Փառքի ճանապարհով։ Կոմերիտմիության 50 տարին։ (Օգնություն գրադարանավարին)

Литература

Այս հրատարակության կենտրոնական թեման արհամարհությունն է՝ որպես մարդկային վերաբերմունքի և հասարակական հարաբերությունների դրսևորում։ Արհամարհանքը կարող է արտահայտվել մարդու կամ նրա արժանապատվության նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքով, անտեսմամբ, նվաստացմամբ կամ անհիմն վերադասության զգացումով։ Գրականության և բարոյական մտքի մեջ այս երևույթը հաճախ դիտարկվում է մարդկային բնավորության, փոխհարաբերությունների և հասարակական վարքագծի տեսանկյունից։ Այն առնչվում է հարգանքի, հանդուրժողականության, ինքնագնահատականի, խոնարհության և մարդկային արժանապատվության պահպանման հարցերին։ Վերնագիրը թույլ է տալիս ենթադրել, որ աշխատությունը կենտրոնանում է այդ հասկացության շուրջ ծավալվող բարոյական կամ հասարակական դիտարկումների վրա, սակայն ստեղծագործության ժանրը և կոնկրետ բովանդակությունը միայն մատենագիտական տվյալներով հստակեցնել հնարավոր չէ։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայերեն գրականության և բարոյախրատական մտքի ուսումնասիրության համար՝ որպես մարդկային վարքի ու հասարակական հարաբերությունների թեմային անդրադարձող տպագիր նյութ։ Այն կարող է դիտարկվել նաև ժամանակաշրջանի հայ ընթերցողական միջավայրում բարոյական հասկացությունների ներկայացման և քննարկման համատեքստում։

Право

Իրավական սովորույթները վարքագծի պատմականորեն ձևավորված կանոններ են, որոնք երկար ժամանակ կիրառվել են հասարակության մեջ և պետության կողմից ճանաչվելու արդյունքում ստացել են իրավական բնույթ։ Դրանք առաջանում են մարդկանց բազմակի և համանման գործողությունների կրկնման միջոցով և ամրապնդվում են որպես ընդունված վարքագծի նորմեր։ Իրավական սովորույթը դառնում է իրավունքի աղբյուր միայն այն դեպքում, երբ պետությունը կամ իրավական համակարգը ճանաչում է այն և ապահովում դրա կատարումը։ Այսպիսի նորմերը հաճախ ունեն ավանդական բնույթ և արտացոլում են հասարակության մշակութային, պատմական և սոցիալական առանձնահատկությունները։ Իրավական սովորույթների հիմնական դերն այն է, որ դրանք լրացնում են գրավոր իրավունքը՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ օրենքներում կան բացեր կամ անորոշություններ։ Դրանք օգնում են կարգավորել հասարակական հարաբերությունները ավելի ճկուն և բնական ձևով՝ հաշվի առնելով տեղական առանձնահատկությունները և հասարակական ընկալումները։ Շատ դեպքերում իրավական սովորույթները հատկապես կարևոր են այն ոլորտներում, որտեղ օրենքը չի կարող մանրամասն կարգավորել բոլոր իրավիճակները, օրինակ՝ առևտրային հարաբերություններում, ընտանեկան որոշ ավանդական հարցերում կամ տեղական ինքնակառավարման որոշ գործելակերպերում։ Իրավական սովորույթների նշանակությունը նաև այն է, որ դրանք նպաստում են իրավական համակարգի կայունությանը և հասարակության իրավական գիտակցության ձևավորմանը, քանի որ մարդիկ ավելի հեշտ են ընդունում այն կանոնները, որոնք արդեն երկար ժամանակ կիրառվել են իրենց միջավայրում։ Միևնույն ժամանակ, իրավական սովորույթները պետք է համապատասխանեն գործող սահմանադրությանը և օրենքներին, հակառակ դեպքում դրանք չեն կարող ճանաչվել որպես իրավական ուժ ունեցող նորմեր։ Ժամանակակից իրավական պետություններում սովորույթը հիմնականում հանդես է գալիս որպես երկրորդական իրավունքի աղբյուր, սակայն որոշ իրավական համակարգերում այն դեռևս ունի կարևոր դեր, հատկապես ընդհանուր իրավունքի երկրներում։ Այսպիսով, իրավական սովորույթները հանդիսանում են իրավունքի ձևավորման և զարգացման կարևոր տարր, որը ապահովում է իրավական համակարգի ճկունությունը, հասարակական հարաբերությունների արդյունավետ կարգավորումը և իրավական ավանդույթների պահպանումը։

