Նոր գրքեր։ Հասարակական-քաղաքական գիտություններ։ Բանասիրական գիտություններ: Գրականագիտություն: Լեզվաբանություն։ Պատմություն: Պատմական գիտություններ: Աշխարհագրություն: Աշխարհագրություն։ Հնագիտություն; Ազգագրություն։ (Ինֆորմացիոն ցանկ) (1976, Փետրվար, թիվ 2)

Литература

Այն գրական քննադատության տեսական և կիրառական կողմերը՝ որպես գրականագիտության գործնական, օրինաչափ ու ստեղծագործական ճյուղ։ Գիրքը նպատակ ունի բացատրել քննադատության նշանակությունը՝ որպես գրականության գնահատման, մեկնաբանության և զարգացման կարևոր գործիք։ Այն ցուցաբերում է քննադատության դերն ինչպես գրական գործի ընկալման, այնպես էլ հասարակական-մշակութային կյանքում գրականության ազդեցության բարձրացման գործում։ Հեղինակը ներկայացնում է քննադատական մոտեցումների տարբեր տեսություններ, քննադատական խոսքի կառուցվածքը և տեխնիկան, ինչպես նաև գործնական օրինակների միջոցով ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է քննադատը ճիշտ և հստակ կերպով վերլուծել և գնահատել գրական գործը։ Գիրքը կարևոր է գրականագետների, ուսուցիչների, լրագրողների, մշակութաբանների և գրական սիրահարների համար՝ որպես քննադատական մտածողության զարգացնող ուղեցույց։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է օսմանյան թուրքերենի ընթերցանության ուսուցմանը և լեզվական գիտելիքների սկզբնական ձևավորմանը։ Այն վերաբերում է լեզվի գրավոր ձևի յուրացմանը, տառերի ու գրային նշանների ճանաչմանը, բառերի ընթերցմանը և գրավոր խոսքի ընկալման հիմնական հմտությունների զարգացմանը։ Օսմանյան թուրքերենը գործածվել է արաբական գրաֆիկայի վրա հիմնված գրային համակարգով, որի առանձնահատկությունները լեզուն սովորողների համար պահանջում էին հատուկ ուսուցողական մոտեցում։ Այս համատեքստում նման ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել ընթերցանության հիմունքների բացատրման, գրային համակարգին ծանոթացնելու և լեզվական ուսուցումը հաջորդական փուլերով կազմակերպելու գործում։ Աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես լեզվի ուսուցման գործնական նյութ, որը նախատեսված է ընթերցանության սկզբնական կարողություններ զարգացնելու և օսմանյան թուրքերենով գրված տեքստերի հետ աշխատելու նախնական հմտություններ ձևավորելու համար։ Այն արժեքավոր է նաև պատմական լեզվաբանության և կրթության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է լեզուների ուսուցման այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կիրառվել են բազմալեզու կրթական միջավայրում։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում օսմանյան թուրքերենի գրային ավանդույթի, լեզվական կրթության մեթոդների, ընթերցանության դասավանդման պատմության և հայերեն ու թուրքերեն կրթական միջավայրերի փոխազդեցության ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար։

Информатика

Այս աշխատությունը նվիրված է վնասվածքների ախտորոշման և բուժման գործընթացների աջակցման համար նախատեսված խելացի հեռահար համակարգերի մշակման և կիրառման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, արհեստական բանականության և բժշկական տվյալների մշակման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները առողջապահության ոլորտում՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել բժշկական որոշումների կայացման արդյունավետությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են հեռաբժշկության սկզբունքները, բժշկական տվյալների հավաքագրման, վերլուծության և փոխանցման մեխանիզմները, ինչպես նաև համակարգերի կառուցման մոտեցումները, որոնք կարող են աջակցել մասնագետներին վնասվածքների հայտնաբերման, գնահատման և բուժման ընտրության փուլերում։ Հեղինակը անդրադառնում է ինտելեկտուալ ալգորիթմների, տվյալների բազաների և ծրագրային լուծումների կիրառմանը՝ ներկայացնելով դրանց դերը բժշկական օգնության հասանելիության, արագության և ճշգրտության բարձրացման գործում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է թվային առողջապահության զարգացման տեսանկյունից, քանի որ նման համակարգերը կարող են նպաստել հեռավոր վայրերում բժշկական խորհրդատվության կազմակերպմանը և մասնագիտական աջակցություն տրամադրել տարբեր կլինիկական իրավիճակներում։ Աշխատությունը նախատեսված է բժշկական ինֆորմատիկայի, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, կենսաբժշկական ճարտարագիտության և առողջապահության կառավարման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր եկեղեցական, աստվածաբան և մտավորական Հովհան Իմաստասեր Օձնեցու կյանքի, հոգևոր գործունեության և հայ եկեղեցական մտքի զարգացման գործում ունեցած դերի ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են նրա ապրած ժամանակաշրջանի պատմաքաղաքական և կրոնական պայմանները՝ հնարավորություն տալով հասկանալ այն միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են նրա աստվածաբանական հայացքներն ու եկեղեցական գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում նրա՝ Հայոց կաթողիկոսի պաշտոնում ծավալած գործունեությանը, եկեղեցական կառավարման ամրապնդմանն ուղղված քայլերին և Հայոց եկեղեցու ներքին կազմակերպման խնդիրներին։ Քննության են առնվում եկեղեցական կարգապահության, ծիսական կյանքի, դավանաբանական սկզբունքների և հոգևորականության գործունեության կարգավորման հետ կապված հարցերը։ Կարևորվում է նրա մասնակցությունը ժամանակաշրջանի դավանական բանավեճերին և Հայոց եկեղեցու աստվածաբանական դիրքորոշումների հիմնավորմանն ու պաշտպանությանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև քրիստոնեական տարբեր եկեղեցիների և դավանական ուղղությունների միջև գոյություն ունեցող հարաբերություններին՝ ցույց տալով, թե քաղաքական և կրոնական բարդ պայմաններում ինչ նշանակություն ուներ եկեղեցական ինքնուրույնության պահպանումը։ Ուսումնասիրվում է նրա գրական և աստվածաբանական ժառանգությունը, մեկնողական ու դավանաբանական մտածողությունը և եկեղեցական իրավունքի զարգացման գործում ունեցած ներդրումը։ Առանձին նշանակություն է տրվում կանոնական նյութերի համակարգմանն ու եկեղեցական կանոնների կիրառմանը, որոնք կարևոր դեր էին կատարում ոչ միայն հոգևոր կյանքի, այլև միջնադարյան հայ հասարակության մի շարք հարաբերությունների կարգավորման գործում։ Նրա գործունեությունը դիտարկվում է նաև կրթական և մշակութային տեսանկյունից՝ հաշվի առնելով հոգևոր գիտելիքի տարածման, գրավոր մշակույթի պահպանման և եկեղեցական մտավոր ավանդույթի զարգացման նշանակությունը։ Քննության են առնվում նրա աշխատություններում արտահայտված գաղափարները մարդու բարոյական վարքի, հավատքի, եկեղեցու առաքելության և քրիստոնեական համայնքի կազմակերպման վերաբերյալ։ Կարևորվում է նաև եկեղեցական ու աշխարհիկ իշխանությունների փոխհարաբերությունների խնդիրը և այն քաղաքական միջավայրը, որտեղ Հայոց եկեղեցին ստիպված էր պահպանել իր կառույցներն ու ինքնությունը։ Պատմական աղբյուրների և մատենագրական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել հոգևոր առաջնորդի կենսագրության հիմնական փուլերը և գնահատել նրա գործունեության ազդեցությունը հետագա դարերի հայ եկեղեցական կյանքի վրա։ Նրա կերպարը ներկայացվում է որպես եկեղեցական առաջնորդի և գիտնական-մտավորականի համադրություն, որի գործունեությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում միջնադարյան հայկական աստվածաբանական և իրավական մտքի պատմության մեջ։ Աշխատությունը նպաստում է նաև VIII դարի Հայաստանի կրոնական, մշակութային և հասարակական կյանքի առավել ամբողջական ընկալմանը՝ անհատի գործունեությունը դիտարկելով ժամանակաշրջանի լայն պատմական գործընթացների համատեքստում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հայոց եկեղեցու պատմության, միջնադարյան Հայաստանի պատմության, աստվածաբանության, եկեղեցական իրավունքի, հայ միջնադարյան մատենագրության և հայագիտության խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, հոգևորականների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է բուսական հումքի վերամշակման ընթացքում արևային էներգիայի կիրառմամբ չորացման տեխնոլոգիայի կատարելագործմանը՝ համակցված չորացման մոտեցումների օգտագործման հիման վրա։ Հետազոտության առանցքում գյուղատնտեսական և բուսական ծագման հումքից խոնավության հեռացման գործընթացի արդյունավետության բարձրացումն է՝ միաժամանակ կարևորելով վերջնական արտադրանքի որակական հատկանիշների պահպանումը և էներգետիկ ռեսուրսների առավել նպատակային օգտագործումը։ Արևային չորացումը դիտարկվում է որպես վերականգնվող էներգիայի օգտագործման վրա հիմնված տեխնոլոգիական ուղղություն, որի արդյունավետությունը զգալիորեն կախված է շրջակա միջավայրի պայմաններից, արևային ճառագայթման ինտենսիվությունից, օդի ջերմաստիճանից ու խոնավությունից, ինչպես նաև մշակվող հումքի ֆիզիկական և կառուցվածքային առանձնահատկություններից։ Համակցված եղանակի կիրառումը հնարավորություն է տալիս արևային էներգիան զուգակցել չորացման գործընթացն ավելի