Некоторые вопросы организации параллельных вычислений в многопроцессорных вычислительных системах кластерного типа

Литература

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է 21-րդ դարասկզբի հայ գրականության զարգացման հիմնական միտումների և ժամանակակից հայագիտության առջև ծառացած խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ժամանակակից գրական գործընթացների փոփոխություններն են, դրանց ձևավորման հասարակական, մշակութային և պատմական նախադրյալները, ինչպես նաև այն մեթոդաբանական ու գիտական խնդիրները, որոնք առաջանում են նորագույն հայ գրականության ուսումնասիրության ընթացքում։ Աշխատանքում 21-րդ դարասկզբի գրական զարգացումները դիտարկվում են նախորդ ժամանակաշրջանների գրական ժառանգության շարունակականության և նոր գեղարվեստական որոնումների համատեքստում։ Ուշադրություն է դարձվում գրական մտածողության փոփոխությանը, թեմատիկ և ժանրային նոր միտումների ձևավորմանը, հեղինակային անհատականության դրսևորումներին և ժամանակակից գրականության՝ հասարակական իրականության հետ ունեցած կապերին։ Ժամանակակից հայ գրականությունը ներկայացվում է որպես բազմաշերտ և փոփոխվող համակարգ, որի վրա ազդեցություն են ունենում ինչպես ազգային պատմամշակութային փորձը, այնպես էլ համաշխարհային գրական գործընթացները, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացումը, գլոբալացման երևույթները և հասարակական արժեքների փոփոխությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ժամանակակից գրականության թեմատիկ շրջանակի ուսումնասիրությունը։ Քննարկվում են ազգային ինքնության, պատմական հիշողության, պատերազմի և հետպատերազմյան իրականության, անհատի և հասարակության փոխհարաբերությունների, արտագաղթի, հայրենիքի և սփյուռքի, սոցիալական փոփոխությունների, սերունդների հարաբերությունների և ժամանակակից մարդու ներաշխարհի թեմաները։ Այս թեմաների միջոցով գրականությունը ոչ միայն արտացոլում է հասարակական իրականությունը, այլև ձևակերպում է դրա նկատմամբ վերաբերմունքի, գնահատման և վերաիմաստավորման տարբեր ձևեր։ Աշխատանքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժանրային զարգացումներին։ Ժամանակակից հայ գրականության մեջ նկատվում են արձակի, պոեզիայի, դրամատուրգիայի և այլ ձևերի փոխակերպումներ, ժանրային սահմանների առավել շարժուն դառնալու միտումներ և տարբեր գեղարվեստական մեթոդների համադրում։ Նոր արտահայտչամիջոցների որոնումը կարող է դրսևորվել լեզվական, կառուցվածքային և կոմպոզիցիոն լուծումների բազմազանությամբ, ինչպես նաև ավանդական գրական ձևերի վերաիմաստավորմամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր է նաև գրականության լեզվական և ոճական փոփոխությունների դիտարկումը։ Ժամանակակից հեղինակները կարող են համադրել գրական լեզվի տարբեր շերտեր, խոսակցական արտահայտություններ, բարբառային տարրեր և նորագույն բառապաշար՝ ստեղծելով ժամանակակից իրականությանը համապատասխան գեղարվեստական խոսք։ Այս գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու լեզվի և գրականության փոխազդեցության նոր ձևերը և գնահատելու ժամանակակից գրական լեզվի զարգացման միտումները։ Աշխատանքի երկրորդ առանցքային ուղղությունը հայագիտության խնդիրների ուսումնասիրությունն է։ Ժամանակակից հայագիտությունը ներառում է ոչ միայն դասական և միջնադարյան ժառանգության ուսումնասիրություն, այլև նորագույն գրականության, մշակույթի և հասարակական գործընթացների գիտական վերլուծություն։ Այս ընդլայնվող հետազոտական դաշտը պահանջում է նոր մեթոդաբանությունների կիրառում, միջգիտակարգային մոտեցումների զարգացում և ժամանակակից գիտական գործիքների արդյունավետ օգտագործում։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում գրական ժառանգության պահպանման և գիտական շրջանառության խնդիրը։ Թվային միջավայրի զարգացումը նոր հնարավորություններ է ստեղծում գրական տեքստերի հավաքագրման, թվայնացման, պահպանման, համակարգման և հասանելիության ընդլայնման համար։ Միաժամանակ առաջանում են հեղինակային իրավունքի, աղբյուրների հավաստիության, թվային արխիվների պահպանման և գիտական տեղեկատվության որակի վերահսկման խնդիրներ։ Աշխատանքում հայագիտության զարգացման կարևոր նախապայմաններից է դիտարկվում Հայաստանի և սփյուռքի գիտական ու մշակութային ներուժի համատեղ օգտագործումը։ Սփյուռքի գրական և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությունը, տարբեր համայնքներում ստեղծված գրական նյութերի գիտական շրջանառության մեջ ներգրավումը և հայագիտական հետազոտությունների միջազգային համագործակցության ընդլայնումը կարող են նպաստել հայ գրականության ամբողջական պատկերի ձևավորմանը։ Ուշադրություն է դարձվում նաև ժամանակակից հայ գրականության թարգմանության և միջազգային ներկայացվածության խնդրին։ Հայ գրականության տարածումը այլալեզու ընթերցողների շրջանում կարևոր է ոչ միայն մշակութային ճանաչելիության բարձրացման, այլև համաշխարհային գրական գործընթացներում դրա տեղն ու առանձնահատկությունները ներկայացնելու տեսանկյունից։ Այս ուղղությամբ անհրաժեշտ են որակյալ թարգմանություններ, գիտական ուսումնասիրություններ և ժամանակակից գրականության համակարգված ներկայացում միջազգային մշակութային դաշտում։ Աշխատանքը նաև անդրադառնում է հայագիտության մեթոդաբանական մարտահրավերներին։ Ժամանակակից գրական երևույթների ուսումնասիրությունը պահանջում է համադրել ավանդական գրականագիտական մեթոդները նոր տեսական ուղղությունների, մշակութաբանական, սոցիոլոգիական, պատմական և միջգիտակարգային մոտեցումների հետ։ Այդպիսի համադրումը հնարավորություն է տալիս ժամանակակից գրականությունը դիտարկել ոչ միայն որպես գեղարվեստական տեքստերի ամբողջություն, այլև որպես հասարակական հիշողության, ինքնության և մշակութային փոփոխությունների արտահայտման կարևոր ձև։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը նպատակ ունի ներկայացնելու 21-րդ դարասկզբի հայ գրականության զարգացման բազմազան գործընթացները, բացահայտելու դրա հիմնական թեմատիկ, ժանրային, լեզվական և գեղարվեստական միտումները և միաժամանակ գնահատելու ժամանակակից հայագիտության զարգացման առաջնահերթ խնդիրները։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, հայագետներին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, գրականության ուսուցիչներին, թարգմանիչներին և ժամանակակից հայ գրականության ու ազգային մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

История

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայկական հարցի և Ռուսաստանի կայսրության տարածքում հայերի նկատմամբ իրականացված ջարդերի ու բռնությունների պատմաքաղաքական ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի ազգային, կրոնական և աշխարհաքաղաքական գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում Հայկական հարցի ձևավորման պատմական նախադրյալներն են, հայ բնակչության քաղաքական և սոցիալական վիճակը, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնք նպաստել են հայերի նկատմամբ թշնամական վերաբերմունքի և բռնությունների տարածմանը։ Աշխատությունում կարող են ուսումնասիրվել Ռուսաստանի կայսրության տարբեր տարածաշրջաններում հայ համայնքների դրությունը, նրանց հասարակական և տնտեսական դերակատարությունը, ինչպես նաև կայսերական վարչական քաղաքականության և տարածաշրջանային հակասությունների ազդեցությունը համայնքների կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պանիսլամիզմի գաղափարական և