Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Техника (1985, Май, №5)

Лингвистика

Աշխատությունը հայոց լեզվի քերականական կառուցվածքի ուսումնասիրությանն ուղղված ուսումնական ձեռնարկ է, որի հիմնական նպատակը լեզվական կանոնների գործնական յուրացումն ու գրավոր և բանավոր խոսքի հմտությունների զարգացումն է։ Գործնական քերականությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում լեզվի ուսուցման գործընթացում, քանի որ օգնում է ոչ միայն հասկանալ լեզվական երևույթների տեսական հիմքերը, այլև դրանք կիրառել տարբեր խոսքային իրավիճակներում։ Այս բնույթի ձեռնարկներում սովորաբար ներկայացվում են խոսքի մասերը, բառերի կազմությունը, ձևափոխության օրինաչափությունները, հոլովման և խոնարհման ձևերը, շարահյուսական կապերը, նախադասության կառուցվածքն ու կետադրության հիմնական սկզբունքները։ Քերականական նյութի համակարգված ներկայացումը նպաստում է լեզվի կառուցվածքի ամբողջական ընկալմանը, գրագիտության բարձրացմանը և ինքնուրույն լեզվական աշխատանքի հմտությունների ձևավորմանը։ Հայոց լեզվի ուսուցման համար կազմված նման ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել կրթական համակարգի զարգացման, լեզվական գիտելիքների տարածման և գրավոր խոսքի մշակույթի ամրապնդման գործում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերենի դասավանդման պատմության, քերականական մտքի զարգացման և 19-րդ դարի հայալեզու կրթական գրականության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմությամբ, մանկավարժությամբ և պատմական քերականական աշխատությունների համեմատական ուսումնասիրությամբ զբաղվողներին։

Другие предметы

Հրատարակությունը Բաքվի Հայոց մարդասիրական ընկերության գրադարանի մատենագիտական գրացուցակի երրորդ մասն է, որի նպատակն է համակարգված ներկայացնել գրադարանային հավաքածուի մեջ ընդգրկված գրքերը և ընթերցողներին հնարավորություն տալ կողմնորոշվելու հասանելի գրականության մեջ։ Գրադարանային գրացուցակները կարևոր գործիքներ են եղել գրքերի որոնման, դասակարգման և գրադարանային ֆոնդերի հաշվառման համար։ Դրանց միջոցով հնարավոր է եղել տեղեկություններ ստանալ հավաքածուի կազմի, գրքերի մատենագիտական տվյալների և գրականության բազմազանության մասին։ Հայոց մարդասիրական ընկերության գրադարանի գործունեությունը կապված էր հայ համայնքի կրթական ու մշակութային կյանքի կազմակերպման, ընթերցանության խրախուսման և գիտելիքի տարածման հետ։ Գրացուցակի առանձին մասերի հրատարակումը վկայում է հավաքածուն մատչելի և համակարգված ներկայացնելու անհրաժեշտության մասին։ Նման մատենագիտական աղբյուրները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրադարանային գործի պատմության, գրքի շրջանառության և ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրման համար։ Դրանք կարող են հետազոտողներին օգնել պարզելու, թե ինչ գրականություն էր հավաքվում և կազմակերպվում հայկական մշակութային հաստատություններում, ինչպես էին ներկայացվում գրքերը և ինչ սկզբունքներով էր կառուցվում գրադարանային տեղեկատու համակարգը։ Հրատարակությունը արժեքավոր նյութ է նաև Բաքվի հայ համայնքի կրթամշակութային գործունեության և 19-րդ դարի վերջի ու 20-րդ դարի սկզբի հայկական մատենագիտական ավանդույթների ուսումնասիրության համար։

