Nach Explosion in Bergkarabach: „Wir haben keine Antibiotika, um die verbrannten Patienten zu behandeln“

Педагогика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում տնտեսագիտական առարկաների դասավանդման ընդհանուր դիդակտիկական հիմունքների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են տնտեսագիտական կրթության տեսական և մեթոդական հիմքերը, ուսուցման գործընթացի կազմակերպման սկզբունքները և ուսանողների մասնագիտական կարողությունների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է դասավանդման ժամանակակից մոտեցումները՝ ներառյալ ակտիվ ուսուցման մեթոդները, խնդիրային ուսուցումը, դեպքերի վերլուծությունը, սիմուլյացիոն մոդելավորումը և թվային կրթական գործիքների կիրառումը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ուսումնական նյութերի կառուցվածքը, դասընթացների պլանավորման սկզբունքները, ուսուցման արդյունավետության գնահատման չափանիշները և ուսանողների ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպման ձևերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսագիտական մտածողության ձևավորմանը, վերլուծական կարողությունների զարգացմանը և կրթության համապատասխանեցմանը աշխատաշուկայի ժամանակակից պահանջներին։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագիտական առարկաների դասախոսների, մեթոդիստների, կրթության կազմակերպիչների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ գործնական մեթոդական լուծումներ բարձրագույն կրթության ոլորտում։

Право

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Իրանի Իսլամական Հանրապետության իրավական համակարգի կառուցվածքին և գործառման առանձնահատկություններին՝ այն դիտարկելով որպես կրոնական և պետական իրավունքի համադրման յուրահատուկ մոդել։ Նյութում վերլուծվում է իրավական համակարգի երկշերտ բնույթը, որտեղ շարիաթի սկզբունքները միահյուսված են ժամանակակից սահմանադրական ինստիտուտների հետ՝ ձևավորելով իրավական նորմերի կիրառման բարդ հիերարխիա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձրագույն իշխանական մարմինների՝ այդ թվում հոգևոր առաջնորդի ինստիտուտի, Սահմանադրության պահապան խորհրդի և դատական համակարգի փոխհարաբերություններին, որոնք միասին ապահովում են իրավական և գաղափարական վերահսկողության մեխանիզմներ։ Քննարկվում են նաև օրենսդրության ընդունման գործընթացը, օրենքների համապատասխանեցումը իսլամական իրավունքի սկզբունքներին և քաղաքացիական, քրեական ու վարչական իրավունքի ոլորտների կարգավորման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ այս համակարգում իրավունքը ոչ միայն պետական կարգավորման գործիք է, այլ նաև կրոնական-բարոյական նորմերի արտահայտություն, ինչը զգալիորեն ազդում է իրավական մեկնաբանության և կիրառման վրա։ Միաժամանակ դիտարկվում են համակարգի զարգացման միտումները և այն մարտահրավերները, որոնք կապված են ավանդական իրավական սկզբունքների և ժամանակակից հասարակական պահանջների միջև հավասարակշռության պահպանման հետ։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է հագեցած և α,β-դեհիդրոամինաթթուների քիմիայի բնագավառում իրականացված հետազոտություններին՝ ուսումնասիրելով դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ստացման եղանակները, քիմիական փոխարկումները և հնարավոր կիրառությունները։ Հագեցած ամինաթթուները կենսաբանական և սինթետիկ քիմիայի հիմնարար միացություններից են, քանի որ դրանց կառուցվածքում համակցված են ամինային և կարբօքսիլային ֆունկցիոնալ խմբերը, իսկ դրանց տարբեր կառուցվածքային և ստերեոքիմիական ձևերը կարող են դրսևորել էապես տարբեր հատկություններ։ Դեհիդրոամինաթթուները, իրենց հերթին, առանձնանում են ածխածնային շղթայում կրկնակի կապի առկայությամբ, որը զգալիորեն փոխում է մոլեկուլի էլեկտրոնային