National life and thought of the various nations throughout the world

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտադրական ենթակառուցվածքային ճյուղերում պետական կառավարման համակարգի կատարելագործման տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ էներգետիկայի ոլորտի օրինակով։ Քննարկվում են արտադրական ենթակառուցվածքների տնտեսական նշանակությունը, դրանց դերը ազգային տնտեսության կայուն զարգացման գործում, ինչպես նաև պետական կարգավորման և կառավարման անհրաժեշտությունը ռազմավարական նշանակություն ունեցող ոլորտներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էներգետիկ համակարգի կազմակերպական կառուցվածքին, պետական կառավարման մարմինների գործառույթներին, ոլորտային քաղաքականության մշակման սկզբունքներին և կառավարման արդյունավետության գնահատման չափանիշներին։ Ուսումնասիրվում են էներգետիկայի ոլորտում պետական և մասնավոր հատվածների փոխհարաբերությունները, ներդրումային քաղաքականության իրականացման առանձնահատկությունները, սակագնային կարգավորման մեխանիզմները և ենթակառուցվածքների արդիականացման ֆինանսատնտեսական հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում էներգետիկ անվտանգության ապահովմանը, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, կառավարման համակարգում առկա կազմակերպական և ինստիտուցիոնալ խնդիրներին, ինչպես նաև միջազգային փորձի կիրառման հնարավորություններին։ Կարևորվում են պետական կառավարման մեխանիզմների կատարելագործումը, ռազմավարական պլանավորման զարգացումը, վերահսկողության և հաշվետվողականության բարձրացումը, էներգետիկ համակարգի հուսալիության ամրապնդումը և ոլորտի երկարաժամկետ զարգացման համար նպաստավոր պայմանների ստեղծումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, էներգետիկայի ոլորտի հետազոտողների, ենթակառուցվածքային քաղաքականության մշակողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է կիբեռանվտանգության ոլորտում ներդրումների վերաբերյալ ռազմավարական որոշումների կայացման գործընթացի ավտոմատացման ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով տեխնոլոգիական և վերլուծական գործիքների միջոցով բարձրացնել ներդրումային որոշումների հիմնավորվածությունը, արագությունը և արդյունավետությունը։ Կիբեռսպառնալիքների մշտական փոփոխությունը, տեղեկատվական համակարգերի բարդացումը և կազմակերպությունների թվային ենթակառուցվածքների ընդլայնումը հանգեցնում են անվտանգության ապահովման համար անհրաժեշտ ծախսերի աճին, ինչի պայմաններում սահմանափակ ֆինանսական ռեսուրսների ճիշտ բաշխումը դառնում է կառավարման կարևոր խնդիր։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել կիբեռանվտանգության ներդրումների ընտրության, առաջնահերթությունների սահմանման և ռեսուրսների բաշխման մեխանիզմները՝ հաշվի առնելով կազմակերպության ակտիվները, սպառնալիքները, խոցելիությունները, հնարավոր վնասների չափը և անվտանգության միջոցառումների արդյունավետությունը։ Հետազոտության առանցքային ուղղություններից է որոշումների ավտոմատացման այնպիսի մոդելի ձևավորումը, որը կարող է հավաքագրել և մշակել տարբեր աղբյուրներից ստացված տվյալներ, գնահատել կիբեռռիսկերը և դրանց հիման վրա առաջարկել ներդրումային առաջնահերթություններ։ Այդպիսի համակարգը կարող է հաշվի առնել ոչ միայն տեխնիկական ցուցանիշները, այլև ֆինանսական և կազմակերպական գործոնները՝ ներդրման արժեքը, սպասվող օգուտը, ռիսկի նվազեցման աստիճանը, ներդրման վերադարձելիությունը, իրականացման ժամկետները և անվտանգության միջոցառումների փոխկապակցվածությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կիբեռռիսկի քանակական կամ կիսաքանակական գնահատումը։ Ռիսկերի գնահատման միջոցով հնարավոր է տարբերակել առավել վտանգավոր սպառնալիքները և որոշել, թե որ ուղղություններում ներդրումները կարող են ապահովել առավել մեծ պաշտպանական արդյունք։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս անցնել միայն ընդհանուր անվտանգության միջոցառումների ֆինանսավորումից դեպի ռիսկերի վրա հիմնված ներդրումային պլանավորում։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև արհեստական բանականության, մեքենայական ուսուցման, տվյալների վերլուծության և որոշումների աջակցման համակարգերի կիրառման հնարավորությունները։ Այդ տեխնոլոգիաները կարող են օգտագործվել պատմական տվյալների վերլուծության, սպառնալիքների հավանականության գնահատման, ռիսկերի դասակարգման, տարբեր ներդրումային սցենարների համեմատության և հնարավոր հետևանքների կանխատեսման համար։ Միաժամանակ ավտոմատացված համակարգը կարող է նախատեսել տարբեր սցենարների մոդելավորում՝ օրինակ՝ որոշակի անվտանգության միջոցառման ֆինանսավորման, դրա հետաձգման կամ այլընտրանքային լուծման ընտրության դեպքում հնարավոր արդյունքների գնահատմամբ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև ներդրումային որոշումների բազմաչափ բնույթը։ Կիբեռանվտանգության ոլորտում ամենաթանկ լուծումը միշտ չէ, որ ամենաարդյունավետն է, ուստի անհրաժեշտ է համադրել ծախսը, ռիսկի նվազեցումը և կազմակերպության ռազմավարական նպատակները։ Այս խնդիրը կարող է լուծվել բազմաչափ օպտիմալացման, որոշումների տեսության, ռիսկերի գնահատման և տնտեսական արդյունավետության չափանիշների կիրառմամբ։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև մարդու և ավտոմատացված համակարգի փոխգործակցությունը։ Չնայած որոշումների ավտոմատացման բարձր ներուժին, ռազմավարական ներդրումային որոշումները հաճախ պահանջում են մասնագիտական դատողություն, քանի որ տվյալները կարող են լինել թերի, անորոշ կամ արագ փոփոխվող։ Հետևաբար արդյունավետ համակարգը կարող է նախատեսել ոչ թե մարդու լիակատար փոխարինում, այլ որոշում կայացնող մասնագետներին վերլուծական առաջարկություններով, գնահատականներով և սցենարներով ապահովող մեխանիզմ։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել տվյալների անվտանգությանն ու համակարգի վստահելիությանը, քանի որ կիբեռանվտանգության ներդրումների վերաբերյալ որոշումներ կայացնող համակարգն ինքնին կարող է դառնալ հարձակումների թիրախ։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է հաշվի առնել տվյալների ամբողջականությունը, հասանելիության վերահսկումը, մոդելների հուսալիությունը, ալգորիթմական սխալների հնարավորությունը և որոշումների թափանցիկությունը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է այնպիսի մեթոդաբանության կամ որոշումների աջակցման համակարգի մշակման հնարավորության մեջ, որը կազմակերպություններին կօգնի սահմանափակ բյուջեն ուղղել առավել կարևոր կիբեռանվտանգության խնդիրների լուծմանը։ Նման համակարգը կարող է օգտակար լինել ֆինանսական կազմակերպություններում, պետական կառույցներում, խոշոր ընկերություններում, ՏՏ կազմակերպություններում և այլ կառույցներում, որտեղ տեղեկատվական ռիսկերի կառավարումը ռազմավարական նշանակություն ունի։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կիբեռանվտանգության մասնագետներին, ՏՏ կառավարիչներին, ռիսկերի կառավարման և ֆինանսների մասնագետներին, տվյալների վերլուծաբաններին, համակարգերի ճարտարապետներին և արհեստական բանականության կիրառմամբ որոշումների աջակցման համակարգեր մշակող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է կիբեռանվտանգությունը, ներդրումային կառավարումը և տվյալահեն որոշումների կայացումը՝ նպատակ ունենալով ստեղծել ավելի արագ, հիմնավորված և ռիսկերի վրա հիմնված մոտեցում անվտանգության ոլորտում ֆինանսական ռեսուրսների ռազմավարական բաշխման համար։

