Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Обшественно-политические науки: Информационный указател (1984, թիվ 7)

Математика

Աշխատությունը նվիրված է նանոմետրային հաստությամբ ռուբիդիումի ատոմային գոլորշու շերտերում ընթացող օպտիկական և մագնիսաօպտիկական երևույթների փորձարարական ու տեսական ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է լույսի և ատոմային միջավայրի փոխազդեցության առանձնահատկությունների վրա այն պայմաններում, երբ գոլորշու շերտի չափերը համեմատելի են օպտիկական անցումներին բնորոշ միկրոսկոպիկ մասշտաբների հետ։ Նման սահմանափակ երկրաչափական պայմաններում ատոմների շարժումը, բջջի սահմանների հետ փոխազդեցությունը և լազերային ճառագայթման ազդեցությունը կարող են ձևավորել սպեկտրային բնութագրեր, որոնք էականորեն տարբերվում են սովորական չափերի ատոմային գոլորշիներում դիտվող երևույթներից։ Քննության են առնվում ռուբիդիումի ատոմների էներգետիկ մակարդակների միջև օպտիկական անցումները, լազերային ճառագայթման կլանումը և փոխանցումը, ռեզոնանսային սպեկտրների ձևավորումը և դրանց կախվածությունը գոլորշու շերտի հաստությունից ու փորձարարական պայմաններից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սպեկտրային գծերի լայնացման և տեղաշարժի մեխանիզմներին, ինչպես նաև ատոմների ջերմային շարժման, բախումների և սահմանափակ տարածության ազդեցությանը դիտվող օպտիկական ազդանշանների վրա։ Նանոմետրային բջիջների կիրառումը դիտարկվում է որպես բարձր տարածական և սպեկտրային ընտրողականությամբ ատոմային երևույթների ուսումնասիրման արդյունավետ միջոց։ Մագնիսական դաշտի առկայության պայմաններում ուսումնասիրվում են ատոմային էներգետիկ մակարդակների փոփոխությունները և դրանց հետևանքով օպտիկական անցումների սպեկտրային բնութագրերի վերափոխումները։ Կարևորվում են մագնիսական դաշտից կախված ռեզոնանսային երևույթները, սպեկտրային բաղադրիչների տեղաշարժերը և անցումների ինտենսիվությունների փոփոխությունները։ Մագնիսաօպտիկական գործընթացների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել արտաքին մագնիսական դաշտի և լույսի փոխազդեցությամբ պայմանավորված ատոմային համակարգի վարքը և գնահատել համապատասխան սպեկտրային ազդանշանների զգայունությունը դաշտի ուժգնության նկատմամբ։ Առանձին նշանակություն է տրվում լազերային սպեկտրադիտական մեթոդներին, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձր ճշգրտությամբ գրանցել ռուբիդիումի ատոմային անցումները և ուսումնասիրել դրանց նուրբ կառուցվածքը։ Փորձարարական արդյունքների մեկնաբանման համար դիտարկվում են ատոմային մակարդակների կառուցվածքը, ընտրության կանոնները, լույսի բևեռացումը և արտաքին դաշտերի ազդեցությունը նկարագրող տեսական մոտեցումները։ Ուսումնասիրվում է նաև նանոբջջի երկրաչափական պարամետրերի ազդեցությունը ռեզոնանսային ազդանշանների ձևի, լայնության և ինտենսիվության վրա՝ հնարավորություն տալով որոշել այն պայմանները, որոնցում առավել արդյունավետ է բարձր լուծաչափով սպեկտրադիտական չափումների իրականացումը։ Նման համակարգերում օպտիկական երևույթների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն հիմնարար ատոմային ֆիզիկայի տեսանկյունից, այլև կիրառական նշանակություն ունի։ Նանոմետրային չափերի ատոմային գոլորշու բջիջները կարող են օգտագործվել կոմպակտ սպեկտրադիտական