Պատմա-աշխարհագրական եւ վիմագրագիտական հետազօտութիւններ (Արցախ եւ Ուտիք)

Литература

Ստեղծագործությունը խորհրդանշական և դրամատիկ ուղղվածությամբ արձակ գործ է, որի հեղինակը Արթուր Գրիգորյան է, և այն կառուցված է որպես ներքին մենախոսություն կամ նամակային ձևաչափով պատմություն, որտեղ մարդկային հոգեբանական վիճակները ներկայացվում են ծայրահեղ փորձությունների և բարոյական ճգնաժամի ֆոնին։ Գրքում «դժոխք» հասկացությունը հաճախ ընկալվում է ոչ միայն որպես կրոնական կամ առասպելական տարածք, այլ նաև որպես մարդու ներքին աշխարհի խորհրդանշական պատկեր՝ արտահայտելով մեղքի, վախի, զղջման և ինքնաքննության խոր շերտերը։ Հեղինակը փորձել է բացահայտել մարդու հոգեբանական սահմանային վիճակները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող է անհատը բախվել սեփական անցյալի, ընտրությունների և ներքին հակասությունների հետ։ Ստեղծագործության ընթացքում զգալի է նաև բարոյափիլիսոփայական շերտը, որտեղ քննարկվում են արդարության, պատժի, ներման և ինքնաճանաչման հարցերը՝ ստեղծելով մութ, բայց միաժամանակ խորապես մտածելու տեղիք տվող միջավայր։

