Նոր գրքեր : Հայաստան : Ինֆորմացիոն ցանկ (1980, Հուլիս, թիվ 7)

Психология

Աշխատանքը նվիրված է անձի անհատական բնութագրերի և ինքնակառավարման փոխներգործության օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ մանկավարժական բարձրագույն ուսումնական հաստատության ուսանողների օրինակով, համեմատելով հարաբերական հանգստի և քննական լարվածության պայմաններում դրանց դրսևորումները։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ անձի վարքն ու գործունեության արդյունավետությունը պայմանավորված են ոչ միայն նրա կայուն անհատական առանձնահատկություններով, այլև տարբեր իրավիճակներում սեփական հույզերը, ուշադրությունը, վարքը և գործունեությունը գիտակցաբար կարգավորելու կարողությամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են ուսանողի անձնային հատկությունները կապված ինքնակառավարման գործընթացների հետ և ինչպես կարող է այդ փոխկապակցվածությունը փոփոխվել բարձր հոգեբանական լարվածության պայմաններում։ Հարաբերական հանգստի իրավիճակը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ինքնակառավարման սովորական դրսևորումները, մինչդեռ քննության շրջանը դիտարկվում է որպես բարձր պատասխանատվությամբ, ժամանակային սահմանափակումներով և գնահատման սպասումով պայմանավորված իրավիճակ, որը կարող է առաջացնել սթրեսային լարվածություն և պահանջել ինքնակարգավորման ավելի մեծ ռեսուրսներ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել անձի այնպիսի բնութագրեր, ինչպիսիք են անհանգստության մակարդակը, հուզական կայունությունը, ակտիվությունը, ինքնագնահատականը, պատասխանատվությունը, նպատակասլացությունը, նախաձեռնողականությունը և հաղորդակցական առանձնահատկությունները։ Դրանց համադրումը ինքնակառավարման ցուցանիշների հետ հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե որ անձնային հատկանիշներն են նպաստում բարդ իրավիճակներում սեփական գործունեությունը արդյունավետ կազմակերպելուն, իսկ որոնք կարող են կապված լինել լարվածության նկատմամբ ավելի բարձր զգայունության հետ։ Ինքնակառավարումը կարող է դիտարկվել որպես նպատակների սահմանման, գործողությունների պլանավորման, սեփական վարքի վերահսկման, արդյունքների գնահատման և անհրաժեշտության դեպքում գործողությունների շտկման փոխկապակցված գործընթաց։ Քննական իրավիճակում այս համակարգը ստանում է առանձնահատուկ նշանակություն, քանի որ ուսանողից պահանջվում է միաժամանակ կառավարել ժամանակը, պահպանել ուշադրությունը, հաղթահարել հուզական լարվածությունը և արդյունավետ օգտագործել ձեռք բերած գիտելիքները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է երկու տարբեր իրավիճակների համեմատական ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե արդյոք քննական լարվածությունը փոխում է անձնային հատկանիշների և ինքնակառավարման միջև եղած կապերի ուժգնությունն ու բնույթը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել այն անձանց բնութագրերը, որոնք հատկապես նշանակալի են սթրեսային պայմաններում ինքնակարգավորման արդյունավետության պահպանման համար։ Մանկավարժական ԲՈՒՀ-ի ուսանողների ուսումնասիրությունն ունի նաև գործնական նշանակություն, քանի որ ապագա մանկավարժի մասնագիտական գործունեությունը պահանջում է բարձր մակարդակի հուզական և վարքային ինքնակառավարում, պատասխանատվություն, արագ հարմարվելու ունակություն և տարբեր իրավիճակներում սեփական վարքը նպատակային կազմակերպելու կարողություն։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառվել ուսանողների հոգեբանական աջակցության, քննությունների նախապատրաստման արդյունավետ մեթոդների մշակման, սթրեսի կառավարման ծրագրերի և մասնագիտական պատրաստվածության կատարելագործման գործընթացներում։ Կարևոր է նաև այն հանգամանքը, որ ինքնակառավարման զարգացումը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես անհատական հոգեբանական խնդիր, այլև որպես ապագա մասնագիտական գործունեության կարևոր բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը փորձում է բացահայտել անձի կայուն բնութագրերի և ինքնակառավարման համակարգի փոխադարձ կապերը տարբեր հոգեբանական պայմաններում՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող է իրավիճակային լարվածությունը փոփոխել այդ փոխհարաբերությունները և ինչ նշանակություն ունի ինքնակարգավորման կարողությունը ուսանողի արդյունավետ գործունեության, հոգեբանական կայունության և մասնագիտական զարգացման համար։

