Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ = Новые книги юным (1984, Մայիս, թիվ 5)

Գրականություն

Հրատարակության վերնագիրը, հավանաբար, վերաբերում է պատմական անձի կամ պետական գործչի, որի անունը կամ տիտղոսը փոխանցված է օսմաներենից հայատառ գրությամբ։ «Վալիդե» բառը օսմանյան պատմական միջավայրում գործածվել է սուլթանի մոր՝ վալիդե սուլթանի տիտղոսի իմաստով, ուստի վերնագիրը կարող է առնչվել պալատական կյանքին, արքունական հարաբերություններին և Օսմանյան պետության քաղաքական պատմությանը։ Այնուամենայնիվ, «Գաթիլի» բաղադրիչի ճշգրիտ նույնականացումը միայն այս գրությամբ հնարավոր չէ, և առանց լրացուցիչ հաստատված տվյալների ճիշտ չէ որոշակի անձի կամ իրադարձության վերագրել գիրքը։ Երկրորդ հատորի առկայությունը ցույց է տալիս, որ հրատարակությունը բազմահատոր աշխատության մաս է և նախատեսված է թեմայի ավելի ընդարձակ ներկայացման համար։ Նման պատմական երկերը կարող են կարևոր տեղեկություններ հաղորդել արքունական միջավայրի, իշխանության փոխանցման, պալատական ազդեցության և պետական կառավարման ոչ պաշտոնական հարաբերությունների վերաբերյալ՝ կախված բուն նյութի բնույթից։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, արքունական մշակույթով և պատմական անձանց շուրջ ձևավորված գրական ավանդույթներով զբաղվող ընթերցողների համար։ Այն նաև հայերեն տպագիր ժառանգության ուսումնասիրության նյութ է՝ ցույց տալով օսմանյան պատմական թեմաների ներկայացումը հայ ընթերցողին։

