Նոր գրքեր։ Հասարակական գիտություններ։ Բանասիրական գիտություններ: Լեզվաբանություն։ Գրականագիտություն: Պատմական գիտություններ: Պատմություն: Աշխարհագրություն: Հնագիտություն; Ազգագրություն։ (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые книги։ Общественно-политичес (1975, թիվ 5)

История

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև 20-րդ դարի սկիզբն ընկած ժամանակահատվածում Արցախի հասարակական և մշակութային միջավայրի զարգացման հիմնական ուղղությունների ու առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում կրթության, գրականության, մամուլի, թատրոնի, երաժշտության, արվեստի, գրահրատարակչության և հասարակական-մշակութային գործունեության տարբեր դրսևորումները՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի պատմական և սոցիալական գործընթացների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթական հաստատությունների գործունեությանը, դպրոցական ցանցի զարգացմանը, ուսուցիչների և մտավորականների դերակատարությանը, ինչպես նաև կրթության տարածման նշանակությանը բնակչության մշակութային և հասարակական կյանքի ակտիվացման գործում։ Ուսումնասիրվում են գրական և հրապարակախոսական գործունեությունը, ընթերցանության մշակույթի ձևավորումը, գրքերի ու պարբերական հրատարակությունների տարածումը և դրանց ազդեցությունը հասարակական մտքի զարգացման վրա։ Կարևորվում է Շուշիի՝ որպես տարածաշրջանի նշանակալի կրթական և մշակութային կենտրոններից մեկի դերակատարությունը, որտեղ կենտրոնացած էին բազմաթիվ կրթական, գրական, թատերական և հասարակական նախաձեռնություններ։ Քննության են առնվում մշակութային ընկերությունների, բարեգործական կազմակերպությունների, ստեղծագործական խմբերի և անհատ գործիչների գործունեությունը, որոնք նպաստել են մշակութային արժեքների ստեղծմանը, պահպանմանը և տարածմանը։ Անդրադարձ է կատարվում թատերական ներկայացումներին, երաժշտական կյանքին, ժողովրդական մշակույթի դրսևորումներին, ազգային ավանդույթներին և դրանց փոխազդեցությանը ժամանակի նոր մշակութային երևույթների հետ։ Վերլուծվում է նաև տարածաշրջանի քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական իրադրության ազդեցությունը մշակութային զարգացման վրա, ինչպես նաև Կովկասի այլ կենտրոնների հետ ձևավորված մտավոր ու մշակութային կապերի նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի Արցախի հասարակության մտավոր և մշակութային ներուժի, կրթական ու ստեղծագործական նախաձեռնությունների և մշակութային հաստատությունների զարգացման մասին՝ միաժամանակ բացահայտելով դրանց դերը տարածաշրջանի պատմամշակութային ժառանգության ձևավորման և հետագա սերունդներին փոխանցման գործում։

Биология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է անթրոպոգեն, այսինքն՝ մարդու գործունեությամբ պայմանավորված գործոնների ազդեցության ուսումնասիրությանը Փամբակ և Տանձուտ գետերի ֆիտոպլանկտոնային համակեցությունների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում գետային էկոհամակարգերի կենսաբանական վիճակի գնահատումն է՝ ֆիտոպլանկտոնի տեսակային կազմի, քանակական ցուցանիշների, տարածական և սեզոնային փոփոխությունների միջոցով։ Ֆիտոպլանկտոնը ջրային էկոհամակարգերի կարևոր բաղադրիչ է և զգայուն է ջրի ֆիզիկաքիմիական պայմանների փոփոխությունների նկատմամբ, ուստի դրա կազմի և կառուցվածքի ուսումնասիրությունը կարող է կարևոր տեղեկություններ տալ ջրային միջավայրի էկոլոգիական վիճակի վերաբերյալ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել երկու գետերի տարբեր հատվածներում ֆիտոպլանկտոնային համակեցությունների