Право

Աշխատությունը նվիրված է օրինականության և իրավակարգի փոխհարաբերության տեսական ու գործնական խնդիրների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց ապահովման իրավական, կազմակերպական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների վերլուծությանը։ Հետազոտության շրջանակում օրինականությունը դիտարկվում է որպես իրավական նորմերի պահպանման, իրականացման և պետական ու հասարակական հարաբերություններում իրավունքի պահանջների հետևողական կիրառման հիմնարար սկզբունք, իսկ իրավակարգը՝ որպես իրավական կարգավորման և օրինական վարքագծի արդյունքում ձևավորվող հասարակական հարաբերությունների կազմակերպված վիճակ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այս երկու հասկացությունների բովանդակությանը, դրանց ընդհանրություններին և տարբերություններին, ինչպես նաև այն փոխադարձ կապին, որի պայմաններում օրինականության ամրապնդումը նպաստում է կայուն իրավակարգի ձևավորմանը։ Քննարկվում են իրավական նորմերի արդյունավետության, իրավակիրառ գործունեության, պետական մարմինների լիազորությունների իրականացման և քաղաքացիների իրավունքների ու պարտականությունների պահպանման խնդիրները։ Կարևորվում է իրավունքի գերակայության, իրավական որոշակիության, պետական մարմինների հաշվետվողականության և օրենքի առջև հավասարության նշանակությունը՝ հասարակական հարաբերությունների կայունության ապահովման տեսանկյունից։ Վերլուծվում են օրինականության խախտումների առաջացման հնարավոր պատճառները և այն իրավական ու կազմակերպական պայմանները, որոնք անհրաժեշտ են դրանց կանխարգելման և իրավական պատասխանատվության արդյունավետ իրականացման համար։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում դատական համակարգի, իրավապահ մարմինների, պետական վերահսկողության և այլ իրավական ինստիտուտների դերակատարությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև իրավական մշակույթի և իրավագիտակցության նշանակությունը, քանի որ իրավակարգի կայունությունը պայմանավորված է ոչ միայն պետական հարկադրանքի միջոցներով, այլև հասարակության անդամների կողմից իրավական նորմերի գիտակցված ընդունմամբ և պահպանմամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել իրավախախտումների կանխարգելման, քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության, պետական կառավարման օրինականության վերահսկման և իրավական երաշխիքների կատարելագործման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև իրավական պետության ձևավորման գործընթացում օրինականության և իրավակարգի ունեցած նշանակությանը, քանի որ դրանց արդյունավետ ապահովումը կարևոր նախապայման է մարդու իրավունքների պաշտպանության, պետական կառավարման կանխատեսելիության և հասարակական կայունության համար։ Տեսական մոտեցումների և իրավակիրառ պրակտիկայի համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու առկա խնդիրները և համակարգելու դրանց լուծման հնարավոր իրավական ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել պետության և իրավունքի տեսության, սահմանադրական իրավունքի, իրավական համակարգերի, իրավակիրառ գործունեության և պետական կառավարման խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Литература

Գրականագիտական և թատերագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պոստմոդեռնիստական գեղագիտական սկզբունքների դրսևորումներին ժամանակակից հայ դրամատուրգիայում։ Քննության են առնվում նորագույն դրամատիկական ստեղծագործությունների կառուցվածքային, ժանրային, լեզվաոճական և գաղափարական առանձնահատկությունները՝ ժամանակակից գրական ու մշակութային գործընթացների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջտեքստայնությանը, խաղային սկզբունքին, հեգնանքին, պարոդիային, իրականության և գեղարվեստական պայմանականության սահմանների փոփոխությանը, ինչպես նաև ավանդական դրամատիկական ձևերի վերաիմաստավորմանը։ Վերլուծվում են կերպարի, սյուժեի, հեղինակային խոսքի, ժամանակի և տարածության կազմակերպման նոր եղանակները, որոնք բնորոշ են պոստմոդեռնիստական մտածողությանը։ Քննարկվում են նաև ազգային գրական ավանդույթի և նոր գեղագիտական միտումների փոխհարաբերությունները, համաշխարհային մշակութային ազդեցությունների ընկալումն ու դրանց տեղայնացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ժամանակակից հայ դրամատուրգիայի զարգացման միտումները և պոստմոդեռնիստական գեղագիտության դերը դրա գեղարվեստական լեզվի վերափոխման գործընթացում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության, դրամատուրգիայի, թատերագիտության և գրականության տեսության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Финансы

