Празднование пятидесятилетняго юбилея учено-педагогической деятельности Н. О. Эмина

Педагогика

Աշխատանքը նվիրված է դպրոցում մանկավարժական կոլեկտիվի և համայնքի համագործակցության կազմակերպման ձևերի ուսումնասիրությանը՝ որպես կրթական գործընթացի արդյունավետության, դպրոցի սոցիալական դերի և սովորողների զարգացման կարևոր պայման։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ դպրոցը չի գործում մեկուսացված միջավայրում, այլ համայնքի սոցիալական, մշակութային և կրթական կյանքի կարևոր բաղադրիչն է, իսկ ուսուցիչների, ծնողների, համայնքային կառույցների և հասարակության տարբեր ներկայացուցիչների համագործակցությունը կարող է նպաստել կրթության որակի բարձրացմանը և դպրոցի առջև ծառացած խնդիրների արդյունավետ լուծմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել դպրոց–համայնք համագործակցության տեսական հիմքերը, դրա նպատակները, սկզբունքները և կազմակերպման հիմնական ձևերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում համագործակցության մասնակիցների դերերի հստակեցումը․ մանկավարժական կոլեկտիվը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես ուսումնական գործընթացի կազմակերպիչ, այլև որպես համայնքի հետ կրթական և սոցիալական կապերի համակարգող, մինչդեռ համայնքը կարող է դպրոցին տրամադրել նյութական, մասնագիտական, մշակութային և կազմակերպչական տարբեր ռեսուրսներ։ Համագործակցության հիմնական ձևերից կարող են լինել ծնողական և համայնքային հանդիպումները, համատեղ քննարկումները, խորհրդակցությունները, բաց դասերը, կրթական միջոցառումները, մշակութային նախաձեռնությունները, համայնքային ծրագրերը, դպրոցական և արտադպրոցական միջոցառումները, ինչպես նաև սոցիալական ու բարեգործական ծրագրերը։ Այս ձևերի արդյունավետությունը մեծապես կախված է դրանց նպատակային կազմակերպումից և բոլոր մասնակիցների ակտիվ ներգրավվածությունից։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ծնողների հետ համագործակցությանը՝ որպես դպրոց–համայնք կապի կարևոր բաղադրիչի։ Ծնողները կարող են ներգրավվել ոչ միայն իրենց երեխաների առաջադիմության և վարքի հետ կապված հարցերում, այլև դպրոցի զարգացման ծրագրերի, միջոցառումների և համայնքային նախաձեռնությունների իրականացման գործընթացներում։ Նման մասնակցությունը կարող է նպաստել փոխադարձ վստահության ձևավորմանը և ծնողների պատասխանատվության բարձրացմանը կրթական գործընթացի նկատմամբ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է համայնքի կրթական և մշակութային ներուժի օգտագործումը։ Տեղական պատմությունը, մշակութային ժառանգությունը, բնությունը, մասնագիտական համայնքը և տարբեր կազմակերպություններ կարող են դառնալ ուսուցման լրացուցիչ ռեսուրսներ։ Դպրոցական ծրագրերի հետ համայնքային կյանքի կապը հնարավորություն է տալիս կրթական նյութը դարձնել ավելի կիրառական և աշակերտների համար ավելի մոտ իրականությանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև աշակերտների մասնակցությամբ իրականացվող համայնքային նախագծերը։ Նման ծրագրերի միջոցով սովորողները կարող են ներգրավվել համայնքի խնդիրների բացահայտման, դրանց վերաբերյալ առաջարկությունների մշակման և լուծումների իրականացման գործընթացներում։ Սա նպաստում է քաղաքացիական պատասխանատվության, նախաձեռնողականության, համագործակցային աշխատանքի և սոցիալական հմտությունների զարգացմանը։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել դպրոցի և տեղական ինքնակառավարման մարմինների համագործակցությանը։ Համայնքային իշխանությունները կարող են աջակցել դպրոցի նյութատեխնիկական պայմանների բարելավմանը, կրթական և մշակութային ծրագրերի իրականացմանը, ինչպես նաև երեխաների համար անվտանգ և նպաստավոր միջավայրի ստեղծմանը։ Միաժամանակ դպրոցը կարող է իր կրթական և մասնագիտական ներուժով մասնակցել համայնքի զարգացման տարբեր նախաձեռնություններին։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև համագործակցության կազմակերպման մեթոդները՝ համատեղ ծրագրավորում, աշխատանքային խմբերի ստեղծում, պարբերական հանդիպումների անցկացում, տեղեկատվության փոխանակում, հարցումների և քննարկումների իրականացում, ինչպես նաև համագործակցության արդյունքների գնահատում։ Արդյունավետ համագործակցության համար կարևոր են փոխադարձ վստահությունը, բաց հաղորդակցությունը, պատասխանատվության հստակ բաշխումը և բոլոր մասնակիցների շահերի հաշվառումը։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է նաև այն խոչընդոտների բացահայտումը, որոնք կարող են սահմանափակել դպրոց–համայնք համագործակցությունը։ Դրանց թվում կարող են լինել տեղեկատվության պակասը, ծնողների կամ համայնքի պասիվությունը, ռեսուրսների սահմանափակությունը, կողմերի միջև հաղորդակցության անարդյունավետությունը և համագործակցության նպատակների ոչ հստակ ձևակերպումը։ Այդ խնդիրների հաղթահարման համար անհրաժեշտ է ստեղծել մասնակցային և վստահության վրա հիմնված միջավայր, որտեղ յուրաքանչյուր կողմ կունենա հստակ դեր և պատասխանատվություն։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կայանում է դպրոցներում մանկավարժական կոլեկտիվի և համայնքի համագործակցության առավել արդյունավետ ձևերի բացահայտման և դրանց կիրառման մեթոդական առաջարկությունների մշակման մեջ։ Համագործակցության ճիշտ կազմակերպումը կարող է նպաստել ոչ միայն դպրոցի կրթական արդյունքների բարելավմանը, այլև համայնքի սոցիալական կապերի ամրապնդմանը, սովորողների սոցիալականացմանը և դպրոցի՝ որպես համայնքային կյանքի ակտիվ կենտրոնի ձևավորմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը դպրոց–համայնք համագործակցությունը դիտարկում է որպես փոխադարձ պատասխանատվության և մասնակցության վրա հիմնված գործընթաց, որի միջոցով հնարավոր է համատեղել մանկավարժական կոլեկտիվի մասնագիտական ներուժը, ընտանիքի աջակցությունը և համայնքի ռեսուրսները՝ սովորողների լիարժեք զարգացման և կրթական միջավայրի կատարելագործման նպատակով։