քաղաքական դրսևորումների խնդրին՝ փորձելով բացահայտել դրանց հնարավոր ազդեցությունը ազգային և կրոնական հարաբերությունների սրման գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև այն ժամանակաշրջանի մամուլի, քաղաքական գրականության, պաշտոնական փաստաթղթերի և այլ պատմական աղբյուրների միջոցով ձևավորված պատկերացումներին՝ հնարավորություն տալով համեմատել տարբեր կողմերի դիրքորոշումները։ Հայկական ջարդերի քննությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես առանձին բռնությունների պատմություն, այլև որպես ավելի լայն տարածաշրջանային գործընթացների բաղադրիչ, որտեղ փոխազդում էին ազգային ինքնության, կրոնական պատկանելության, կայսերական քաղաքականության և միջազգային հարաբերությունների գործոնները։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև այդ իրադարձությունների հետևանքները հայ բնակչության ժողովրդագրական, տնտեսական և հասարակական կյանքի վրա, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ազգային քաղաքական շարժումների և ինքնապաշտպանական գաղափարների զարգացման վրա։ Հայկական հարցի և հայերի նկատմամբ բռնությունների փոխկապակցվածության վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի հայության քաղաքական խնդիրների ու տարածաշրջանային միջավայրի մասին։ Միաժամանակ կարևոր է պատմական իրադարձությունները դիտարկել աղբյուրագիտական քննադատությամբ՝ տարբերակելով փաստական տվյալները քաղաքական մեկնաբանություններից և գնահատականներից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, Ռուսաստանի կայսրության պատմությամբ, տարածաշրջանային քաղաքականությամբ, ազգային հարաբերություններով և հայագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին ու ուսանողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես Հայկական հարցի միջազգային և տարածաշրջանային համատեքստի, հայ համայնքների պատմական դրության և ազգային-կրոնական հակասությունների ուսումնասիրության համար։

Технология

Գիտատեխնիկական և ինժեներական բնույթի աշխատությունը նվիրված է բարձր հաճախությամբ աշխատող տիրիստորային կերպափոխիչների համար նախատեսված կոմուտացնող կոնդենսատորների մշակման, կառուցվածքային կատարելագործման, էլեկտրական բնութագրերի հետազոտման և շահագործման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է ուժային էլեկտրոնիկայի համակարգերում կոնդենսատորների գործառնական նշանակության, դրանց աշխատանքային ռեժիմների, էլեկտրական ու ջերմային ծանրաբեռնվածությունների և բարձր հաճախականությունների պայմաններում առաջացող տեխնիկական սահմանափակումների ուսումնասիրության հետ։ Տիրիստորային կերպափոխիչները լայնորեն կիրառվում են էլեկտրական էներգիայի փոխակերպման, լարման և հոսանքի կարգավորման, արդյունաբերական էլեկտրաշարժաբերների կառավարման, էլեկտրատեխնոլոգիական սարքավորումների և էներգետիկական տարբեր համակարգերի աշխատանքում։ Նման սարքավորումներում կոմուտացման գործընթացը կարևոր նշանակություն ունի կիսահաղորդչային տարրերի աշխատանքային վիճակների փոփոխման, հոսանքի փոխանցման և էլեկտրական շղթաների կայուն գործունեության ապահովման համար։ Կոմուտացնող կոնդենսատորը կարող է մասնակցել էներգիայի կուտակման և փոխանցման գործընթացներին՝ նպաստելով տիրիստորների անջատման համար անհրաժեշտ էլեկտրական պայմանների ձևավորմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է կոնդենսատորների էլեկտրական և կառուցվածքային պարամետրերի ընտրության սկզբունքները, ունակության, աշխատանքային լարման, թույլատրելի հոսանքի, դիէլեկտրական կորուստների և ջերմային կայունության փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի բարձր հաճախականությամբ կոմուտացման ընթացքում կոնդենսատորների վրա ազդող իմպուլսային