Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ = Новые книги юным (1984, Մայիս, թիվ 5)

Психология

Այս աշխատանքը նվիրված է լոկուս վերահսկման (locus of control) հոգեբանական կոնստրուկտի դերին կպչուն-սևեռուն ձևավորումների (օբսեսիվ-կոմպուլսիվ դրսևորումների) առաջացման, զարգացման և պահպանման գործընթացներում՝ ընդգծելով անձի վերահսկողության զգացման ընկալման և անհանգստության կառավարման մեխանիզմների փոխկապվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է, թե ինչպես են արտաքին կամ ներքին լոկուս վերահսկման կողմնորոշումները ազդում անհատի մտքերի, վախերի և կրկնվող վարքագծերի ձևավորման վրա, հատկապես այն իրավիճակներում, երբ անձը փորձում է նվազեցնել անորոշությունը կամ կանխել հնարավոր բացասական հետևանքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գաղափարին, որ արտաքին լոկուս վերահսկման գերակայության դեպքում անհատը ավելի հակված է իր կյանքի իրադարձությունները վերագրելու արտաքին ուժերին, ինչը կարող է ուժեղացնել վերահսկողության կորստի զգացումը և նպաստել կպչուն մտքերի ու կոմպուլսիվ գործողությունների ամրապնդմանը, մինչդեռ ներքին լոկուս վերահսկումը կարող է հանդես գալ որպես պաշտպանիչ գործոն՝ նպաստելով ինքնակարգավորման և անհանգստության նվազեցման մեխանիզմների զարգացմանը։ Քննարկվում են նաև կոգնիտիվ-վարքային մոտեցումները, որոնք բացատրում են, թե ինչպես են աղավաղված համոզմունքները և վերահսկողության գերագնահատված անհրաժեշտությունը պահպանում օբսեսիվ-կոմպուլսիվ ցիկլը, ինչպես նաև միջամտության հնարավորությունները՝ ուղղված վերահսկողության ընկալման վերակառուցմանը և ադապտիվ վարքային ռազմավարությունների ձևավորմանը:

Литература

Ն. Մ. Կարամզինի «Թշվառ Եղիսաբեթ» ստեղծագործությունը ռուսական սենտիմենտալ գրականության նշանավոր երկերից է, որը կենտրոնանում է մարդկային զգացմունքների, սիրո, անձնական երջանկության և հասարակական պայմանների ազդեցության վրա անհատի ճակատագրի վրա։ Ստեղծագործության գլխավոր կերպարի՝ Եղիսաբեթի ապրումները ներկայացվում են զգացմունքային արձակի ավանդույթներին բնորոշ մոտեցմամբ, որտեղ կարևոր տեղ են զբաղեցնում ներքին ապրումները, անկեղծությունը, հուզական կապերը և բարոյական ընտրությունները։ Երկը սենտիմենտալիզմի գրական ուղղության բնորոշ օրինակ է․ այդ ուղղությունը մարդու զգացմունքներն ու հոգեկան աշխարհը դիտարկում է որպես գրական պատկերման հիմնական առարկաներից մեկը։ Կարամզինի ստեղծագործությունը կարևոր դեր է ունեցել ռուս գրականության զարգացման մեջ՝ նպաստելով արձակի լեզվի ու ոճի փոփոխություններին և ընթերցողի ուշադրությունը կենտրոնացնելով անհատի ներաշխարհի վրա։ Գործում արտահայտված ողբերգական տրամադրությունն ու մարդկային հարաբերությունների փխրունության թեմաները հնարավորություն են տալիս անդրադառնալու սիրո, վստահության, սոցիալական անհավասարության և անձնական ընտրությունների հետևանքներին։ Հայերեն հրատարակությունը վկայում է ռուս գրականության դասական երկերի տարածման և հայ ընթերցողին հասանելի դարձնելու գործընթացի մասին։ Այն արժեքավոր է հայերեն թարգմանական գրականության, ռուս-հայկական գրական կապերի և 19-րդ դարի ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության համար։

