Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1986, Մարտ, թիվ 3)

Литература

Այս գրականագիտական և բանահյուսական ուսումնասիրությունը նվիրված է Քյոռօղլի էպոսի և դրա հայկական պատմագեղարվեստական արձագանքների քննությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են էպոսի սյուժետային կառուցվածքը, հերոսական գաղափարախոսությունը, ժողովրդական աշխարհընկալման արտահայտությունները և դրանց ընկալումը հայկական մշակութային միջավայրում։ Հեղինակը դիտարկում է, թե ինչպես են էպոսի կերպարները, մոտիվներն ու թեմատիկ շերտերը արտացոլվել հայ գրականության, պատմավեպերի, դրամատիկական ստեղծագործությունների և բանահյուսական ավանդույթների մեջ՝ ձևավորելով յուրօրինակ պատմագեղարվեստական մեկնաբանություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջմշակութային փոխազդեցություններին, տարածաշրջանային բանահյուսական կապերին և ազգային պատմական հիշողության հետ էպիկական ժառանգության առնչություններին։ Աշխատությունը նաև բացահայտում է էպոսի ազդեցությունը հերոսական կերպարների, ազատության գաղափարի և ժողովրդական դիմադրության թեմաների գեղարվեստական ներկայացման վրա՝ հայ մշակութային իրականության համատեքստում։ Այն օգտակար է գրականագետների, բանահյուսների, պատմաբանների, մշակութաբանների և հայագիտական հետազոտություններով զբաղվող մասնագետների համար։

Другие предметы

«Գինեգործական ձեռնարկությունների սարքավորումներ» գիրքը, հեղինակված է Լ. Ռ. Սամվելյան-ի կողմից, նվիրված է գինեգործական արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացներին և դրանց իրականացմանը անհրաժեշտ սարքավորումների նկարագրությանը։ Գիրքն անդրադառնում է գինեգործության բոլոր փուլերին՝ խաղողի մշակությունից մինչև գինու պատրաստի արտադրանքը, և ներկայացնում է յուրաքանչյուր փուլում օգտագործվող սարքավորումները՝ իրենց կառուցվածքով, աշխատանքի սկզբունքով և տեխնիկական հատկանիշներով։ Ներկայացվում է ինչպես ավանդական, այնպես էլ ժամանակակից սարքավորումների կիրառման հնարավորությունները, դրանց արդյունավետությունը և արտադրության որակի վրա ունեցած ազդեցությունը։ Աշխատությունը նախատեսված է գինեգործների, տեխնոլոգների, ուսանողների և գինեգործության ոլորտով հետաքրքրված մասնագետների համար՝ օգնելով նրանց ընտրել, շահագործել և պահպանել արտադրության սարքավորումները, ինչպես նաև հասկանալ դրանց դերը արտադրական գործընթացի արդյունավետության և վերջնական արտադրանքի որակի ապահովման մեջ։

