Пособие по русскому языку

Экономика

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տեղական ինքնակառավարման արդյունավետության բարձրացման հիմնական ուղղություններին՝ ընդգծելով վարչական կառավարման, համայնքային զարգացման և քաղաքացիների մասնակցության խթանման կարևորությունը։ Աշխատությունը վերլուծում է տեղական ինքնակառավարման համակարգի արդյունավետության գնահատման մեթոդները, որոշման ընդունման գործընթացում թափանցիկության և հաշվետվողականության ապահովման մեխանիզմները, ինչպես նաև ֆինանսական և ռեսուրսային կառավարման բարելավման ռազմավարությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համայնքների համագործակցային կառուցվածքի զարգացմանը, նորարարական տեխնոլոգիաների և էլեկտրոնային կառավարման կիրառմանը, ինչպես նաև քաղաքացիների ակտիվ ներգրավմանը քաղաքական և տնտեսական գործընթացներում՝ ապահովելու ինքնակառավարման նպատակների իրականացումը։ Ուսումնասիրությունը նաև համադրում է միջազգային փորձը և առաջարկում քաղաքական, իրավական և կառավարման լուծումներ՝ ուղղված տեղական ինքնակառավարման արդյունավետության բարձրացմանը և կայուն համայնքային զարգացման ապահովմանը։ Աշխատությունը կարևոր է պետական կառավարիչների, քաղաքագետների և համայնքային ղեկավարների համար՝ նպաստելով տեղական ինքնակառավարման համակարգի բարելավմանը և հանրային ծառայությունների որակի բարձրացմանը։

Педагогика

Այս աշխատանքը նվիրված է դպրոցական գրադարանի գործունեության և դպրոցականների՝ գրադարանային միջավայրում ներգրավման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է գրադարանը ոչ միայն որպես գրքերի պահպանման և տրամադրման վայր, այլև որպես կրթական, մշակութային և սոցիալական կարևոր միջավայր, որը կարող է էական դեր ունենալ սովորողների ընթերցողական հետաքրքրությունների ձևավորման, գիտելիքների ընդլայնման, ինքնուրույն աշխատանքի և ստեղծագործական մտածողության զարգացման գործում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում դպրոցականների և գրադարանի միջև կապի ամրապնդման անհրաժեշտությունն է։ Աշխատանքում դիտարկվում են այն գործոնները, որոնք ազդում են աշակերտների՝ գրադարան հաճախելու և գրականություն օգտագործելու հետաքրքրվածության վրա, ինչպես նաև այն մանկավարժական ու կազմակերպական մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է գրադարանը դարձնել դպրոցականների առօրյայի բնական և գրավիչ բաղադրիչ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը, քանի որ գրքի նկատմամբ հետաքրքրությունը կարևոր պայման է ոչ միայն լեզվական և գրական կարողությունների, այլև քննադատական մտածողության, երևակայության, հաղորդակցական հմտությունների և ինքնակրթության զարգացման համար։ Աշխատանքը անդրադառնում է գրադարանավարի դերին՝ որպես սովորողներին գրքերի և տեղեկատվական աղբյուրների հետ կապող մասնագետի։ Ներկայացվում են ընթերցողների տարիքային առանձնահատկությունները հաշվի առնելու, նրանց հետաքրքրություններին համապատասխան գրականություն առաջարկելու, անհատական և խմբային աշխատանքներ կազմակերպելու, գրքի քննարկումներ, ընթերցանության ժամեր, գրական միջոցառումներ, ցուցահանդեսներ և թեմատիկ հանդիպումներ անցկացնելու հնարավորությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև ուսուցիչների և գրադարանի համագործակցության նշանակությունը։ Գրադարանը կարող է արդյունավետորեն լրացնել դասապրոցեսը՝ ապահովելով ուսումնական թեմաների վերաբերյալ լրացուցիչ գրականություն, խթանելով հետազոտական աշխատանքը և սովորողներին սովորեցնելով ինքնուրույն գտնել, ընտրել, համադրել և գնահատել տեղեկատվությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառմանը։ Թվային գրադարանները, էլեկտրոնային ռեսուրսները, առցանց կատալոգները և տեղեկատվական տեխնոլոգիաները կարող են ընդլայնել դպրոցական գրադարանի հնարավորությունները և այն ավելի համապատասխան դարձնել ժամանակակից սովորողների տեղեկատվական պահանջներին։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ թվային միջավայրի զարգացումը չի նվազեցնում տպագիր գրքի և կենդանի ընթերցանության նշանակությունը, այլ ստեղծում է դրանց համադրման նոր հնարավորություններ։ Աշխատանքում քննարկվում են նաև դպրոցականներին գրադարան ներգրավելու խոչընդոտները՝ ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության նվազումը, ժամանցի այլընտրանքային ձևերի գերակշռությունը, գրադարանային ֆոնդի սահմանափակությունը, ժամանակի պակասը և գրադարանի գործունեության մասին սովորողների ոչ բավարար իրազեկվածությունը։ Դրանց հաղթահարման համար կարևորվում են գրադարանային ծառայությունների արդիականացումը, գրավիչ և հարմարավետ ընթերցասրահի ստեղծումը, աշակերտների նախասիրությունների ուսումնասիրությունը, նոր գրականության պարբերական համալրումը և սովորողների ակտիվ մասնակցությամբ միջոցառումների կազմակերպումը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը դպրոցական գրադարանը դիտարկում է որպես սովորողի անձի համակողմանի զարգացմանը նպաստող կրթամշակութային հաստատություն։ Այն ընդգծում է գրադարանավարի, ուսուցչի, դպրոցի և ընտանիքի համագործակցության կարևորությունը՝ ընթերցող և ինքնուրույն սովորող անհատի ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, գրադարանավարների, կրթության կազմակերպիչների, դպրոցի ղեկավարության, ինչպես նաև դպրոցական ընթերցանության և գրադարանային աշխատանքի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է զոմիայի (Hyssopus officinalis L.) մշակության ագրոտեխնիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Իրանի Իսլամական Հանրապետության Արաքի շրջանի բնակլիմայական պայմաններում։ Դիտարկվում են դեղաբույսի կենսաբանական և տնտեսական առանձնահատկությունները, աճի ու զարգացման փուլերը, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցությունը բույսի կենսունակության և բերքատվության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողի նախապատրաստման, ցանքի ժամկետների և եղանակների, բույսերի տեղաբաշխման, ոռոգման, պարարտացման և մշակաբույսի խնամքի արդյունավետ տարբերակների ընտրությանը։ Ուսումնասիրվում է տարբեր ագրոտեխնիկական միջոցառումների ազդեցությունը բույսերի աճի ինտենսիվության, վեգետատիվ զանգվածի ձևավորման, ծաղկման, բերքի քանակական և որակական ցուցանիշների վրա։ Վերլուծվում են Արաքի շրջանի հողակլիմայական առանձնահատկությունները և դրանց համապատասխանությունը տվյալ մշակաբույսի կենսաբանական պահանջներին։ Քննարկվում են ջերմաստիճանի, խոնավության, հողի հատկությունների, ջրային ռեժիմի և սննդատարրերի ապահովվածության նշանակությունը մշակության արդյունավետության համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բույսերի խտության, մոլախոտերի դեմ պայքարի և բերքահավաքի օպտիմալ ժամկետների ընտրության խնդիրներին։ Հետազոտության արդյունքները հնարավորություն են տալիս հիմնավորել տվյալ տարածաշրջանի պայմաններին համապատասխան մշակության առավել արդյունավետ տեխնոլոգիական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել բերքատվությունը, ապահովել հումքի համապատասխան որակը և արդյունավետ օգտագործել գյուղատնտեսական ռեսուրսները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսների, ագրոնոմների, դեղաբույսերի մշակությամբ զբաղվող մասնագետների, բուսաբույծների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Психология