Биология

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է բջջային թաղանթների լիպիդային փոխանակության (մեմբրանային լիպիդների մետաբոլիզմի) վիճակին իոնացնող ճառագայթման ազդեցության պայմաններում և հետագայում պիրազոլոնի ածանցյալ BAC-195-ի կիրառման ֆոնին՝ ընդգծելով ռադիոբիոլոգիայի և կենսաքիմիայի փոխկապակցված խնդիրները։ Նյութում վերլուծվում են ճառագայթման հետևանքով առաջացող օքսիդատիվ սթրեսի մեխանիզմները, լիպիդների պերօքսիդացման մակարդակի փոփոխությունները և բջջաթաղանթի կառուցվածքային-ֆունկցիոնալ խանգարումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում BAC-195 միացության հնարավոր պաշտպանիչ ազդեցությանը՝ որպես ռադիոպրոտեկտոր, որը կարող է նվազեցնել ազատ ռադիկալների առաջացումը, կայունացնել մեմբրանային կառուցվածքները և վերականգնել լիպիդային հոմեոստազը։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է կենսաքիմիական մարկերների՝ ֆոսֆոլիպիդների, խոլեստերինի և պերօքսիդացման արտադրանքների դինամիկայի ուսումնասիրությունը՝ որպես ճառագայթային վնասվածքի գնահատման և վերականգնման գործընթացների վերահսկման միջոց։ Միաժամանակ դիտարկվում են ռադիոպաշտպանիչ միացությունների կիրառման հեռանկարները բժշկության և կենսատեխնոլոգիայի ոլորտներում։

Психология

Աշխատությունը նվիրված է ընտանիքի անդամների կողմից ստանձնվող կամ ձևավորվող ախտածին դերերի և դրանց՝ ներընտանեկան հարաբերությունների հոգեբանական մթնոլորտի վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այնպիսի կայուն վարքային և հաղորդակցական ձևերի վրա, որոնք կարող են խաթարել ընտանիքի բնականոն փոխհարաբերությունները, դժվարացնել փոխըմբռնումը և նպաստել երկարատև լարվածության ու կոնֆլիկտների առաջացմանը։ Քննության են առնվում ընտանիքի՝ որպես փոխկապակցված համակարգի առանձնահատկությունները, որտեղ յուրաքանչյուր անդամի վարքը, հուզական արձագանքները և ընտանեկան դիրքը կարող են ազդել մյուսների հոգեբանական վիճակի ու հարաբերությունների ընդհանուր կառուցվածքի վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դերային սպասումների ձևավորմանը, ընտանիքի անդամների միջև պարտականությունների և պատասխանատվության բաշխմանը, իշխանության ու վերահսկողության հարաբերակցությանը, ինչպես նաև այն իրավիճակներին, երբ որևէ դեր դառնում է չափազանց կոշտ, հակասական կամ ընտանիքի անդամների կարիքներին անհամապատասխան։ Ուսումնասիրվում են հաղորդակցական դժվարությունները, փոխադարձ մեղադրանքները, հուզական հեռավորությունը, չափազանց վերահսկող վարքը, կախվածության տարբեր ձևերը և կոնֆլիկտների լուծման ոչ արդյունավետ ռազմավարությունները՝ որպես ընտանեկան հարաբերությունների անկայունությանը նպաստող հնարավոր գործոններ։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ նման դերային կառուցվածքները չեն դիտարկվում մեկ անձի առանձնահատկություններով պայմանավորված մեկուսացված երևույթներ, այլ վերլուծվում են ամբողջ ընտանեկան համակարգի փոխազդեցությունների համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ամուսնական հարաբերությունների, ծնող–երեխա փոխհարաբերությունների և սերունդների միջև հաղորդակցության առանձնահատկություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հոգեբանական հարցազրույցներ, դիտարկումներ, հարցարաններ և ընտանեկան փոխհարաբերությունների գնահատման այլ մեթոդներ՝ դերային կառուցվածքների և հարաբերությունների որակի միջև հնարավոր կապերը բացահայտելու համար։ Առանձին նշանակություն է տրվում ընտանեկան կոնֆլիկտների առաջացման և պահպանման հոգեբանական մեխանիզմներին, ինչպես նաև ընտանիքի անդամների կողմից կրկնվող վարքային ձևերի գիտակցման հնարավորությանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև սոցիալական միջավայրի, ընտանեկան ավանդույթների, դաստիարակության ձևերի և նախորդ սերունդներից փոխանցվող հարաբերությունների մոդելների ազդեցությանը։ Կարևորվում են կառուցողական հաղորդակցությունը, անձնական սահմանների պահպանումը, փոխադարձ հարգանքը, պատասխանատվության հավասարակշռված բաշխումը և խնդիրների համատեղ լուծումը՝ որպես առողջ ընտանեկան հարաբերությունների ձևավորմանը նպաստող գործոններ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ընտանեկան համակարգում դերերի հոգեբանական նշանակության մասին և բացահայտել այն պայմանները, որոնց դեպքում ոչ արդյունավետ դերային հարաբերությունները կարող են դառնալ ընտանեկան լարվածության աղբյուր։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ընտանեկան և սոցիալական հոգեբանության ոլորտների հետազոտողների, հոգեբանների, խորհրդատուների, մանկավարժների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Педагогика