սարքերի, մագնիսական դաշտերի զգայուն չափիչների, հաճախականության հղման համակարգերի և քվանտային օպտիկայի տարբեր սարքավորումների զարգացման համար։ Հետազոտությունը նպաստում է սահմանափակ չափերի ատոմային միջավայրերում լույս-նյութ փոխազդեցության օրինաչափությունների ավելի ամբողջական ըմբռնմանը և հնարավորություն է տալիս գնահատել դրանց կիրառման հեռանկարները ճշգրիտ չափումների ու ժամանակակից ֆոտոնային տեխնոլոգիաների ոլորտում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ատոմային ֆիզիկայի, լազերային սպեկտրադիտության, քվանտային օպտիկայի, մագնիսաօպտիկայի և նանոֆոտոնիկայի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է երաժշտական ստեղծագործությունների պաշտպանության համար ադապտիվ թվային ջրանշանավորման՝ ՑՎԶ (ЦВЗ) ալգորիթմների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ստեղծել այնպիսի մեթոդներ, որոնց միջոցով երաժշտական ստեղծագործության մեջ հնարավոր կլինի աննկատ կերպով ներդնել հեղինակային իրավունքը կամ ստեղծագործության նույնականացման համար նախատեսված տեղեկատվություն՝ միաժամանակ պահպանելով ձայնային նյութի ընկալվող որակը և ապահովելով ներդրված տվյալների բավարար կայունությունը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են թվային ջրանշանավորման հիմնական սկզբունքները, երաժշտական ազդանշանի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել ներդրված տեղեկատվության պահպանման ու հայտնաբերման վրա։ Ադապտիվ մոտեցման կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ ալգորիթմը կարող է հաշվի առնել ձայնային ազդանշանի տեղային բնութագրերը և տարբեր հատվածներում կիրառել ներդրման համապատասխան պարամետրեր՝ փոխզիջում գտնելով աննկատելիության, տեղեկատվական տարողունակության և կայունության միջև։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել ձայնային ազդանշանի ժամանակային և հաճախականային ներկայացումները, ազդանշանի էներգետիկ և սպեկտրային հատկությունները, ինչպես նաև թվային մշակման տարբեր մեթոդների ազդեցությունը ջրանշանի պահպանման վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ալգորիթմների դիմակայունության գնահատմանը՝ սովորական ձայնային փոխակերպումների, օրինակ՝ սեղմման, ֆորմատի փոփոխության, ֆիլտրման, աղմուկի և այլ ազդանշանային փոփոխությունների պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև ներդրված ջրանշանի հայտնաբերման հուսալիության, սխալների հավանականության և երաժշտական ստեղծագործության սկզբնական որակի պահպանման քանակական գնահատում։ Մշակվող մեթոդների համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր մոտեցումների առավելություններն ու սահմանափակումները և ընտրելու տվյալ կիրառության համար առավել արդյունավետ լուծումները։ Նման տեխնոլոգիաները կարող են կիրառվել երաժշտական բովանդակության հեղինակային իրավունքի պաշտպանության, ստեղծագործությունների ծագման հաստատման, թվային բովանդակության նույնականացման և տարածման վերահսկման համակարգերում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել տեղեկատվական անվտանգության, թվային ազդանշանների մշակման, մուլտիմեդիա տեխնոլոգիաների, թվային հեղինակային իրավունքի պաշտպանության և համակարգչային գիտության ոլորտներում հետազոտություններ իրականացնող մասնագետների, ծրագրավորողների և ուսանողների համար։