կառուցվածքը և ռեակցիոնունակությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է այս միացությունների ստացման և փոխակերպման օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը։ α,β-դեհիդրոամինաթթուների կրկնակի կապը դրանք դարձնում է արժեքավոր միջանկյալ նյութեր օրգանական սինթեզում, քանի որ կարող են մասնակցել տարբեր տեսակի միացման, վերականգնման, օքսիդացման և այլ փոխարկումների։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ստանալ ավելի բարդ կառուցվածք ունեցող ամինաթթուներ և այլ ազոտ պարունակող օրգանական միացություններ։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի նաև ռեակցիաների ընտրողականության հարցը։ Քանի որ նման մոլեկուլները պարունակում են մի քանի ֆունկցիոնալ խմբեր և ռեակցիոն կենտրոններ, սինթեզի պայմանների՝ լուծիչի, ջերմաստիճանի, կատալիզատորի, ռեագենտների և պաշտպանիչ խմբերի ճիշտ ընտրությունը կարող է որոշիչ լինել վերջնական արդյունքի համար։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրությունը կարող է ներառել ինչպես նոր միացությունների ստացում, այնպես էլ արդեն հայտնի նյութերի կառուցվածքային և քիմիական հատկությունների ճշգրտում։ Հատուկ ուշադրության է արժանի դեհիդրոամինաթթուների և դրանց ածանցյալների ստերեոքիմիան։ Կրկնակի կապի երկրաչափական կառուցվածքը և հարակից ֆունկցիոնալ խմբերի տարածական դասավորությունը կարող են ազդել միացությունների հետագա քիմիական վարքի վրա։ Այդ պատճառով դրանց նույնականացման և բնութագրման համար կարևոր են սպեկտրոսկոպիական և այլ ֆիզիկաքիմիական մեթոդները։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս հաստատել ստացված միացությունների կառուցվածքը և պարզել ռեակցիաների մեխանիզմների վերաբերյալ ենթադրությունները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև հագեցած ամինաթթուների և դրանց դեհիդրացված ածանցյալների փոխադարձ կապի ուսումնասիրությունը։ Դեհիդրացման միջոցով հնարավոր է հագեցած կառուցվածքներից ստանալ չհագեցած միացություններ, իսկ հակառակ ուղղությամբ՝ կրկնակի կապի նպատակային ձևափոխմամբ ստանալ տարբեր ածանցյալներ։ Այս փոխակերպումները կարևոր են օրգանական սինթեզում, քանի որ հնարավորություն են տալիս կառավարել մոլեկուլի կառուցվածքը և փուլային եղանակով կառուցել ավելի բարդ միացություններ։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ամինաթթուների քիմիան գտնվում է մի քանի գիտական ոլորտների հատման կետում՝ օրգանական քիմիա, կենսաքիմիա, դեղաքիմիա և կենսաօրգանական սինթեզ։ Նոր ամինաթթվային կառուցվածքների և դրանց ածանցյալների ստացումը կարող է նշանակություն ունենալ կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների, դեղագործական նյութերի և բարդ օրգանական սինթեզների միջանկյալների որոնման համար։ Դեհիդրոամինաթթուների բարձր ռեակցիոնունակությունը հատկապես արժեքավոր է թիրախային սինթեզների ժամանակ, երբ անհրաժեշտ է մեկ նախանյութից ստանալ կառուցվածքային տարբեր հատկություններ ունեցող միացությունների շարք։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է հագեցած և α,β-դեհիդրոամինաթթուների քիմիայի բազմակողմանի հետազոտություն՝ ընդգրկելով դրանց կառուցվածքը, ստացման մեթոդները, ռեակցիոնունակությունը, փոխակերպումների մեխանիզմները և օրգանական սինթեզում կիրառելիության հնարավորությունները։ Այն կարող է հետաքրքրել օրգանական և կենսաօրգանական քիմիայի մասնագետներին, քիմիկոս-հետազոտողներին, դեղաքիմիայի ոլորտի ներկայացուցիչներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

История