Ռազմահոգեբանական պատրաստվածության մոբիլիզացնող մասը վերաբերում է զինվորական անձնակազմի հոգեբանական և մտավոր վիճակի այն բաղադրիչին, որը ապահովում է նրանց արագ պատրաստակամությունը գործողությունների անցնելու և մարտական առաջադրանքներ կատարելու համար։ Այս բաղադրիչի հիմնական նպատակն է ձևավորել բարձր ներքին կարգապահություն, պատասխանատվության զգացում, ինքնավստահություն և հոգեբանական կայունություն, որպեսզի զինծառայողը կարողանա արդյունավետ գործել լարված և վտանգավոր իրավիճակներում։ Մոբիլիզացնող մասը ներառում է նաև մարտական ոգու բարձրացումը, հայրենասիրական դաստիարակությունը և խմբային համախմբվածության ամրապնդումը, քանի որ միասնականությունը և փոխադարձ վստահությունը կարևոր դեր ունեն մարտական պատրաստվածության մեջ։ Կարևոր բաղադրիչ է նաև սթրեսային իրավիճակներին դիմակայելու կարողության զարգացումը, վախի և անհանգստության վերահսկումը, ինչպես նաև արագ և ճիշտ որոշումներ ընդունելու հմտությունների ձևավորումը։ Այս գործընթացում կիրառվում են հոգեբանական մարզումներ, վարժանքներ, իրավիճակային խաղեր և հրամանատարական ազդեցության տարբեր մեթոդներ, որոնք նպաստում են զինծառայողների պատրաստվածության բարձրացմանը։ Այսպիսով, ռազմահոգեբանական պատրաստվածության մոբիլիզացնող մասը ուղղված է անձի ներքին ուժերի ակտիվացմանը և նրան մարտական գործողությունների համար հոգեբանորեն պատրաստ վիճակի բերելու գործընթացին։