հոսանքները, լարման արագ փոփոխությունները և կրկնվող լիցքավորման ու լիցքաթափման գործընթացները։ Այս երևույթների ուսումնասիրությունը կարևոր է կոնդենսատորի կառուցվածքային լուծումների հիմնավորման, աշխատանքային հուսալիության գնահատման և շահագործման ընթացքում հնարավոր խափանումների կանխարգելման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դիէլեկտրական նյութերի հատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց էլեկտրական ամրությունը, դիէլեկտրական թափանցելիությունը, կորուստների գործակիցը և ջերմաստիճանային կայունությունը էական ազդեցություն ունեն կոնդենսատորի աշխատանքային բնութագրերի վրա։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում կոնդենսատորների կառուցվածքում օգտագործվող էլեկտրոդային նյութերը, մեկուսացման համակարգերը, հաղորդիչ միացումները և դրանց երկրաչափական կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Բարձր հաճախականությամբ աշխատող էլեկտրական շղթաներում կարևոր նշանակություն ունեն նաև կոնդենսատորի համարժեք հաջորդական դիմադրությունը և մակաբույծ ինդուկտիվությունը, որոնք կարող են ազդել էներգետիկական կորուստների, լարման անցումային գործընթացների և ամբողջ կերպափոխիչի աշխատանքի արդյունավետության վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել կոնդենսատորի կառուցվածքային պարամետրերի օպտիմալացման այնպիսի մոտեցումներ, որոնք ուղղված են մակաբույծ տարրերի ազդեցության նվազեցմանը, ջերմային ռեժիմների բարելավմանը և սարքի չափերի ու զանգվածի արդյունավետ ընտրությանը։ Հատուկ նշանակություն ունի կոնդենսատորի ջերմային վիճակի ուսումնասիրությունը, քանի որ բարձր հաճախականությամբ կրկնվող էլեկտրական գործընթացները կարող են առաջացնել էներգետիկական կորուստներ և հանգեցնել կառուցվածքային տարրերի տաքացման։ Ջերմային ծանրաբեռնվածության գնահատումը հնարավորություն է տալիս որոշելու աշխատանքային թույլատրելի ռեժիմները, ընտրելու համապատասխան նյութեր և հիմնավորելու ջերմահեռացման անհրաժեշտ միջոցները։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև կոնդենսատորի էլեկտրական ամրության, մեկուսացման հուսալիության, երկարաժամկետ կայունության և շահագործման ռեսուրսի գնահատման հարցերին։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում անցումային գործընթացների ընթացքում առաջացող գերլարումները, հոսանքի տատանումները և ռեզոնանսային երևույթները, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ ինչպես կոմուտացնող կոնդենսատորի, այնպես էլ տիրիստորային կերպափոխիչի մյուս բաղադրիչների աշխատանքի վրա։ Այս համատեքստում կարևոր է կոնդենսատորի պարամետրերի համաձայնեցումը կերպափոխիչի էլեկտրական սխեմայի, կիսահաղորդչային տարրերի բնութագրերի և նախատեսված աշխատանքային հաճախականության հետ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է կոմուտացման գործընթացների մաթեմատիկական նկարագրությունը, էլեկտրական շղթաների հաշվարկային մոդելների մշակումը և կոնդենսատորի ազդեցության գնահատումը կերպափոխիչի դինամիկական բնութագրերի վրա։ Նման ուսումնասիրությունները կարող են ներառել լարման և հոսանքի ժամանակային կախվածությունների, էներգիայի կուտակման ու փոխանցման գործընթացների, կոմուտացման տևողության և էներգետիկական կորուստների վերլուծությունը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել էլեկտրական շղթաների տեսության, էլեկտրամագնիսական դաշտերի տեսության, ջերմային հաշվարկների, համակարգչային մոդելավորման և փորձարարական չափումների մեթոդներ։ Դրանց կիրառումը հնարավորություն է տալիս համեմատելու տարբեր կառուցվածքային լուծումներ, գնահատելու կոնդենսատորի հիմնական պարամետրերը և բացահայտելու սարքի աշխատանքի վրա ազդող