Применение природных и модифицированных цеолитов Армении для обезвреживания жидких радиоактивных отходов

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է դեռահասների սեռական դաստիարակության առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը և այնպիսի արդյունավետ մոտեցումների բացահայտմանը, որոնք կարող են նպաստել սեռական վարքագծի հետ կապված ռիսկերի նվազեցմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում դեռահասության շրջանի ֆիզիկական, հոգեբանական, հուզական և սոցիալական փոփոխությունների համակողմանի դիտարկումն է, քանի որ այս փուլում ձևավորվում են անձի ինքնագիտակցությունը, հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումները, պատասխանատվության զգացումը և սեփական վարքագիծը գնահատելու կարողությունը։ Աշխատության շրջանակում քննարկվում են սեռական դաստիարակության նպատակները, բովանդակությունը, սկզբունքներն ու մեթոդները, ինչպես նաև ընտանիքի, դպրոցի, հասակակիցների և սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը դեռահասների գիտելիքների, վերաբերմունքների և վարքագծային ընտրությունների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվության վստահելի աղբյուրների հասանելիությանը, մարմնի և անձնական սահմանների վերաբերյալ իրազեկվածությանը, փոխադարձ հարգանքի, պատասխանատվության, համաձայնության և անվտանգ հարաբերությունների վերաբերյալ գիտելիքների ձևավորմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է վարքագծային ռիսկերի բացահայտումը և դրանց առաջացմանը նպաստող գործոնների ուսումնասիրությունը, այդ թվում՝ տեղեկատվության պակասը, հասակակիցների ազդեցությունը, սոցիալական ճնշումը, կարծրատիպային պատկերացումները, իմպուլսիվ վարքագիծը և թվային միջավայրում առկա ռիսկերը։ Աշխատանքը կարևորում է տարիքին և հոգեբանական զարգացման մակարդակին համապատասխան, գիտականորեն հիմնավորված և զգայուն կրթական մոտեցումների կիրառումը՝ խուսափելով վախի, ամոթի կամ խտրականության վրա հիմնված մեթոդներից։ Ներկայացվում են նաև կանխարգելիչ աշխատանքի հնարավոր ուղղությունները՝ կրթական ծրագրերի կատարելագործում, ծնողների և մանկավարժների իրազեկվածության բարձրացում, դեռահասների համար վստահելի խորհրդատվական և տեղեկատվական միջավայրի ստեղծում, ինչպես նաև սոցիալ-հոգեբանական աջակցության հասանելիության ապահովում։ Կարևորվում է դեռահասների՝ սեփական որոշումների հետևանքները գնահատելու, ռիսկային իրավիճակները ճանաչելու, ճնշմանը դիմակայելու և անհրաժեշտության դեպքում վստահելի մեծահասակներից կամ մասնագետներից օգնություն խնդրելու հմտությունների զարգացումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, հոգեբանների, սոցիալական աշխատողների, ծնողների, կրթական հաստատությունների մասնագետների և դեռահասների հետ աշխատող այլ մասնագետների համար՝ նպաստելով ավելի արդյունավետ, կանխարգելիչ և տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան կրթական միջավայրի ձևավորմանը։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսական ոլորտում բերքահավաքից հետո իրականացվող գործընթացների կառավարման ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է գյուղատնտեսական արտադրանքի շարժը արտադրողից մինչև վերջնական սպառող՝ ներառելով հավաքումից հետո իրականացվող տեսակավորման, մաքրման, մշակման, փաթեթավորման, պահպանման, պահեստավորման, փոխադրման և իրացման հիմնական փուլերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հետբերքահավաքային կորուստների պատճառների բացահայտմանը, քանի որ ոչ արդյունավետ կազմակերպված պահպանման և տեղափոխման պայմանները կարող են հանգեցնել արտադրանքի քանակական և որակական զգալի կորուստների։ Վերլուծվում են պահեստային տնտեսությունների, սառնարանային համակարգերի, լոգիստիկ կենտրոնների և վերամշակող կազմակերպությունների դերը գյուղատնտեսական արտադրանքի արժեքային շղթայի արդյունավետ կազմակերպման