Նոր գրքեր օտար լեզուներով : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Մարտ, թիվ 3)

Лингвистика

Սա գիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Անատոլիայի տարբեր շրջաններում ժամանակին գոյություն ունեցած և մասամբ նաև պահպանված հայ բարբառների համակարգային նկարագրությանը, դրանց լեզվական առանձնահատկությունների վերլուծությանը և պատմաաշխարհագրական տարածվածության ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են այդ բարբառների հնչյունական, ձևաբանական և բառապաշարային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությունը գրական հայերենի և այլ տարածաշրջանային խոսվածքների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են պատմական տեղաշարժերը, բնակչության տեղահանությունները և մշակութային շփումները ազդել այդ բարբառների ձևավորման և փոփոխման վրա։ Ներառված են նաև դաշտային հետազոտությունների տվյալներ, բանավոր խոսքի օրինակներ և լեզվական նյութեր, որոնք հավաքվել են տարբեր համայնքներից, ինչը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու այդ խոսվածքների իրական գործածությունը և լեզվական պատկերը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայ բարբառագիտության, պատմական լեզվաբանության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար, քանի որ այն փաստագրում և վերլուծում է արդեն մեծ մասամբ անհետացման վտանգի տակ գտնվող լեզվական շերտեր։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է կարտոֆիլահան մեքենաների կոշտաջարդիչ հանգույցի նախագծման և դրա տեխնիկական պարամետրերի հիմնավորման խնդիրներին՝ ընդգծելով գյուղատնտեսական մեքենաների աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման և բերքի կորուստների նվազեցման հարցերը։ Հեղինակը վերլուծում է կարտոֆիլահավաք գործընթացի մեխանիկական առանձնահատկությունները՝ հողի և պալարների փոխազդեցությունը, առանձնացման մեխանիզմները և վնասման ռիսկերը։ Գրքում դիտարկվում են կոշտաջարդիչի կառուցվածքային լուծումները՝ կտրող և ջարդող տարրերի ձևը, նյութերի ընտրությունը, պտտման ռեժիմները և աշխատանքի կինեմատիկական սխեմաները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պարամետրերի՝ արագություն, հարվածային ուժ, աշխատանքային անկյուններ և արտադրողականություն, օպտիմալ արժեքների հիմնավորմանը փորձարարական և հաշվարկային մեթոդներով։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև մեքենայի հողի տարբեր տեսակների պայմաններում աշխատանքի արդյունավետության գնահատումը և հնարավոր տեխնոլոգիական բարելավումները։ Աշխատությունը ընդգծում է գյուղատնտեսական մեքենաշինության արդիականացման և արտադրողական տեխնոլոգիաների ներդրման կարևորությունը։ Այն օգտակար է ինժեներների, ագրոնոմների և գյուղատնտեսական տեխնիկայի մասնագետների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից գերմաներենում ժամանակի քերականական կարգի կառուցվածքային, իմաստային և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ լեզվաբանական տիպաբանության տեսանկյունից։ Քննարկվում են ժամանակի քերականական կարգի տեսական հիմունքները, բայական ժամանակաձևերի ձևավորման սկզբունքները և դրանց դերը գործողությունների ու իրադարձությունների ժամանակային հարաբերությունների արտահայտման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գերմաներենի բայական ժամանակաձևերի համակարգին, դրանց ձևաբանական կառուցվածքին, կիրառության պայմաններին և հաղորդակցական նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են Präsens, Präteritum, Perfekt, Plusquamperfekt, Futur I և Futur II ժամանակաձևերի քերականական առանձնահատկությունները, դրանց իմաստային տարբերությունները և խոսքում փոխարինելիության հնարավորությունները։ Դիտարկվում են ժամանակի քերականական կարգի փոխհարաբերությունները բայական կերպի, եղանակի, գործողության ավարտվածության և ժամանակային հաջորդականության արտահայտման միջոցների հետ։ Կարևորվում են ժամանակաձևերի բացարձակ և հարաբերական կիրառությունները, ժամանակային նշանակությունների համատեքստային փոփոխությունները և քերականական ձևերի բազմիմաստության դրսևորումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել նկարագրական, համեմատական, տիպաբանական և գործառական վերլուծության մեթոդներ՝ գերմաներենի ժամանակային համակարգի օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում ժամանակային հարաբերությունների արտահայտման շարահյուսական և բառային միջոցներին, ժամանակի մակբայների, ժամանակային կապակցությունների և համատեքստի ազդեցությանը բայական ձևերի մեկնաբանության վրա։ Առանձնացվում են խոսակցական և գրավոր լեզվում ժամանակաձևերի գործածության տարբերությունները, պատմողական խոսքի ժամանակային կազմակերպումը և հաղորդակցական իրավիճակների ազդեցությունը քերականական ձևերի ընտրության վրա։ Կարևորվում են նաև գերմաներենի ժամանակային համակարգի համեմատությունը այլ լեզուների համապատասխան համակարգերի հետ, ընդհանուր տիպաբանական հատկանիշների բացահայտումը և լեզվին բնորոշ առանձնահատկությունների նկարագրությունը։ Աշխատությունը նշանակություն ունի գերմաներենի քերականության, ընդհանուր և համեմատական լեզվաբանության, լեզվաբանական տիպաբանության և օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գերմանագետների, լեզվաբանների, թարգմանիչների, գերմաներենի դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Математика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է երկչափ տիրույթներում էլիպտիկ դիֆերենցիալ հավասարումների համար սահմանային խնդիրների տեսական և կիրառական ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են էլիպտիկ տիպի հավասարումների հիմնական հատկությունները, լուծումների գոյության, միակության և կայունության պայմանները, ինչպես նաև համապատասխան սահմանային պայմանների դասակարգումը։ Հեղինակը վերլուծում է Դիրիխլեի, Նեյմանի և խառը տիպի սահմանային խնդիրները, դրանց մաթեմատիկական ձևակերպումները և լուծման անալիտիկ ու թվային մեթոդները։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆունկցիոնալ անալիզի, Սոբոլևի տարածությունների և թույլ լուծումների տեսության կիրառմանը էլիպտիկ հավասարումների ուսումնասիրության մեջ։ Քննարկվում են նաև վերջավոր տարրերի և այլ թվային մեթոդների կիրառությունները բարդ երկրաչափական տիրույթներում խնդիրների մոտարկման համար։ Գիրքը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, կիրառական մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի մասնագետների, ինչպես նաև բարձր կուրսերի ուսանողների և ասպիրանտների համար՝ առաջարկելով խորը տեսական հիմք և գործնական մոտեցումներ դիֆերենցիալ հավասարումների սահմանային խնդիրների լուծման համար։