Աշխատությունը նվիրված է 1918-1930 թվականներին Հայաստանում Մերձավոր Արևելքի ամերիկյան նպաստամատույց կոմիտեի գործունեության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո հայ ժողովրդի ծանր սոցիալ-տնտեսական և ժողովրդագրական իրավիճակի, փախստականների ու որբերի խնդիրների, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության գոյության առաջին տարիների պատմական համատեքստում։ Կազմակերպությունը սկզբնավորվել էր 1915 թվականին՝ Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային տեղահանությունների և կոտորածների հետևանքով առաջացած մարդասիրական աղետին արձագանքելու նպատակով, իսկ 1918 թվականին գործունեության ընդլայնմանը զուգահեռ ստացավ Մերձավոր Արևելքի ամերիկյան նպաստամատույց կոմիտե անվանումը։ 1919 թվականի օգոստոսին այն ԱՄՆ Կոնգրեսի հատուկ ակտով վերակազմավորվեց որպես Near East Relief՝ պահպանելով լայնածավալ մարդասիրական առաքելությունը։ Աշխատության առանցքային թեմաներից է Հայաստանի տարածքում բնակչությանը ցուցաբերված օգնությունը, որը ներառում էր սննդամթերքի, հագուստի, կենցաղային անհրաժեշտ պարագաների և այլ նյութական միջոցների տրամադրում։ Հատկապես ծանր էր որբերի, անապահով ընտանիքների, գաղթականների և պատերազմի ու ցեղասպանության հետևանքով տեղահանված մարդկանց վիճակը, ուստի նպաստամատույց գործունեության կարևոր ուղղություն դարձավ նրանց ֆիզիկական գոյության ապահովումը և հետագա սոցիալական վերականգնումը։ Կազմակերպության գործունեությունը Հայաստանում սերտորեն առնչվում էր նաև որբանոցների, հիվանդանոցների, դպրոցների և այլ բարեգործական հաստատությունների ստեղծման ու պահպանման աշխատանքներին։ ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի պատմական փաստաթղթերը ցույց են տալիս, որ 1920 թվականին Հայաստանի Հանրապետությունում և Անդրկովկասում գործող որբանոցներն ու հիվանդանոցները փոխանցվել էին Near East Relief-ի կառավարմանը, ինչը վկայում է կազմակերպության՝ շտապ օգնությունից դեպի ավելի երկարաժամկետ սոցիալական և վերականգնողական աշխատանքի անցնելու մասին։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել կազմակերպության և Հայաստանի Հանրապետության պետական կառույցների, ինչպես նաև այլ միջազգային ու բարեգործական կազմակերպությունների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Այդ ժամանակաշրջանում օգնության արդյունավետ կազմակերպումը պահանջում էր սննդի և այլ բեռների տեղափոխում, դրանց բաշխման համակարգի ստեղծում, տեղական մասնագետների և աշխատակիցների ներգրավում, ինչպես նաև տարբեր հաստատությունների գործունեության համակարգում։ Միաժամանակ կազմակերպության գործունեությունը երբեմն ուղեկցվում էր քաղաքական կասկածներով և դրա իրական նպատակների վերաբերյալ քննարկումներով, թեև իր պաշտոնական դիրքորոշմամբ այն ընդգծում էր մարդասիրական և ոչ քաղաքական առաքելությունը։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև ամերիկյան հասարակության կողմից կազմակերպված դրամահավաքների ուսումնասիրությունը։ Ամերիկյան քաղաքացիների անհատական նվիրատվությունները կազմակերպության գործունեության հիմնական ֆինանսական աղբյուրներից էին, իսկ մարդասիրական քարոզարշավները լայն արձագանք էին ստանում եկեղեցական, հասարակական և բարեգործական շրջանակներում։ 1915-1930 թվականների ընթացքում կազմակերպությունը հավաքագրել և տնօրինել է հսկայական միջոցներ՝ օգնություն հասցնելով տարածաշրջանի տարբեր ժողովուրդների և համայնքների ներկայացուցիչներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի որբախնամության խնդիրը։ Հայոց ցեղասպանությունից հետո հազարավոր երեխաներ հայտնվել էին առանց ընտանիքի և սոցիալական պաշտպանության, և նրանց համար ստեղծվեցին բազմաթիվ որբանոցներ ու խնամքի կենտրոններ։ Կազմակերպության պատմական գործունեության վերաբերյալ աղբյուրները նշում են, որ մինչև 1930 թվականը այն խնամք է տրամադրել ավելի քան 132,000 որբերի, որոնց մեծ մասը հայեր էին։ Որբանոցների գործունեությունը չէր սահմանափակվում միայն սննդով և կացարանով․ երկարաժամկետ ծրագրերում կարևոր էին