Другие предметы

Գրադարանագիտության, տեղեկատվական սպասարկման և գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման բնույթի այս մեթոդական հրատարակությունը նվիրված է ընթերցասրահների գործունեության արդյունավետ կազմակերպման սկզբունքներին, գործնական մեթոդներին և սպասարկման գործընթացների կատարելագործմանը։ Ներկայացվում են ընթերցասրահի հիմնական գործառույթները, աշխատանքային գործընթացների պլանավորման առանձնահատկությունները և ընթերցողների տեղեկատվական ու կրթական պահանջմունքների բավարարման կազմակերպական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընթերցասրահի գրքային և պարբերական հրատարակությունների հավաքածուի ձևավորմանը, պահպանմանը, դասավորությանը և օգտագործման մատչելիության ապահովմանը։ Մեթոդական հանձնարարականների շրջանակներում կարող են դիտարկվել ընթերցողների գրանցման, սպասարկման, գրականության տրամադրման և օգտագործման հաշվառման հիմնական կանոնները։ Քննարկվում են գրադարանավարի մասնագիտական պարտականությունները, ընթերցողների հետ հաղորդակցության ձևերը, տեղեկատու-մատենագիտական օգնության տրամադրումը և տեղեկատվության որոնման գործընթացի կազմակերպումը։ Անդրադարձ է կատարվում ընթերցասրահի աշխատանքային միջավայրի ձևավորմանը, նստատեղերի և գրադարանային սարքավորումների նպատակահարմար տեղաբաշխմանը, լուսավորության, լռության և հարմարավետության ապահովման պահանջներին։ Կարևորվում է ընթերցողների տարբեր խմբերի սպասարկման առանձնահատկությունների հաշվառումը, գրականության հանրահռչակումը և ընթերցանության մշակույթի զարգացումը։ Հրատարակությունը կարող է ներառել գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ միջոցառումների, մատենագիտական տեսությունների և ընթերցողական հանդիպումների կազմակերպման գործնական առաջարկություններ։ Ուշադրություն է դարձվում նաև ընթերցասրահի աշխատանքի վիճակագրական հաշվառմանը, գործունեության արդյունքների գնահատմանը և սպասարկման որակի բարձրացման հնարավորություններին։ Մեթոդական նյութի կիրառումը կարող է նպաստել գրադարանային աշխատանքի համակարգմանը, ընթերցողական սպասարկման արդյունավետության բարձրացմանը և գրադարանային ռեսուրսների նպատակային օգտագործմանը։ Այն նախատեսված է գրադարանավարների, ընթերցասրահների աշխատակիցների, գրադարանային հաստատությունների ղեկավարների և գրադարանագիտություն ուսումնասիրող մասնագետների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է եռամակարդակ ատոմային համակարգերի և քվանտային ու դասական էլեկտրամագնիսական դաշտերի փոխազդեցության տեսական ուսումնասիրությանը՝ քվանտային օպտիկայի և ատոմային ֆիզիկայի մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում այն գործընթացներն են, որոնք առաջանում են, երբ երեք էներգետիկ մակարդակ ունեցող ատոմը միաժամանակ կամ հաջորդաբար փոխազդում է տարբեր բնույթի արտաքին դաշտերի հետ։ Քննության են առնվում ատոմային մակարդակների միջև անցումները, համակարգի քվանտային վիճակների փոփոխությունները և դաշտերի ազդեցությամբ ձևավորվող դինամիկական օրինաչափությունները։ Դասական դաշտը կարող է դիտարկվել որպես նախապես սահմանված արտաքին ազդեցություն, մինչդեռ քվանտային դաշտի դեպքում հաշվի են առնվում նաև դաշտի քվանտային վիճակը և ատոմի հետ փոխազդեցության ընթացքում առաջացող քվանտային փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր եռամակարդակ կառուցվածքների տեսական նկարագրությանը, որոնց դեպքում թույլատրելի անցումների բնույթը պայմանավորում է համակարգի ընդհանուր դինամիկան։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել ատոմային մակարդակների բնակեցվածությունների ժամանակային փոփոխությունները, քվանտային կոհերենտության ձևավորումը, ռեզոնանսային և ոչ ռեզոնանսային փոխազդեցությունները, ինչպես նաև դաշտերի պարամետրերի ազդեցությունը համակարգի վիճակի վրա։ Կարևոր ուղղություն է քվանտային և դասական դաշտերի ազդեցությունների համեմատական վերլուծությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն երևույթները, որոնք հնարավոր չէ ամբողջությամբ նկարագրել միայն դասական էլեկտրադինամիկայի շրջանակում։ Մաթեմատիկական մոդելավորումը կարող է հիմնվել համակարգի վիճակի ժամանակային էվոլյուցիան նկարագրող քվանտամեխանիկական հավասարումների վրա՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու տարբեր սկզբնական պայմանների դեպքում առաջացող վարքը։ Նման համակարգերը կարևոր մոդելներ են լույսի և նյութի փոխազդեցության հիմնարար մեխանիզմների ուսումնասիրման համար և կիրառական նշանակություն ունեն ժամանակակից քվանտային օպտիկայի, սպեկտրոսկոպիայի և քվանտային տեղեկատվական համակարգերի տեսական հետազոտություններում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է բազմամակարդակ ատոմային համակարգերում քվանտային և դասական ազդեցությունների համատեղ դերի ավելի խոր ըմբռնմանը։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ջրաջրային էներգետիկ ռեակտորներով ատոմային էլեկտրակայանների երկրորդային կոնտուրում իրականացվող տեխնոլոգիական գործընթացների և աշխատանքային ռեժիմների հետազոտմանն ու օպտիմալացմանը։ Դիտարկվում են երկրորդային կոնտուրի հիմնական սարքավորումների և համակարգերի աշխատանքի առանձնահատկությունները, ջերմային էներգիայի փոխակերպման գործընթացները, գոլորշու առաջացումը, տեղափոխումը և օգտագործումը էլեկտրական էներգիայի արտադրության ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շոգեգեներատորների, տուրբինային սարքավորումների, կոնդենսացիոն և սնուցման ջրի համակարգերի փոխկապակցված աշխատանքին ու դրանց հիմնական տեխնիկական ցուցանիշներին։ Վերլուծվում են ջերմաստիճանի, ճնշման, գոլորշու և ջրի ծախսերի ու այլ աշխատանքային պարամետրերի փոփոխությունների ազդեցությունները կայանի արդյունավետության և սարքավորումների շահագործման պայմանների վրա։ Քննարկվում են տարբեր բեռնվածքային ռեժիմներում երկրորդային կոնտուրի աշխատանքի կարգավորման, էներգետիկ արդյունավետության բարձրացման, ջերմային կորուստների նվազեցման և սարքավորումների հուսալի շահագործման ապահովման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տեխնոլոգիական գործընթացների հաշվարկային վերլուծությանը, աշխատանքային պարամետրերի վերահսկմանը և օպտիմալ ռեժիմների ընտրության մեթոդներին։ Կարևորվում է երկրորդային կոնտուրի առանձին բաղադրիչների փոխադարձ ազդեցության գնահատումը և ամբողջ համակարգի աշխատանքի համալիր օպտիմալացումը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել շահագործման արդյունավետության բարձրացման, տեխնոլոգիական ռեժիմների կատարելագործման և էներգաբլոկների աշխատանքային ցուցանիշների բարելավման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ատոմային և ջերմային էներգետիկայի մասնագետների, էներգետիկ ճարտարագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Химия