Сельское хозяйство

Այս աշխատությունը նվիրված է Սևանի ավազանի պայմաններում կովերի տարբեր ցեղերի խաչասերման արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով կովկասյան գորշ, ջերսեյան և հոլշտինյան ցեղերի համակցման արդյունքներին։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է տեղական պայմաններին հարմարեցված անասունների արտադրողական հատկանիշների բարելավման խնդիրը՝ միաժամանակ պահպանելով այնպիսի կենսաբանական և տնտեսական հատկանիշներ, որոնք կարևոր են լեռնային և կլիմայական առանձնահատկություններ ունեցող տարածաշրջաններում կաթնատու անասնաբուծության զարգացման համար։ Աշխատանքում, ըստ էության, դիտարկվում է ցեղերի գենետիկական ներուժի համադրումը և գնահատվում է, թե տարբեր խաչասերման տարբերակներն ինչպես կարող են ազդել կենդանիների կաթնատվության, կաթի որակական ցուցանիշների, մարմնակազմության, աճի ու զարգացման, վերարտադրողական հատկանիշների, կերերի օգտագործման արդյունավետության և ընդհանուր տնտեսական արժեքի վրա։ Հատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ կովկասյան գորշ ցեղը համարվում է տեղական միջավայրին լավ հարմարված կենդանի, մինչդեռ ջերսեյան և հոլշտինյան ցեղերը հայտնի են իրենց բարձր կաթնատվական և որոշակի արտադրական հատկանիշներով։ Դրանց խաչասերման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե արդյոք հնարավոր է միավորել տեղական հարմարվողականությունն ու դիմացկունությունը բարձր արտադրողականության հետ՝ ստանալով Սևանի ավազանի տնտեսությունների համար ավելի արդյունավետ կենդանիներ։ Նյութը կարող է արժեքավոր լինել հատկապես այն տեսանկյունից, որ խաչասերման արդյունավետությունը գնահատվում է ոչ միայն մեկ ցուցանիշի՝ օրինակ կաթնատվության բարձրացման, այլև կենդանու ընդհանուր կենսատնտեսական արժեքի համատեքստում։ Նման ուսումնասիրությունների միջոցով հնարավոր է որոշել, թե ծնողական ցեղերի որ համակցություններն են առավել նպատակահարմար տվյալ բնական-կլիմայական և կերային պայմաններում, ինչպես են դրսևորվում տարբեր սերունդների առանձնահատկությունները, և ինչպիսի ուղղությամբ կարող է կազմակերպվել հետագա սելեկցիոն աշխատանքը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել անասնաբույծներին, ֆերմերներին, գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետներին, կենդանաբուծության և անասնաբուժության ուսանողներին, ինչպես նաև հետազոտողներին, որոնք զբաղվում են ցեղաբուծությամբ, խաչասերմամբ, կաթնատու անասնաբուծությամբ և գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրության հիմնական արժեքը կայանում է նրանում, որ այն փորձում է գիտականորեն հիմնավորել տարբեր գենետիկական ռեսուրսների համակցման հնարավորությունները և ցույց տալ, թե ինչպես կարելի է տեղական պայմանների առանձնահատկությունները հաշվի առնելով բարձրացնել խոշոր եղջերավոր անասունների արտադրողականությունը և տնտեսությունների շահութաբերությունը։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է 1991-2016 թվականներին հայկական գրքարվեստի զարգացման, վերափոխման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով Հայաստանի անկախության շրջանի գրքի ստեղծման, ձևավորման, հրատարակման և տարածման գործընթացները։ Ուսումնասիրության առանցքում գիրքն է՝ որպես ոչ միայն գիտելիքի և գրական բովանդակության փոխանցման միջոց, այլև արվեստի ինքնուրույն ստեղծագործական ամբողջություն, որի տեսքը ձևավորվում է տպագրական տեխնոլոգիաների, գրաֆիկական լուծումների, նկարազարդման, տառարվեստի, կազմի, նյութերի և հրատարակչական մշակույթի փոխազդեցությամբ։ 1991 թվականից հետո Հայաստանի հասարակական, քաղաքական և տնտեսական համակարգում տեղի ունեցած փոփոխությունները զգալի ազդեցություն ունեցան նաև գրքի մշակույթի վրա։ Պետական հրատարակչական համակարգի վերափոխումը, մասնավոր հրատարակչությունների առաջացումը, շուկայական հարաբերությունների հաստատումը և տպագրական տեխնոլոգիաների զարգացումը նոր պայմաններ ստեղծեցին գրքի արտադրության և ձևավորման համար։ Այդ փոփոխությունները նպաստեցին հեղինակների, նկարիչների, ձևավորողների և հրատարակիչների ստեղծագործական ինքնուրույնության ընդլայնմանը՝ միաժամանակ առաջ բերելով ֆինանսավորման, տպաքանակների, նյութական հնարավորությունների և գրքի տարածման նոր խնդիրներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է անկախության շրջանի հայկական գրքի արտաքին ձևավորման ուսումնասիրությունը։ Կարող են քննության առնվել կազմի ձևավորումը, տիտղոսաթերթը, շապիկը, տառատեսակների ընտրությունը, էջադրությունը, նկարազարդումները, գունային լուծումները և ընդհանուր կոմպոզիցիոն կառուցվածքը։ Այս բաղադրիչների համադրությունը յուրաքանչյուր հրատարակությանը հաղորդում է