գործում։ Քննության են առնվում նաև արտադրանքի որակի պահպանման, սննդային անվտանգության, համապատասխան ջերմաստիճանային ու խոնավության պայմանների ապահովման և ժամանակակից փաթեթավորման տեխնոլոգիաների կիրառման խնդիրները։ Հայաստանի պայմաններում գնահատվում են գյուղացիական տնտեսությունների արտադրական հնարավորությունները, շուկաների հասանելիությունը, ենթակառուցվածքների վիճակը, փոխադրման ծախսերը և արտադրողների ու գնորդների միջև համագործակցության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է գյուղատնտեսական արտադրանքի մատակարարման շղթաների համակարգված կառավարումը, որը կարող է նպաստել արտադրանքի կորուստների նվազեցմանը, իրացման ժամկետների երկարացմանը և արտադրողների եկամուտների կայունացմանը։ Ուսումնասիրվում են նաև ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, թվային հաշվառման, արտադրանքի հետագծելիության և շուկայի պահանջարկի կանխատեսման գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսությունների համագործակցության զարգացումը, ընդհանուր պահեստային ու լոգիստիկ ենթակառուցվածքների ստեղծումը և արտադրանքի կազմակերպված իրացման մեխանիզմների կատարելագործումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արտահանման կազմակերպմանը, որակի չափանիշներին համապատասխանությանը և գյուղատնտեսական արտադրանքի մրցունակության բարձրացման հնարավորություններին։ Աշխատանքը գործնական նշանակություն ունի ագրոպարենային համակարգի կառավարման բարելավման, հետբերքահավաքային կորուստների նվազեցման, գյուղատնտեսական արտադրանքի ավելացված արժեքի բարձրացման և Հայաստանի գյուղատնտեսության կայուն զարգացման համար։

Литература

Իլիականը և հայկական մշակույթը գրականագիտական և մշակութաբանական ուսումնասիրություն է, որտեղ քննարկվում է Հոմերոսի «Իլիական» էպոսի ազդեցությունը և դրա ընկալման ձևերը հայկական մշակութային միջավայրում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են էպիկական մտածողության ընդհանրությունները, հերոսականության պատկերացումները, պատերազմի և պատվի գաղափարները՝ համեմատելով հին հունական էպոսի և հայկական պատմական-դյուցազնական ավանդույթների արտահայտությունները։ Հեղինակը փորձում է ցույց տալ, թե ինչպես են համաշխարհային էպիկական գրականության հիմնարար գաղափարները տարբեր մշակույթներում ստանում տեղական մեկնաբանություն և վերաիմաստավորում։ Գրքում անդրադարձ է կատարվում նաև թարգմանական ավանդույթներին, դասական գրականության ազդեցությանը հայկական մտքի զարգացման վրա, ինչպես նաև մշակութային փոխազդեցությունների գործընթացներին։ Նյութը ներկայացվում է համադրելով գրական վերլուծություն, պատմական համատեքստ և մշակութաբանական դիտարկումներ, ինչի շնորհիվ բացահայտվում է «Իլիական»-ի գաղափարական և գեղարվեստական կապը հայկական մտավոր ժառանգության հետ։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է քթի արտաքին և ներքին կառուցվածքների շտկման ու հարքթային ծոցերի էնդոսկոպիկ բուժման միաժամանակյա իրականացման կլինիկական և ֆունկցիոնալ հիմնավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն հիվանդների կլինիկական առանձնահատկությունները, որոնց մոտ քթի միջնապատի և քթային կառուցվածքների փոփոխությունները զուգակցվում են հարքթային ծոցերի ախտաբանական վիճակների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համակցված վիրաբուժական մոտեցման նպատակահարմարության գնահատմանը՝ հաշվի առնելով քթային շնչառության խանգարման աստիճանը, անատոմիական առանձնահատկությունները, ծոցերի վիճակը և հիվանդության կլինիկական ընթացքը։ Ուսումնասիրվում են նախավիրահատական ախտորոշման սկզբունքները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել քթի խոռոչի և հարքթային ծոցերի կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ վիճակը և ընտրել բուժման համապատասխան ծավալը։ Քննվում է էնդոսկոպիկ տեխնոլոգիաների նշանակությունը, որոնք