Ինֆորմատիկա

Գիտական աշխատությունը նվիրված է բիզնես գործընթացների օպտիմալացման տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կրթական համակարգի կազմակերպման և կառավարման առանձնահատկությունների օրինակով։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության բարձրացման ժամանակակից մոտեցումները, գործընթացային կառավարման սկզբունքները, կառավարչական որոշումների ընդունման մեխանիզմները և կրթական հաստատությունների գործունեության կատարելագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բիզնես գործընթացների հասկացությանը, դրանց դասակարգմանը, կառուցվածքային բաղադրիչներին, փոխկապակցվածությանը և կազմակերպության ռազմավարական նպատակների իրականացման գործում ունեցած նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են կրթական համակարգում իրականացվող հիմնական, օժանդակ և կառավարչական գործընթացները, մասնավորապես՝ ուսումնական գործունեության պլանավորումը, ընդունելության կազմակերպումը, կրթական ծրագրերի մշակումը, դասացուցակների կազմումը, ուսանողների և սովորողների առաջադիմության հաշվառումը, մարդկային ռեսուրսների կառավարումը, ֆինանսական պլանավորումը և տեղեկատվական հոսքերի կազմակերպումը։ Քննության են առնվում կրթական հաստատությունների կառավարման առանձնահատկությունները, կազմակերպական կառուցվածքի ազդեցությունը աշխատանքային գործընթացների արդյունավետության վրա, ինչպես նաև վարչական և ուսումնական ստորաբաժանումների միջև փոխգործակցության կատարելագործման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բիզնես գործընթացների վերլուծության և մոդելավորման մեթոդների ուսումնասիրությունը, դրանց կիրառումը կրթական կազմակերպությունների գործունեության նկարագրման, գնահատման և վերակազմակերպման նպատակով։ Դիտարկվում են գործընթացների գրաֆիկական ներկայացման, գործառույթների հաջորդականության սահմանման, պատասխանատվության բաշխման, ռեսուրսների օգտագործման և աշխատանքային գործողությունների ժամանակային ու ծախսային բնութագրերի գնահատման մոտեցումները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում գործընթացների իրականացման ընթացքում առաջացող կրկնվող գործողությունների, տեղեկատվական անհամապատասխանությունների, վարչարարական բարդությունների և կազմակերպական խոչընդոտների բացահայտմանը։ Կարևորվում են օպտիմալացման չափանիշների ընտրությունը, արդյունավետության գնահատման ցուցանիշների սահմանումը, ծախսերի նվազեցման, ժամանակի խնայողության և ծառայությունների որակի բարելավման հնարավորությունների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Անդրադարձ է կատարվում մաթեմատիկական մոդելավորման, օպտիմալացման ալգորիթմների, համակարգային վերլուծության և որոշումների աջակցման մեթոդների կիրառմանը՝ կրթական համակարգի կառավարչական խնդիրների լուծման համատեքստում։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և թվային կառավարման համակարգերի ներդրման հնարավորությունները, կրթական հաստատությունների տեղեկատվական ենթակառուցվածքների զարգացումը, տվյալների հավաքագրման և մշակման ավտոմատացումը, ինչպես նաև էլեկտրոնային փաստաթղթաշրջանառության կազմակերպումը։ Ուսումնասիրվում են կրթության կառավարման տեղեկատվական համակարգերի, ուսուցման կառավարման հարթակների, տվյալների շտեմարանների և վերլուծական գործիքների կիրառման հնարավորությունները՝ գործընթացների թափանցիկության, վերահսկելիության և արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Քննարկվում են նաև կրթական կազմակերպություններում փոփոխությունների կառավարման հիմնախնդիրները, նոր տեխնոլոգիաների ներդրման կազմակերպական պայմանները, աշխատակիցների մասնագիտական պատրաստվածության նշանակությունը և կառավարչական նոր մոտեցումների նկատմամբ հարմարվողականության ապահովումը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում կրթական ծառայությունների մատուցման գործընթացների որակի գնահատման, սովորողների և դասավանդողների կարիքների հաշվառման, վարչական ծառայությունների մատչելիության բարձրացման և կրթական հաստատությունների գործունեության շարունակական կատարելագործման հարցերը։ Հետազոտության շրջանակներում կարող են դիտարկվել գործընթացների օպտիմալացման տարբեր ռազմավարություններ, դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները, ինչպես նաև կրթական համակարգի առանձնահատկություններին համապատասխան մեթոդների ընտրության սկզբունքները։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ կրթական կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության գնահատումը չի կարող սահմանափակվել միայն տնտեսական ցուցանիշներով, այլ պետք է հաշվի առնի նաև կրթության որակը, ուսուցման արդյունքները, ծառայությունների հասանելիությունը և հասարակական նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել կրթական հաստատությունների կառավարման գործընթացների համակարգմանը, կազմակերպական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, վարչարարական գործողությունների պարզեցմանը, թվային կառավարման գործիքների զարգացմանը և կառավարչական որոշումների գիտական հիմնավորվածության բարձրացմանը։ Հետազոտությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել կառավարման և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մասնագետների, կրթության կազմակերպիչների, կրթական հաստատությունների ղեկավարների, բիզնես վերլուծաբանների, համակարգային վերլուծության և օպտիմալացման մեթոդների հետազոտողների, ծրագրավորողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տնտեսագիտական, տեխնիկական ու մանկավարժական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է բուսական ծագման հումքի չորացման համար նախատեսված տեխնիկական միջոցների մշակման տեխնոլոգիական հիմքերի ուսումնասիրությանը և համապատասխան սարքավորումների արդյունավետության բարձրացման սկզբունքների ձևավորմանը։ Հետազոտության կենտրոնում չորացման գործընթացի ջերմաֆիզիկական և տեխնոլոգիական օրինաչափություններն են, որոնց իմացությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորել սարքավորումների կառուցվածքային ու գործառական բնութագրերը՝ հաշվի առնելով մշակվող հումքի առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում բուսական նյութերում խոնավության վիճակը, ջերմության և զանգվածի փոխանցման գործընթացները, հումքի կառուցվածքային հատկությունների փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը չորացման տևողության ու վերջնական արտադրանքի որակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ջերմաստիճանի, օդային միջավայրի շարժման, հումքի շերտի առանձնահատկությունների և սկզբնական խոնավության ազդեցությանը տեխնոլոգիական գործընթացի ընդհանուր արդյունավետության վրա։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել տարբեր տեսակի բուսական հումքի չորացման առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրություն՝ նպատակ ունենալով բացահայտել տեխնիկական միջոցների նախագծման համար կարևոր ընդհանուր և մասնավոր օրինաչափությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում չորացման սարքավորումների էներգետիկ արդյունավետության խնդիրը, քանի որ ջերմային էներգիայի նպատակային օգտագործումը և կորուստների նվազեցումը նշանակալի ազդեցություն ունեն արտադրության տնտեսական արդյունավետության վրա։ Տեխնիկական միջոցների մշակման ընթացքում կարող են դիտարկվել ջերմային և օդափոխման համակարգերի փոխգործակցությունը, աշխատանքային տարածքում պայմանների հավասարաչափության ապահովումը, գործընթացի վերահսկման հնարավորությունները և տարբեր տեխնոլոգիական փուլերի համաձայնեցումը։ Հումքի որակի պահպանման տեսանկյունից կարևորվում է այնպիսի պայմանների ընտրությունը, որոնք նպաստում են անհրաժեշտ խոնավության նվազեցմանը՝ հնարավորինս պահպանելով բուսական նյութի արժեքավոր ֆիզիկական և որակական հատկանիշները։ Տեսական և փորձարարական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մշակվող տեխնիկական լուծումների արդյունավետությունը և հիմնավորելու սարքավորումների կատարելագործման ուղղությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սննդային ու գյուղատնտեսական արտադրության տեխնոլոգիաների, ջերմատեխնիկայի, զանգվածափոխանակության և տեխնիկական նախագծման մոտեցումները՝ բուսական հումքի չորացման գործընթացների արդյունավետ կազմակերպման և համապատասխան սարքավորումների կատարելագործման նպատակով։

