Политология

Биология

Տավարի պիրոպլազմոզի համաճարակաբանությունը Հայաստանի Հանրապետության հարթավայրային և նախալեռնային գոտիների տնտեսություններում վերաբերում է մակաբուծային ծագում ունեցող վարակիչ հիվանդության տարածման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը, որի հարուցիչները փոխանցվում են հիմնականում տիզերի միջոցով և հանգեցնում են կենդանիների արյունաբանական համակարգի խանգարումների, արտադրողականության կտրուկ նվազման և երբեմն նաև անկման։ Այդ հիվանդության տարածվածությունը հատկապես բարձր է այն շրջաններում, որտեղ կլիմայական պայմանները նպաստում են տզերի ակտիվ բազմացմանը՝ խոնավ գարուններ, տաք ամառներ և արոտավայրերի լայն օգտագործում։ Հետազոտությունը ներառում է վարակման աղբյուրների, փոխանցման մեխանիզմների, սեզոնային դինամիկայի և տնտեսությունների ներսում հիվանդության տարածման ուղիների վերլուծություն, ինչպես նաև ռիսկային գործոնների գնահատում։ Պայքարի միջոցառումները ընդգրկում են կանխարգելիչ անասնաբուժական միջոցառումների համակարգ՝ տզերի դեմ պայքար (ակարիցիդային մշակումներ), կենդանիների պարբերական զննում, վաղ ախտորոշում և բուժում հատուկ հակապարազիտային դեղամիջոցներով, արոտավայրերի ճիշտ կազմակերպում և կարանտինային կանոնների պահպանում։ Այս համալիր մոտեցումը նպատակ ունի նվազեցնել տնտեսական կորուստները և ապահովել անասնապահության կայուն զարգացումը հատկապես հարթավայրային և նախալեռնային գոտիների գյուղատնտեսական տնտեսություններում։

Другие предметы

Այս աշխատանքը նվիրված է «Թուրքական Հայաստանի» (պատմաաշխարհագրական անվանում, որը վերաբերում է Արևմտյան Հայաստանի տարածքներին Օսմանյան կայսրության կազմում) բուսաշխարհի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տարածաշրջանի ֆլորիստիկական կազմը, բուսատեսակների բազմազանությունը և դրանց տարածքային բաշխվածությունը։ Հեղինակը հավաքագրում և համակարգում է դաշտային դիտարկումների, բուսաբանական հավաքածուների և նախորդ գիտական աղբյուրների տվյալները՝ փորձելով ստեղծել այդ տարածքի բուսական աշխարհի համապարփակ պատկեր։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է տարածաշրջանի բուսաշխարհի բարձր բազմազանությունը, որը պայմանավորված է բարդ լեռնային ռելիեֆով, բարձրության գոտիականությամբ և կլիմայական հակադրություններով՝ սկսած խոնավ անտառային շրջաններից մինչև չոր լեռնատափաստանային և ալպյան գոտիներ։ Նկարագրվում են հիմնական բուսական համակեցությունները՝ անտառներ, մարգագետիններ, թփուտներ և քարքարոտ լանջերի բուսածածկույթ, ինչպես նաև դրանցում գերակշռող տեսակները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էնդեմիկ և ռելիկտային բույսերին, որոնք պահպանվել են լեռնային մեկուսացված տարածքներում և ունեն կարևոր գիտական նշանակություն բուսաշխարհագրության և էվոլյուցիոն կենսաբանության համար։ Աշխատության մեջ քննարկվում է նաև մարդու տնտեսական գործունեության ազդեցությունը՝ անտառահատումները, արոտավայրերի ընդլայնումը և գյուղատնտեսական յուրացումը, որոնք որոշ շրջաններում հանգեցրել են բնական բուսածածկույթի փոփոխության։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ տարածաշրջանը հանդիսանում է Կովկասի և Միջերկրածովյան ֆլորիստիկական մարզերի սահմանային գոտի, ինչը պայմանավորում է նրա տեսակային հարստությունն ու էկոլոգիական առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Թուրքիայի Հայաստանի