Предварительный отчет о командировке в Азиатскую Турцию в 1911 - 1912 гг.

Математика

Նյութը նվիրված է անիզոտրոպ երկշերտ շերտերի սեփական տատանումների ուսումնասիրությանը՝ շեշտադրելով կառուցվածքի մեխանիկական հատկությունների, երկրաչափական պարամետրերի և շերտերի փոխազդեցության ազդեցությունը տատանողական գործընթացների վրա։ Անիզոտրոպ նյութերում մեխանիկական հատկությունները կախված են դիտարկվող ուղղությունից, ուստի դրանց տատանողական վարքը զգալիորեն տարբերվում է իզոտրոպ նյութերի վարքից։ Երկշերտ կառուցվածքի դեպքում խնդիրը բարդանում է նաև նրանով, որ տարբեր շերտեր կարող են ունենալ տարբեր առաձգական բնութագրեր, խտություն, հաստություն և ուղղորդված մեխանիկական հատկություններ, իսկ դրանց միջև առաջացող կապը պայմանավորում է ամբողջ համակարգի ընդհանուր դինամիկան։ Սեփական տատանումների ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է որոշել այն բնական հաճախականությունները և համապատասխան տատանման ձևերը, որոնք բնորոշ են տվյալ կառուցվածքին արտաքին պարբերական ուժի բացակայության պայմաններում։ Այսպիսի խնդիրները սովորաբար հանգեցնում են սահմանային արժեքի կամ սեփականարժեքային խնդրի ձևակերպման, որտեղ անհրաժեշտ է հաշվի առնել հավասարակշռության և շարժման հավասարումները, նյութի անիզոտրոպ առաձգական հատկությունները, շերտերի սահմանային պայմանները և կառուցվածքի եզրային ամրացման պայմանները։ Հատուկ նշանակություն ունի երկու շերտերի շփման կամ միացման պայմանների ճիշտ ձևակերպումը, քանի որ դրանց միջոցով որոշվում է, թե ինչպես է մեխանիկական էներգիան փոխանցվում մի շերտից մյուսը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել տատանումների հաճախականությունների կախվածության վերլուծություն շերտերի հաստությունից, նյութական պարամետրերից, անիզոտրոպիայի աստիճանից և կառուցվածքի երկրաչափական չափերից։ Կարևոր է նաև պարզել, թե ինչպես է յուրաքանչյուր շերտի մեխանիկական բնույթը ազդում ընդհանուր տատանման ձևի վրա և ինչ պայմաններում կարող են առաջանալ միմյանցից էապես տարբերվող տատանողական ռեժիմներ։ Տեսական վերլուծության համար կարող են կիրառվել մաթեմատիկական ֆիզիկայի, առաձգականության տեսության, սեփականարժեքային խնդիրների և ասիմպտոտիկ մեթոդների գործիքներ։ Հաշվարկային արդյունքները հնարավորություն են տալիս գնահատել կառուցվածքի դինամիկ կայունությունը և կանխատեսել դրա արձագանքը արտաքին տատանողական ազդեցություններին։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են բազմաշերտ թիթեղային և շերտավոր կոնստրուկցիաների նախագծման համար, հատկապես այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է հաշվի առնել նյութերի ուղղորդված հատկությունները և խուսափել անցանկալի ռեզոնանսային երևույթներից։ Սեփական հաճախականությունների իմացությունը կարող է օգտագործվել նաև թրթռումների նվազեցման, կառուցվածքային հուսալիության բարձրացման և նյութերի ու երկրաչափական պարամետրերի օպտիմալ ընտրության նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, թեման ուսումնասիրում է անիզոտրոպ երկշերտ շերտերի բարդ տատանողական վարքը՝ համադրելով նյութի անիզոտրոպ հատկությունները, շերտերի փոխազդեցությունը և կառուցվածքի սահմանային պայմանները, ինչի արդյունքում հնարավոր է ստանալ համակարգի բնական հաճախականությունների և տատանման ձևերի առավել ամբողջական նկարագրություն։

Технология