յուրահատուկ տեսք և որոշում նրա գեղարվեստական ու տեղեկատվական ընկալումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի գրքի նկարազարդման արվեստը։ Նկարիչների աշխատանքում կարող են համադրվել ավանդական հայկական մանրանկարչության, միջնադարյան ձեռագրերի, ազգային զարդարվեստի և ժողովրդական արվեստի մոտիվները ժամանակակից գրաֆիկական մտածողության հետ։ Այդ կապը հնարավորություն է տալիս հայկական գրքին հաղորդել ազգային ինքնատիպություն՝ միաժամանակ օգտագործելով ժամանակակից արվեստի և դիզայնի արտահայտչական միջոցները։ Հետազոտության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև հայկական տառարվեստի և տառատեսակների կիրառությունը։ Հայոց գրի ինքնատիպ համակարգը գրքի գեղարվեստական ձևավորման կարևոր բաղադրիչներից է, և տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված ու կիրառված տառատեսակները հնարավորություն են տալիս ձևավորողներին միավորել ընթերցելիությունը, ֆունկցիոնալությունը և գեղարվեստական արտահայտչականությունը։ Անկախության տարիներին թվային տեխնոլոգիաների տարածումը նոր հնարավորություններ ստեղծեց նաև գրքի ձևավորման համար՝ փոխելով ինչպես աշխատանքի տեխնիկան, այնպես էլ գրաֆիկական լուծումների բազմազանությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ տարբեր ժանրերի և թեմատիկ ուղղությունների հրատարակություններին՝ գեղարվեստական գրականությանը, մանկական գրքերին, գիտական և ակադեմիական հրատարակություններին, արվեստի ալբոմներին, պատմական ու հայագիտական աշխատություններին, ուսումնական գրականությանը և շքեղ պատկերազարդ հրատարակություններին։ Յուրաքանչյուր ոլորտում գրքի ձևավորումը կարող է ունենալ իր առանձնահատկությունները՝ պայմանավորված բովանդակությամբ, ընթերցողին ներկայացվող պահանջներով և հրատարակության նպատակով։ Կարևոր թեմա է նաև ավանդույթի և նորարարության փոխհարաբերությունը։ Անկախության շրջանում հայկական գրքարվեստը մի կողմից շարունակում էր օգտագործել հայ գրքի պատմական հարուստ ժառանգությունը, մյուս կողմից ակտիվորեն յուրացնում էր ժամանակակից գրաֆիկական դիզայնի և տպագրական տեխնոլոգիաների հնարավորությունները։ Այս գործընթացում ձևավորվում էր ազգային ինքնության պահպանման և ժամանակակից գեղարվեստական լեզվի որոնման յուրահատուկ համադրություն։ Ուսումնասիրության մեջ կարող է կարևոր տեղ զբաղեցնել նաև հայ գրքարվեստի կապը համաշխարհային գրքի ձևավորման զարգացումների հետ։ Թվային տպագրության, համակարգչային գրաֆիկայի և նոր դիզայնի սկզբունքների ներթափանցումը հայկական հրատարակչական միջավայր հնարավորություն տվեց ընդլայնել ձևավորման հնարավորությունները և արագացնել արտադրական գործընթացները։ Միաժամանակ առաջացավ գրքի գեղարվեստական որակի և տեխնոլոգիական հնարավորությունների հավասարակշռման խնդիրը։ Աշխատության պատմամշակութային արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ 1991-2016 թվականները հայկական գրքի զարգացման համար առանձնահատուկ անցումային շրջան են։ Այդ ժամանակահատվածում ձևավորվեց անկախ Հայաստանի հրատարակչական նոր միջավայրը, զարգացան մասնավոր նախաձեռնությունները, վերափոխվեցին գրքի արտադրության և տարածման մեխանիզմները, իսկ ազգային մշակութային ժառանգության նկատմամբ նոր հետաքրքրությունը նպաստեց պատմական ձևերի վերաիմաստավորմանը։ Գրքի յուրաքանչյուր հրատարակություն այս փոփոխությունների որոշակի արտացոլումն է և կարող է դիտարկվել որպես իր ժամանակի գեղարվեստական ու մշակութային մտածողության վկայություն։ Աշխատությունը կարող է կարևոր լինել նաև գրքի պահպանության և փաստագրման տեսանկյունից։ Հրատարակությունների կազմերի, նկարազարդումների, տառատեսակների և ձևավորման սկզբունքների համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս փաստագրել ժամանակակից հայկական գրքարվեստի զարգացման փուլերը և առանձնացնել առավել նշանակալի ստեղծագործական ուղղությունները։ Այն կարող է հիմք հանդիսանալ ինչպես առանձին նկարիչների և ձևավորողների ստեղծագործության, այնպես էլ հրատարակչությունների գործունեության հետագա ուսումնասիրության համար։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, գրքագետներին, գրադարանագետներին, մատենագետներին, գրաֆիկ դիզայներներին, հրատարակիչներին, մշակութաբաններին և ժամանակակից հայկական մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է 1991-2016 թվականների հայկական գրքարվեստը որպես ազգային մշակույթի և ժամանակակից գրաֆիկական արվեստի փոխազդեցության արդյունք՝ բացահայտելով այն հիմնական փոփոխությունները, գեղարվեստական որոնումները, տեխնոլոգիական նորարարությունները և ազգային ավանդույթների վերաիմաստավորման գործընթացները, որոնք ձևավորեցին անկախության շրջանի հայկական գրքի ինքնատիպ տեսքը։