գործոնները։ Առանձին նշանակություն ունի փորձարարական նմուշների մշակման և փորձարկման հնարավորությունը, քանի որ տեսական հաշվարկների արդյունքների համադրումը չափումներով ստացված տվյալների հետ կարևոր նախադրյալ է տեխնիկական լուծումների արդյունավետությունը գնահատելու համար։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև կոնդենսատորների արտադրության տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, նյութերի ընտրության տնտեսական նպատակահարմարությունը, կառուցվածքային տարրերի պատրաստման ճշգրտությունը և արտադրական որակի վերահսկման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրության են արժանի սարքի չափերի փոքրացման, հզորության խտության բարձրացման և տեխնիկական սպասարկման պահանջների նվազեցման հնարավորությունները։ Բարձր հաճախականությամբ տիրիստորային համակարգերի զարգացման տեսանկյունից նման հետազոտությունները կարևոր են էներգիայի փոխակերպման արդյունավետության բարձրացման և ուժային էլեկտրոնային սարքավորումների հուսալիության ապահովման համար։ Միաժամանակ կոնդենսատորի կոնկրետ կառուցվածքը, օգտագործված նյութերը և մշակման արդյունքում ձեռք բերված տեխնիկական ցուցանիշները հնարավոր է ճշգրիտ ներկայացնել միայն աշխատության ամբողջական բովանդակության ուսումնասիրության հիման վրա։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է բարձր հաճախականությամբ էլեկտրական գործընթացների պայմաններում կոնդենսատորների աշխատանքի օրինաչափությունների, կառուցվածքային պարամետրերի և շահագործման բնութագրերի փոխկապակցված ուսումնասիրությամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է արդյունաբերական էներգափոխակերպիչների, ուժային էլեկտրոնիկայի սարքավորումների, էլեկտրաշարժաբերների կառավարման համակարգերի և բարձր հաճախականությամբ աշխատող էլեկտրատեխնիկական համալիրների կատարելագործման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել էլեկտրատեխնիկայի, ուժային էլեկտրոնիկայի, էլեկտրական սարքերի նախագծման, դիէլեկտրական նյութերի, էներգետիկական համակարգերի և արդյունաբերական ավտոմատացման մասնագետներին, ինչպես նաև գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի տեսական, փորձարարական, տեխնոլոգիական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով կոմուտացնող կոնդենսատորների կառուցվածքային կատարելագործման, բարձր հաճախականությամբ տիրիստորային կերպափոխիչների աշխատանքային գործընթացների, էլեկտրական ու ջերմային ծանրաբեռնվածությունների և ուժային էլեկտրոնային համակարգերի արդյունավետ նախագծման սկզբունքների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության անցումային տնտեսության պայմաններում բանկային համակարգի պետական կարգավորման և վերահսկողության ձևավորման ու զարգացման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում է բանկային ոլորտի ինստիտուցիոնալ կայացման դինամիկան՝ սկսած անկախացումից հետո ձևավորված ֆինանսական համակարգի առաջին քայլերից մինչև ժամանակակից կարգավորող մեխանիզմների ձևավորում։ Հեղինակը դիտարկում է կենտրոնական բանկի դերը, դրամավարկային քաղաքականության գործիքները, բանկերի լիցենզավորման և վերահսկողության համակարգերը, ինչպես նաև ֆինանսական կայունության ապահովման մեխանիզմները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ռիսկերի կառավարման, կապիտալի բավարարության պահանջների, վարկային քաղաքականության վերահսկման և բանկային ճգնաժամերի կանխարգելման գործիքներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում է նաև միջազգային ֆինանսական կառույցների ազդեցությունը Հայաստանի բանկային համակարգի բարեփոխումների վրա, ինչպես նաև եվրոպական և այլ զարգացած երկրների փորձի կիրառելիությունը ազգային