Литература

Եղիշե Չարենցը իր ժամանակի գրաքննադատության նշանակետում-ը գրականագիտական ուսումնասիրություն է, որը վերլուծում է Եղիշե Չարենցի ստեղծագործական գործունեության ընկալումը իր ժամանակի գրաքննադատության և գրական քննարկումների շրջանակում՝ բացահայտելով այն հակասական գնահատականները, որոնք ուղեկցել են նրա պոեզիային և գաղափարական դիրքորոշումներին, աշխատությունում ներկայացվում են տարբեր գրաքննադատական մոտեցումներ, որոնք ձևավորվել են Չարենցի ստեղծագործությունների շուրջ՝ ընդգրկելով ինչպես դրական գնահատականներ, այնպես էլ քննադատական և գաղափարական հակադրություններ, միաժամանակ դիտարկվում է ժամանակի հասարակական-քաղաքական միջավայրի ազդեցությունը գրական գնահատականների ձևավորման վրա, հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրաքննադատության և ստեղծագործական ազատության հարաբերությանը, ինչպես նաև այն փաստին, թե ինչպես են գաղափարական սահմանափակումներն ազդել Չարենցի ստեղծագործական ընկալման վրա, աշխատությունը նպատակ ունի ցույց տալու Չարենցի գրական կերպարի պատմական ընկալման էվոլյուցիան և նրա տեղը հայ գրական քննադատության համակարգում։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է շուկայական հարաբերությունների ձևավորման և տնտեսական համակարգի կառուցվածքային վերափոխումների պայմաններում զբաղվածության հիմնախնդիրների տեսական ու մեթոդաբանական ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական գործընթացների հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում զբաղվածության՝ որպես տնտեսական և սոցիալական կատեգորիայի բովանդակությունն է, աշխատաշուկայի ձևավորման օրինաչափությունները, աշխատուժի պահանջարկի ու առաջարկի փոխհարաբերությունը և տնտեսական վերափոխումների ազդեցությունը բնակչության աշխատանքային վարքագծի վրա։ Անցումային տնտեսությունը դիտարկվում է որպես առանձնահատուկ միջավայր, որտեղ նախկին տնտեսական համակարգին բնորոշ զբաղվածության կառուցվածքները աստիճանաբար փոխարինվում են շուկայական մեխանիզմներով՝ առաջացնելով աշխատուժի վերաբաշխման, գործազրկության, մասնագիտական անհամապատասխանության և սոցիալական պաշտպանության նոր խնդիրներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում զբաղվածության մակարդակի և կառուցվածքի վրա ազդող մակրոտնտեսական գործոններին՝ տնտեսական ակտիվության, արտադրության կառուցվածքային փոփոխությունների, ներդրումային գործընթացների, աշխատավարձերի և ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննարկվել զբաղվածության և գործազրկության գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումները, աշխատաշուկայի հիմնական ցուցանիշների համակարգը և դրանց կիրառման առանձնահատկությունները վերափոխվող տնտեսության պայմաններում։ Կարևորվում է պաշտոնական և ոչ պաշտոնական զբաղվածության, ինքնազբաղվածության, թերզբաղվածության և աշխատանքային միգրացիայի փոխկապակցված ուսումնասիրությունը, քանի որ միայն գործազրկության մակարդակը միշտ չէ, որ ամբողջությամբ արտահայտում է աշխատաշուկայի իրական վիճակը։ Հայաստանի նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տնտեսական վերափոխումների ընթացքում աշխատուժի ճյուղային և մասնագիտական կառուցվածքի փոփոխությունները, աշխատատեղերի ստեղծման սահմանափակումները և մարդկային կապիտալի օգտագործման արդյունավետության հետ կապված խնդիրները։ Առանձին ուղղություն է զբաղվածության պետական կարգավորման մեխանիզմների վերլուծությունը՝ գնահատելով ակտիվ և պասիվ աշխատաշուկայական քաղաքականության, մասնագիտական կրթության, վերապատրաստման և աշխատանքի տեղավորման համակարգերի նշանակությունը։ Կարող են դիտարկվել նաև տնտեսական աճի և զբաղվածության փոխկապակցվածությունը, աշխատուժի մրցունակության բարձրացման պայմանները և աշխատաշուկայի ինստիտուցիոնալ զարգացման խնդիրները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է աշխատանքի տնտեսագիտության, մակրոտնտեսագիտության, սոցիալական քաղաքականության և տնտեսական վերափոխումների տեսության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել անցումային տնտեսությունում զբաղվածության գործընթացների վերլուծության ամբողջական տեսամեթոդաբանական հիմք և բացահայտել Հայաստանի աշխատաշուկայի զարգացման հիմնական օրինաչափությունները։