Право

Աշխատությունը նվիրված է քրեական իրավունքում նշանակված պատժի պայմանական չկիրառման ինստիտուտի իրավական բնույթի, կիրառման պայմանների, գործնական հիմնախնդիրների և զարգացման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այն իրավական մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով դատարանի կողմից նշանակված պատժի փաստացի կատարումը որոշակի պայմանների առկայության դեպքում կարող է փոխարինվել դատապարտված անձի վարքագծի նկատմամբ սահմանված պահանջների և վերահսկողության համակարգով։ Քննվում են այս ինստիտուտի նպատակները՝ դրանք կապելով պատժի անհատականացման, անձի վերասոցիալականացման, նոր հանցավոր վարքագծի կանխարգելման և քրեական պատասխանատվության համաչափ իրականացման սկզբունքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն չափանիշներին և հանգամանքներին, որոնք դատարանը կարող է գնահատել համապատասխան որոշում կայացնելիս՝ հաշվի առնելով կատարված արարքի բնույթը, անձի վերաբերյալ տվյալները, պատասխանատվության անհատականացման պահանջները և քրեական օրենսդրությամբ սահմանված այլ պայմանները։ Ուսումնասիրվում են դատապարտված անձի նկատմամբ սահմանվող պարտականությունների և սահմանափակումների իրավական նշանակությունը, դրանց կատարման նկատմամբ վերահսկողությունը և սահմանված պայմանների խախտման հնարավոր իրավական հետևանքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դատական հայեցողության սահմանների և դատական պրակտիկայի միասնականության խնդիրը, քանի որ իրավական չափանիշների ոչ բավարար հստակությունը կարող է հանգեցնել նմանատիպ իրավիճակներում տարբեր մոտեցումների կիրառման։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել օրենսդրական կարգավորումների ներքին համակարգվածությունը, քրեական իրավունքի ընդհանուր սկզբունքների հետ դրանց համապատասխանությունը և կիրառման ընթացքում ի հայտ եկող մեկնաբանական խնդիրները։ Առանձին ուղղություն է այս ինստիտուտի հարաբերակցությունը պատժի իրականացման այլընտրանքային միջոցների, պրոբացիոն մեխանիզմների և դատապարտված անձի սոցիալական վերաինտեգրմանն ուղղված մոտեցումների հետ։ Կարող է ուսումնասիրվել նաև համեմատական իրավական փորձը՝ տարբեր իրավական համակարգերում կիրառվող նմանատիպ կառուցակարգերը դիտարկելով դրանց համապատասխան օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ միջավայրում։ Կատարելագործման հարցերը կարող են ընդգրկել իրավական չափանիշների առավել հստակ ձևակերպման, դատական որոշումների հիմնավորվածության, վերահսկողության արդյունավետության և իրավակիրառ պրակտիկայի կանխատեսելիության բարձրացման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի քրեական քաղաքականության և պատժի անհատականացման տեսական ու գործնական խնդիրների ուսումնասիրման համար՝ պայմանական չկիրառման ինստիտուտը դիտարկելով որպես քրեական պատասխանատվության նպատակների և անձի վերասոցիալականացման միջև հավասարակշռություն ապահովելու իրավական միջոց։

География

Աշխատությունը նվիրված է ուժեղ երկրաշարժերի ընթացքում գրունտների տատանումների քանակական պարամետրերի համեմատական գնահատմանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել սեյսմիկ ազդեցությունների առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը տարբեր տեսակի գրունտների վարքագծի վրա։ Ներկայացվում են սեյսմիկ ալիքների տարածման օրինաչափությունները, գրունտների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների դերը տատանումների ինտենսիվության ձևավորման գործում, ինչպես նաև վերլուծվում են արագացման, տեղաշարժի, արագության, տատանման տևողության և այլ կարևոր պարամետրերի փոխկապակցվածությունները։ Աշխատությունում կիրառվում են ժամանակակից չափման, մոնիթորինգի և մոդելավորման մեթոդներ՝ տարբեր երկրաշարժերի տվյալների համեմատական ուսումնասիրության հիման վրա գնահատելով գրունտային պայմանների ազդեցությունը սեյսմիկ վտանգի մակարդակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինժեներաերկրաբանական պայմանների, տարածքային առանձնահատկությունների և սեյսմակայուն շինարարության համար կարևոր գործոնների գնահատմանը, ինչպես նաև առաջարկվում են մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել սեյսմիկ ռիսկերի նվազեցմանը, շինարարական նախագծերի հուսալիության բարձրացմանը և երկրաշարժերի հետևանքների կանխատեսման արդյունավետության բարելավմանը։ Գիրքը նախատեսված է սեյսմոլոգիայի, երկրաբանության, երկրատեխնիկայի, քաղաքացիական ճարտարագիտության, շինարարության և աղետների ռիսկի կառավարման ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև սեյսմիկ անվտանգության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։