Մամուլի ազատության սահմանադրական երաշխիքները

Հոգեբանություն

Աշխատանքը նվիրված է Հովսեփ Թութունջյանի հոգեբանական հայացքների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել նրա պատկերացումները մարդու հոգեկան աշխարհի, հոգեբանական գործընթացների և անձի ձևավորման վերաբերյալ։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են նրա մոտեցումները մարդու ներաշխարհի, գիտակցության, մտածողության, զգացմունքների, կամքի և վարքի փոխկապակցվածության նկատմամբ, ինչպես նաև այն գաղափարները, որոնց միջոցով նա մեկնաբանում է մարդու հոգեկան գործունեության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձի զարգացման և սոցիալական միջավայրի փոխազդեցությանը՝ դիտարկելով, թե ինչպես են դաստիարակությունը, կրթությունը, հասարակական հարաբերությունները և անհատի կենսափորձը մասնակցում հոգեբանական առանձնահատկությունների ձևավորմանը։ Աշխատանքում հնարավոր է անդրադարձ կատարել նաև մարդու անհատականության, ինքնագիտակցության, բարոյական արժեքների և ներքին շարժառիթների վերաբերյալ հեղինակի պատկերացումներին՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի հոգեբանական և փիլիսոփայական մտքի ընդհանուր համատեքստում։ Հեղինակի հայացքների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու նրա ներդրումը հայկական հոգեբանական մտքի զարգացման մեջ և բացահայտելու այն գաղափարական կապերը, որոնք առկա են հոգեբանական գիտելիքի, փիլիսոփայական մտածողության և մարդաբանական հարցադրումների միջև։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն առումով, որ հնարավորություն է տալիս գնահատելու հոգեբանական երևույթների վերաբերյալ նրա մոտեցումների գիտական և պատմամշակութային նշանակությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հոգեբանության, փիլիսոփայության, մանկավարժության և հայ մտքի պատմության ոլորտներով հետաքրքրվող ուսանողների, հետազոտողների և մասնագետների համար։

Հոգեբանություն

Վախերի և ֆոբիաների հոգեբանությունը ուսումնասիրում է մարդու վախի զգացման առաջացման մեխանիզմները, դրա հոգեբանական, կենսաբանական և սոցիալական պատճառները, ինչպես նաև այն ձևերը, որոնցով այդ զգացումները կարող են վերածվել կայուն և երբեմն խանգարող վիճակների։ Վախը բնական և ադապտիվ հուզական արձագանք է վտանգին կամ սպառնալիքին, որը օգնում է մարդուն պաշտպանվել և արագ արձագանքել վտանգավոր իրավիճակներում, մինչդեռ ֆոբիաները համարվում են վախի չափազանցված, իռացիոնալ և վերահսկման դժվար ենթակա ձևեր, որոնք հաճախ առաջանում են նույնիսկ իրական վտանգի բացակայության դեպքում։ Ֆոբիաները կարող են կապված լինել կոնկրետ առարկաների, կենդանիների, իրավիճակների կամ երևույթների հետ, օրինակ՝ բարձրությունից, փակ տարածքներից կամ սոցիալական շփումներից վախը։ ֆոբիա-ները ձևավորվում են տարբեր գործոնների ազդեցությամբ՝ ներառյալ գենետիկ նախատրամադրվածությունը, անցյալում ունեցած տրավմատիկ փորձառությունները, ուսուցման և պայմանավորվածության մեխանիզմները, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի ազդեցությունները։ Հոգեբանության մեջ կարևոր դեր ունեն նաև ճանաչողական սխալ ընկալումները, երբ մարդը գերագնահատում է վտանգը և թերագնահատում սեփական դիմակայելու կարողությունները։ Վախերի և ֆոբիաների բուժման համար կիրառվում են տարբեր մոտեցումներ՝ ճանաչողական-վարքային թերապիա, աստիճանական ազդեցության մեթոդներ (exposure therapy), ինչպես նաև որոշ դեպքերում դեղորայքային բուժում, որոնք օգնում են նվազեցնել անհանգստության մակարդակը և վերականգնել մարդու բնականոն գործունեությունը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է վերամշակող կազմակերպություններում արտահանման ռազմավարության ձևավորման, գնահատման և կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության առանձնահատկությունների և գործնական փորձի հիման վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են արտահանման նշանակությունը վերամշակող արդյունաբերության զարգացման, կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացման, արտադրական ներուժի արդյունավետ օգտագործման և արտաքին շուկաներում դիրքերի ամրապնդման տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են արտահանման ռազմավարության էությունը, նպատակներն ու հիմնական բաղադրիչները, արտաքին տնտեսական միջավայրի ազդեցությունը կազմակերպությունների գործունեության վրա, ինչպես նաև արտահանման շուկաների ընտրության, ապրանքների մրցունակության գնահատման, գնագոյացման, շուկայավարման և լոգիստիկայի հետ կապված հարցերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի վերամշակող կազմակերպությունների արտահանման հնարավորություններին և այն գործոններին, որոնք կարող են խթանել կամ սահմանափակել դրանց մուտքը միջազգային շուկաներ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարևորվում են արտադրանքի որակը, միջազգային չափանիշներին համապատասխանությունը, տեխնոլոգիական վերազինումը, արտադրական ծախսերի օպտիմալացումը, բրենդավորման և շուկայավարման արդյունավետությունը, ինչպես նաև արտաքին շուկաների պահանջների ուսումնասիրությունը։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև արտահանման գործընթացում հանդիպող հիմնական խոչընդոտներին՝ շուկաների սահմանափակ հասանելիությանը, մրցակցային ճնշմանը, ֆինանսական և լոգիստիկ խնդիրներին, մաքսային և վարչական ընթացակարգերին, արտադրական հզորությունների սահմանափակումներին և միջազգային պահանջներին համապատասխանելու անհրաժեշտությանը։ Հետազոտության կարևոր նպատակներից է բացահայտել այն գործնական ուղղությունները, որոնց կիրառումը կարող է նպաստել արտահանման գործունեության արդյունավետության բարձրացմանը։ Այդ համատեքստում դիտարկվում են շուկաների դիվերսիֆիկացման, նոր արտահանման ուղղությունների որոնման, արտադրանքի տեսականու ընդլայնման, նորարարական տեխնոլոգիաների ներդրման, որակի կառավարման համակարգերի կատարելագործման, միջազգային համագործակցության և թվային շուկայավարման գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, ձեռնարկությունների ղեկավարների, արտահանմամբ զբաղվող կազմակերպությունների և Հայաստանի արտաքին տնտեսական ներուժի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմել վերամշակող ոլորտում արտահանման ռազմավարության արդյունավետության վրա ազդող գործոնների և դրա կատարելագործման հնարավոր ուղիների վերաբերյալ։