բուսաշխարհը որպես գիտականորեն արժեքավոր և բարդ կառուցվածք ունեցող համակարգ, որը կարևոր է ինչպես բուսաշխարհագրության, այնպես էլ բնապահպանական հետազոտությունների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է բեռնատար ավտոմոբիլի կրող համակարգի մեխանիկական վարքի, ամրության և հուսալիության ուսումնասիրությանը՝ շահագործման ընթացքում առաջացող բեռնվածքների ազդեցությամբ ձևավորվող լարվածությունների ու դեֆորմացիաների գնահատման հիման վրա։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է կրող կառուցվածքի այն տարրերի վրա, որոնք ընդունում և փոխանցում են ավտոմոբիլի սեփական զանգվածից, տեղափոխվող բեռից, ճանապարհային անհարթություններից, արագացումից, արգելակումից և շարժման այլ ռեժիմներից առաջացող ուժերը։ Քննության են առնվում շրջանակի և դրա հիմնական կառուցվածքային հանգույցների բեռնավորման առանձնահատկությունները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել առավել մեծ լարվածություններ և դեֆորմացիաներ առաջացնող տեղամասերը։ Կրող համակարգի աշխատանքը դիտարկվում է տարբեր շահագործական իրավիճակներում՝ հաշվի առնելով ստատիկական և դինամիկական ազդեցությունները, բեռի տեղաբաշխումը և ճանապարհային պայմանների փոփոխությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կառուցվածքի երկրաչափական պարամետրերի, նյութերի մեխանիկական հատկությունների, միացումների և ուժերի փոխանցման առանձնահատկությունների ազդեցությանը ընդհանուր ամրության ու կոշտության վրա։ Լարվածադեֆորմացիոն վիճակի գնահատումը հնարավորություն է տալիս որոշել վտանգավոր գոտիները, որտեղ կարող են առաջանալ լարվածությունների կենտրոնացումներ, չափազանց մեծ տեղաշարժեր կամ կառուցվածքի աշխատանքային հատկությունների վատթարացում։ Հաշվարկային ուսումնասիրությունների ընթացքում կարող են կիրառվել կառուցվածքային մեխանիկայի և թվային մոդելավորման մեթոդներ, այդ թվում՝ վերջավոր տարրերի մեթոդը, որը հնարավորություն է տալիս ստեղծել կրող համակարգի հաշվարկային մոդել և ուսումնասիրել դրա արձագանքը տարբեր բեռնավորման պայմաններում։ Կարևորվում է հաշվարկային սխեմայի հնարավորինս հիմնավորված ընտրությունը, սահմանային պայմանների սահմանումը և իրական շահագործական ազդեցությունների համապատասխան ներկայացումը, քանի որ դրանց ճշգրտությունից է կախված ստացված արդյունքների հավաստիությունը։ Առանձին նշանակություն է տրվում հաշվարկային արդյունքների և հնարավոր փորձարարական տվյալների համադրմանը՝ մոդելի համապատասխանությունն ու կիրառելիությունը գնահատելու համար։ Կրող համակարգի բարելավման միջոցառումները դիտարկվում են կառուցվածքի ամրության և կոշտության բարձրացման, զանգվածի արդյունավետ բաշխման և նյութատարության օպտիմալացման տեսանկյունից։ Քննության են առնվում առանձին տարրերի երկրաչափական չափերի փոփոխման, լայնական կամ երկայնական ամրացումների կիրառման, հանգույցների կառուցվածքի կատարելագործման և նյութերի առավել նպատակային ընտրության հնարավորությունները։ Ընդ որում, կառուցվածքի ամրության բարձրացումը դիտարկվում է զանգվածի, արտադրական ծախսերի և տեխնոլոգիական իրագործելիության հետ համատեղ, քանի որ լրացուցիչ ամրացումը միշտ չէ, որ ապահովում է ամբողջ համակարգի օպտիմալ աշխատանքը։ Կարևորվում է նաև կառուցվածքի հոգնածային դիմացկունությունը, քանի որ ճանապարհային փոփոխական բեռնվածքների երկարատև ազդեցությունը կարող է էական նշանակություն ունենալ ավտոմոբիլի