կայուն և կառավարելի դարձնող լրացուցիչ տեխնոլոգիական միջոցների հետ՝ նվազեցնելով միայն բնական պայմաններից կախվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ջերմության և զանգվածափոխանակության օրինաչափությունները, հումքի խոնավության փոփոխության դինամիկան, չորացման տևողությունը և էներգիայի օգտագործման արդյունավետությունը։ Կարևոր ուղղություն է նաև տարբեր բուսական նյութերի առանձնահատկությունների հաշվառումը, քանի որ դրանց սկզբնական խոնավությունը, կառուցվածքը և ջերմության նկատմամբ զգայունությունը կարող են պայմանավորել գործընթացի տարբեր ընթացք։ Տեխնոլոգիայի գնահատման ժամանակ առանձնահատուկ նշանակություն ունի չորացված արտադրանքի որակը՝ արտաքին տեսքի, կառուցվածքի, պահպանելիության և արժեքավոր բաղադրիչների հնարավոր պահպանման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև չորացման սարքավորումների կառուցվածքային և էներգետիկ արդյունավետության հարցերին՝ նպատակ ունենալով բարելավել արևային էներգիայի կլանումն ու օգտագործումը և ապահովել չորացման պայմանների ավելի հավասարաչափ կառավարում։ Բնապահպանական տեսանկյունից նման տեխնոլոգիաների զարգացումը կապված է ավանդական էներգակիրների սպառման և վերամշակման էներգատարության նվազեցման հնարավորության հետ։ Տնտեսական առումով այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հատկապես գյուղատնտեսական արտադրանքի պահպանման և առաջնային վերամշակման ոլորտների համար։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է սննդային և գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման տեխնոլոգիայի, ջերմատեխնիկայի, արևային էներգետիկայի և էներգախնայողության մոտեցումները՝ ուղղված բուսական հումքի չորացման գործընթացի տեխնոլոգիական ու էներգետիկ արդյունավետության բարձրացմանը։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Ավրոմանի տարածաշրջանում գործածվող բարբառի լեզվական համակարգի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով դրա հնչյունական, ձևաբանական, բառապաշարային և քերականական առանձնահատկություններին։ Ներկայացվում են բարբառի ձևավորման ու զարգացման հիմնական առանձնահատկությունները, տարածքային գործածությունը և հարակից լեզուների ու խոսվածքների հետ ունեցած փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրվում է հնչյունական համակարգը՝ դիտարկելով ձայնավորների և բաղաձայնների կազմը, արտասանական առանձնահատկությունները, հնչյունափոխությունները և այն օրինաչափությունները, որոնցով տվյալ խոսվածքը տարբերվում է լեզվական հարակից տարբերակներից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ձևաբանությանը՝ գոյականների, դերանունների, ածականների, բայերի և խոսքի այլ մասերի կառուցվածքին, դրանց փոփոխության ձևերին և քերականական նշանակությունների արտահայտման միջոցներին։ Քննարկվում է նաև բայական համակարգը, ժամանակի, դեմքի, թվի և եղանակի արտահայտման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բառերի ու նախադասությունների կառուցման հիմնական սկզբունքները։ Բառապաշարի ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են տեղական ծագում ունեցող բառերը, պատմականորեն պահպանված լեզվական միավորները, փոխառությունները և առօրյա կյանքի տարբեր ոլորտներին վերաբերող անվանումները։ Բարբառային նյութը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոչ միայն լեզվական կառուցվածքը, այլև տվյալ տարածաշրջանի բնակչության պատմական զարգացման, մշակութային միջավայրի և այլ ժողովուրդների հետ երկարատև շփումների որոշ առանձնահատկություններ։ Կարևորվում է բարբառի տեղը տարածաշրջանի լեզվական բազմազանության մեջ, նրա հարաբերակցությունը ազգակից լեզվական ձևերի հետ և այն հատկանիշները, որոնք ձևավորում են նրա ինքնատիպությունը։ Լեզվական փաստերի համադրական ուսումնասիրությունը նպաստում է նաև պատմական լեզվաբանության խնդիրների լուսաբանմանը՝ հնարավորություն տալով հետևել առանձին հնչյունական, քերականական և բառապաշարային երևույթների զարգացմանն ու պահպանմանը։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի տեղական խոսվածքների փաստագրման, լեզվական ժառանգության պահպանման և տարածաշրջանի պատմալեզվական գործընթացների ավելի ամբողջական ընկալման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել բարբառագիտությամբ, իրանագիտությամբ, պատմական և համեմատական լեզվաբանությամբ, ազգագրությամբ ու տարածաշրջանային մշակույթների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։