Экология

Ալավերդին հաճախ բնութագրվում է որպես «բաց երկնքի տակ գտնվող գործարանային քաղաք», քանի որ նրա քաղաքային տարածքը սերտորեն կապված է ծանր արդյունաբերության, հատկապես պղնձաձուլության և մետալուրգիայի հետ։ Քաղաքի էկոլոգիական կերպարը ձևավորվել է երկար տարիներ գործող արդյունաբերական ձեռնարկությունների ազդեցությամբ, որոնք արտանետումներ են ունեցել օդ, հող և ջրային միջավայր։ Այս պատճառով Ալավերդին երբեմն նկարագրվում է որպես բաց երկնքի տակ գտնվող արտադրական համալիր, որտեղ արդյունաբերական գործընթացները տեսանելի և զգալի ազդեցություն ունեն շրջակա միջավայրի վրա։ Քաղաքը գտնվում է Դեբեդ գետի կիրճում, ինչը ստեղծում է յուրահատուկ աշխարհագրական պայմաններ, սակայն նաև նպաստում է աղտոտիչների կուտակմանը լեռնային փակ տարածքում։ Արդյունաբերական գործունեությունը, հատկապես պատմական շրջանում, բերել է օդի աղտոտման, հողի թթվայնության փոփոխության և ջրային ռեսուրսների վրա ճնշման։ Միևնույն ժամանակ Ալավերդին ունի հարուստ պատմամշակութային ժառանգություն և գտնվում է գեղեցիկ լեռնային միջավայրում, ինչը վերջին տարիներին նպաստում է նաև զբոսաշրջության զարգացմանը։ Վերջին շրջանում իրականացվում են բնապահպանական և արդիականացման ծրագրեր, որոնք ուղղված են աղտոտման նվազեցմանը և արտադրական գործընթացների ավելի անվտանգ դարձնելուն։ Այսպիսով, Ալավերդին կարելի է դիտարկել որպես քաղաք, որտեղ ուժեղ արդյունաբերական անցյալը և բնական միջավայրը սերտորեն փոխկապակցված են, իսկ «բաց երկնքի տակ գտնվող գործարան» բնութագրումը ընդգծում է նրա էկոլոգիական առանձնահատկություններն ու խնդիրները։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կանխիկ դրամաշրջանառության կազմակերպման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կանխիկ դրամի շրջանառության տնտեսական նշանակությունը, դրա կազմակերպման հիմնական սկզբունքները և դրամավարկային համակարգում ունեցած դերը։ Վերլուծվում են կանխիկ դրամի թողարկման, բաշխման, շրջանառության, հավաքագրման, պահպանման և սպասարկման հետ կապված գործընթացները, ինչպես նաև դրանց արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական, կազմակերպական և տեխնիկական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսության կանխիկ դրամի պահանջարկի գնահատմանը, դրամական հոսքերի կանխատեսմանը և շրջանառության համար անհրաժեշտ դրամական միջոցների օպտիմալ ծավալի ապահովմանը։ Դիտարկվում են բանկային համակարգի, առևտրային կազմակերպությունների և այլ տնտեսավարող սուբյեկտների մասնակցությունը կանխիկ դրամաշրջանառության կազմակերպմանը, ինչպես նաև դրանց միջև դրամական հոսքերի կառավարման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են կանխիկ դրամի շրջանառության հետ կապված ծախսերի նվազեցման, սպասարկման գործընթացների կատարելագործման, հաշվառման և վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Կարևորվում է ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառումը դրամական միջոցների մշակման, փոխադրման, պահպանման և շրջանառության վերահսկման գործընթացներում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կանխիկ և անկանխիկ վճարումների փոխհարաբերությանը, վճարային ենթակառուցվածքների զարգացմանը և դրանց ազդեցությանը կանխիկ դրամի պահանջարկի ու շրջանառության կառուցվածքի վրա։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու կանխիկ դրամաշրջանառության կազմակերպման հիմնական խնդիրները և բացահայտելու դրա կառավարման ու սպասարկման արդյունավետության բարձրացման տնտեսական և կազմակերպական ուղղությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել դրամավարկային քաղաքականության, բանկային գործի, ֆինանսական կառավարման և վճարային համակարգերի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Право

