Տեսակների առաջացումը

Экономика

Գիտատնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արտադրական կարողությունների ձևավորման, գնահատման և արդյունավետ օգտագործման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերության առանձնահատկությունների համատեքստում։ Քննարկվում են ձեռնարկությունների արտադրական ներուժի օգտագործման մակարդակի վրա ազդող տնտեսական, տեխնիկական և կազմակերպական գործոնները, արտադրական սարքավորումների ծանրաբեռնվածության, աշխատանքի կազմակերպման, նյութական ու աշխատանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և արտադրանքի թողարկման ծավալների փոխկապակցվածությունը։ Ուշադրություն է դարձվում չօգտագործվող կամ ոչ լիարժեք օգտագործվող արտադրական կարողությունների առաջացման պատճառներին, դրանց գնահատման մեթոդներին և արտադրության արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերության ձեռնարկությունների գործունեությանը բնորոշ խնդիրները, տեխնիկական վերազինման և արտադրական գործընթացների կատարելագործման անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև ներդրումային, կառավարչական և շուկայական գործոնների ազդեցությունը արտադրական ներուժի իրացման վրա։ Դիտարկվում են արտադրական կարողությունների առավել նպատակային բաշխման և օգտագործման, արտադրողականության բարձրացման, ծախսերի նվազեցման և ձեռնարկությունների մրցունակության ամրապնդման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, արդյունաբերության կառավարման մասնագետների, հետազոտողների, ձեռնարկությունների ղեկավարների, ուսանողների և Հայաստանի արդյունաբերական զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հիմնական դպրոցներում ներառական կրթության կազմակերպման և կառավարման գործընթացների ուսումնասիրմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով բոլոր սովորողների համար հավասար կրթական հնարավորությունների ապահովմանը, կրթական միջավայրի հարմարեցմանը և կառավարման արդյունավետ մեխանիզմների ձևավորմանը։ Քննության են առնվում ներառական կրթության տեսական և կազմակերպական հիմքերը, դրա հիմնական սկզբունքները, նպատակները և ժամանակակից կրթական համակարգում ունեցած նշանակությունը։ Ներկայացվում են դպրոցական կառավարման այն առանձնահատկությունները, որոնք պայմանավորված են սովորողների կրթական կարիքների բազմազանությամբ և պահանջում են ուսումնական, դաստիարակչական ու կազմակերպական գործընթացների համապատասխանեցում ներառական մոտեցումներին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դպրոցի տնօրինության, ուսուցիչների, ուսուցչի օգնականների, հատուկ մանկավարժների, հոգեբանների և կրթական գործընթացում ներգրավված այլ մասնագետների համագործակցությանը։ Կարևորվում է նաև ծնողների մասնակցությունը, քանի որ ընտանիքի և դպրոցի արդյունավետ փոխգործակցությունը կարող է էական նշանակություն ունենալ սովորողի կրթական և սոցիալական ներառման համար։ Անդրադարձ է կատարվում կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող սովորողների ուսուցման կազմակերպմանը, նրանց անհատական կարիքների գնահատմանը, համապատասխան մանկավարժական աջակցության տրամադրմանը և ուսումնական գործընթացում լիարժեք մասնակցության պայմանների ստեղծմանը։ Ուսումնասիրվում են դպրոցի ներքին կառավարման, աշխատանքների պլանավորման, մասնագիտական թիմերի գործունեության համակարգման, կրթության որակի վերահսկման և արդյունքների գնահատման խնդիրները։ Ներառական միջավայրի ձևավորումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին սովորողների աջակցության միջոց, այլև որպես ամբողջ դպրոցական մշակույթի զարգացման գործընթաց, որի հիմքում ընկած են հավասարության, փոխադարձ հարգանքի, մասնակցության և խտրականության բացառման սկզբունքները։ Քննության են առնվում նաև այն կազմակերպական և մասնագիտական դժվարությունները, որոնք կարող են առաջանալ ներառական կրթության իրականացման ընթացքում՝ կապված մանկավարժների պատրաստվածության, համապատասխան ռեսուրսների հասանելիության, դպրոցական ենթակառուցվածքների, մեթոդական աջակցության և տարբեր կառույցների միջև համագործակցության հետ։ Կարևորվում է ուսուցիչների շարունակական մասնագիտական զարգացման և ներառական մանկավարժության վերաբերյալ գիտելիքների ու կարողությունների կատարելագործման անհրաժեշտությունը։ Հայաստանի կրթական համակարգի օրինակով վերլուծվում են համապատասխան քաղաքականության և դպրոցական իրական պրակտիկայի փոխկապակցվածությունը, կառավարման առկա մոտեցումները և դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել դպրոցներում առավել ճկուն և սովորողակենտրոն կառավարման համակարգերի ձևավորմանը, մասնագիտական համագործակցության ամրապնդմանը և յուրաքանչյուր երեխայի կրթական գործընթացում արդյունավետ մասնակցության պայմանների բարելավմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել դպրոցների տնօրենների, ուսուցիչների, հատուկ մանկավարժների, հոգեբանների, կրթության կազմակերպիչների, կրթության կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Медицина