Лингвистика

Գիրքը ներառում է՝ հայոց լեզվի հնչյունաբանության (ֆոնետիկա) և ձևաբանության (մորֆոլոգիա) հիմունքները, բառագիտության և բառապաշարի առանձնահատկությունները, շարահյուսական կառուցվածքները և նախադասությունների տեսակները, լեզվի զարգացման օրինաչափությունները և նորմերը, գրական հայերենի կանոնների համակարգված ներկայացում։ Այն օգտակար է՝ բուհերի լեզվաբանական ֆակուլտետների ուսանողների համար, հայոց լեզվի ուսուցիչների և մասնագետների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները հայերեն լեզվի վերաբերյալ։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը համարվում է հիմնարար աղբյուր՝ ժամանակակից հայոց լեզվի տեսական և գործնական ուսումնասիրության համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է սրտամկանի այտուցային փոփոխությունների դատաբժշկական և ախտաբանական նշանակության ուսումնասիրությանը սրտի գործունեության սուր խանգարման դեպքերում։ Հետազոտության հիմնական նպատակը սրտամկանում դիտվող հյուսվածքային փոփոխությունների գնահատումն է՝ որպես սրտային ֆունկցիայի խանգարման հետ կապված գործընթացների հնարավոր ձևաբանական ցուցանիշ։ Քննության են առնվում սրտամկանի հյուսվածքային կառուցվածքի փոփոխությունները, հեղուկային հավասարակշռության խանգարումների դերը և դրանց կապը սրտի ֆունկցիոնալ վիճակի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե սրտամկանի այտուցը որքանով կարող է ունենալ ախտորոշիչ նշանակություն և ինչ սահմանափակումներ պետք է հաշվի առնել դրա գնահատման ժամանակ։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է տարբեր ձևաբանական հատկանիշների համակցված վերլուծությունը, քանի որ առանձին փոփոխությունը միշտ չէ, որ բավարար է ախտաբանական գործընթացի բնույթը միանշանակ գնահատելու համար։ Դիտարկվում են սրտամկանի միկրոշրջանառության, անոթային թափանցելիության և հյուսվածքային նյութափոխանակության խանգարումների ընդհանուր փոխկապակցվածությունները՝ առանց որևէ մեկ հատկանիշի բացարձակ ախտորոշիչ նշանակություն վերագրելու։ Համեմատական հյուսվածաբանական ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել տարբեր սրտային վիճակներում հանդիպող փոփոխությունների տարբերակմանը և դրանց դատաբժշկական մեկնաբանության հստակեցմանը։ Կարևորվում է նաև կլինիկական, ախտաբանական և լաբորատոր տվյալների համադրումը, քանի որ պատճառահետևանքային գնահատումը պահանջում է բազմակողմանի մոտեցում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ախտաբանական անատոմիայի, սրտային մորֆոլոգիայի և դատաբժշկական փորձաքննության մոտեցումները՝ սրտամկանի այտուցային փոփոխությունների ախտորոշիչ արժեքը և դրանց մեկնաբանման հնարավորությունները գիտականորեն գնահատելու նպատակով։