Իրավագիտական և կրիմինալոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում անչափահասների հանցավորության կանխարգելման և դրա դեմ պայքարի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում անչափահասների քրեական պատասխանատվության առանձնահատկությունները, նրանց նկատմամբ կիրառվող քրեաիրավական միջոցները և արդարադատության համակարգում տարիքային ու մտավոր հասունության հաշվառման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատժի, դաստիարակչական ու վերականգնողական միջոցների հարաբերակցությանը, անչափահասների գործերով վարույթի առանձնահատկություններին և նրանց իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են հանցավոր վարքագծի ձևավորմանը նպաստող սոցիալական, ընտանեկան, կրթական և տնտեսական գործոնները, ինչպես նաև դրանց կանխարգելման հնարավորությունները։ Քննարկվում են քրեական օրենսդրության, կրիմինալոգիական կանխարգելման և սոցիալական վերականգնման միջոցների փոխկապակցվածությունը, իրավապահ ու սոցիալական կառույցների համագործակցությունը և կրկնահանցագործության կանխարգելման մոտեցումները։ Իրանի անչափահասների արդարադատության համակարգում առանձնացվում են հատուկ իրավական մոտեցումներ, սակայն մասնագիտական գրականության մեջ քննարկվում են նաև դրանց կիրառման և ընթացակարգային արդյունավետության հետ կապված խնդիրներ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քրեական իրավունքի, կրիմինալոգիայի, անչափահասների արդարադատության և իրանագիտության ոլորտների հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Ժողովածուն նվիրված է հայագիտության տարբեր ուղղություններին և ընդգրկում է հայ ժողովրդի պատմության, լեզվի, գրականության, մշակույթի ու հոգևոր ժառանգության ուսումնասիրությանն առնչվող գիտական հարցեր։ Հայագիտությունը որպես գիտական բնագավառ միավորում է հայ ժողովրդի անցյալի և ներկայի, ազգային ինքնության, լեզվական ու գրական ավանդույթների, պատմական աղբյուրների և մշակութային արժեքների համակողմանի հետազոտությունը։ Այսպիսի աշխատություններում կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել պատմական իրադարձությունների ու հասարակական գործընթացների քննությունը, հայերեն գրավոր հուշարձանների և մատենագրական աղբյուրների ուսումնասիրությունը, լեզվի զարգացման առանձնահատկությունների բացահայտումը, գրական երկերի վերլուծությունը և հայկական մշակութային ժառանգության տարբեր դրսևորումների գնահատումը։ Ժողովածուի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայագիտական խնդիրների բազմակողմանի ներկայացմամբ և տարբեր մասնագիտական մոտեցումների համադրման հնարավորությամբ։ Այն կարող է ծառայել որպես ուսումնասիրության նյութ հայ ժողովրդի պատմությամբ, հայերենագիտությամբ, գրականագիտությամբ, պատմագրությամբ և մշակութաբանությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նաև բուհերի դասախոսներին, ուսանողներին, ասպիրանտներին և հայագիտության տարբեր ոլորտներով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ նպաստելով հայկական գիտական մտքի, ազգային մշակույթի և պատմական ժառանգության վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։