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կեղտաջրերի մաքրման արդիական կայանների շահագործման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց տեխնոլոգիական, կազմակերպչական և բնապահպանական արդյունավետության խնդիրները։ Հեղինակը վերլուծում է կեղտաջրերի մաքրման բազմաստիճան գործընթացները՝ մեխանիկական, կենսաբանական և քիմիական մաքրման փուլերը, ինչպես նաև դրանց համակցված կիրառման նշանակությունը արտահոսքային ջրերի որակի ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից մաքրման կայաններում կիրառվող տեխնոլոգիաներին՝ ակտիվ տիղմի համակարգեր, կենսաֆիլտրեր, աերացիոն բաքեր և նիտրիֆիկացիա-դենիտրիֆիկացիայի գործընթացներ, որոնք հնարավորություն են տալիս նվազեցնել աղտոտող նյութերի կոնցենտրացիան և ապահովել ջրի վերօգտագործման հնարավորությունը։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է Հայաստանի պայմաններում կեղտաջրերի մաքրման կայանների շահագործման առանձնահատկությունները՝ կապված կլիմայական պայմանների, էներգետիկ ծախսերի, ենթակառուցվածքային սահմանափակումների և ֆինանսավորման խնդիրների հետ։ Ներկայացվում են շահագործման արդյունավետության բարձրացման ուղիներ՝ ավտոմատացված վերահսկման համակարգերի ներդրում, էներգախնայող տեխնոլոգիաների կիրառություն և տեխնիկական սպասարկման կատարելագործում։ Շեշտվում է, որ կեղտաջրերի արդյունավետ մաքրումը հանդիսանում է շրջակա միջավայրի պահպանության, հանրային առողջության և կայուն զարգացման կարևոր բաղադրիչ, որը պահանջում է համակարգված պետական քաղաքականություն և ժամանակակից ինժեներական լուծումների ներդրում։

Математика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հաշվողական խմբերի տեսության մեթոդների կիրառման ուսումնասիրությանը ծածկագրման համակարգերում։ Գրքում վերլուծվում են խմբերի տեսության մաթեմատիկական հիմքերը, դրանց հաշվողական հատկությունները և կիրառական նշանակությունը ժամանակակից կրիպտոգրաֆիկ ալգորիթմների մշակման գործընթացում։ Հեղինակը ներկայացնում է հանրահաշվական կառուցվածքների օգտագործման սկզբունքները, բարդ հաշվարկային խնդիրների դերը գաղտնագրման մեխանիզմների անվտանգության ապահովման գործում, ինչպես նաև խմբային գործողությունների, ալգորիթմների բարդության և արդյունավետ հաշվարկների հետ կապված խնդիրները։ Աշխատությունում քննարկվում են ծածկագրման տեսության հիմնարար մոտեցումներ, հանրահաշվական մեթոդների կիրառման հնարավորությունները և դրանց ազդեցությունը տեղեկատվության պաշտպանության համակարգերի կատարելագործման վրա։ Ներկայացված տեսական արդյունքները և մեթոդները կարևոր նշանակություն ունեն գաղտնագրային համակարգերի նախագծման, վերլուծության և անվտանգության գնահատման համար։ Գիրքը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, կրիպտոգրաֆների, տեղեկատվական անվտանգության մասնագետների, ծրագրավորողների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են հանրահաշվի և ծածկագրման տեսության փոխկապակցված խնդիրներով։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է խնձորենու կլոնային պատվաստակալների աճի և բազմացման կենսաբանական ու ագրոտեխնիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Արարատյան հարթավայրի նախալեռնային գոտու պայմաններում։ Գրքում ներկայացվում են խնձորենու պատվաստակալների ընտրության, արմատակալման, աճի և հարմարվողականության հիմնական գործոնները՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի կլիմայական, հողային և ջրային առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է կլոնային պատվաստակալների ազդեցությունը ծառերի աճի ուժի, բերքատվության, վաղահասության և հիվանդությունների նկատմամբ դիմադրողականության վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են բազմացման տարբեր մեթոդներ՝ վեգետատիվ բազմացում, պատվաստում, տնկարանային տեխնոլոգիաներ, ինչպես նաև դրանց արդյունավետության համեմատական գնահատումը։ Ներկայացվում են փորձարարական տվյալներ, դաշտային հետազոտությունների արդյունքներ և ագրոտեխնիկական առաջարկություններ, որոնք ուղղված են տնկանյութի որակի բարձրացմանը և այգիների արտադրողականության մեծացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հողի մշակման, ոռոգման, պարարտացման և բույսերի պաշտպանության միջոցառումների ճիշտ կազմակերպմանը՝ որպես կայուն պտղաբուծության զարգացման կարևոր պայմանների։ Գիրքը նախատեսված է ագրոնոմների, պտղաբույծների, գյուղատնտեսական հետազոտողների, ուսանողների և ինտենսիվ այգեգործության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Медицина

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մանկական բնակչության դեղորայքային ապահովման վիճակի համակողմանի ուսումնասիրությանը և դրա հիմնական խնդիրների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում երեխաների համար անհրաժեշտ դեղերի հասանելիության, մատչելիության, որակի և ժամանակին տրամադրման հետ կապված հարցերն են, ինչպես նաև առողջապահական համակարգի կողմից մանկական բնակչության դեղորայքային կարիքների բավարարման արդյունավետության գնահատումը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են մանկական տարիքի տարբեր խմբերի դեղորայքային պահանջարկի առանձնահատկությունները, երեխաների շրջանում առավել հաճախ հանդիպող հիվանդությունների բուժման համար անհրաժեշտ դեղերի տեսականին և դրանց հասանելիության պայմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ մանկական դեղորայքային ապահովումն ունի առանձնահատկություններ՝ պայմանավորված երեխաների օրգանիզմի տարիքային և ֆիզիոլոգիական տարբերություններով, դեղաչափերի հաշվարկման անհրաժեշտությամբ և երեխաների համար նախատեսված դեղաձևերի սահմանափակ կամ տարբերակված հասանելիությամբ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է դեղերի շուկայի և ապահովման համակարգի գնահատումը՝ ներառյալ դեղերի ձեռքբերման, բաշխման, պահպանման և վերջնական սպառողին հասանելի դարձնելու գործընթացները։ Վերլուծվում են նաև պետական և այլ ֆինանսավորման մեխանիզմների, արտոնյալ կամ անվճար դեղորայքի տրամադրման համակարգերի և սոցիալապես խոցելի ընտանիքների համար դեղերի մատչելիության խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ դեղորայքային ապահովման արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական, կազմակերպչական, իրավական և սոցիալական գործոններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի անհրաժեշտ դեղերի ֆիզիկական և ֆինանսական հասանելիության գնահատումը, քանի որ բուժման արդյունավետությունը մեծապես կախված է ոչ միայն համապատասխան դեղամիջոցի առկայությունից, այլև այն ժամանակին և անվտանգ կերպով ձեռք բերելու հնարավորությունից։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել վիճակագրական տվյալների, դեղերի սպառման ցուցանիշների և առողջապահական համակարգի գործունեությունը բնութագրող այլ տվյալների վերլուծության մեթոդներ։ Ստացված արդյունքները կարող են հնարավորություն տալ բացահայտելու մանկական դեղորայքային ապահովման համակարգի ուժեղ և թույլ կողմերը, գնահատելու առկա խնդիրների պատճառները և մշակելու դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ երեխաների համար անհրաժեշտ դեղերի կայուն և մատչելի հասանելիությունը առողջապահական ծառայությունների արդյունավետության կարևոր բաղադրիչ է։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել առողջապահության կազմակերպիչներին, դեղագետներին, բժիշկներին, հանրային առողջապահության մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, հետազոտողներին և բժշկական ու դեղագիտական կրթություն ստացող ուսանողներին։

