Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Обшественно-политические науки: Информационный указател (1988, թիվ 5)

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է որդանման ելունի լիմֆոիդ հյուսվածքի և միկրոշրջանառու հունի մորֆոֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը սուր ապենդիցիտի տարբեր ձևերի պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում որդանման ելունի հյուսվածքային կառուցվածքի փոփոխություններն են, որոնք զարգանում են բորբոքային գործընթացի տարբեր փուլերում և կարող են արտացոլել հիվանդության ընթացքի ու ծանրության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լիմֆոիդ հյուսվածքի կառուցվածքային փոփոխություններին, դրա բջջային կազմի և կազմակերպվածության հնարավոր տեղաշարժերին, ինչպես նաև միկրոշրջանառության համակարգի անոթային բաղադրիչների վիճակին։ Ուսումնասիրվում են միկրոանոթների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունները, անոթային պատի, արյան հոսքի և հյուսվածքների արյունամատակարարման առանձնահատկությունները, որոնք կարող են էական նշանակություն ունենալ բորբոքային գործընթացի զարգացման համար։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս սուր ապենդիցիտի տարբեր ձևերը դիտարկել ոչ միայն կլինիկական և մակրոսկոպիկ, այլև մանրադիտակային ու մորֆոֆունկցիոնալ մակարդակներում՝ բացահայտելով հյուսվածքային փոփոխությունների և հիվանդության ձևի միջև հնարավոր կապերը։ Կարևոր է նաև լիմֆոիդ հյուսվածքի և միկրոշրջանառու հունի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ իմունային և անոթային գործընթացները կարող են համատեղ պայմանավորել բորբոքային պատասխանի բնույթն ու ինտենսիվությունը։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել սուր ապենդիցիտի պաթոգենեզի, հյուսվածքային փոփոխությունների հաջորդականության և տարբեր ձևերի ձևավորման մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ախտաբանական անատոմիայի, հյուսվածաբանության, անատոմիայի և վիրաբուժության մասնագետներին, բժշկական բուհերի դասախոսներին, գիտաշխատողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան ոլորտներում հետազոտություններ իրականացնող ուսանողներին։

История

Աշխատությունը նվիրված է Լոռու պատմական տարածաշրջանի քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և ժողովրդագրական զարգացումների ուսումնասիրությանը XVIII դարի վերջին և XIX դարի առաջին երեք տասնամյակների ընթացքում։ Քննարկվում են տարածաշրջանի պատմական աշխարհագրությունը, բնակավայրերի տարածքային տեղաբաշխումը, բնակչության կազմն ու թվաքանակի փոփոխությունները, ինչպես նաև տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական իրադարձությունների ազդեցությունը Լոռու հասարակական կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանի վարչաքաղաքական պատկանելության փոփոխություններին, վրացական թագավորությունների, պարսկական իշխանությունների և Ռուսական կայսրության քաղաքականության ազդեցությանը, ինչպես նաև Հարավային Կովկասում տեղի ունեցող ռազմաքաղաքական գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում են բնակչության էթնիկական և դավանական կազմը, հայկական բնակավայրերի պատմությունը, բնակչության տեղաշարժերը, գաղթերը և վերաբնակեցման գործընթացները։ Անդրադարձ է կատարվում գյուղական համայնքների սոցիալական կառուցվածքին, հողատիրական հարաբերություններին, գյուղատնտեսական զբաղմունքներին, անասնապահությանը, առևտրական կապերին և բնակչության տնտեսական գործունեության առանձնահատկություններին։ Կարևորվում են XVIII դարի վերջի և XIX դարի սկզբի պատերազմների, քաղաքական անկայունության և վարչական վերափոխումների ժողովրդագրական հետևանքները, ինչպես նաև բնակավայրերի զարգացման վրա դրանց ունեցած ազդեցությունը։ Դիտարկվում են նաև բնակչության հաշվառման պատմական աղբյուրները, հարկային և վարչական փաստաթղթերը, ճանապարհորդների տեղեկությունները, եկեղեցական գրանցումները և ժամանակաշրջանի այլ վավերագրական նյութերը՝ դրանց պատմագիտական արժեքի և հավաստիության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել պատմահամեմատական, աղբյուրագիտական, վիճակագրական և պատմաժողովրդագրական վերլուծության մեթոդներ՝ տարածաշրջանի բնակչության տեղաբաշխման ու զարգացման օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Լոռու տարածաշրջանային պատմության, հայկական բնակավայրերի պատմական շարունակականության, ժողովրդագրական փոփոխությունների և XIX