История

Աշխատությունը պատմաքաղաքական և հրապարակախոսական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը կենտրոնանում է հայկական հարցի, հայ ժողովրդի պատմական փորձառության և եվրոպական տերությունների քաղաքականության փոխհարաբերությունների վրա՝ հատկապես 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի միջազգային զարգացումների համատեքստում։ Հեղինակի քննադատական դիտանկյունում Հայաստանը ներկայացվում է որպես մեծ տերությունների մրցակցության, աշխարհաքաղաքական շահերի և դիվանագիտական հակասությունների ազդեցությունը կրող երկիր։ Ուշադրության կենտրոնում են Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության դրությունը, բարենորոգումների խնդիրը, հայկական հարցի միջազգայինացումը և եվրոպական դիվանագիտության արձագանքը հայերի անվտանգության ու իրավունքների վերաբերյալ խնդիրներին։ Քննվում է այն հակասությունը, որը հեղինակը տեսնում է եվրոպական պետությունների հռչակած մարդասիրական սկզբունքների և նրանց արտաքին քաղաքական շահերի միջև։ Առանձին տեղ է զբաղեցնում մեծ տերությունների մրցակցության վերլուծությունը, որտեղ դիվանագիտական որոշումները մեկնաբանվում են ոչ միայն բարոյական կամ իրավական դիրքորոշումների, այլև ռազմավարական, տնտեսական և աշխարհաքաղաքական հաշվարկների տեսանկյունից։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև Առաջին համաշխարհային պատերազմի հետևանքով ստեղծված քաղաքական իրավիճակին, հայ բնակչության զանգվածային բռնությունների ու տեղահանությունների պատմական հետևանքներին, հետպատերազմյան դիվանագիտական ծրագրերին և հայկական պետականության ապագայի շուրջ քննարկումներին։ Հեղինակի մոտեցումը կրում է ընդգծված քննադատական և հրապարակախոսական բնույթ, ուստի ներկայացվող քաղաքական գնահատականները կարևոր է դիտարկել որպես տվյալ ժամանակաշրջանի գաղափարական ու քաղաքական բանավեճերի արտահայտություն և համադրել այլ պատմական աղբյուրների ու հետազոտությունների հետ։ Նյութը կարևոր է նաև այն առումով, որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես էր հայկական հարցը ներկայացվում միջազգային քաղաքականության, կայսերական մրցակցության և ազգային ինքնորոշման գաղափարների շրջանակներում։ Միաժամանակ այն արտացոլում է ժամանակաշրջանի քաղաքական բառապաշարը, հակաիմպերիալիստական քննադատության ձևերը և պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը կարող է դիտարկվել որպես հայկական հարցի միջազգային պատմության և եվրոպական մեծ տերությունների քաղաքականության վերաբերյալ պատմական-հրապարակախոսական աղբյուր, որի ուսումնասիրությունը նպաստում է Հայաստանի շուրջ ձևավորված միջազգային քաղաքական պատկերացումների և 20-րդ դարի սկզբի աշխարհաքաղաքական հակասությունների ըմբռնմանը։

Экономика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ջրամատակարարման և ջրահեռացման ոլորտներում սակագների ձևավորման տեսական ու գործնական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության պայմանների և ոլորտային առանձնահատկությունների հաշվառմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն տնտեսական, ֆինանսական, տեխնոլոգիական և սոցիալական գործոնները, որոնք պետք է հաշվի առնվեն ջրի մատակարարման և ջրահեռացման ծառայությունների սակագների սահմանման ժամանակ, ինչպես նաև գնահատել գործող մոտեցումների արդյունավետությունն ու կատարելագործման հնարավորությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ջրամատակարարման և ջրահեռացման ծառայությունների ինքնարժեքի ձևավորման ուսումնասիրությունը, քանի որ սակագինը պետք է, մի կողմից, հնարավորություն տա ծածկելու ծառայությունների մատուցման, պահպանման և զարգացման համար անհրաժեշտ ծախսերը, իսկ մյուս կողմից՝ հաշվի առնի բնակչության վճարունակությունը և սոցիալական մատչելիության պահանջները։ Ուսումնասիրվում են ջրային ռեսուրսների օգտագործման, ջրի արդյունահանման և մաքրման, պոմպակայանների շահագործման, էներգիայի սպառման, ջրատար և կոյուղու ցանցերի պահպանման, վերանորոգման ու ներդրումային ծրագրերի հետ կապված ծախսերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սակագնի կառուցվածքին և դրա առանձին բաղադրիչների փոխհարաբերությանը՝ հասկանալու համար, թե ինչպես են ոլորտի ծախսերը վերածվում վերջնական սպառողի համար սահմանվող վճարի։ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա կարող են վերլուծվել ոլորտի զարգացման պատմությունը, կառավարման և կարգավորման առանձնահատկությունները, ծառայությունների մատուցման ծավալները, սպառման մակարդակները, ֆինանսական ցուցանիշները և սակագնային քաղաքականության փոփոխությունները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև սակագնային քաղաքականության սոցիալական կողմը։ Ջրամատակարարումն ու ջրահեռացումը կենսական նշանակության հանրային ծառայություններ են, ուստի դրանց արժեքը պետք է դիտարկվի ոչ միայն տնտեսական արդյունավետության, այլև սոցիալական արդարության տեսանկյունից։ Այս համատեքստում կարևորվում են ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքների համար ծառայությունների հասանելիության ապահովումը, սոցիալական աջակցության մեխանիզմները և սակագների փոփոխությունների ազդեցությունը բնակչության տարբեր խմբերի վրա։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև ջրի սպառման և սակագնի փոխկապակցվածությունը, քանի որ հաշվառման համակարգերի կատարելագործումը, կորուստների նվազեցումը և սպառման նկատմամբ վերահսկողության բարձրացումը կարող են էապես ազդել ինչպես ոլորտի ֆինանսական կայունության, այնպես էլ սակագնային բեռի վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ջրամատակարարման համակարգերում ջրի կորուստների խնդիրը, քանի որ ցանցերի տեխնիկական վիճակը և ոչ արդյունավետ օգտագործվող ջրի ծավալները կարող են մեծացնել ծառայության փաստացի ինքնարժեքը և սահմանափակել ոլորտի ֆինանսական արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև ներդրումային քաղաքականության և սակագների կապը․ ջրային ենթակառուցվածքների արդիականացումը պահանջում է երկարաժամկետ ֆինանսական ռեսուրսներ, իսկ սակագնային համակարգը պետք է հնարավորություն ստեղծի անհրաժեշտ ներդրումների իրականացման համար՝ միաժամանակ չստեղծելով անհամաչափ սոցիալական բեռ։ Հետազոտության գործնական արժեքը կայանում է նրանում, որ առաջարկվող մոտեցումները կարող են օգտագործվել սակագների հաշվարկման մեթոդաբանության կատարելագործման, ոլորտի ֆինանսական կայունության բարձրացման, ջրամատակարարման ծառայությունների որակի բարելավման և սպառողների շահերի ավելի արդյունավետ պաշտպանության համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ոլորտային կարգավորողներին, հանրային ծառայությունների կառավարման մասնագետներին, ջրային տնտեսության կազմակերպություններին, պետական կառավարման մարմիններին և սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ջրամատակարարման և ջրահեռացման սակագինը դիտարկում է որպես տնտեսական արդյունավետության, ենթակառուցվածքների զարգացման, ծառայությունների որակի և սոցիալական մատչելիության միջև հավասարակշռություն ապահովող կարևոր գործիք՝ Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում դրա ձևավորման և կատարելագործման հնարավորությունները ներկայացնելով համալիր տեսանկյունից։