Փիլիսոփայություն

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիական լուսավորականության գաղափարների և 19-րդ դարի կեսերի հայ փիլիսոփայական մտքի փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով եվրոպական փիլիսոփայական և հասարակական գաղափարների ազդեցությունը հայ մտավորականության աշխարհայացքի ձևավորման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում Լուսավորության դարաշրջանում ձևավորված բանականության, գիտելիքի, ազատության, առաջադիմության, մարդու իրավունքների, կրթության և հասարակական վերափոխման գաղափարներն են, ինչպես նաև դրանց ընկալումն ու վերաիմաստավորումը հայ իրականության մեջ։ Աշխատանքում ֆրանսիական լուսավորականությունը դիտարկվում է որպես ոչ միայն փիլիսոփայական ուղղություն, այլև հասարակական-քաղաքական մտածողության լայն համակարգ, որը քննադատում էր ավանդական իշխանության և հասարակական հարաբերությունների մի շարք ձևեր և կարևորում գիտելիքի, կրթության ու բանական քննադատության դերը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել ֆրանսիական լուսավորական մտածողների հիմնական գաղափարները, հատկապես մարդու բնական իրավունքների, հասարակական պայմանագրի, քաղաքական ազատության, աշխարհիկ կրթության և հասարակության առաջընթացի վերաբերյալ նրանց մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այդ գաղափարների՝ հայ մտավոր միջավայր ներթափանցման ուղիներին՝ կրթության, թարգմանական գրականության, մամուլի, դպրոցական և մշակութային հաստատությունների, ինչպես նաև եվրոպական կրթություն ստացած հայ մտավորականների գործունեության միջոցով։ Աշխատանքը ցույց է տալիս, որ 19-րդ դարի կեսերի հայ փիլիսոփայական միտքը զարգանում էր ավանդական կրոնական և բարոյական պատկերացումների, ազգային ինքնագիտակցության և նոր եվրոպական գաղափարների փոխազդեցության պայմաններում։ Քննության են առնվում բանականության և հավատքի, անհատի և հասարակության, ազատության և պատասխանատվության, կրթության և հասարակական առաջընթացի վերաբերյալ հայ մտածողների մոտեցումները։ Կարևորվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես էին լուսավորական գաղափարները վերափոխվում հայկական պատմական և սոցիալ-մշակութային պայմաններին համապատասխան և ինչպիսի նոր բովանդակություն էին ստանում ազգային կյանքի խնդիրների համատեքստում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կրթության և լուսավորության գաղափարին, որը հայ հասարակական մտքում հաճախ ընկալվում էր որպես ազգային առաջընթացի, սոցիալական բարեփոխումների և մշակութային ինքնության պահպանման կարևոր միջոց։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև հայ հասարակական-փիլիսոփայական մտքի աշխարհիկացման գործընթացին, քննադատական մտածողության տարածմանը և ավանդական հասարակական հարաբերությունների վերաիմաստավորմանը։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է ֆրանսիական լուսավորականության և հայ փիլիսոփայական մտքի միջև գաղափարական կապերի բացահայտմամբ, իսկ պատմամշակութային արժեքը՝ 19-րդ դարի հայ մտավոր կյանքի զարգացման առանձնահատկությունների ներկայացմամբ։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել փիլիսոփայության պատմությամբ, հայ մտքի պատմությամբ, եվրոպական լուսավորականությամբ, մշակութաբանությամբ և 19-րդ դարի հասարակական-քաղաքական զարգացումներով զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես եվրոպական լուսավորական մտածողության ազդեցությամբ վերափոխվեց հայ փիլիսոփայական աշխարհայացքը և ինչպես