դարի սկզբի հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, ժողովրդագրագետների, ազգագրագետների, պատմական աշխարհագրության մասնագետների, հայրենագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Պատմագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1918–1921 թվականներին Զանգեզուրում ձևավորված ռազմաքաղաքական իրավիճակի և տարածաշրջանի շուրջ ծավալված քաղաքական ու ռազմական գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Ռուսական կայսրության փլուզումից հետո Հարավային Կովկասում ստեղծված նոր իրադրությունը, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տարածքային հակասությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանային ու արտաքին ուժերի ներգրավվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Զանգեզուրում գործող հայկական քաղաքական և ռազմական ուժերի գործունեությանը, տեղական կառավարման ձևավորմանը և տարածաշրջանի կարգավիճակի շուրջ ընթացող պայքարին։ Վերլուծվում են ռազմական գործողությունների, դիվանագիտական բանակցությունների և իշխանափոխությունների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո ստեղծված նոր պայմանները։ 1921 թվականին Զանգեզուրի խորհրդայնացումը դարձավ այդ ժամանակաշրջանի ռազմաքաղաքական զարգացումների կարևոր հանգրվան, որից հետո կազմակերպվեց Խորհրդային Հայաստանի Զանգեզուրի գավառը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարածաշրջանում տեղի ունեցած իրադարձությունները դիտարկել Հայաստանի, Ադրբեջանի և ընդհանուր հարավկովկասյան քաղաքական գործընթացների համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց նորագույն պատմությամբ, Հարավային Կովկասի պատմությամբ, ռազմական և դիվանագիտական պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Математика

Մաթեմատիկայի կարևոր բաժիններից մեկին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որտեղ համադրված կերպով ներկայացվում են անալիտիկ երկրաչափության և գծային հանրահաշվի հիմնական գաղափարները, օրենքներն ու կիրառությունները։ Գրքում բացատրվում են կոորդինատային համակարգերը, ուղիղի և հարթության հավասարումները, երկրորդ կարգի կորերը, ինչպես նաև տարածական երկրաչափության հիմնական խնդիրները։ Միաժամանակ ներկայացվում են գծային հանրահաշվի հիմնարար հասկացությունները՝ մատրիցներ, որոշիչներ, վեկտորային տարածություններ, գծային հավասարումների համակարգեր և դրանց լուծման մեթոդներ։ Հեղինակը ցույց է տալիս այս երկու բաժինների սերտ կապը՝ ընդգծելով, որ վեկտորային և մատրիցային մեթոդները լայն կիրառություն ունեն երկրաչափական խնդիրների լուծման մեջ։ Աշխատության մեջ տեղ են գտել տեսական բացատրություններ, ապացույցներ և բազմաթիվ օրինակներ, որոնք նպաստում են նյութի խորքային ըմբռնմանը և կիրառական հմտությունների զարգացմանը։ Գիրքը կառուցված է համակարգված և մատչելի ձևով՝ հնարավորություն տալով ուսանողներին աստիճանաբար անցնել պարզ գաղափարներից դեպի ավելի բարդ վերլուծական խնդիրներ։ Այն կարևոր ուսումնական աղբյուր է բարձրագույն կրթության ուսանողների և մաթեմատիկայով հետաքրքրվողների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է խառը ազդանշաններով ինտեգրալ սխեմաներում խանգարումների նկատմամբ կայունության բարձրացման միջոցների մշակմանը և դրանց արդյունավետության հետազոտմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են այն ինտեգրալ էլեկտրոնային համակարգերը, որոնցում միաժամանակ գործում են անալոգային և թվային հանգույցներ, ինչի հետևանքով տարբեր բաղադրիչների փոխազդեցությունը կարող է առաջացնել լրացուցիչ աղմուկներ, էլեկտրամագնիսական փոխազդեցություններ և ազդանշանների աղավաղումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում թվային հանգույցներում արագ փոխարկումների արդյունքում առաջացող խանգարումների տարածմանը և դրանց հնարավոր ազդեցությանը զգայուն անալոգային շղթաների աշխատանքի վրա։ Վերլուծվում են սնուցման և հողանցման գծերի միջոցով փոխանցվող աղմուկները, ենթաշերտով տարածվող խանգարումները, հարակից հաղորդիչների միջև պարազիտային կապերը, ինչպես նաև ինտեգրալ սխեմայի կառուցվածքով պայմանավորված այլ անցանկալի ազդեցությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նման խանգարումների աղբյուրների հայտնաբերումը, դրանց տարածման մեխանիզմների գնահատումը և սխեմայի տարբեր հանգույցների վրա ունեցած ազդեցության կանխատեսումը։ Քննարկվում են սխեմատեխնիկական և կառուցվածքային լուծումներ, որոնք կարող են նպաստել օգտակար