Литература

Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մամուլի ազատության սահմանադրաիրավական հիմքերի և դրա պաշտպանության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում խոսքի, արտահայտվելու և տեղեկատվության ազատությունների փոխկապակցվածությունը, մամուլի դերը հասարակական հաղորդակցության համակարգում և այդ ոլորտում սահմանադրական կարգավորման նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զանգվածային լրատվության միջոցների գործունեության իրավական երաշխիքներին, տեղեկատվություն ստանալու և տարածելու հնարավորություններին, ինչպես նաև խմբագրական անկախության պաշտպանության հարցերին։ Վերլուծվում են մամուլի ազատության իրականացման իրավական պայմանները, հնարավոր սահմանափակումների հիմքերը և դրանց իրավաչափության գնահատման ընդհանուր սկզբունքները։ Քննարկվում են նաև պետական մարմինների պարտականությունների, լրագրողական գործունեության պաշտպանության, գրաքննության կանխարգելման և խախտված իրավունքների իրավական պաշտպանության հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու մամուլի ազատության տեղը սահմանադրական իրավունքների համակարգում և բացահայտելու դրա ապահովման ու պաշտպանության իրավական մեխանիզմների նշանակությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի, մարդու իրավունքների, մեդիա իրավունքի և լրագրության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Педагогика