Право

Օտարերկրյա դատարանների քաղաքացիական գործերով կայացված դատական ակտերի ճանաչումը և կատարումը Հայաստանի Հանրապետությունում վերաբերում է այն իրավական գործընթացին, որի միջոցով այլ պետության դատարանի վերջնական դատական ակտը Հայաստանում ձեռք է բերում իրավական ուժ և կարող է ենթարկվել պարտադիր կատարման ՀՀ տարածքում։ Ընդհանուր սկզբունքն այն է, որ յուրաքանչյուր պետության դատարանի որոշումն ունի տարածքային սահմանափակ ազդեցություն և ինքնաբերաբար չի գործում այլ պետությունում, ուստի այն կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ տվյալ պետությունը համաձայնություն է տվել այդ որոշումների ճանաչման և կատարման վերաբերյալ՝ միջազգային պայմանագրով կամ փոխադարձության սկզբունքով։ Հայաստանի իրավակարգի համաձայն՝ օտարերկրյա դատական ակտերը կարող են ճանաչվել և կատարվել միայն այն դեպքում, եթե դա նախատեսված է ՀՀ միջազգային պայմանագրերով կամ առկա է փոխադարձություն այն պետության հետ, որտեղից ակտը բխում է։ Օտարերկրյա դատական ակտ է համարվում այն վերջնական դատական որոշումը, որը կայացվել է այլ երկրի դատարանի կողմից և ունի իրավական ուժ իր ծագման պետությունում՝ անկախ անվանումից, ներառյալ վճիռները, դատական հրամանները, հաշտության հաստատված համաձայնությունները և որոշ դեպքերում նաև վնասի հատուցման վերաբերյալ դատավճիռները։ ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգիրքը նախատեսում է նաև, որ նման ակտերի ճանաչման և կատարման համար դիմումը ներկայացվում է համապատասխան ընթացակարգով, և այն քննվում է ՀՀ դատարանների կողմից՝ կախված դատական ակտը կայացրած օտարերկրյա դատարանի մակարդակից։ Գործընթացի ընթացքում ՀՀ դատարանը ստուգում է, թե արդյոք պահպանված են միջազգային պայմանագրերով սահմանված պահանջները, արդյոք դատական ակտը չի հակասում ՀՀ հանրային կարգին, և արդյոք ապահովված են կողմերի դատավարական իրավունքները։ Եթե բոլոր պայմանները բավարարված են, ապա օտարերկրյա դատական ակտը ճանաչվում է և կարող է դառնալ կատարողական հիմք ՀՀ-ում՝ ենթարկվելով հարկադիր կատարման դատական ակտերի կատարման ծառայության միջոցով։ Այս ինստիտուտը կարևոր դեր ունի միջազգային իրավական համագործակցության մեջ, քանի որ ապահովում է դատական ակտերի «շարժունակությունը» և թույլ է տալիս, որ իրավական վեճերի լուծումները արդյունավետ լինեն նաև սահմաններից դուրս։

Биология

Այս աշխատությունը վերաբերում է դեկորատիվ բույսերի ներմուծման և դրանց օգտագործման առանձնահատկություններին քարապարտեզներում՝ Երևանի բուսաբանական այգու պայմաններում, ընդգծելով բուսաբանական գիտության, լանդշաֆտային ճարտարապետության և էկոլոգիական ադապտացիայի փոխկապակցված խնդիրները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել ներմուծված դեկորատիվ բույսերի տեսակային կազմը, դրանց հարմարվողականությունը Հայաստանի կլիմայական և հողային պայմաններին, ինչպես նաև գնահատել դրանց կիրառման արդյունավետությունը քարապարտեզների ձևավորման և պահպանման գործընթացում։ Ուսումնասիրվում են բույսերի կենսաբանական առանձնահատկությունները՝ աճման տեմպ, ծաղկման շրջան, դիմացկունություն երաշտի և ջերմաստիճանային տատանումների նկատմամբ, ինչպես նաև դեկորատիվ արժեքը լանդշաֆտային կոմպոզիցիաներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ներմուծման աղբյուրներին, կլիմայավարժեցման փուլերին և փորձարարական հողամասերում իրականացված դիտարկումների արդյունքներին, որոնք թույլ են տալիս գնահատել տարբեր տեսակների կենսունակությունը Երևանի պայմաններում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է քարապարտեզների ձևավորման գեղագիտական և էկոլոգիական սկզբունքները՝ բույսերի համադրության, տարածական կազմակերպման և բնական միջավայրի իմիտացիայի տեսանկյունից։ Միաժամանակ վերլուծվում են Երևանի բուսաբանական այգու դերը որպես ինտրոդուկցիայի և պահպանության կենտրոն, ինչպես նաև դրա գիտական և կրթական նշանակությունը։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է բուսաբանական և լանդշաֆտային գիտությունների ոլորտում՝ նպաստելով դեկորատիվ բույսերի արդյունավետ ներմուծման և կիրառման զարգացմանը Հայաստանի պայմաններում։