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ինովացիոն գործունեության կազմակերպման ֆինանսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել նորարարական նախագծերի իրականացման ընթացքում ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման, ներգրավման և արդյունավետ օգտագործման հետ կապված խնդիրները, ինչպես նաև առաջարկել դրանց լուծման և ֆինանսավորման համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ։ ՀՀ օրենսդրությամբ ինովացիոն գործունեության ֆինանսավորման հիմնական աղբյուրների շարքում նախատեսվում են պետական բյուջեի միջոցները, ինովացիոն գործունեության սուբյեկտների սեփական միջոցները, տեղական և օտարերկրյա ներդրողների ու միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների միջոցները, ինչպես նաև վենչուրային հիմնադրամների ֆինանսավորումը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ինովացիոն նախագծերի ֆինանսավորման տարբեր փուլերը՝ գիտական գաղափարի ձևավորումից և հետազոտական աշխատանքներից մինչև փորձնական մշակում, արտադրության կազմակերպում, տեխնոլոգիական ներդրում և նոր արտադրանքի կամ ծառայության շուկայականացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ ինովացիոն նախագծերը սովորաբար բնութագրվում են բարձր անորոշությամբ և ռիսկայնությամբ, ինչի պատճառով դրանց ֆինանսավորումը կարող է դժվար լինել ավանդական վարկային և ներդրումային մեխանիզմների միջոցով։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում է պետական աջակցության դերը՝ դրամաշնորհների, համաֆինանսավորման, երաշխիքների, հարկային և այլ տնտեսական խթանների կիրառման միջոցով։ ՀՀ օրենսդրությունը պետական աջակցության ուղղությունների շարքում ներառում է նաև վենչուրային և ներդրումային հիմնադրամների ձևավորման, ֆինանսական ու ներդրումային աջակցության, ինչպես նաև ինովացիոն ենթակառուցվածքների զարգացման խթանումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ֆինանսական համակարգի տարբեր օղակների՝ առևտրային բանկերի, ապահովագրական ընկերությունների, կենսաթոշակային ֆոնդերի և արժեթղթերի շուկայի հնարավորությունների ուսումնասիրությունը՝ ինովացիոն նախագծերին երկարաժամկետ ֆինանսական ռեսուրսներ ուղղելու տեսանկյունից։ ՀՀ-ում այս ուղղությամբ կատարված հետազոտությունները շեշտադրում են «երկար փողերի» օգտագործման, ներդրումային ռեսուրսների առավել արդյունավետ ուղղորդման և ֆինանսավորման հասանելիության բարձրացման անհրաժեշտությունը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև նախնական կամ «seed» ֆինանսավորման պակասը, մասնավոր ներդրողների սահմանափակ ակտիվությունը, վենչուրային կապիտալի շուկայի զարգացման խնդիրները, գիտության և բիզնեսի միջև կապերի ոչ բավարար մակարդակը և ինովացիոն ենթակառուցվածքների ֆինանսական ապահովվածության հարցերը։ Այս խնդիրները կարևոր են հատկապես այն փուլերում, երբ նորարարական գաղափարը դեռևս չունի կայացած շուկա կամ բավարար եկամտաբերության պատմություն և, հետևաբար, դժվարությամբ է ներգրավում ավանդական ֆինանսավորում։ ՀՀ-ում ինովացիոն համակարգի զարգացման վերաբերյալ պետական ծրագրերում նույնպես ընդգծվել են մասնավոր կապիտալի ներգրավումը, համաֆինանսավորման սկզբունքի կիրառումը, ինովացիոն ռիսկերի նվազեցման մեխանիզմների զարգացումը և ֆինանսավորման աղբյուրների վերաբերյալ տեղեկատվական համակարգերի ձևավորումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև պետական և պետական մասնակցությամբ ընկերությունների ինովացիոն գործունեության ֆինանսավորման հնարավորությունները, արժեթղթերի շուկայի օգտագործումը և ներդրումային նախագծերի ֆինանսավորման այլընտրանքային գործիքները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են ուղղված լինել ՀՀ-ում ինովացիոն գործունեության ֆինանսավորման ավելի բազմազան և կայուն համակարգի ձևավորմանը՝ պետական աջակցության և մասնավոր կապիտալի արդյունավետ համադրման, վենչուրային ֆինանսավորման ընդլայնման, ներդրումային ռիսկերի նվազեցման և ֆինանսական ռեսուրսների նպատակային բաշխման միջոցով։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նրանով, որ ինովացիոն գործունեության ֆինանսական միջավայրի բարելավումը կարող է նպաստել տեխնոլոգիական զարգացմանը, բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրության ընդլայնմանը, ընկերությունների մրցունակության բարձրացմանը և Հայաստանի տնտեսության երկարաժամկետ կառուցվածքային զարգացմանը։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ինքնագնաց մեքենաների շրջանակների դինամիկական ծանրաբեռնվածության և հուսալիության ցուցանիշների գնահատման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են ինքնագնաց տեխնիկայի շրջանակային կառուցվածքների վրա ազդող ուժերի և լարումների ձևավորման առանձնահատկությունները, շահագործման պայմանների ազդեցությունը և կառուցվածքային տարրերի ամրության գնահատման մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են դինամիկական բեռնվածությունների առաջացման պատճառները, դրանց հաշվարկման ու փորձարարական գնահատման եղանակները, ինչպես նաև մեքենաների աշխատանքի ընթացքում առաջացող դեֆորմացիոն և հոգնածային երևույթները։ Հեղինակը դիտարկում է շրջանակների նախագծման և կատարելագործման մոտեցումները՝ ուղղված ամրության բարձրացմանը, շահագործման ժամկետի երկարացմանը և տեխնիկական հուսալիության ապահովմանը։ Աշխատությունում ներկայացված մեթոդներն ու արդյունքները կարևոր նշանակություն ունեն մեքենաշինության, տրանսպորտային տեխնիկայի նախագծման և ինժեներական հաշվարկների ոլորտներում։ Գիրքը նախատեսված է ինժեներների, հետազոտողների, տեխնիկական մասնագետների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են ինքնագնաց մեքենաների կառուցվածքների ամրության, երկարակեցության և արդյունավետ շահագործման խնդիրներով։