տեսակային բազմազանությունը, գերակշռող խմբերը, տեսակների առատությունը և կենսազանգվածը՝ դրանք համադրելով ջրի հիմնական ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով առաջացող ազդեցություններին, որոնք կարող են կապված լինել արդյունաբերական և կենցաղային կեղտաջրերի, գյուղատնտեսական արտահոսքերի, հանքարդյունաբերության, բնակավայրերի ընդլայնման, ջրային ռեսուրսների օգտագործման և գետերի հունի փոփոխությունների հետ։ Այս գործոնները կարող են փոխել ջրի քիմիական կազմը, սննդանյութերի հարաբերակցությունը, թթվածնային ռեժիմը, պղտորությունը և այլ էկոլոգիական պայմաններ, ինչն իր հերթին կարող է ազդել ֆիտոպլանկտոնի տեսակային և քանակական կառուցվածքի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բնական և անթրոպոգեն ազդեցությունների պայմաններում ֆիտոպլանկտոնային համակեցությունների փոփոխությունների բացահայտումը։ Տարբեր հատվածների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե որտեղ և ինչ աստիճանի են դրսևորվում մարդու գործունեության հետևանքները և ինչպես են դրանք արտացոլվում ջրային օրգանիզմների համայնքային կառուցվածքում։ Սեզոնային դիտարկումները կարող են լրացուցիչ պատկերացում տալ ֆիտոպլանկտոնի դինամիկայի մասին, քանի որ ջերմաստիճանի, լուսավորության, ջրի հոսքի և սննդանյութերի փոփոխությունները բնականորեն ազդում են դրա զարգացման վրա և պետք է տարբերակվեն մարդու գործունեության ազդեցությունից։ Աշխատությունը կարող է ներառել ջրի և ֆիտոպլանկտոնի նմուշառման, տեսակների նույնականացման, քանակական հաշվարկների և էկոլոգիական ցուցանիշների վերլուծության մեթոդներ։ Ստացված տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել գետերի էկոլոգիական վիճակը և բացահայտել առավել զգայուն կամ, հակառակը, աղտոտված պայմաններին դիմակայող ֆիտոպլանկտոնային խմբերը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են նաև ջրային էկոհամակարգերի կենսաբանական մոնիթորինգի համար, քանի որ ֆիտոպլանկտոնի փոփոխությունները կարող են ծառայել որպես ջրի որակի և էկոհամակարգի խախտումների կենսաբանական ցուցիչներ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ գետերի էկոլոգիական վիճակի գնահատման, աղտոտման աղբյուրների ազդեցության ուսումնասիրման, ջրային ռեսուրսների պահպանության և բնապահպանական կառավարման միջոցառումների մշակման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել էկոլոգներին, ջրաբաններին, բուսաբաններին, հիդրոկենսաբաններին, բնապահպանական մասնագետներին և ջրային էկոհամակարգերի ուսումնասիրմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես Հայաստանի գետային էկոհամակարգերի վրա մարդու գործունեության ազդեցությունը կենսաբանական ցուցանիշների միջոցով գնահատելու և Փամբակ ու Տանձուտ գետերի ֆիտոպլանկտոնային համայնքների վիճակի վերաբերյալ գիտական տվյալներ ստանալու տեսանկյունից։

Другие предметы

Ոռոգման հիմունքների ուղեցույց աշխատությունը ուսումնական-գործնական բնույթի համապարփակ ձեռնարկ է, որը նվիրված է ոռոգման համակարգերի տեսական հիմքերին, նախագծման սկզբունքներին և գյուղատնտեսական արտադրության մեջ դրանց կիրառման արդյունավետ մեթոդներին՝ ընդգրկելով ջրային ռեսուրսների կառավարման ամբողջական մոտեցում։ Գիրքը ներկայացնում է ոռոգման հիմնական խնդիրները՝ հողի ջրային ռեժիմի կարգավորում, մշակաբույսերի ջրապահովման պահանջների որոշում, ջրի բաշխման և օգտագործման արդյունավետ կազմակերպում, ինչպես նաև տարբեր կլիմայական և հողային պայմաններում ոռոգման համակարգերի ընտրության հիմնավորումներ։ Այն մանրամասն բացատրում է ոռոգման տարբեր եղանակները՝ մակերեսային, անձրևային, կաթիլային և ենթահողային համակարգեր՝ ցույց տալով դրանց տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, կիրառման առավելություններն ու սահմանափակումները, ինչպես նաև ջրի կորուստների նվազեցման միջոցները։ Աշխատությունում մեծ ուշադրություն է դարձվում հիդրոտեխնիկական հաշվարկներին՝ ջրի ծախսի որոշում, ճնշման և հոսքի կարգավորում, ջրանցքների և խողովակաշարերի նախագծում, ինչը կարևոր է արդյունավետ ոռոգման համակարգ ստեղծելու համար։ Ներկայացվում են նաև հողի էրոզիայի կանխարգելման, երկրորդային աղակալման նվազեցման և ջրի խնայող օգտագործման ժամանակակից մոտեցումներ, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն կայուն գյուղատնտեսության զարգացման համար։ Գիրքը ընդգրկում է նաև ոռոգման համակարգերի շահագործման, տեխնիկական սպասարկման և վերահսկման գործնական խորհուրդներ՝ ապահովելու դրանց երկարաժամկետ և անխափան աշխատանքը։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների, ինժեներների, ագրոնոմների և ոռոգման ոլորտի մասնագետների համար, ովքեր ցանկանում են ձեռք բերել համակարգված գիտելիքներ և գործնական հմտություններ ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման ոլորտում։

Культура

Հրատարակությունը իրենից ներկայացնում է Հայկական ԽՍՀ-ում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության համակարգված մատենագիտական ցանկ, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, մասնագետներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և գրադարանային աշխատողներին արագ և կազմակերպված կերպով տեղեկացնել տվյալ ոլորտներում հրատարակված նոր նյութերի մասին։ Այն կազմվել է որպես ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվության աղբյուր և արտացոլում է հանրապետությունում հայերեն ու ռուսերեն լեզուներով հրատարակված մշակութաբանական և արվեստագիտական գրականությունը, ինչպես նաև համապատասխան թեմաներով այլ հրատարակություններ։ Ցանկի բովանդակային ընդգրկումը բավական լայն է և կարող է ներառել մշակույթի պատմությանը, մշակութային շինարարությանը, մշակութային-լուսավորական աշխատանքին, թանգարանագիտությանը, մշակութային ժառանգությանն ու հուշարձանների պահպանությանը, արվեստի տարբեր ճյուղերին, գրադարանագիտությանը և մատենագիտությանը վերաբերող նյութեր։ Հետևաբար այն արժեքավոր է ոչ միայն որպես նոր գրքերի մասին տեղեկությունների հավաքածու, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և գիտական տեղեկատվական միջավայրի փաստագրական արտացոլում։ Հրատարակության կառուցվածքում կարևոր նշանակություն ունի նյութերի դասակարգման սկզբունքը։ Մատենագիտական գրառումները համակարգվում են գրադարանային-մատենագիտական դասակարգման սխեմայի համաձայն, ինչի շնորհիվ ընթերցողը կարող է որոնումը կատարել ոչ միայն հեղինակով կամ հրատարակության անվանումով, այլև հետաքրքրող թեմատիկ կամ մասնագիտական բաժնի շրջանակում։ Յուրաքանչյուր բաժնի ներսում գրականության նկարագրությունները դասավորվում են այբբենական կարգով՝ նախ հայերեն, ապա ռուսերեն նյութերով։ Այս կառուցվածքը դարձնում է ցանկը հարմար գործիք ինչպես ընդհանուր տեղեկատվական որոնման, այնպես էլ մասնագիտական գրականության նպատակային ընտրության համար։ Հրատարակության առանձնահատկություններից է նաև յուրաքանչյուր մատենագիտական նկարագրությանը գրքի շիֆրի տրամադրումը։ Դա կարևոր գործնական նշանակություն ունի գրադարանային աշխատանքում, քանի որ ընթերցողին կամ գրադարանավարին հնարավորություն է տալիս ավելի արագ գտնել համապատասխան հրատարակությունը գրադարանի ֆոնդում։ Այսպիսով, ցանկը կատարում