ազդանշանի որակի պահպանմանը և համակարգի աշխատանքի հուսալիության բարձրացմանը։ Դիտարկվում են սնուցման շղթաների կազմակերպման, ֆիլտրման, պաշտպանիչ կառուցվածքների, տարրերի փոխադարձ տեղաբաշխման, ազդանշանային ուղիների տարանջատման և պարազիտային կապերի նվազեցման սկզբունքները։ Կարևորվում է նաև ինտեգրալ սխեմայի նախագծման փուլում խանգարումների նկատմամբ կայունության գնահատումը, քանի որ հնարավոր խնդիրների վաղ հայտնաբերումը թույլ է տալիս կատարել կառուցվածքային և սխեմատեխնիկական փոփոխություններ մինչև վերջնական արտադրական փուլը։ Համակարգչային մոդելավորման և հաշվարկային մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր աշխատանքային պայմաններում աղմուկների տարածումը, համեմատել նախագծային լուծումները և ընտրել առավել արդյունավետ տարբերակները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ազդանշան-աղմուկ հարաբերակցության, անալոգային հանգույցների ճշգրտության, թվային մասի փոխարկման ակտիվության և ընդհանուր էլեկտրամագնիսական համատեղելիության խնդիրներին։ Մշակվող միջոցները կարող են նպաստել խառը ազդանշանային համակարգերի կայուն աշխատանքի ապահովմանը, չափման և տվյալների մշակման ճշգրտության բարձրացմանը, ինչպես նաև ինտեգրալ սխեմաների հուսալիության և արդյունավետության բարելավմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ միկրոէլեկտրոնիկայի, կապի համակարգերի, չափիչ սարքավորումների, ավտոմատ կառավարման և ազդանշանների մշակման համար նախատեսված ինտեգրալ սխեմաների նախագծման ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել միկրոէլեկտրոնիկայի, սխեմատեխնիկայի, ինտեգրալ սխեմաների նախագծման և էլեկտրամագնիսական համատեղելիության խնդիրներով զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է թվային պատկերների ջրանշման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ տարբեր գունային տարածությունների և երկչափ դիսկրետ վեյվլետային փոխակերպման կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական խնդիրը թվային պատկերի մեջ լրացուցիչ տեղեկատվության ներդրման այնպիսի եղանակների վերլուծությունն է, որոնք հնարավորություն են տալիս պահպանել պատկերի տեսողական որակը և միաժամանակ ապահովել ներդրված ջրանշանի բավարար կայունությունը սովորական թվային մշակման գործողությունների նկատմամբ։ Գունային պատկերների դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի համապատասխան գունային տարածության ընտրությունը, քանի որ պատկերի լուսավորության և գունային բաղադրիչների տարանջատման ձևը կարող է ազդել ինչպես ջրանշանի աննկատելիության, այնպես էլ դրա վերականգնման հուսալիության վրա։ Հետազոտության շրջանակում տարբեր գունային ներկայացումներ կարող են համեմատվել՝ պարզելու համար, թե դրանց առանձին բաղադրիչներն ինչպիսի հատկություններ են ցուցաբերում ջրանշման տեսանկյունից։ Երկչափ դիսկրետ վեյվլետային փոխակերպումը հնարավորություն է տալիս պատկերը ներկայացնելու տարբեր տարածահաճախականային բաղադրիչներով և ուսումնասիրելու տեղեկատվության ներդրման ազդեցությունը տարբեր ենթատիրույթներում։ Այս մոտեցման կարևոր առավելություններից է պատկերի տեղային և հաճախականային հատկությունները միաժամանակ հաշվի առնելու հնարավորությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում աննկատելիության, կայունության և ներդրվող տեղեկատվության ծավալի միջև հավասարակշռությանը, քանի որ մեկ չափանիշի բարելավումը կարող է ազդել մյուսների վրա։ Ջրանշված և սկզբնական պատկերների որակի համեմատության համար կարող են կիրառվել թվային գնահատման չափանիշներ, իսկ ներդրված տեղեկատվության վերականգնման արդյունքները՝ օգտագործվել մեթոդների հարաբերական արդյունավետությունը գնահատելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում է նաև պատկերի սեղմման, աղմուկի, չափափոխման, զտման և թվային մշակման այլ սովորական գործողությունների ազդեցությունը ջրանշանի պահպանման վրա։ Նման համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու, թե գունային տարածության և վեյվլետային ներկայացման ընտրությունն ինչպես է անդրադառնում ամբողջ համակարգի հատկությունների վրա։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է թվային պատկերների մշակման, ազդանշանների վեյվլետային վերլուծության և տեղեկատվության պաշտպանության մոտեցումները՝ թվային պատկերների հեղինակային պատկանելության հաստատման, իսկության ստուգման և մեդիա բովանդակության պաշտպանության համար կիրառելի ջրանշման մեթոդների գնահատման նպատակով։