Культура

Այս թեման վերաբերում է թանգարանային մանկավարժությանը և սոցիոլոգիային՝ որպես գիտական և գործնական ոլորտների, որոնք ուսումնասիրում են թանգարանների դերը կրթության, մշակույթի փոխանցման և հասարակության զարգացման մեջ։ Թանգարանային մանկավարժությունը կենտրոնանում է այն մեթոդների և մոտեցումների վրա, որոնց միջոցով թանգարանները կազմակերպում են կրթական ծրագրեր, ցուցադրություններ և ինտերակտիվ միջոցառումներ՝ այցելուների, հատկապես երեխաների և երիտասարդների գիտելիքները խորացնելու նպատակով։ Այն նպատակ ունի թանգարանը դարձնել ոչ միայն ցուցադրական տարածք, այլ նաև ուսումնական միջավայր, որտեղ այցելուները կարող են ակտիվորեն մասնակցել, ուսումնասիրել և հասկանալ մշակութային ժառանգությունը։ Սոցիոլոգիական տեսանկյունից թանգարանները դիտարկվում են որպես սոցիալական ինստիտուտներ, որոնք արտացոլում են հասարակության արժեքները, պատմական հիշողությունը և մշակութային ինքնությունը։ Թանգարանային սոցիոլոգիան ուսումնասիրում է, թե ինչպես են տարբեր սոցիալական խմբեր ընկալում թանգարանները, ինչպես է ձևավորվում այցելությունների մշակույթը և ինչ ազդեցություն են ունենում սոցիալական, տնտեսական և կրթական գործոնները թանգարանային միջավայրի վրա։ Այս երկու ուղղությունները սերտորեն փոխկապակցված են, քանի որ կրթական գործընթացը թանգարաններում միշտ տեղի է ունենում սոցիալական համատեքստում։ Ժամանակակից թանգարանները կիրառում են նորարարական տեխնոլոգիաներ՝ թվային ցուցադրություններ, վիրտուալ էքսկուրսիաներ և ինտերակտիվ հարթակներ, որոնք նպաստում են ուսուցման արդյունավետության բարձրացմանը և հասարակության ավելի լայն ներգրավմանը։