հնարավորություն են տալիս վերահսկելի կերպով իրականացնել անհրաժեշտ միջամտությունները և գնահատել ախտաբանական փոփոխությունների տեղակայումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միաժամանակյա վիրաբուժական բուժման անմիջական և հետագա արդյունքների գնահատումը։ Վերլուծվում են քթային շնչառության վերականգնման, ֆունկցիոնալ ցուցանիշների փոփոխության, հետվիրահատական վերականգնման ընթացքի և հնարավոր բարդությունների հետ կապված տվյալները։ Կարևորվում է նաև այն հարցը, թե մեկ վիրահատական փուլում տարբեր խնդիրների լուծումը որքանով կարող է նպաստել բուժման ընդհանուր արդյունավետությանը և նվազեցնել առանձին միջամտությունների անհրաժեշտությունը։ Կլինիկական արդյունքների հետ համադրվում են ֆունկցիոնալ հետազոտությունների տվյալները՝ հնարավորություն տալով ոչ միայն գնահատել հիվանդների սուբյեկտիվ ինքնազգացողությունը, այլև օբյեկտիվորեն բնութագրել շնչառական ֆունկցիայի փոփոխությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հիվանդների ճիշտ ընտրությանը և բուժման անհատական պլանավորմանը, քանի որ համակցված միջամտության նպատակահարմարությունը կարող է պայմանավորված լինել ախտաբանական գործընթացի բնույթով և յուրաքանչյուր հիվանդի անատոմիական առանձնահատկություններով։ Ստացված տվյալների համակարգումը կարող է նպաստել վիրաբուժական մարտավարության ընտրության չափանիշների կատարելագործմանը, բուժման արդյունքների կանխատեսելիության բարձրացմանը և հետվիրահատական հսկողության առավել արդյունավետ կազմակերպմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել քիթ-կոկորդ-ականջաբանության, ռինոլոգիայի, էնդոսկոպիկ վիրաբուժության և քթի ու հարքթային ծոցերի հիվանդությունների ախտորոշմամբ ու բուժմամբ զբաղվող բժիշկների, հետազոտողների և բժշկական կրթություն ստացող ուսանողների համար։

Экономика

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գինու և կոնյակի արտադրության ու իրացման գործընթացների համակողմանի վերլուծությանը՝ բացահայտելով ոլորտի զարգացման հիմնական միտումները, տնտեսական առանձնահատկությունները, շուկայական պայմանները և առկա խնդիրները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են գինու և կոնյակի արտադրության կազմակերպման առանձնահատկությունները, հումքային բազայի ձևավորումը, խաղողագործության և վերամշակող արդյունաբերության փոխկապակցվածությունը, արտադրական ծավալների փոփոխությունները և արտադրանքի տեսականու ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրության ինքնարժեքի, նյութական և աշխատանքային ծախսերի, արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, շահութաբերության և ֆինանսական արդյունքների գնահատմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև արտադրանքի իրացման գործընթացի ուսումնասիրությունը, որի շրջանակում վերլուծվում են ներքին շուկայի պահանջարկը, սպառողների նախասիրությունները, վաճառքի ուղիները, գնագոյացման մեխանիզմները, շուկայավարման քաղաքականությունը և մրցակցային միջավայրը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է գինու և կոնյակի արտահանման նշանակությունը ոլորտի զարգացման համար, ուսումնասիրվում են արտաքին շուկաներում հայկական արտադրանքի դիրքավորման հնարավորությունները, արտահանման ուղղությունների ընդլայնման հեռանկարները և միջազգային մրցակցության պայմաններում արտադրանքի մրցունակության բարձրացման խնդիրները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայկական գինու և կոնյակի՝ որպես ազգային արտադրանքի և պատմամշակութային ժառանգության բաղադրիչի, շուկայական ներուժի գնահատմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև արտադրության և իրացման վրա ազդող արտաքին ու ներքին գործոնները՝ հումքի գների փոփոխություն, էներգետիկ և լոգիստիկ ծախսեր, հարկային միջավայր, շուկայի պահանջարկ, մրցակից արտադրողների գործունեություն և սպառողական վարքագիծ։ Տնտեսական