է ոչ միայն տեղեկատվական, այլև որոնողական և կողմնորոշիչ գործառույթ՝ կապ ստեղծելով մատենագիտական նկարագրության և գրադարանային հավաքածուի կոնկրետ միավորի միջև։ Նման հրատարակությունների ձևավորումը հատկապես կարևոր էր խորհրդային ժամանակաշրջանի գրադարանային համակարգում, երբ նոր գրականության ընթացիկ հաշվառումն ու մասնագիտական տեղեկատվության տարածումը գրադարանների գիտատեղեկատվական աշխատանքի կարևոր ուղղություններից էին։ Մշակույթի և արվեստի ոլորտում աշխատող մասնագետների համար նոր հրատարակությունների մասին պարբերաբար տեղեկանալը հնարավորություն էր տալիս հետևելու գիտական ուսումնասիրությունների, արվեստագիտական քննադատության, մշակութային կյանքի և համապատասխան մասնագիտական գրականության զարգացմանը։ Ցանկը կարող էր օգտագործվել նաև մատենագիտական տեղեկանքների պատրաստման, գրականության թեմատիկ ցուցակների կազմման, գրադարանային ցուցահանդեսների կազմակերպման և ընթերցողների հարցումների սպասարկման ժամանակ։ Հրատարակության կարևոր արժեքը դրա պատմական տեղեկատվական ներուժն է։ Այսօր նման մատենագիտական ցանկերը հնարավորություն են տալիս վերականգնելու որոշակի ժամանակահատվածում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ շրջանառվող գրականության պատկերը։ Դրանք կարող են ցույց տալ, թե տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի որ ուղղություններն էին առավել ակտիվ ուսումնասիրվում, ինչպիսի հրատարակություններ էին տարածվում և ինչ թեմատիկ խնդիրներ էին ներկայացվում մասնագիտական գրականության մեջ։ Այդ պատճառով նյութը կարող է դիտարկվել նաև որպես խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի և գիտական մտքի ուսումնասիրության օժանդակ աղբյուր։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել նաև հետազոտողների համար, ովքեր զբաղվում են գրականության պատմությամբ, արվեստի պատմությամբ, թատրոնով, երաժշտությամբ, կերպարվեստով, ճարտարապետությամբ, թանգարանային գործով կամ մշակութային ժառանգության պահպանության հարցերով։ Մատենագիտական նկարագրությունների համակարգված բնույթը հնարավորություն է տալիս կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի վերաբերյալ թեմատիկ գրականության ցանկեր, հետևել առանձին գիտական կամ մշակութային ուղղությունների զարգացմանը և բացահայտել հետազոտության համար անհրաժեշտ սկզբնաղբյուրները։ Միաժամանակ այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագիտության և մատենագիտության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, քանի որ արտացոլում է խորհրդային շրջանի մասնագիտական տեղեկատվության կազմակերպման մեթոդները։ Հրատարակության գործնական նշանակությունը հատկապես մեծ է գրադարանավարների համար։ Այն կարող էր ծառայել որպես ամենօրյա աշխատանքի օժանդակ գործիք՝ նոր ստացված գրականությունը բացահայտելու, ընթերցողների հարցումները բավարարելու, թեմատիկ մատենագիտական ցուցակներ կազմելու և մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ տեղեկատվական սպասարկում իրականացնելու նպատակով։ Միաժամանակ այն կարող էր նպաստել ընթերցանության և մասնագիտական գրականության տարածմանը՝ ընթերցողներին ուղղորդելով դեպի նոր և համապատասխան հրատարակություններ։ Ընդհանուր առմամբ, այս մատենագիտական ցանկը կարելի է դիտարկել որպես Հայկական ԽՍՀ-ում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության ընթացիկ հաշվառման և տարածման կարևոր գործիք։ Այն միավորում է թեմատիկ դասակարգումը, այբբենական համակարգումը, մատենագիտական նկարագրությունը և գրադարանային որոնումը՝ ստեղծելով մշակույթի ու արվեստի ոլորտի նոր