Религия

Գիրքը ներկայացնում է աստվածաշնչյան Սաղմոսների ժողովածուն՝ Հին Կտակարանի հոգևոր, աղոթական և բանաստեղծական ժառանգության նշանակալի մասը։ Սաղմոսները կրոնական երգերի ու աղոթքների ամբողջություն են, որոնցում մարդն արտահայտում է իր հավատը, Աստծո հանդեպ վստահությունը, երախտագիտությունը, ապաշխարությունը, փառաբանությունը և օգնության խնդրանքը։ Դրանցում արտացոլված են մարդկային հոգևոր կյանքի տարբեր վիճակներ՝ ուրախություն, տառապանք, վախ, հույս, ներքին պայքար, մեղքի գիտակցում և մխիթարության որոնում։ Ժողովածուում կարևոր տեղ են զբաղեցնում աստվածային արդարության, բարության, իմաստության, պաշտպանության և փրկության թեմաները։ Սաղմոսների պատկերավոր լեզուն, բանաստեղծական կառուցվածքը, կրկնությունները և հուզական դիմումները դրանք դարձնում են ոչ միայն կրոնական ընթերցանության նյութ, այլև հին հոգևոր պոեզիայի արժեքավոր օրինակ։ Դավթին ավանդաբար վերագրվող սաղմոսները դարեր շարունակ օգտագործվել են քրիստոնեական եկեղեցական արարողությունների, ժամերգությունների և անհատական աղոթքի ընթացքում։ Հայ եկեղեցական ավանդության մեջ դրանք կարևոր դեր են ունեցել հավատացյալների հոգևոր դաստիարակության, աստվածաշնչյան գաղափարների փոխանցման և աղոթական մշակույթի պահպանման գործում։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու մարդու և Աստծո հարաբերությունների աստվածաշնչյան ընկալումը, կրոնական խորհրդանիշներն ու աղոթքի արտահայտչական ձևերը։ Այն արժեքավոր է հայերեն հոգևոր գրականության, աստվածաշնչագիտության, աստվածաբանության և եկեղեցական մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։

Политология

Գիրքը նվիրված է հետսառըպատերազմյան Թուրքիայի քաղաքական զարգացման գործընթացում ժողովրդավարացման հիմնախնդիրների և զինված ուժերի՝ որպես քաղաքական գործոնի դերի համակողմանի վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է Թուրքիայի քաղաքական համակարգի էվոլյուցիան՝ ընդգծելով քաղաքացիական իշխանության և բանակի հարաբերությունների պատմական ձևավորումը, ինստիտուցիոնալ հակակշիռները և ուժային բալանսի փոփոխությունները։ Հեղինակը վերլուծում է բանակի քաղաքական ազդեցության մեխանիզմները, նրա միջամտության ձևերը պետական կառավարման գործընթացներում և այդ ազդեցության աստիճանական սահմանափակման գործընթացը ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդման պայմաններում։ Գրքում քննարկվում են նաև եվրոպական ինտեգրման գործոնները, քաղաքացիական վերահսկողության ընդլայնումը, սահմանադրական փոփոխությունները և քաղաքական կուսակցությունների դերը ժողովրդավարացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներքաղաքական ճգնաժամերին, պետական անվտանգության ընկալումներին և դրանց ազդեցությանը քաղաքական համակարգի կայունության վրա։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և Թուրքիայի քաղաքական պրակտիկայի վերլուծությունը՝ առաջարկելով խորքային պատկերացում ժողովրդավարացման և ռազմական գործոնի փոխազդեցության վերաբերյալ։ Գիրքը նախատեսված է քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, պատմաբանների, հետազոտողների, ուսանողների և անվտանգության ուսումնասիրություններով հետաքրքրվողների համար։