նաև կրթությունը, մասնագիտական պատրաստությունը, առողջապահական սպասարկումը և երեխաներին ինքնուրույն կյանքի նախապատրաստելը։ Այս առումով ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու կազմակերպության դերը ոչ միայն որպես արտակարգ իրավիճակներում օգնություն տրամադրող կառույցի, այլև որպես սոցիալական վերականգնման և մարդկային կապիտալի պահպանման գործոն։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև բժշկական օգնության կազմակերպումը։ Հիվանդանոցների, բուժկետերի և առողջապահական ծառայությունների գործունեությունը հատկապես կարևոր էր այն պայմաններում, երբ պատերազմը, սովը, համաճարակները և բնակչության տեղաշարժերը զգալիորեն վատթարացրել էին հանրային առողջության վիճակը։ Նպաստամատույց ծրագրերի միջոցով իրականացվող առողջապահական աշխատանքը լրացնում էր սննդի և կացարանի ապահովման ծրագրերը՝ ձևավորելով օգնության համալիր համակարգ։ Մեկ այլ կարևոր ուղղություն է կրթական և մասնագիտական վերականգնումը։ Կազմակերպության երկարաժամկետ ծրագրերում դպրոցների և մասնագիտական ուսուցման կենտրոնների ստեղծումը նպատակ ուներ ոչ միայն պահպանել երեխաների և երիտասարդների ֆիզիկական գոյությունը, այլև նրանց տալ կրթություն և մասնագիտություն՝ հետագայում ինքնուրույն կյանք վարելու հնարավորությամբ։ Այս մոտեցումը ցույց է տալիս, որ մարդասիրական օգնությունը աստիճանաբար վերածվում էր սոցիալական վերակառուցման ծրագրի։ Հայաստանի համար կազմակերպության գործունեության առանձնահատկությունն այն էր, որ այն իրականացվում էր նորանկախ պետականության ձևավորման, տնտեսական դժվարությունների, բնակչության տեղաշարժերի և տարածաշրջանային քաղաքական անկայունության պայմաններում։ Այդ հանգամանքները մեծացնում էին արտաքին մարդասիրական օգնության նշանակությունը և միաժամանակ բարդացնում դրա կազմակերպումն ու բաշխումը։ ԱՄՆ-ի կողմից տրամադրվող պետական և մասնավոր օգնության ընդհանուր ծավալները նույնպես զգալի էին. 1920 թվականի ամերիկյան պաշտոնական փաստաթղթերում Հայաստանի և Անդրկովկասի օգնության համար արձանագրված են մի քանի աղբյուրներից ձևավորված միլիոնավոր դոլարների հատկացումներ, որոնց թվում՝ Near East Relief-ի նվիրատվությունները։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս գնահատելու Ամերկոմի գործունեության երկարաժամկետ հետևանքները Հայաստանի հասարակական կյանքում։ Կազմակերպության գործունեությունը նպաստեց հազարավոր մարդկանց փրկությանը, որբերի խնամքին, առողջապահական ու կրթական հաստատությունների պահպանմանը և պատերազմի ու ցեղասպանության հետևանքներից տուժած բնակչության վերականգնմանը։ Միևնույն ժամանակ դրա պատմությունը կարելի է դիտարկել հայ-ամերիկյան հարաբերությունների և միջազգային մարդասիրական համագործակցության զարգացման ավելի լայն համատեքստում։ 1930 թվականին Near East Relief-ի գործունեությունը վերափոխվեց Near East Foundation-ի ստեղծմամբ, ինչը խորհրդանշում էր արտակարգ օգնության փուլից դեպի ավելի երկարաժամկետ զարգացման ծրագրերի անցումը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, ցեղասպանագետներին, մարդասիրական կազմակերպությունների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, սփյուռքագետներին և հայ-ամերիկյան հարաբերությունների ուսումնասիրողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու 1918-1930 թվականներին Հայաստանում իրականացված ամերիկյան մարդասիրական լայնածավալ գործունեության հիմնական ուղղությունները, դրա կազմակերպական մեխանիզմները և ազդեցությունը հայ բնակչության սոցիալական ու ժողովրդագրական վերականգնման վրա՝ ընդգծելով այն կարևոր դերը, որն ունեցել է միջազգային օգնությունը հետցեղասպանական և հետպատերազմյան Հայաստանի ամենածանր տարիներին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի կառուցվածքի ձևավորման, զարգացման