История

1920–1930-ական թվականներին Թուրքիայի քաղաքական համակարգը ձևավորվում և արմատական կերպով վերափոխվում էր Օսմանյան կայսրության անկումից հետո ստեղծված նոր պետականության՝ Թուրքիայի Հանրապետության շրջանակներում։ Այս շրջանը կապված է Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի ղեկավարությամբ իրականացված պետականաշինության գործընթացի հետ, որի հիմքում դրված էր կենտրոնացված, աշխարհիկ և ազգայնական պետության ստեղծումը։ 1920 թվականին ձևավորվեց Թուրքիայի Ազգային Մեծ Ժողովը Անկարայում, որը դարձավ նոր քաղաքական իշխանության հիմնական կենտրոնը և աստիճանաբար փոխարինեց սուլթանական համակարգին։ 1922 թվականին վերացվեց սուլթանությունը, իսկ 1923 թվականին հռչակվեց Թուրքիայի Հանրապետությունը, ինչը նշանավորեց նոր պետական կարգի իրավական հաստատումը։ Քաղաքական համակարգը փաստացի դարձավ միակուսակցական՝ հիմնված Հանրապետական Ժողովրդական կուսակցության վրա, որը ղեկավարում էր պետական կառավարման բոլոր հիմնական ուղղությունները։ Պետությունը որդեգրեց խիստ կենտրոնացված կառավարման մոդել, որտեղ գործադիր իշխանությունը գերակշռում էր օրենսդիրի նկատմամբ, իսկ կուսակցությունը և պետական ինստիտուտները գործնականում միաձուլված էին։ 1920–1930-ականներին իրականացվեցին լայնածավալ բարեփոխումներ՝ իրավական համակարգի աշխարհիկացում, կրոնական ինստիտուտների ազդեցության սահմանափակում, կրթական համակարգի միավորում և արևմտյան իրավական մոդելների ընդունում։

Медицина

Այս աշխատությունը նվիրված է լեղուղիների համակարգի հիվանդությունների ուլտրաձայնային ախտորոշման ստանդարտ և կոմպլեմենտար մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ժամանակակից պատկերային բժշկության դերը հեպատոբիլիար համակարգի պաթոլոգիաների վաղ հայտնաբերման և տարբերակիչ ախտորոշման մեջ։ Գրքում մանրամասն վերլուծվում են ստանդարտ ուլտրաձայնային հետազոտության հիմնական սկզբունքները, սոնոգրաֆիկ պատկերների ձևավորման առանձնահատկությունները և այն ախտորոշիչ չափանիշները, որոնք կիրառվում են լեղապարկի, լեղածորանների և հարակից հյուսվածքների կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ փոփոխությունները գնահատելու համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կոմպլեմենտար մեթոդներին՝ դոպլերոգրաֆիա, կոնտրաստային ուլտրաձայնային հետազոտություն և էնդոսկոպիկ ուլտրաձայնային տեխնոլոգիաներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել ախտորոշման ճշգրտությունը և հայտնաբերել վաղ փուլերի պաթոլոգիաներ։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև լեղաքարային հիվանդության, խոլեցիստիտի, խոլանգիտի և այլ դիսֆունկցիաների սոնոգրաֆիկ ախտանիշները, ինչպես նաև տարբերակիչ ախտորոշման մարտահրավերները։ Վերլուծվում է մեթոդների զգայունությունը և սպեցիֆիկությունը, ինչպես նաև դրանց համադրական կիրառման կլինիկական արժեքը՝ բուժման ռազմավարության ճիշտ ընտրության համար։ Գրքի նպատակն է ձևավորել համակարգված մոտեցում լեղուղիների հիվանդությունների ուլտրաձայնային ախտորոշման բարելավման համար՝ հիմնված ապացուցողական բժշկության սկզբունքների վրա։