Այս աշխատանքը նվիրված է իրավաբանական մասնագիտություն ընտրած ուսանողների հրապարակային մենախոսական խոսքի պատրաստման և զարգացման մեթոդական խնդիրներին՝ ուսուցման գործընթացում գործարար խաղերի կիրառման միջոցով։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ ապագա իրավաբանի մասնագիտական պատրաստվածությունը չի սահմանափակվում միայն իրավական գիտելիքների յուրացմամբ․ մասնագիտական գործունեության մեջ մեծ նշանակություն ունեն սեփական մտքերը հստակ, տրամաբանված, համոզիչ և լսարանին հասանելի ձևով ներկայացնելու կարողությունը։ Հանրային մենախոսական խոսքը հատկապես կարևոր է իրավաբանի համար, քանի որ այն կիրառվում է դատական ելույթների, բանավեճերի, իրավական դիրքորոշումների ներկայացման, մասնագիտական քննարկումների, խորհրդատվության և այլ իրավիճակներում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ուսանողների բանավոր խոսքի զարգացման հիմնական դժվարությունները, դրանց առաջացման պատճառները և նպատակային մանկավարժական միջամտության հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոսքի կառուցվածքային կազմակերպմանը՝ թեմայի բացահայտմանը, փաստարկների տրամաբանական հաջորդականությանը, հիմնական մտքի ձևակերպմանը, եզրակացությունների ներկայացմանը և լսարանի հետ արդյունավետ հաղորդակցությանը։ Ուսուցման կարևոր բաղադրիչ է դիտարկվում նաև մասնագիտական բառապաշարի և իրավական տերմինաբանության ճիշտ օգտագործումը, քանի որ ապագա իրավաբանը պետք է կարողանա միաժամանակ պահպանել մասնագիտական ճշգրտությունը և իր խոսքը դարձնել հասկանալի ու համոզիչ։ Աշխատանքի առանձնահատկությունը գործարար խաղերի կիրառման մեթոդի ուսումնասիրությունն է։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ուսանողներին հայտնվել մասնագիտական իրավիճակներին մոտ պայմաններում և գործնականում փորձարկել տարբեր հաղորդակցական դերեր։ Ուսանողները կարող են հանդես գալ որպես փաստաբան, դատախազ, դատավոր, իրավաբանական խորհրդատու կամ դատավարության այլ մասնակից և համապատասխան իրավիճակում կառուցել ու ներկայացնել սեփական մենախոսական ելույթը։ Այսպիսի ուսուցումը թույլ է տալիս տեսական գիտելիքը կապել գործնական հմտությունների հետ, զարգացնել արագ կողմնորոշվելու, փաստարկելու, հարցերին արձագանքելու և սահմանափակ ժամանակում սեփական դիրքորոշումը ձևակերպելու կարողությունները։ Գործարար խաղերի ընթացքում կարող են գնահատվել ոչ միայն խոսքի բովանդակությունն ու իրավական հիմնավորվածությունը, այլև արտասանությունը, խոսքի տեմպը, ձայնի ինտոնացիան, ոչ բառային հաղորդակցությունը, լսարանի հետ տեսողական կապը և ընդհանուր խոսքային վարքագիծը։ Աշխատությունը կարևորում է նաև ուսանողի ինքնավերլուծության և փոխադարձ գնահատման դերը, քանի որ սեփական ելույթի ուժեղ և թույլ կողմերի գիտակցումը նպաստում է հետագա մասնագիտական կատարելագործմանը։ Գործարար խաղերի պարբերական կիրառումը կարող է նպաստել ուսանողների խոսքային ակտիվության բարձրացմանը, հաղորդակցական անհանգստության նվազեցմանը և մասնագիտական ինքնավստահության ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել իրավաբանական բուհերի դասախոսներին, մանկավարժներին, խոսքի մշակույթի մասնագետներին, մեթոդիստներին և այն հետազոտողներին, ովքեր զբաղվում են մասնագիտական հաղորդակցության ու իրավաբանական կրթության խնդիրներով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է ապագա իրավաբանների հրապարակային խոսքի պատրաստումը որպես գործնական մասնագիտական կարողությունների ձևավորման կարևոր բաղադրիչ և առաջարկում է գործարար խաղերի միջոցով ուսուցման ավելի ակտիվ, իրավիճակային և մասնագիտական գործունեությանը մոտեցված կազմակերպման մոտեցում։