և փոփոխությունների հետ կապված տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հարկային համակարգի կառուցվածքային բաղադրիչների փոխհարաբերությունները, հարկատեսակների դերը պետական եկամուտների ձևավորման գործում, հարկային բեռի բաշխման առանձնահատկությունները և հարկային քաղաքականության ազդեցությունը տնտեսական գործունեության վրա են։ Հարկային համակարգը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պետական բյուջեի եկամուտների ապահովման մեխանիզմ, այլև որպես տնտեսական քաղաքականության կարևոր գործիք, որի միջոցով հնարավոր է ազդել սպառման, խնայողությունների, ներդրումների, ձեռնարկատիրական ակտիվության և եկամուտների բաշխման գործընթացների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ուղղակի և անուղղակի հարկերի հարաբերակցությունը, տարբեր հարկատեսակների ֆիսկալ նշանակությունը, հարկային արտոնությունների և հատուկ հարկման ռեժիմների ազդեցությունը, ինչպես նաև հարկային բազայի ընդլայնման ու հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն հարցին, թե հարկային համակարգի կառուցվածքային փոփոխություններն ինչպես են անդրադառնում տնտեսավարող սուբյեկտների վարքագծի, ներդրումային որոշումների, գործարար միջավայրի և տնտեսության տարբեր հատվածների զարգացման վրա։ Կարևոր ուղղություն է հարկային բեռի արդար և արդյունավետ բաշխման սկզբունքների ուսումնասիրությունը՝ պետական ֆինանսական պահանջները տնտեսական աճի խթանման և սոցիալական նպատակների հետ համադրելու տեսանկյունից։ Կարող են քննության առնվել նաև հարկային օրենսդրության կայունության, կանխատեսելիության և պարզության խնդիրները, քանի որ հարկային կանոնների հաճախակի կամ բարդ փոփոխությունները կարող են մեծացնել տնտեսավարողների վարչարարական ծախսերն ու անորոշությունը։ Հետազոտության մեջ կարող է նշանակալի տեղ զբաղեցնել հարկային վարչարարության կատարելագործումը, թվային գործիքների կիրառումը, հարկային կարգապահության բարձրացումը և ստվերային տնտեսական գործունեության սահմանափակման ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների գնահատումը։ Հայաստանի փորձի ուսումնասիրությունը կարող է համադրվել միջազգային մոտեցումների հետ՝ բացահայտելու ազգային տնտեսական պայմաններին համապատասխան հարկային կառուցվածքի ձևավորման հնարավոր ուղղությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պետական ֆինանսների, հարկային քաղաքականության և մակրոտնտեսական կարգավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով համակարգային գնահատել հարկային համակարգի կառուցվածքային վերափոխումների պատճառները, տնտեսական հետևանքները և կատարելագործման հնարավորությունները։

Медицина

Այս գիտական և կլինիկական ուսումնասիրությունը նվիրված է հաղորդչական լսողության կորստով հիվանդների վիրաբուժական վերականգնման մեթոդների արդյունավետության գնահատմանը և բուժման ժամանակակից մոտեցումների վերլուծությանը։ Աշխատությունում դիտարկվում են միջին և արտաքին ականջի կառուցվածքային խանգարումները, որոնք հանգեցնում են ձայնային տատանումների փոխանցման խոչընդոտման, ինչպես նաև դրանց ախտորոշման և բուժման հիմնական սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լսողական ոսկրիկների վերականգնման, թմբկաթաղանթի վերակառուցման, օտոսկլերոզի վիրահատական բուժման և այլ օտովիրաբուժական միջամտությունների տեխնիկական առանձնահատկություններին։ Քննարկվում են նաև նախավիրահատական գնահատման, հետվիրահատական հսկողության և լսողական ֆունկցիայի վերականգնման արդյունքների գնահատման մեթոդները՝ նպատակ ունենալով բարելավել հիվանդների կյանքի որակը և սոցիալական ադապտացիան։ Աշխատությունը ներկայացնում է ժամանակակից օտորինոլարինգոլոգիայի և վերականգնողական բժշկության ձեռքբերումները լսողական խանգարումների բուժման ոլորտում։