ծառայության ժամկետի և շահագործական հուսալիության համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր կառուցվածքային լուծումների ազդեցությունը լարվածությունների բաշխման վրա և ընտրել այնպիսի տարբերակներ, որոնք նվազեցնում են առավել ծանրաբեռնված հատվածների մեխանիկական լարումները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կրող համակարգի կատարելագործման ազդեցությանը ավտոմոբիլի ընդհանուր շահագործական հատկությունների վրա՝ հաշվի առնելով բեռնատարողությունը, շարժման կայունությունը, հուսալիությունը և տեխնիկական սպասարկման պահանջները։ Մշակվող առաջարկությունների արդյունավետությունը կարող է գնահատվել սկզբնական և կատարելագործված կառուցվածքների հաշվարկային ցուցանիշների համեմատությամբ՝ որոշելով լարվածությունների, դեֆորմացիաների և զանգվածի փոփոխությունները։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս կառուցվածքային փոփոխությունները հիմնավորել ոչ միայն տեսական, այլև ինժեներական և տնտեսական տեսանկյուններից։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է բեռնատար ավտոմոբիլների նախագծման և արդիականացման ընթացքում կրող համակարգերի հուսալիության բարձրացման, հնարավոր կառուցվածքային թերությունների վաղ հայտնաբերման և նյութերի առավել արդյունավետ օգտագործման հնարավորությամբ։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել նոր տրանսպորտային միջոցների նախագծման, գոյություն ունեցող մոդելների կատարելագործման և շահագործական պայմաններին համապատասխան կառուցվածքային լուծումների մշակման ժամանակ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ավտոմոբիլաշինության, տրանսպորտային մեքենաների նախագծման, կառուցվածքային մեխանիկայի, մեքենաների ամրության և թվային ինժեներական վերլուծության ոլորտների մասնագետների, նախագծողների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է բնակչության միգրացիոն շարժերի ձևավորման պատճառների, հիմնական ուղղությունների և դրանց սոցիալ-տնտեսական հետևանքների համալիր ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում ներքին և արտաքին միգրացիայի փոխկապակցվածությունն է տնտեսական զարգացման, աշխատաշուկայի, ժողովրդագրական գործընթացների և բնակչության կենսամակարդակի հետ։ Քննվում են մարդկանց տեղաշարժը պայմանավորող տնտեսական, սոցիալական, աշխատանքային, կրթական և ընտանեկան գործոնները, ինչպես նաև ընդունող և մեկնման տարածքների միջև ձևավորվող տարբերությունների ազդեցությունը միգրացիոն որոշումների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում աշխատանքային միգրացիային, դրա կառուցվածքին և զբաղվածության հնարավորությունների, աշխատավարձերի ու մասնագիտական զարգացման հետ ունեցած կապերին։ Ուսումնասիրվում են միգրացիայի հնարավոր ազդեցությունները երկրի աշխատուժի քանակական և որակական կազմի վրա, այդ թվում՝ մասնագիտական հմտությունների արտահոսքի, աշխատանքային ռեսուրսների պակասի կամ վերադարձող միգրանտների կողմից նոր փորձի և կարողությունների փոխանցման տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դրամական փոխանցումների սոցիալ-տնտեսական նշանակության վերլուծությունը՝ դիտարկելով դրանց հնարավոր ազդեցությունը տնային տնտեսությունների եկամուտների, սպառման, խնայողությունների և տնտեսական վարքագծի վրա։ Միգրացիոն գործընթացները քննվում են նաև ժողովրդագրական տեսանկյունից՝ բնակչության տարիքային կառուցվածքի, տարածքային