Религия

Աշխատությունը նվիրված է Հայ Առաքելական եկեղեցու ուղղափառ քրիստոնեական հավատքի հիմնական սկզբունքների և դավանաբանական դրույթների ներկայացմանը։ Այն անդրադառնում է քրիստոնեական հավատքի հիմնարար գաղափարներին, եկեղեցու ուսմունքին և այն հոգևոր համոզմունքներին, որոնց վրա հիմնված է հայ եկեղեցական ավանդույթը։ Նման բնույթի դավանաբանական աշխատություններում կարևոր տեղ են զբաղեցնում Սուրբ Երրորդության, Հիսուս Քրիստոսի աստվածային և մարդկային բնության, Սուրբ Հոգու, փրկության, մկրտության, եկեղեցու և հավիտենական կյանքի վերաբերյալ քրիստոնեական պատկերացումները։ Գրքի թեմատիկ ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու Հայ Առաքելական եկեղեցու հավատքի ինքնատիպ առանձնահատկություններին, դավանական ժառանգությանը և քրիստոնեական ընդհանուր ավանդույթի շրջանակում դրա ձևավորմանը։ Այն կարող է ծառայել որպես կրոնական գիտելիքների ձեռքբերման և եկեղեցական ուսմունքի հիմնադրույթների ուսումնասիրության աղբյուր՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով աստվածաբանությամբ, հայ եկեղեցու պատմությամբ, դավանաբանությամբ և հայ ժողովրդի հոգևոր-մշակութային ժառանգությամբ զբաղվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է բանջարային լոբու տարբեր սորտերի կենսաբանական, ձևաբանական և ագրոտեխնիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ամառային ցանքերի պայմաններում դրանց մշակության արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Քննարկվում են բույսերի աճի և զարգացման օրինաչափությունները, վեգետացիոն շրջանի տևողությունը, ծաղկման ու պտղակալման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցությունը բերքի ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր սորտերի ջերմության, խոնավության, լուսավորության և հողի սննդային պայմանների նկատմամբ պահանջներին, ամառային բարձր ջերմաստիճաններին հարմարվելու կարողությանը և բերքատվության ցուցանիշներին։ Ուսումնասիրվում են ցանքի ժամկետների, սերմերի նախացանքային մշակման, ցանքի խորության, բույսերի տեղաբաշխման խտության, ոռոգման ռեժիմների և պարարտացման համակարգերի ազդեցությունները բույսերի զարգացման ու արտադրողականության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ամառային ցանքերում հողի նախապատրաստման, մշակաբույսերի խնամքի, մոլախոտերի դեմ պայքարի, հիվանդությունների և վնասատուների կանխարգելման ագրոտեխնիկական միջոցառումներին։ Կարևորվում են սորտերի համեմատական գնահատումը, վաղահասության, բերքի որակական հատկանիշների, ունդերի ապրանքային տեսքի և սննդային արժեքի ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են նաև ամառային ցանքերի կազմակերպման հնարավորությունները տարբեր հողակլիմայական պայմաններում, կրկնացանքի կիրառման առավելությունները և հողային ու ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման ուղիները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել դաշտային փորձերի արդյունքները, բույսերի կենսաչափական ցուցանիշները և բերքատվության տնտեսական գնահատման մեթոդները՝ առավել հարմար սորտերի ու մշակության եղանակների ընտրության համար։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բանջարաբուծության զարգացման, գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման և ամառային ցանքերում կայուն ու որակյալ բերքի ստացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ագրոնոմների, բանջարաբույծների, սելեկցիոներների, գյուղատնտեսական խորհրդատուների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Экономика

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության միջև տնտեսական համագործակցության հիմնական ուղղությունների և դրանց զարգացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում երկու երկրների միջև առևտրատնտեսական կապերի ձևավորման առանձնահատկությունները, ապրանքաշրջանառության կառուցվածքը, ներդրումային փոխգործակցությունը և տնտեսական հարաբերությունների կազմակերպման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերության, էներգետիկայի, տրանսպորտի, գյուղատնտեսության, ֆինանսների և ծառայությունների ոլորտներում համագործակցության հնարավորություններին։ Վերլուծվում են փոխադարձ առևտրի ընդլայնման, ներդրումային ծրագրերի իրականացման, ձեռնարկատիրական կապերի զարգացման և տնտեսական ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործման հետ կապված խնդիրները։ Քննարկվում են նաև տնտեսական ինտեգրման գործընթացների, իրավական և ինստիտուցիոնալ պայմանների, ենթակառուցվածքային կապերի ու արտաքին տնտեսական միջավայրի ազդեցությունները երկկողմ տնտեսական հարաբերությունների վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու հայ-ռուսական տնտեսական համագործակցության զարգացման գործոններն ու սահմանափակումները և դիտարկելու փոխշահավետ տնտեսական կապերի ընդլայնման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միջազգային տնտեսագիտության, արտաքին տնտեսական հարաբերությունների և տարածաշրջանային տնտեսական համագործակցության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։