ցուցանիշների համադրման միջոցով հնարավոր է գնահատել ոլորտի արդյունավետությունը, բացահայտել արտադրության և իրացման առավել խնդրահարույց փուլերը և առաջարկել դրանց բարելավման ուղիներ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ արտադրական գործընթացների օպտիմալացման, ինքնարժեքի նվազեցման, վաճառքի արդյունավետության բարձրացման, շուկայավարման ռազմավարությունների կատարելագործման և արտահանման ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործման համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև Հայաստանի գյուղատնտեսության և սննդարդյունաբերության փոխկապակցված զարգացման տեսանկյունից, քանի որ գինու և կոնյակի արտադրության ընդլայնումը կարող է խթանել խաղողագործությունը, վերամշակող արդյունաբերությունը, զբաղվածությունը և արտահանման եկամուտները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ագրոբիզնեսի մասնագետներին, շուկայի վերլուծաբաններին, գինեգործության և կոնյակագործության ոլորտի մասնագետներին, ձեռնարկատերերին, մարքեթոլոգներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բյուջետային վերահսկողության համակարգի ուսումնասիրությանը, դրա գործող մեխանիզմների արդյունավետության գնահատմանը և կատարելագործման հիմնական ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում պետական և համայնքային բյուջեների ձևավորման, հաստատման, կատարման և հաշվետվողականության փուլերում իրականացվող վերահսկողական գործընթացները՝ կարևորելով հանրային ֆինանսական միջոցների օրինական, նպատակային և արդյունավետ օգտագործումը։ Վերլուծվում են բյուջետային վերահսկողություն իրականացնող պետական մարմինների գործառույթները, նրանց իրավասությունների բաշխումը, փոխգործակցության մեխանիզմները և վերահսկողական գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներքին և արտաքին ֆինանսական վերահսկողության ձևերին, պետական ֆինանսական աուդիտին, բյուջետային ծրագրերի կատարման գնահատմանը, ֆինանսական խախտումների բացահայտմանը և դրանց կանխարգելման մեխանիզմներին։ Քննության են առնվում բյուջետային միջոցների ծախսման արդյունավետության գնահատման չափանիշները, պետական ծրագրերի ֆինանսավորման արդյունքների վերահսկումը և հատկացված միջոցների ու ձեռք բերված արդյունքների միջև կապի ապահովման խնդիրները։ Կարևորվում է վերահսկողության անցումը միայն խախտումների հետագա արձանագրումից դեպի կանխարգելիչ և ռիսկերի վրա հիմնված մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ֆինանսական կառավարման հնարավոր խնդիրները բացահայտել ավելի վաղ փուլերում։ Ուսումնասիրվում են նաև բյուջետային գործընթացների թվայնացման, միասնական տեղեկատվական համակարգերի ներդրման, տվյալների փոխանակման և վերահսկողական ընթացակարգերի ավտոմատացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հանրային ֆինանսների կառավարման թափանցիկության, պետական մարմինների հաշվետվողականության և բյուջետային տեղեկատվության հասանելիության բարձրացման նշանակությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գործող օրենսդրական և կազմակերպական մեխանիզմների վերլուծությունը՝ դրանցում առկա բացերի, գործառույթների հնարավոր կրկնությունների և վերահսկողության արդյունավետությունը սահմանափակող գործոնների բացահայտման նպատակով։ Քննարկվում են վերահսկողական մարմինների մասնագիտական կարողությունների զարգացման, ժամանակակից աուդիտորական մեթոդների կիրառման, ռիսկերի գնահատման համակարգերի կատարելագործման և վերահսկողության արդյունքների հիման վրա կառավարչական որոշումների ընդունման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ՀՀ բյուջետային վերահսկողության համակարգի արդյունավետության բարձրացմանը, ֆինանսական կարգապահության ամրապնդմանը, հանրային միջոցների ոչ արդյունավետ օգտագործման ռիսկերի նվազեցմանը և պետական ֆինանսների կառավարման առավել թափանցիկ ու հաշվետու համակարգի ձևավորմանը։