բաշխման, ընտանիքների կազմի և բնակավայրերի զարգացման հետ փոխկապակցված։ Անդրադարձ է կատարվում ներքին միգրացիային և բնակչության տարածքային կենտրոնացման խնդիրներին, որոնք կարող են խորացնել տարբեր բնակավայրերի տնտեսական հնարավորությունների և ենթակառուցվածքների միջև առկա անհամաչափությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև վերադարձի միգրացիան, վերաինտեգրման խնդիրները, սոցիալական պաշտպանության մեխանիզմները և միգրանտների իրավունքների ապահովման ընդհանուր հարցերը։ Միգրացիան ներկայացվում է որպես բազմագործոն երևույթ, որի հետևանքները կարող են միաժամանակ արտահայտվել ինչպես տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնմամբ, այնպես էլ մարդկային կապիտալի, ժողովրդագրական հավասարակշռության և սոցիալական հարաբերությունների ոլորտում առաջացող մարտահրավերներով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տնտեսագիտության, ժողովրդագրության, սոցիոլոգիայի և միգրացիոն ուսումնասիրությունների մոտեցումները՝ բացահայտելով բնակչության տեղաշարժերի և երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման միջև գոյություն ունեցող բազմակողմ փոխկապակցվածությունները։

Технология

Աշխատանքը նվիրված է բնական օդափոխությամբ շահագործվող տրանսպորտային թունելների թույլատրելի և առավելագույն երկարության որոշման գիտական ու ինժեներական մեթոդների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական խնդիրը այնպիսի հաշվարկային մոտեցումների ձևավորումն է, որոնց միջոցով հնարավոր կլինի գնահատել, թե տվյալ երկրաբանական, կլիմայական, երկրաչափական և շահագործական պայմաններում ինչ երկարության թունել կարող է ապահովել անհրաժեշտ օդափոխանակությունը՝ առանց մեխանիկական օդափոխության համակարգերի պարտադիր կիրառման։ Բնական օդափոխության դեպքում օդի շարժումը թունելի ներսում պայմանավորված է առաջին հերթին արտաքին և ներքին ջերմաստիճանների տարբերությամբ, օդի խտության փոփոխությամբ, թունելի մուտքերի և ելքերի միջև ճնշումների տարբերությամբ, ինչպես նաև քամու ազդեցությամբ։ Այս երևույթների համատեղ ազդեցությունը կարող է ձևավորել օդի բնական հոսք, որի արդյունավետությունը, սակայն, սահմանափակվում է թունելի երկարության, լայնական կտրվածքի, մուտքերի բարձրությունների, երթևեկության ինտենսիվության և արտանետվող գազերի քանակի հետ կապված գործոններով։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է թունելի ներսում օդի շարժման և աղտոտիչների տարածման օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը։ Տրանսպորտային թունելներում շարժվող ավտոմեքենաների արտանետումները կարող են հանգեցնել ածխածնի մոնօքսիդի, ազոտի օքսիդների, մասնիկային նյութերի և այլ վնասակար բաղադրիչների կուտակման, ուստի բնական օդափոխության հնարավորությունների գնահատումը անմիջականորեն կապված է երթևեկության անվտանգության և մարդկանց առողջության պաշտպանության հետ։ Հաշվարկային մեթոդների մշակման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև երթևեկության ուղղությունը, տրանսպորտային միջոցների քանակը և կազմը, շարժման արագությունը, թունելի ներքին մակերեսների դիմադրությունը, օդի հոսքի հիդրավլիկական կորուստները, արտաքին քամու արագությունն ու ուղղությունը, ինչպես նաև տարվա տարբեր եղանակներին օդի ջերմաստիճանային պայմանների փոփոխությունը։ Առավելագույն երկարության որոշումը, հետևաբար, չի սահմանափակվում միայն