պայմաններում։ Գրքում ներկայացվում են բանկային վերահսկողության իրավական դաշտի զարգացման փուլերը, կարգավորող մարմինների ինստիտուցիոնալ կարողությունների ամրապնդումը և ֆինանսական շուկաների աստիճանական ազատականացման գործընթացը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման աշխատակիցների, ինչպես նաև ուսանողների և հետազոտողների համար, ովքեր հետաքրքրված են անցումային տնտեսությունների ֆինանսական համակարգերի զարգացման և կարգավորման հարցերով։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է խոնավության չափման և հսկման համար նախատեսված տվիչների աշխատանքի սկզբունքների հետազոտմանը, դրանց հիմնական տեխնիկական բնութագրերի գնահատմանը և համապատասխան չափիչ սարքի մշակման խնդիրներին։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է խոնավության՝ որպես տարբեր տեխնոլոգիական, արտադրական, գյուղատնտեսական և կենցաղային գործընթացների կարևոր ֆիզիկական պարամետրի ճշգրիտ որոշման վրա։ Խոնավության մակարդակի փոփոխությունը կարող է ազդել նյութերի հատկությունների, արտադրանքի պահպանման պայմանների, տեխնոլոգիական գործընթացների կայունության և տարբեր սարքավորումների աշխատանքի վրա, ինչի պատճառով դրա շարունակական կամ պարբերական վերահսկումը կարևոր նշանակություն ունի ավտոմատացված կառավարման համակարգերում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են խոնավության չափման ֆիզիկական հիմքերը և տվիչի զգայուն տարրում տեղի ունեցող այն փոփոխությունները, որոնց միջոցով միջավայրի խոնավությունը վերածվում է չափելի էլեկտրական ազդանշանի։ Կախված ընտրված սկզբունքից՝ զգայուն տարրի էլեկտրական դիմադրությունը, ունակությունը կամ այլ էլեկտրաֆիզիկական պարամետր կարող է փոփոխվել խոնավության ազդեցության տակ։ Այդ փոփոխության գրանցումը և համապատասխան մշակումը հնարավորություն են տալիս որոշել վերահսկվող միջավայրի խոնավության մակարդակը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տվիչի կառուցվածքի և զգայուն տարրի նյութի ընտրությանը, քանի որ դրանց հատկությունները մեծապես պայմանավորում են չափման ճշտությունը, զգայունությունը, արձագանքման արագությունը և աշխատանքային տիրույթը։ Քննության են առնվում տարբեր տեսակի խոնավաչափական տվիչների առանձնահատկությունները և դրանց կիրառման հնարավորությունները։ Համեմատվում են տարբեր չափման սկզբունքների առավելություններն ու սահմանափակումները՝ նպատակ ունենալով ընտրել տվյալ խնդրի համար առավել նպատակահարմար տեխնիկական լուծումը։ Կարևորվում են տվիչի զգայունությունը, չափման միջակայքը, գծայնությունը, կրկնելիությունը, կայունությունը և արտաքին պայմանների ազդեցության նկատմամբ դիմադրողականությունը։ Տվիչի արդյունավետ աշխատանքի համար անհրաժեշտ է, որ ելքային ազդանշանի փոփոխությունը հնարավորինս հստակ արտացոլի խոնավության իրական փոփոխությունը և նվազագույն չափով կախված լինի անցանկալի արտաքին գործոններից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ջերմաստիճանի ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Խոնավության չափման արդյունքները հաճախ կապված են միջավայրի ջերմաստիճանի հետ, իսկ զգայուն տարրի էլեկտրական հատկությունները նույնպես կարող են փոփոխվել ջերմաստիճանի տատանումների պատճառով։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է ուսումնասիրել ջերմաստիճանային ազդեցությունը և նախատեսել համապատասխան փոխհատուցման մեխանիզմներ։ Ջերմաստիճանային շտկման կիրառումը կարող է բարձրացնել չափումների ճշգրտությունը և ապահովել սարքի կայուն աշխատանք տարբեր պայմաններում։ Առանձին տեղ է հատկացվում տվիչի ստատիկ և դինամիկ բնութագրերի հետազոտմանը։ Ստատիկ բնութագիրը ցույց է տալիս մուտքային խոնավության և ելքային ազդանշանի