История

Այս աշխատությունը նվիրված է հայկական սփյուռքի տարբեր համայնքներում՝ Լոս Անջելեսում, Թեհրանում և Բեյրութում, սոցիալական փոփոխությունների և էթնոսոցիոլոգիական պրոցեսների ուսումնասիրությանը։ Նյութում վերլուծվում են սփյուռքի բնակչության սոցիալական կառուցվածքի, կրթության, զբաղվածության, տնտեսական գործունեության և մշակութային ինքնության փոփոխությունները՝ ժամանակի ընթացքում, ինչպես նաև գնահատվում են համաճարակային, քաղաքական և աշխարհաքաղաքական գործոնների ազդեցությունը համայնքների սոցիալական դինամիկայի վրա։ Աշխատությունը ընդգծում է համայնքային ինքնակարգավորման մեխանիզմները, միջսերնդային հարաբերությունների առանձնահատկությունները, համակեցության և համախմբվածության գործոնները, ինչպես նաև սփյուռքի հայկականության պահպանման մարտահրավերները տարբեր երկրներում։ Նյութը հիմնված է հետազոտական էթնոսոցիոլոգիակա

Лингвистика

Работа посвящена автоматической обработке текста в системах машинного перевода и рассматривает совокупность методов, алгоритмов, программных средств и информационных ресурсов, необходимых для преобразования текста с одного естественного языка на другой. В центре исследования находится задача автоматизации языкового анализа, которая требует не только механической замены слов, но и учета грамматической структуры, синтаксических связей, семантики, контекста и особенностей конкретного языка. Рассматриваются основные этапы автоматической обработки текста: предварительная подготовка материала, распознавание и сегментация языковых единиц, морфологический и синтаксический анализ, установление соответствий между исходным и переводным текстом, формирование целевого высказывания и последующая коррекция результата. Особое внимание уделяется информационным и лингвистическим ресурсам, используемым системами машинного перевода, включая электронные словари, терминологические базы, грамматические справочники, текстовые корпуса, параллельные корпуса и другие структурированные массивы языковых данных. Исследуется роль таких ресурсов в повышении качества автоматического перевода и в обеспечении более точного соответствия между языковыми конструкциями. Работа может рассматривать различные принципы построения систем машинного перевода, включая правила, словари, статистические методы и автоматизированные способы обработки языкового материала. Отдельно анализируются трудности, возникающие при переводе многозначных слов, фразеологизмов, терминов, устойчивых выражений и конструкций, для понимания которых необходимо учитывать широкий контекст. Существенное значение имеет проблема сохранения смысла исходного сообщения при одновременном соблюдении грамматических и стилистических норм языка перевода. Автоматическая обработка текста рассматривается также как инструмент, способный существенно ускорить перевод больших объемов информации и облегчить работу человека-переводчика, однако качество результата зависит от полноты языковых ресурсов, корректности алгоритмов и способности системы учитывать контекст. Исследование может включать вопросы организации данных, построения лингвистических моделей и автоматизированного анализа языкового материала, а также способы расширения и совершенствования ресурсов, используемых переводческими системами. Практическое значение работы заключается в возможности применения разработанных подходов при создании и совершенствовании программ машинного перевода, электронных словарей, систем автоматического реферирования и других средств компьютерной обработки естественного языка. Материалы исследования могут быть полезны для развития отечественной компьютерной лингвистики и создания более эффективных инструментов автоматической обработки многоязычной информации. Работа представляет интерес для специалистов по компьютерной лингвистике, машинному переводу, искусственному интеллекту, информационным технологиям, лексикографии и обработке естественного языка, а также для исследователей, преподавателей и студентов соответствующих специальностей.