Մանկավարժական և ֆիզիկական դաստիարակության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գյուղական հանրակրթական դպրոցներում սովորողների շարժողական պատրաստության կազմակերպման և կատարելագործման մեթոդական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում դպրոցականների ֆիզիկական զարգացման տարիքային առանձնահատկությունները, շարժողական ընդունակությունների ձևավորման օրինաչափությունները և ֆիզիկական դաստիարակության դերը առողջ ապրելակերպի ու շարժողական ակտիվության խթանման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուժի, արագության, դիմացկունության, ճկունության և շարժումների համակարգման զարգացմանը նպաստող մանկավարժական մեթոդներին ու վարժությունների ընտրությանը։ Վերլուծվում են գյուղական դպրոցների նյութատեխնիկական պայմանները, մարզական ենթակառուցվածքների հասանելիությունը, ուսումնական գործընթացի կազմակերպման առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը ֆիզիկական պատրաստության արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են նաև ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության անհատականացման, սովորողների պատրաստվածության մակարդակի գնահատման, շարժողական կարողությունների վերահսկման և դասերի արդյունավետ պլանավորման մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ֆիզիկական դաստիարակության դասերի, արտադասարանական մարզական միջոցառումների, շարժախաղերի և բնական միջավայրում իրականացվող ֆիզիկական ակտիվության համադրման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ուսուցիչների մեթոդական պատրաստվածության բարձրացմանը, դպրոցականների մասնակցության խթանմանը, անվտանգ մարզական միջավայրի ապահովմանը և ֆիզիկական դաստիարակության ծրագրերի կատարելագործմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկական կուլտուրայի ուսուցիչների, մանկավարժների, մարզական կրթության մասնագետների և գյուղական դպրոցներում ֆիզիկական դաստիարակության կազմակերպման հիմնախնդիրներն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։

Литература

Ալեքսանդր Շիրվանզադե-ի «Կործանվածը» ստեղծագործությունը սոցիալ-հոգեբանական բնույթի պատմություն է, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է մարդու բարոյական անկման և կյանքի կործանման պատճառները՝ կապելով դրանք հասարակական միջավայրի ու նյութական արժեքների գերակայության հետ։ Ստեղծագործության կենտրոնում գտնվում է այն գաղափարը, որ մարդը կարող է աստիճանաբար կորցնել իր արժանապատվությունը, սկզբունքները և մարդկային դեմքը, երբ ենթարկվում է սխալ ընտրությունների, արտաքին ազդեցությունների կամ կեղծ արժեքների։ Շիրվանզադեն այս գործով ընդգծում է, թե ինչպես են սոցիալական անհավասարությունը, շահադիտական հարաբերությունները և հոգևոր արժեքների թուլացումը հանգեցնում անհատի կործանմանը՝ ցույց տալով նաև, որ մարդու անկումը հաճախ սկսվում է ներսից՝ նրա սեփական որոշումներից ու թուլություններից։