միջև կախվածությունը, մինչդեռ դինամիկ բնութագրերը նկարագրում են տվիչի արձագանքը խոնավության արագ փոփոխությունների նկատմամբ։ Արձագանքման և վերականգնման ժամանակները հատկապես կարևոր են այն համակարգերում, որտեղ անհրաժեշտ է իրական ժամանակում հետևել միջավայրի վիճակի փոփոխություններին։ Ուսումնասիրվում է նաև հիստերեզիսի երևույթը, երբ խոնավության բարձրացման և նվազման ընթացքում տվիչի ցուցմունքները նույն պայմաններում կարող են որոշ չափով տարբերվել։ Նման շեղումների գնահատումը կարևոր է չափիչ համակարգի ընդհանուր սխալանքը որոշելու համար։ Մեծ նշանակություն ունի չափումների ճշգրտության և սխալանքների ուսումնասիրությունը։ Տվիչի ցուցմունքների վրա կարող են ազդել զգայուն տարրի հատկությունները, էլեկտրոնային բաղադրիչների պարամետրերի տատանումները, սնուցման լարման փոփոխությունները, ջերմաստիճանը, արտաքին էլեկտրամագնիսական ազդեցությունները և այլ գործոններ։ Հետազոտության ընթացքում հնարավոր է գնահատել այդ ազդեցությունների չափը և մշակել դրանց նվազեցման միջոցներ։ Ճշգրտության բարձրացման կարևոր փուլ է տվիչի տրամաչափարկումը՝ հայտնի խոնավության արժեքների հետ չափման արդյունքների համեմատման միջոցով։ Ստացված փորձարարական տվյալների հիման վրա հնարավոր է կառուցել տրամաչափարկման բնութագիր և սահմանել ելքային ազդանշանի ու իրական խոնավության միջև համապատասխանությունը։ Աշխատության տեխնիկական մասը կարող է ներառել նաև ազդանշանի մշակման էլեկտրոնային հանգույցի նախագծումը։ Զգայուն տարրից ստացվող ազդանշանը հաճախ անհրաժեշտ է ուժեղացնել, զտել, փոխակերպել և համապատասխանեցնել հետագա մշակման համակարգին։ Անալոգային ազդանշանի դեպքում կարող է կիրառվել թվային փոխակերպում, որից հետո տվյալները մշակվում են միկրոկառավարիչի կամ այլ հաշվարկային հանգույցի միջոցով։ Թվային մշակումը հնարավորություն է տալիս իրականացնել տրամաչափարկման գործակիցների հաշվառում, ջերմաստիճանային փոխհատուցում, սահմանային արժեքների վերահսկում և չափման արդյունքների ներկայացում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հսկման գործառույթին։ Սարքը կարող է ոչ միայն չափել խոնավությունը, այլև համեմատել ստացված արժեքը նախապես սահմանված թույլատրելի միջակայքի հետ։ Սահմանային արժեքների գերազանցման դեպքում համակարգը կարող է ձևավորել համապատասխան ազդանշան՝ տեղեկացնելով վերահսկվող պայմանների փոփոխության մասին կամ փոխանցելով հրահանգ կառավարման համակարգին։ Այս սկզբունքը հնարավորություն է տալիս տվիչը ներառել ավտոմատ կարգավորման համակարգերում, որտեղ չափման արդյունքների հիման վրա կառավարվում են օդափոխության, խոնավացման, չորացման կամ այլ տեխնոլոգիական գործընթացներ։ Կարևոր խնդիր է նաև սարքի երկարաժամկետ կայունությունը։ Տվիչի զգայուն տարրի հատկությունները ժամանակի ընթացքում կարող են փոփոխվել շրջակա միջավայրի ազդեցության, աղտոտման կամ նյութի ծերացման հետևանքով։ Այդ պատճառով ուսումնասիրվում են ցուցմունքների շեղումները երկարատև աշխատանքի ընթացքում և պարբերական վերահսկման կամ կրկնակի տրամաչափարկման անհրաժեշտությունը։ Կայունության բարձրացումը կարևոր է հատկապես այն համակարգերում, որտեղ տվիչները երկար ժամանակ աշխատում են առանց անմիջական տեխնիկական սպասարկման։ Հետազոտության փորձարարական մասը կարող է ընդգրկել մշակված տվիչի փորձարկումը տարբեր խոնավության և ջերմաստիճանի պայմաններում։ Փորձարկումների ընթացքում ստացված տվյալները հնարավորություն են տալիս կառուցել բնութագրական կորեր, որոշել զգայունությունը, աշխատանքային միջակայքը, չափման սխալանքը, արձագանքման ժամանակը և կրկնելիությունը։ Արդյունքների վիճակագրական մշակումը թույլ է տալիս գնահատել չափումների վստահելիությունը և համեմատել մշակված սարքի իրական