թունելի երկրաչափական չափերի հաշվարկով, այլ պահանջում է միաժամանակ գնահատել օդափոխության պահանջվող ծավալը և բնական օդափոխության միջոցով իրականում ապահովվող օդի հոսքը։ Այդպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս որոշել այն սահմանային պայմանը, որի դեպքում բնական օդափոխությունն այլևս բավարար չէ թունելի ներսում օդի անհրաժեշտ որակն ապահովելու համար։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը հատկապես մեծ է լեռնային և բարդ ռելիեֆ ունեցող տարածքներում ճանապարհային թունելների նախագծման ժամանակ, որտեղ թունելի մուտքերի բարձրությունների տարբերությունը կարող է ուժեղացնել բնական քարշի ազդեցությունը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ բնական օդափոխության արդյունավետությունը կարող է էապես փոփոխվել եղանակային պայմանների փոփոխության հետևանքով, ուստի նախագծային լուծումը պետք է հիմնված լինի ոչ միայն միջին, այլև անբարենպաստ պայմանների գնահատման վրա։ Մեթոդների մշակումը կարող է ներառել տեսական հաշվարկներ, օդի հոսքի հիդրոդինամիկական մոդելավորում, փորձարարական տվյալների համադրում և տարբեր շահագործական սցենարների համեմատական վերլուծություն։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել թունելների նախագծման փուլում՝ որոշելու համար բնական օդափոխության կիրառելիության սահմանները, գնահատելու լրացուցիչ օդափոխության համակարգի անհրաժեշտությունը և նվազեցնելու շինարարական ու շահագործման ծախսերը այն դեպքերում, երբ բնական օդափոխությունը բավարար է։ Աշխատանքը կարևոր է նաև տրանսպորտային ենթակառուցվածքների անվտանգության տեսանկյունից, քանի որ օդափոխության ճիշտ հաշվարկը թունելի բնականոն շահագործման և արտակարգ իրավիճակների ժամանակ մարդկանց անվտանգ տարհանման կարևոր նախապայմաններից է։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը միավորում է թունելաշինության, հիդրոդինամիկայի, օդափոխության, տրանսպորտային անվտանգության և շինարարական նախագծման խնդիրները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել գիտականորեն հիմնավորված մեթոդաբանություն, որը թույլ կտա յուրաքանչյուր կոնկրետ պայմանների համար որոշել բնական օդափոխությամբ տրանսպորտային թունելի առավելագույն նպատակահարմար երկարությունը և գնահատել դրա անվտանգ շահագործման հնարավորությունը։

Сельское хозяйство

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է տեղեկատվական ցանկ՝ նվիրված գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրականությանը, ուսումնական ձեռնարկներին և մասնագիտական հրապարակումներին, նպատակ ունենալով ընթերցողին և ոլորտի մասնագետին ապահովել արագ կողմնորոշման հնարավորություն։ Գրքում ընդգրկված են հրատարակություններ բուսաբուծության, անասնաբուծության, հողագիտության, ագրոքիմիայի, գյուղատնտեսական մեքենայացման, ագրառազմավարության և տնտեսագիտության թեմաներով։ Յուրաքանչյուր նյութին կից ներկայացված են համառոտ մատենագիտական տվյալներ՝ հեղինակի, հրատարակման տարվա, հրատարակչության և հիմնական թեմաների նշումով, ինչը հնարավորություն է տալիս արդյունավետ ընտրություն կատարել հետագա ուսումնասիրման կամ կիրառման համար։ Աշխատությունը կարևոր է գիտաշխատողների, ուսանողների, գրադարանավարների և գյուղատնտեսության ոլորտում աշխատող մասնագետների համար՝ նպաստելով նոր գիտելիքների տարածմանը, գյուղատնտեսական արտադրության արդիականացմանն ու ոլորտի զարգացմանը։