բանականության, կրթության, ազատության ու առաջընթացի գաղափարները դարձան 19-րդ դարի կեսերի հայ մտավոր կյանքի կարևոր բաղադրիչներ։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը տեղեկատվական-մեթոդական ուղեցույց է, որը նվիրված է Երևանի գիտական գրադարաններում ձևավորված տեղեկատու-ինֆորմացիոն ֆոնդերի ուսումնասիրությանը, կառուցվածքին և օգտագործման հնարավորություններին։ Այն ներկայացնում է գիտական գրադարանների կողմից հավաքագրվող և պահպանվող տեղեկատու բնույթի գրականության ու տեղեկատվական աղբյուրների հիմնական տեսակները՝ հանրագիտարաններ, բառարաններ, մատենագիտական հրատարակություններ, տեղեկատուներ, ցուցիչներ, կատալոգներ, գիտական և մասնագիտական այլ տեղեկատվական նյութեր։ Ուղեցույցի կարևոր նպատակներից է ընթերցողներին և հետազոտողներին կողմնորոշել համապատասխան տեղեկատվական աղբյուրների ընտրության և որոնման հարցում՝ հաշվի առնելով նրանց թեմատիկ, գիտական և մասնագիտական պահանջները։ Աշխատությունը կարող է ներառել Երևանի գիտական գրադարանների տեղեկատու-ինֆորմացիոն ֆոնդերի նկարագրություններ, դրանց բովանդակային ուղղությունները, կազմակերպման առանձնահատկությունները և օգտվելու հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մատենագիտական և տեղեկատվական սպասարկմանը, գրադարանային որոնման մեթոդներին, անհրաժեշտ աղբյուրների արագ հայտնաբերմանը և գիտական աշխատանքի համար վստահելի տեղեկատվական հիմքի ձևավորմանը։ Նման ուղեցույցը կարևոր նշանակություն ունի հատկապես ուսանողների, գիտաշխատողների, մասնագետների և հետազոտողների համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ավելի արդյունավետ օգտագործել գրադարանների կուտակած տեղեկատվական ռեսուրսները և նպատակային իրականացնել գրականության որոնում։ Աշխատությունը միաժամանակ արտացոլում է գիտական գրադարանների՝ որպես գիտելիքի և տեղեկատվության կազմակերպման ու տարածման կենտրոնների դերը և ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են տեղեկատու-ինֆորմացիոն ֆոնդերը նպաստել գիտահետազոտական, կրթական և մասնագիտական գործունեության արդյունավետությանը։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է Կովկասյան գորշ կովերի խաչասերման՝ շվից և հոլշտին ցեղերի հետ ստացված խառնացեղերի տնտեսական օգտակար հատկանիշների գնահատմանը և դրանց բարելավման հնարավորություններին։ Գրքում ներկայացվում են խաչասերման նպատակները, սելեկցիոն մեթոդները և գենետիկական հիմքերը՝ ուղղված կաթնատվության, մսատվության, կերօգտագործման արդյունավետության և կենսունակության բարձրացմանը։ Հեղինակը վերլուծում է տարբեր խառնացեղ խմբերի արտադրողական ցուցանիշները, համեմատում է դրանց աճի, առողջության և վերարտադրողական հատկությունները մաքուր ցեղերի հետ։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անասնաբուծական տնտեսություններում կիրառվող ընտրության և զուգավորման համակարգերին, ինչպես նաև կերակրման և պահվածքի պայմանների ազդեցությանը արտադրողականության վրա։ Ներկայացվում են նաև սելեկցիոն աշխատանքների բարելավման ուղիներ՝ գենետիկական ընտրության օպտիմալացում, հիբրիդային ուժի (heterosis) առավել արդյունավետ օգտագործում և բուծման ծրագրերի կատարելագործում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է անասնաբույծների, գյուղատնտեսների, կենդանաբույծ-գենետիկների և գյուղատնտեսական տնտեսությունների ղեկավարների համար՝ նպաստելով խոշոր եղջերավոր անասունների արտադրողականության բարձրացմանը և բուծման արդյունավետ համակարգերի զարգացմանը։