հրատարակությունների մասին տեղեկություն ստանալու հարմար աղբյուր։ Պատմական տեսանկյունից այն արժեքավոր է նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային, գիտական և գրադարանային տեղեկատվական միջավայրի փաստագրական վկայություն։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է դրամավարկային քաղաքականության ազդեցության ուսումնասիրությանը բնակարանաշինության ոլորտի զարգացման վրա՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության օրինակով։ Գրքում ներկայացվում են կենտրոնական բանկի կողմից կիրառվող հիմնական գործիքները՝ տոկոսադրույքների կարգավորում, փողի զանգվածի կառավարում, վարկային քաղաքականություն և փոխարժեքային ռեժիմ, ինչպես նաև դրանց կապը անշարժ գույքի շուկայի դինամիկայի հետ։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են դրամավարկային պայմանները ազդում բնակարանների պահանջարկի և առաջարկի, շինարարության ծավալների, ներդրումային ակտիվության և գների ձևավորման վրա։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մակրոտնտեսական գործոններին՝ գնաճին, եկամուտների մակարդակին, ֆինանսական հասանելիությանը և բանկային վարկավորման պայմաններին, որոնք ձևավորում են բնակարանաշինության զարգացման ընդհանուր միջավայրը։ Ներկայացվում են էկոնոմետրիկ մոդելներ և վիճակագրական վերլուծություններ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել դրամավարկային քաղաքականության փոխանցման մեխանիզմները դեպի անշարժ գույքի շուկա։ Գիրքը նաև համեմատական մոտեցմամբ դիտարկում է միջազգային փորձը՝ բացահայտելով քաղաքականության արդյունավետության տարբեր մոդելներ և դրանց կիրառելիությունը տարածաշրջանային պայմաններում։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, քաղաքաշինության և անշարժ գույքի ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և մակրոտնտեսական քաղաքականության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Литература

«Ենիչերիները» խորագիրը վերաբերում է Օսմանյան կայսրության պատմության մեջ կարևոր դեր ունեցած ենիչերիական զորամիավորմանը, որի գործունեությունը սերտորեն կապված էր կայսրության ռազմական կազմակերպման, պետական կառավարման և հասարակական կյանքի հետ։ Ենիչերիները երկար ժամանակ կազմել են օսմանյան բանակի նշանակալի մասը՝ մասնակցելով ռազմական արշավանքների և քաղաքական իրադարձությունների, իսկ նրանց ինստիտուտի զարգացումն ու վերափոխումները կարևոր տեղ են զբաղեցնում Օսմանյան կայսրության պատմության մեջ։ Այս թեմային նվիրված պատմական կամ գեղարվեստական աշխատությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու զինվորական ծառայության կազմակերպմանը, զորքի ներքին կարգապահությանը, զինվորականների և իշխանության հարաբերություններին, ինչպես նաև ռազմական կառույցների ազդեցությանը հասարակական կյանքի վրա։ Հատորի շարունակական բնույթը ենթադրում է թեմայի հետագա զարգացում՝ ընթերցողին ներկայացնելով նախորդ մասում սկսված պատմողական կամ ուսումնասիրական նյութի հաջորդ փուլը։ Նման աշխատությունները կարևոր են ոչ միայն ռազմական անցյալի, այլև Օսմանյան կայսրության քաղաքական և սոցիալական կառուցվածքի վերաբերյալ պատկերացումների ուսումնասիրության համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում օսմանյան պատմությամբ, ռազմական հաստատությունների զարգացմամբ և հայալեզու պատմական գրականության պատմությամբ զբաղվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։ Այն կարող է ծառայել որպես նյութ՝ ուսումնասիրելու, թե ինչպես է ենիչերիների պատմական կերպարը ներկայացվել 19-րդ դարի հայալեզու գրականության մեջ։