Բժշկագիտական և կլինիկափորձարարական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գլխուղեղի իշեմիկ ախտահարումների ժամանակ ֆիզիկական գործոնների նեյրոպաշտպանիչ և շտկող ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գլխուղեղի արյան շրջանառության խանգարումների ախտաֆիզիոլոգիական հիմունքները, նյարդային հյուսվածքի թթվածնային անբավարարության հետևանքները և իշեմիկ վնասման պայմաններում առաջացող բջջային ու կենսաքիմիական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր ֆիզիկական գործոնների հնարավոր ազդեցությանը նյարդային բջիջների կենսունակության, ուղեղային արյան շրջանառության, նյութափոխանակության և վերականգնողական գործընթացների վրա։ Վերլուծվում են նեյրոպաշտպանության մեխանիզմները, օքսիդատիվ սթրեսի, բորբոքային գործընթացների, բջջային էներգետիկ փոխանակության և նյարդային հյուսվածքի ֆունկցիոնալ փոփոխությունների փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում են ֆիզիկական ներգործության տարբեր եղանակների կիրառման տեսական նախադրյալները, դրանց հնարավոր շտկող ազդեցությունները և նյարդաբանական խանգարումների վերականգնման գործընթացներում ունեցած նշանակությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են կլինիկական և փորձարարական հետազոտությունների համադրման, նյարդաբանական վիճակի գնահատման, ֆիզիոլոգիական ու կենսաքիմիական ցուցանիշների վերլուծության և կիրառվող մեթոդների արդյունավետության որոշման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում գլխուղեղի իշեմիկ ախտահարումների հետևանքների մեղմացման, վերականգնողական բուժման գիտական հիմքերի զարգացման և նյարդային համակարգի պաշտպանական հնարավորությունների ուսումնասիրման խնդիրներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նյարդաբանության, նեյրոֆիզիոլոգիայի, ախտաֆիզիոլոգիայի, վերականգնողական բժշկության և գլխուղեղի անոթային հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Литература

XVII–XVIII դդ. արտասահմանյան գրականության պատմություն աշխատությունը գրականագիտական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է 17-րդ և 18-րդ դարերի եվրոպական գրականության զարգացման հիմնական փուլերը՝ ընդգրկելով բարոկկոյի, կլասիցիզմի, լուսավորականության և նախառոմանտիզմի ուղղությունները, այն վերլուծում է այդ ժամանակաշրջանի գրականության գաղափարական հիմքերը՝ մարդու, հասարակության, պետության և բանականության վերաբերյալ նոր պատկերացումների ձևավորումը, ինչպես նաև ուսումնասիրում է տարբեր երկրների՝ Ֆրանսիայի, Անգլիայի, Գերմանիայի և այլ եվրոպական մշակութային կենտրոնների գրական գործընթացները, առանձնացնելով կարևոր հեղինակներին և նրանց ստեղծագործությունների ազդեցությունը գրական ձևերի ու ժանրերի զարգացման վրա, միաժամանակ գիրքը ցույց է տալիս, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները և սոցիալ-քաղաքական փոփոխությունները անդրադարձել գրականության թեմատիկ և ոճական բազմազանության վրա, նպաստելով նոր գրական մտածողության ձևավորմանը և ժամանակակից եվրոպական գրականության հիմքերի ստեղծմանը։