Գրականություն

Գրախոսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ֆելիքս Բախչինեանի հեղինակած «Հայրական» մեկնութիւնների քննությանը և համապատասխան հատորի բովանդակային, գաղափարական ու գրական առանձնահատկությունների ներկայացմանը։ Հեղինակը գրքի նյութը դիտարկում է ոչ միայն որպես առանձին ստեղծագործությունների կամ գրական անդրադարձների ամբողջություն, այլև որպես ընտանեկան հիշողության, հայրության, սերնդային կապերի, ինքնության և անցյալի վերաիմաստավորման շուրջ ձևավորված մտորումների համակարգ։ Գրախոսության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են անձնական հիշողությունն ու կենսագրական փորձը վերածվում գրական-մտավոր անդրադարձի և ինչպես է հայրական կերպարը ձեռք բերում ավելի լայն՝ բարոյական, հոգեբանական և մշակութային նշանակություն։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հեղինակի մեկնողական մոտեցմանը, լեզվական ու ոճական առանձնահատկություններին, շարադրանքի կառուցվածքին և այն միջոցներին, որոնց օգնությամբ անձնական ապրումները կապվում են համամարդկային թեմաների հետ։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում հիշողության և ժամանակի փոխհարաբերության հարցը․ անցյալի դրվագները ոչ միայն վերարտադրվում են, այլև վերագնահատվում ներկայի դիրքերից՝ ստեղծելով երկխոսություն տարբեր սերունդների և ժամանակաշրջանների միջև։ Գրախոսականը կարևորում է նաև հայրական կերպարի բազմաշերտությունը՝ այն ներկայացնելով որպես ընտանիքի ներսում անձնական ներկայություն, արժեքների փոխանցման միջոց և մարդու ինքնության ձևավորման կարևոր բաղադրիչ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է այն հուզական և հոգեբանական միջավայրը, որը ձևավորվում է հիշողության, կորստի, երախտագիտության, կապվածության և անցած ժամանակի վերապրման շուրջ։ Գրախոսության մեջ կարող են գնահատվել նաև հեղինակի օգտագործած գրական և մշակութային հղումները, փաստագրական նյութերը և մեկնողական հնարները, որոնց միջոցով մասնավոր պատմությունը ստանում է ավելի լայն հասարակական ու մշակութային հնչեղություն։ Աշխատանքը հետաքրքիր է նաև սփյուռքահայ գրական և մտավոր միջավայրի համատեքստում, քանի որ անձնական և ընտանեկան հիշողության միջոցով հնարավոր է անդրադառնալ ինքնության պահպանման, մշակութային ժառանգության փոխանցման և սերունդների միջև կապի խնդիրներին։ Գրախոսական բնույթը թույլ է տալիս ոչ միայն ներկայացնել գրքի հիմնական բովանդակությունն ու թեմատիկ ուղղությունները, այլև գնահատել դրա գեղարվեստական ու գաղափարական արժեքը, ընդգծել հաջողված կողմերը և մատնանշել այն հարցերը, որոնք կարող են դառնալ հետագա գրականագիտական քննարկումների առարկա։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ընթերցողին ներկայացնում է հայրության և ընտանեկան հիշողության թեմաները որպես անհատական փորձից դուրս եկող, սակայն ավելի լայն մարդկային և մշակութային նշանակություն ունեցող երևույթներ՝ միաժամանակ գնահատելով Ֆելիքս Բախչինեանի մեկնողական մտածողությունը, գրական լեզուն և հիշողությունը իմաստավորելու նրա մոտեցումները։