Право

Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրոնային փաստաթղթերի՝ որպես քրեադատավարական ապացույցների կարևոր աղբյուրի, ձեռքբերման, ստուգման և գնահատման իրավական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության շրջանակներում։ Հետազոտության կենտրոնում ժամանակակից թվային միջավայրում ձևավորվող և պահպանվող տեղեկատվության դատավարական նշանակությունն է, դրա օրինական ձեռքբերման, իսկության հաստատման, ամբողջականության պահպանման և ապացուցողական արժեքի որոշման հարցերը։ Գրքում վերլուծվում են էլեկտրոնային փաստաթղթի առանձնահատկությունները, դրա և ավանդական փաստաթղթային ապացույցների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև թվային տեղեկատվության բնույթից բխող այն խնդիրները, որոնք առաջանում են քրեական վարույթի ընթացքում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում էլեկտրոնային փաստաթղթերի հայտնաբերման և ստացման եղանակներին, դրանց ամրագրման ու պահպանման պահանջներին, տեղեկատվության փոփոխման կամ կորստի կանխարգելմանը և ապացույցների շղթայի ապահովմանը։ Քննության են առնվում նաև էլեկտրոնային փաստաթղթերի ստուգման ընթացքում դրանց իսկության, ծագման, ամբողջականության և հավաստիության գնահատման չափանիշները, ինչպես նաև դատարանի կողմից դրանց ապացուցողական նշանակության որոշման առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում տեխնոլոգիական զարգացումների ազդեցությանը քրեական դատավարության ապացուցման գործընթացի վրա և այն մարտահրավերներին, որոնք առաջանում են իրավական կարգավորումների ու ժամանակակից թվային իրականության միջև։ Ներկայացվում են էլեկտրոնային ապացույցների հետ աշխատանքի կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ, իրավական և դատավարական մեխանիզմների զարգացման առաջարկություններ, ինչպես նաև համապատասխան միջազգային մոտեցումների կիրառելիության հարցեր։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քրեական իրավունքի և դատավարության ոլորտի գիտնականների, իրավաբանների, դատավորների, քննիչների, փաստաբանների, իրավաբանական բուհերի դասախոսների և ուսանողների, ինչպես նաև թվային ապացույցների կիրառման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Культура

Հրատարակությունը մատենագիտական ցանկ է, որը ներկայացնում է մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակված գրականությունը՝ նպաստելով համապատասխան մասնագիտական աղբյուրների բացահայտմանը, համակարգմանը և օգտագործմանը։ Ցանկում ներկայացվող նյութերը կարող են ընդգրկել մշակույթի պատմության և տեսության, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական ստեղծագործության, մշակութային ժառանգության և արվեստի այլ ոլորտների վերաբերյալ գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ ու մասնագիտական հրատարակություններ։ Մատենագիտական տվյալների համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողներին հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված նոր գրականությանը և արագ կողմնորոշվելու անհրաժեշտ աղբյուրների ընտրության հարցում։ Հրատարակության կարևոր նպատակներից է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ տեղեկատվության տարածումը, մասնագիտական ընթերցանության խթանումը և գրադարանների տեղեկատվական ու մատենագիտական աշխատանքի աջակցումը։ Նյութերի թեմատիկ դասակարգումը կարող է նպաստել տարբեր արվեստագիտական ուղղությունների վերաբերյալ գրականության նպատակային որոնմանը և համապատասխան տեղեկատվության արդյունավետ օգտագործմանը։ Ցանկը կարող է ծառայել նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հրատարակչական գործունեությունն արտացոլող տեղեկատվական աղբյուր՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու մշակույթի և արվեստի ոլորտներում ուսումնասիրվող թեմաների ու մասնագիտական հետաքրքրությունների շրջանակի մասին։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրադարանավարների, մատենագետների, մշակույթի և արվեստի բնագավառների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և թեմատիկ գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։