Информатика

C++ ծրագրավորման լեզուն հանդիսանում է բարձր մակարդակի, բազմաթիվ նպատակային և օբյեկտային կողմնորոշված լեզու, որը մշակվել է C լեզվի հիման վրա՝ ավելացնելով օբյեկտային ծրագրավորման, դասերի, ժառանգության, պատճենահասանելիության և այլ առաջադեմ հնարավորություններ։ Այն թույլ է տալիս ստեղծել ինչպես համակարգային ծրագրեր, այնպես էլ կիրառական ծրագրեր՝ համացանցի, գիտական հաշվարկների, խաղերի, բազաների և ծրագրային ապահովման ոլորտներում։ C++-ի հիմնական առավելությունն այն է, որ այն համատեղում է արագության, արդյունավետության և ճկունության բարձր մակարդակ, հնարավորություն է տալիս վերահսկել հիշողության օգտագործումը և օպտիմալացնել ծրագրերը։ Լեզուն ունի հարուստ ստանդարտ գրադարան (Standard Template Library, STL), որը ապահովում է պատրաստի տվյալների կառուցվածքների, ալգորիթմների և ֆունկցիաների լայն ընտրանի՝ ծրագրավորման գործընթացը արագացնելու և պարզեցնելու համար։ C++-ը պահանջում է ծրագրավորողի ուշադրություն հիշողության կառավարումում, ցուցիչների և օբյեկտների կյանքի ցիկլի վերահսկման հարցերում, սակայն դրա շնորհիվ հնարավոր է բարձրորակ և արագ ծրագրային ապահովում ստեղծել։ Ժամանակակից ծրագրավորման մեջ C++-ը լայնորեն կիրառվում է համակարգային ծրագրավորման, գրաֆիկական և խաղային շարժիչների, ներդրումային և տեխնիկական ծրագրերի մշակման համար, ինչը այն դարձնում է տեխնոլոգիական զարգացման կարևոր գործիք։ Այսպիսով, C++ լեզուն հանդիսանում է հզոր և բազմակողմանի ծրագրավորման միջավայր, որը ապահովում է ծրագրերի բարձր արդյունավետություն, ճկունություն և երկարաժամկետ օգտագործելիություն։

История

Աշխատությունը նվիրված է 1846–1917 թվականներին Թիֆլիսի նահանգի տնտեսական, հասարակական և մշակութային կյանքում հայ բուրժուազիայի գործունեության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով Ռուսական կայսրության Հարավային Կովկասում ընթացող սոցիալ-տնտեսական վերափոխումների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում հայ ձեռնարկատերերի, առևտրականների, արդյունաբերողների, ֆինանսական գործիչների և քաղաքային սեփականատերերի մասնակցությունն է տարածաշրջանի շուկայական հարաբերությունների զարգացմանը։ Քննվում են կապիտալի կուտակման հիմնական աղբյուրները, առևտրային գործունեության ուղղությունները, արտադրական ձեռնարկությունների ձևավորումը, ֆինանսավարկային հարաբերությունների զարգացումը և հայ գործարար շրջանակների կապերը ինչպես Կովկասի, այնպես էլ Ռուսական կայսրության այլ տնտեսական կենտրոնների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Թիֆլիս քաղաքին՝ որպես վարչական, առևտրային և մշակութային խոշոր կենտրոնի, որտեղ հայ բնակչության տարբեր սոցիալական խմբեր կարևոր տեղ էին զբաղեցնում քաղաքային տնտեսության մեջ։ Ուսումնասիրվում է առևտրային կապիտալի աստիճանական ներգրավումը արդյունաբերական ոլորտում, ձեռնարկատիրական գործունեության նոր ձևերի տարածումը, ընկերությունների և ֆինանսական կառույցների ձևավորումը, ինչպես նաև տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացման ազդեցությունը ապրանքաշրջանառության և շուկաների ընդլայնման վրա։ Կարևորվում է հայ բուրժուազիայի սոցիալական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը՝ առանձնացնելով տարբեր տնտեսական հնարավորություններ և գործունեության ոլորտներ ունեցող խմբերը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև գործարար ընտանիքների տնտեսական ռազմավարություններին, սեփականության ձևերին և կապիտալի փոխանցման ու ընդլայնման առանձնահատկություններին։ Առանձին ուղղություն է հայ ձեռնարկատիրական շրջանակների հասարակական և բարեգործական գործունեությունը։ Քննվում է նրանց մասնակցությունը կրթական, մշակութային, հրատարակչական և համայնքային նախաձեռնությունների ֆինանսավորմանը, ինչպես նաև հայկական հասարակական հաստատությունների զարգացմանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են տնտեսական շահերի և քաղաքային կառավարման միջև փոխհարաբերությունները, հասարակական կառույցներում գործարար խավի մասնակցությունը և սոցիալական ազդեցության ձևավորման մեխանիզմները։ Ժամանակաշրջանի ընթացքում տեղի ունեցած արդյունաբերականացման, քաղաքայնացման, տնտեսական ճգնաժամերի, քաղաքական շարժումների և Առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու հայ բուրժուազիայի գործունեության փոփոխություններին տարբեր պատմական փուլերում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հարավային Կովկասի տնտեսական և սոցիալական պատմության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայ գործարար խավի դերի, տնտեսական արդիականացման գործընթացների և Թիֆլիսի նահանգի բազմազգ հասարակության սոցիալ-տնտեսական զարգացման մասին։