Օրգանական քիմիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է α- և β-ացետիլենային կամ ալենային խմբեր պարունակող չորրորդային ֆոսֆոնիումային աղերի նուկլեոֆիլների հետ փոխազդեցության օրինաչափությունների, ռեակցիոն ունակության և քիմիական փոխակերպումների մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ֆոսֆոնիումային միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ֆոսֆորի ատոմի և չհագեցած ածխածնային խմբերի էլեկտրոնային փոխազդեցությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը միացությունների քիմիական ակտիվության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր նուկլեոֆիլ ռեագենտների մասնակցությամբ ընթացող ռեակցիաներին, նուկլեոֆիլային հարձակման հնարավոր ուղղություններին և առաջացող միջանկյալ միացությունների կայունությանը։ Վերլուծվում են ացետիլենային և ալենային խմբերի դիրքի, տեղակալիչների բնույթի, լուծիչների և ռեակցիոն պայմանների ազդեցությունները փոխակերպումների ընթացքի, ընտրողականության և վերջնական արգասիքների կառուցվածքի վրա։ Քննարկվում են նաև ֆոսֆոնիումային աղերի մասնակցությամբ ընթացող միացման, տեղակալման, վերախմբավորման և այլ հնարավոր օրգանական ռեակցիաների մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ստացվող միացությունների կառուցվածքի հաստատման սպեկտրոսկոպիական մեթոդները, ռեակցիաների ընթացքի վերահսկման և սինթեզի պայմանների օպտիմալացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ֆոսֆորօրգանական միացությունների կիրառությանը նպատակային օրգանական սինթեզում, նոր ֆունկցիոնալ ածանցյալների ստացման և քիմիական փոխակերպումների ընտրողականության բարձրացման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի, ֆոսֆորօրգանական միացությունների քիմիայի և նուրբ օրգանական սինթեզի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Եղիշե Չարենցի բանաստեղծական լեզվի և անհատական ոճի համակողմանի լեզվաբանական ու գրականագիտական ուսումնասիրությանը՝ նրա ստեղծագործական տարբեր շրջանների նյութի հիման վրա։ Հետազոտության առանցքում բանաստեղծի բառապաշարի, պատկերավորման համակարգի, քերականական կառուցվածքների, խոսքային արտահայտչամիջոցների, տաղաչափական առանձնահատկությունների և դրանց միջոցով ձևավորվող ինքնատիպ գեղարվեստական աշխարհի բացահայտումն է։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել բառընտրությանը՝ ուսումնասիրելով գրական հայերենի, ժողովրդախոսակցական շերտերի, հնաբանությունների, նորաբանությունների, փոխառությունների և հեղինակային բառաստեղծման փոխհարաբերությունները։ Կարևոր ուղղություն է փոխաբերությունների, մակդիրների, համեմատությունների, խորհրդանիշների, կրկնությունների և հակադրությունների քննությունը, քանի որ դրանք էական դեր ունեն բանաստեղծական պատկերների, հուզական լարվածության և գաղափարական շեշտադրումների ձևավորման մեջ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև շարահյուսական կազմակերպմանը՝ պարզաբանելով կարճ ու ընդարձակ նախադասությունների, զուգահեռ կառույցների, բացականչական և հարցական ձևերի, բառերի անսովոր դասավորության ու խոսքային ռիթմի գեղարվեստական գործառույթները։ Բանաստեղծական հնչողության տեսանկյունից կարող են ուսումնասիրվել հանգավորման համակարգը, ռիթմը, հնչյունական կրկնությունները և բառերի երաժշտական կազմակերպումը՝ ցույց տալով դրանց մասնակցությունը ստեղծագործության ընդհանուր տրամադրության ձևավորմանը։ Առանձին նշանակություն ունի ստեղծագործական տարբեր փուլերի համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս հետևելու լեզվաոճական որոնումների զարգացմանը, բանաստեղծական ձևերի փոփոխությանը և գեղարվեստական արտահայտության նոր միջոցների յուրացմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող է քննվել նաև անհատական ոճի կապը XX դարի հայ գրական լեզվի զարգացման, ժամանակաշրջանի գրական շարժումների և համաշխարհային պոեզիայի գեղարվեստական նորարարությունների հետ։ Բանաստեղծի լեզուն այս համատեքստում ներկայանում է որպես ոչ միայն ստեղծագործական անհատականության արտահայտություն, այլև հայ բանաստեղծական խոսքի հնարավորությունների ընդլայնման կարևոր երևույթ։ Լեզվական և գրականագիտական վերլուծությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ձևի ու բովանդակության փոխկապակցվածությունը և պարզելու, թե լեզվական յուրաքանչյուր մակարդակ ինչպես է մասնակցում ստեղծագործության իմաստային ու հուզական ամբողջության կառուցմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը կարևոր ներդրում է չարենցագիտության և հայ գեղարվեստական խոսքի ուսումնասիրության մեջ՝ համակարգված կերպով ներկայացնելով բանաստեղծի լեզվական վարպետությունն ու ոճական ինքնատիպությունը։