Информатика

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է թվային պատկերներում օբյեկտների հայտնաբերման համակարգերի մշակմանը՝ գենետիկ ծրագրավորման մեթոդների կիրառմամբ։ Աշխատության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել, թե ինչպես կարելի է էվոլյուցիոն հաշվարկների միջոցով ավտոմատ ձևավորել կամ օպտիմալացնել այնպիսի ալգորիթմներ, որոնք կարող են պատկերների մեջ հայտնաբերել, տարբերակել և տեղորոշել նախապես սահմանված օբյեկտներ։ Թվային պատկերների ավտոմատ վերլուծությունը ժամանակակից համակարգչային տեսողության կարևոր ուղղություններից է, քանի որ պատկերային տեղեկատվության ծավալների արագ աճը պահանջում է տվյալների մշակման արդյունավետ և հնարավորինս ինքնաշխատ մեթոդներ։ Այս համատեքստում գենետիկ ծրագրավորումը հետաքրքիր է նրանով, որ հնարավորություն է տալիս որոնման և էվոլյուցիոն ընտրության միջոցով ստանալ խնդրին համապատասխան հաշվարկային կառուցվածքներ՝ առանց ամբողջ ալգորիթմը ձեռքով նախապես սահմանելու։ Ուսումնասիրության տեսական հիմքը կազմում է գենետիկ ծրագրավորման գաղափարը, որի շրջանակում հնարավոր լուծումները ներկայացվում են որպես ծրագրային կամ օպերատորային կառուցվածքներ, իսկ դրանց որակը գնահատվում է համապատասխանության ֆունկցիայի միջոցով։ Էվոլյուցիոն գործընթացի ընթացքում ընտրվում են առավել արդյունավետ լուծումները, կատարվում են խաչասերման և մուտացիայի գործողություններ, և հաջորդ սերունդներում ձևավորվում են ավելի լավ արդյունք ապահովող ծրագրային կառուցվածքներ։ Այս մեխանիզմը թույլ է տալիս խնդրի լուծումը փնտրել ոչ թե մեկ նախապես սահմանված ալգորիթմի շրջանակում, այլ հնարավոր լուծումների ավելի լայն տարածությունում։ Օբյեկտների հայտնաբերման համակարգի մշակման կարևոր փուլերից է թվային պատկերի նախնական մշակումը։ Պատկերի որակը, աղմուկի մակարդակը, լուսավորության տարբերությունները, կոնտրաստը և օբյեկտների չափերի փոփոխությունը կարող են էապես ազդել հայտնաբերման արդյունքի վրա։ Այդ պատճառով համակարգը կարող է ներառել պատկերի բարելավման, աղմուկի նվազեցման, գունային կամ մոխրագույն պատկերների փոխակերպման, եզրերի առանձնացման և այլ նախնական գործողություններ։ Գենետիկ ծրագրավորման միջոցով հնարավոր է ոչ միայն ընտրել արդեն հայտնի պատկերային հատկանիշների համադրություններ, այլև որոնել այնպիսի ֆունկցիոնալ կառուցվածքներ, որոնք տվյալների վրա առավել արդյունավետ են առանձնացնում օբյեկտը ֆոնից։ Կարևոր խնդիր է պատկերից հատկանիշների ստացումը։ Օբյեկտների ճանաչման համար կարող են օգտագործվել ձևի, եզրերի, հյուսվածքի, պայծառության, գույնի կամ տարածական կառուցվածքի վերաբերյալ տարբեր բնութագրիչներ։ Դրանց ճիշտ ընտրությունն ու համադրությունը մեծ ազդեցություն ունեն համակարգի վերջնական արդյունավետության վրա։ Գենետիկ ծրագրավորման առավելություններից մեկն այն է, որ այն կարող է օգտագործվել հատկանիշների ընտրության կամ դրանց փոխակերպման գործընթացի ավտոմատացման համար՝ նվազեցնելով մարդու կողմից նախապես սահմանված կանոնների անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր հատվածը կազմում է հայտնաբերման ալգորիթմի կառուցվածքի ձևավորումը։ Գենետիկ ծրագրավորման համակարգում անհրաժեշտ է սահմանել այնպիսի բաղադրիչներ, ինչպիսիք են տերմինալների և ֆունկցիաների բազմությունները, անհատների ներկայացման եղանակը, սկզբնական պոպուլյացիայի ձևավորման