Փիլիսոփայություն

Ներկայացնում է հայ ժողովրդի պատմական պայքարի, մարտական ոգու և ազգային ինքնության վերականգնման կարևորագույն ուղերձները։ Գիրքը նվիրված է պատերազմի և ազատագրական պայքարի թեմային՝ ազգային գիտակցության, պատմական հիշողության և հոգևոր ուժի ուժեղացման նպատակով։ Հեղինակը, լինելով հայ ազգային գաղափարախոսության հստակ ներկայացուցիչ, անդրադառնում է պատերազմի ազդեցությանը ժողովրդի կյանքի վրա, զինվորական վեհագույն սկզբունքներին, հմտություններին և հայրենասիրական դաստիարակությանը։ Թեմատիկորեն գիրքը միավորում է պատմական վերլուծություն, ռազմավարական մտածողություն և բարոյական-հոգևոր ուղերձներ՝ ուղղված հայ ժողովրդի ուժեղացմանն ու միասնությանը։

Պատմություն

Ժողովածուն ընդգրկում է միջազգային գիտաժողովի շրջանակում ներկայացված գիտական զեկուցումները և հետազոտական նյութերը՝ նվիրված Հայկական լեռնաշխարհի պատմամշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանը։ Նյութերը համախմբում են պատմության, հնագիտության, ազգագրության, մշակութաբանության, արվեստագիտության, ճարտարապետության և հարակից գիտակարգերի ուսումնասիրություններ, որոնց միջոցով ներկայացվում են տարածաշրջանի բազմադարյա պատմական զարգացումները, մշակութային գործընթացները և նյութական ու հոգևոր ժառանգության տարբեր դրսևորումները։ Ժողովածուում քննարկվում են Հայկական լեռնաշխարհի պատմական բնակավայրերը, հնագիտական հուշարձանները, ճարտարապետական կառույցները, մշակութային արժեքները, ձեռագիր և գրավոր ժառանգությունը, եկեղեցական ու աշխարհիկ մշակույթի նմուշները, ինչպես նաև դրանց պահպանության, ուսումնասիրման և գիտական շրջանառության հիմնախնդիրները։ Առանձին ուսումնասիրություններ կարող են անդրադառնալ պատմական տարբեր ժամանակաշրջանների քաղաքական, սոցիալական և մշակութային իրադարձություններին՝ դրանք կապելով տարածաշրջանի քաղաքակրթական զարգացման ընդհանուր գործընթացների հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում պատմամշակութային հուշարձանների գիտական ուսումնասիրության մեթոդաբանությանը, դրանց պատմական արժեքի գնահատմանը և պահպանության խնդիրներին։ Ժողովածուի առանձնահատկությունն այն է, որ տարբեր մասնագետների հետազոտությունները հնարավորություն են տալիս թեմային մոտենալ բազմակողմանի՝ համադրելով պատմական աղբյուրների, հնագիտական տվյալների, մշակութային ժառանգության և արվեստի ուսումնասիրության արդյունքները։ Ներկայացված նյութերը նպաստում են Հայկական լեռնաշխարհի մշակութային ժառանգության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը և պատմական ու մշակութային գործընթացների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Գիտաժողովի աշխարհագրական ընդգրկումը՝ Երևան-Ստեփանակերտ, ընդգծում է նաև թեմայի գիտական և հասարակական նշանակությունը և տարբեր հետազոտական կենտրոնների ու մասնագետների միջև համագործակցության կարևորությունը։ Ժողովածուն կարող է արժեքավոր աղբյուր լինել պատմաբանների, հնագետների, մշակութաբանների, արվեստաբանների, ճարտարապետության պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, հայագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև Հայկական լեռնաշխարհի պատմության և մշակութային ժառանգության նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների համար։