմուծման ազատականացման ազդեցությունը ներքին գների, ապրանքային առաջարկի, սպառողների ընտրության և տեղական արտադրողների մրցակցային դիրքերի վրա։ Ուսումնասիրվում է նաև արտաքին առևտրային քաղաքականության և ներդրումային միջավայրի փոխկապակցվածությունը՝ հաշվի առնելով տնտեսական կանոնների կանխատեսելիության և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ինստիտուցիոնալ կարգավորման նշանակությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ ծառայությունների առևտրին, մտավոր սեփականության հետ կապված տնտեսական հարցերին և ձեռնարկությունների՝ միջազգային չափանիշներին հարմարվելու անհրաժեշտությանը։ Տնտեսական հետևանքները գնահատելիս կարևորվում է դրական և բացասական ազդեցությունների տարբերակված դիտարկումը, քանի որ դրանց բնույթը կարող է էապես տարբերվել ըստ տնտեսության ճյուղերի, ձեռնարկությունների չափերի և արտաքին մրցակցության նկատմամբ զգայունության։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու Հայաստանի մասնակցությունը համաշխարհային առևտրային համակարգին որպես տնտեսական ինտեգրման բազմակողմ գործընթաց և բացահայտելու դրա կապը արտաքին առևտրի կառուցվածքային փոփոխությունների, ազգային տնտեսության մրցունակության և երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման հետ։

Культура

Արվեստը մշակույթի կարևորագույն բաղադրիչներից մեկն է, որը արտահայտում է մարդու ստեղծագործական մտածողությունը, զգացմունքները, աշխարհընկալումը և արժեքային համակարգը։ Այն հանդիսանում է հասարակության հոգևոր կյանքի ձևերից մեկը և արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական, սոցիալական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Արվեստի միջոցով մարդը ոչ միայն փոխանցում է իր ներաշխարհը, այլ նաև ձևավորում է հասարակական կարծիք, զարգացնում է գեղագիտական ճաշակ և նպաստում մշակութային ինքնության պահպանմանը։ Արվեստը ներառում է բազմաթիվ տեսակներ՝ կերպարվեստ, երաժշտություն, գրականություն, թատրոն, կինո, ճարտարապետություն և ժողովրդական արվեստ, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր արտահայտչական միջոցները և ազդեցության ձևերը։ Արվեստը ծառայում է նաև որպես հաղորդակցման միջոց՝ հնարավորություն տալով մարդկանց հասկանալ միմյանց առանց խոսքի սահմանների։ Այն նպաստում է մարդու հոգևոր զարգացմանը, երևակայության ընդլայնմանը և արժեքային կողմնորոշումների ձևավորմանը։ Մշակույթի մեջ արվեստի դերը հատկապես կարևոր է, քանի որ այն պահպանում և փոխանցում է ազգային ավանդույթները, պատմական հիշողությունը և մշակութային ժառանգությունը սերնդեսերունդ։ Միևնույն ժամանակ արվեստը բաց է նաև նորարարությունների համար, ինչը թույլ է տալիս նրան զարգանալ և հարմարվել ժամանակակից հասարակության պահանջներին։ Այսպիսով, արվեստը ոչ միայն գեղագիտական երևույթ է, այլ նաև սոցիալական և հոգևոր կարևոր համակարգ, որը միավորում է մարդկանց և ձևավորում է մշակութային ինքնություն։