սկզբունքը, ընտրության մեխանիզմը, խաչասերման և մուտացիայի օպերատորները և կանգի պայմանները։ Այս պարամետրերի ճիշտ ընտրությունը կարող է էականորեն ազդել որոնման արդյունավետության և ստացվող լուծումների որակի վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի համապատասխանության ֆունկցիան, քանի որ հենց դրա միջոցով է որոշվում, թե որքան լավ է տվյալ գենետիկորեն ձևավորված ծրագիրը լուծում օբյեկտների հայտնաբերման խնդիրը։ Համակարգի գնահատման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն հայտնաբերված օբյեկտների քանակը, այլև սխալ հայտնաբերումների և բաց թողնված օբյեկտների հարաբերակցությունը։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել ճշգրտության, ամբողջականության, F1 չափանիշի և այլ գնահատման ցուցանիշներ։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս օբյեկտիվորեն համեմատել տարբեր ալգորիթմներ և պարզել, թե որ պայմաններում է գենետիկ ծրագրավորման վրա հիմնված համակարգը առավել արդյունավետ։ Կարևոր է նաև ուսուցման և փորձարկման տվյալների տարանջատումը։ Եթե համակարգը գնահատվում է այն նույն պատկերների վրա, որոնց հիման վրա ձևավորվել է լուծումը, հնարավոր է ստանալ չափազանց լավ արդյունք, որը չի պահպանվի նոր տվյալների դեպքում։ Հետևաբար ուսումնասիրությունը ենթադրում է համակարգի փորձարկում առանձին տվյալների բազմությունների վրա՝ դրա ընդհանրացման ունակությունը գնահատելու համար։ Սա հատկապես կարևոր է իրական կիրառությունների դեպքում, երբ օբյեկտների տեսքը կարող է փոփոխվել լուսավորության, չափի, դիրքի, շրջման կամ այլ պայմանների հետևանքով։ Ուսումնասիրության մեջ կարող է քննարկվել նաև գենետիկ ծրագրավորման համեմատությունը դասական և ժամանակակից համակարգչային տեսողության մեթոդների հետ։ Դրա առավելություններից կարող են լինել ալգորիթմների ավտոմատ ձևավորումը, ոչ գծային և բարդ հարաբերությունների որոնման հնարավորությունը և կոնկրետ խնդրի համար լուծման հարմարեցումը։ Միաժամանակ մեթոդը կարող է պահանջել զգալի հաշվարկային ռեսուրսներ, երկարատև էվոլյուցիոն որոնում և համապատասխան պարամետրերի մանրակրկիտ ընտրություն։ Այս սահմանափակումների ուսումնասիրությունը կարևոր է համակարգի գործնական կիրառելիությունը գնահատելու համար։ Գործնական մասում համակարգի արդյունավետությունը կարելի է ստուգել տարբեր տեսակի թվային պատկերների վրա՝ ուսումնասիրելով օբյեկտների չափի, դիրքի, ֆոնի բարդության և պատկերի որակի փոփոխությունների ազդեցությունը։ Փորձարկումների արդյունքները հնարավորություն են տալիս բացահայտել մշակված մեթոդի ուժեղ և թույլ կողմերը, որոշել սխալների հիմնական պատճառները և առաջարկել հետագա կատարելագործման ուղղություններ։ Այսպիսի մոտեցումը տեսական ուսումնասիրությունը կապում է իրական պատկերային տվյալների մշակման խնդիրների հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է գենետիկ ծրագրավորման և համակարգչային տեսողության հատման կարևոր ուղղություն՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է էվոլյուցիոն հաշվարկների միջոցով կառուցել թվային պատկերներում օբյեկտների հայտնաբերման հարմարվող համակարգեր։ Այն կարող է հետաքրքրել արհեստական բանականությամբ, մեքենայական ուսուցմամբ, համակարգչային տեսողությամբ, էվոլյուցիոն ալգորիթմներով և թվային պատկերների մշակմամբ զբաղվող ուսանողներին, հետազոտողներին և մասնագետներին՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել գենետիկ ծրագրավորման կիրառման սկզբունքների, համակարգի կառուցման փուլերի, արդյունավետության գնահատման և գործնական կիրառության հնարավորությունների մասին։