ցուցանիշները նախագծման ժամանակ սահմանված պահանջների հետ։ Անհրաժեշտության դեպքում փորձարկումների արդյունքների հիման վրա կարող են փոփոխվել զգայուն տարրի կառուցվածքը, էլեկտրոնային սխեման կամ ազդանշանի մշակման ալգորիթմը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տվիչի կառուցվածքային կատարմանը և շահագործման պայմաններին։ Պաշտպանիչ պատյանը պետք է ապահովի զգայուն տարրի փոխազդեցությունը վերահսկվող միջավայրի հետ՝ միաժամանակ նվազեցնելով մեխանիկական վնասման, փոշու կամ այլ անցանկալի ազդեցությունների վտանգը։ Կառուցվածքի չափերը, էներգասպառումը և տեղադրման եղանակը ընտրվում են՝ հաշվի առնելով նախատեսվող կիրառության պայմանները։ Եթե սարքը նախատեսվում է հեռավար կամ ինքնավար համակարգերի համար, առանձնահատուկ նշանակություն կարող են ունենալ ցածր էներգասպառումը և տվյալների փոխանցման համապատասխան հնարավորությունները։ Մշակված լուծման կիրառական նշանակությունը կարող է ընդգրկել տարբեր ոլորտներ։ Գյուղատնտեսությունում խոնավության հսկումը կարևոր է ջերմոցներում, պահեստներում և մշակաբույսերի աճեցման պայմանների վերահսկման համակարգերում։ Արդյունաբերությունում այն կարող է օգտագործվել տեխնոլոգիական միջավայրերի, հումքի և պատրաստի արտադրանքի պահպանման պայմանների վերահսկման համար։ Շենքերի ավտոմատացման համակարգերում խոնավության տվյալները կարող են օգտագործվել ներքին միկրոկլիմայի կարգավորման համար, իսկ լաբորատոր և չափագիտական համակարգերում՝ սահմանված միջավայրային պայմանների պահպանման նպատակով։ Աշխատության գիտատեխնիկական նշանակությունը պայմանավորված է խոնավության չափման ֆիզիկական սկզբունքների, տվիչի կառուցվածքի, էլեկտրոնային ազդանշանի ձևավորման և չափագիտական բնութագրերի միասնական ուսումնասիրությամբ։ Տեսական հաշվարկների և փորձարարական արդյունքների համադրումը հնարավորություն է տալիս հիմնավորել ընտրված տեխնիկական լուծումները և գնահատել մշակված սարքի գործնական կիրառելիությունը։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է տվիչի ստեղծման ամբողջական հետազոտական մոտեցում՝ չափման սկզբունքի ընտրությունից և զգայուն տարրի ուսումնասիրությունից մինչև ազդանշանի մշակում, տրամաչափարկում, փորձարկում և ավտոմատացված հսկման համակարգերում կիրառման հնարավորությունների գնահատում։ Այն կարող է օգտակար լինել չափիչ տեխնիկայի, էլեկտրոնիկայի, ավտոմատացման, սենսորային համակարգերի և սարքաշինության ոլորտների հետազոտողների, ինժեներների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է անհամասեռ միջավայրերի տեղային հատկությունների օպտիկական մեթոդներով ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց կառուցվածքային և ֆիզիկական առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են լույսի տարածման, կլանման, բեկման և ցրման գործընթացները տարբեր կառուցվածք ունեցող միջավայրերում, ինչպես նաև դրանց կապը նյութի տեղային հատկությունների հետ։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են օպտիկական չափումների և փորձարարական հետազոտությունների մեթոդները, տվյալների մշակման մոտեցումները և մոդելավորման սկզբունքները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել նյութերի միկրոկառուցվածքը, անհամասեռությունների բնույթը և դրանց ազդեցությունը օպտիկական բնութագրերի վրա։ Քննարկվում են հետազոտության արդյունքների կիրառական նշանակությունը նյութագիտության, ֆիզիկայի, օպտոէլեկտրոնիկայի և ժամանակակից չափիչ տեխնոլոգիաների զարգացման համատեքստում։ Հետազոտությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ֆիզիկոսների, նյութագետների, օպտիկայի ոլորտի մասնագետների և գիտահետազոտական գործունեությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։