Ещё в разделе Биология

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Математика

    Раскраски графов с локальными условиями

    Մաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տեղային պայմաններով գրաֆների ներկման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գրաֆի գագաթներին կամ կողերին գույների վերագրման տարբեր եղանակները և այն սահմանափակումները, որոնք սահմանվում են գրաֆի առանձին տարրերի կամ դրանց շրջակայքերի համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պայմաններին, որոնց դեպքում հարակից կամ որոշակի տեղային կառուցվածքով կապված տարրերը պետք է ստանան տարբեր գույներ կամ բավարարեն նախապես սահմանված ներկման պահանջներին։ Վերլուծվում են համապատասխան քրոմատիկ պարամետրերը, թույլատրելի ներկումների գոյության պայմանները և անհրաժեշտ գույների քանակի գնահատման խնդիրները։ Քննարկվում են տարբեր դասերի գրաֆների համար տեղային սահմանափակումների ազդեցությունը ներկման հնարավորությունների վրա, ինչպես նաև համապատասխան խնդիրների լուծման կոմբինատորային և ալգորիթմական մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է գրաֆների ներկման դասական խնդիրների ընդհանրացմանը և տեղային կառուցվածքային պայմանների ու ամբողջ գրաֆի հատկությունների միջև կապերի բացահայտմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրաֆների տեսության, դիսկրետ մաթեմատիկայի, կոմբինատորիկայի և ալգորիթմների տեսության ոլորտների հետազոտողների ու մասնագետների համար։

    Обновлено. 2026-10-03
    Раскраски графов с локальными условиями
    Онлайн

    Литература

    Հայաստանի գրադարանների համահավաք գրացուցակ: MARC 21: Ուղեցույց

    Այս ուղեցույցը նվիրված է Հայաստանի գրադարանների համահավաք գրացուցակի ձևավորման և վարման ընթացքում MARC 21 ձևաչափի կիրառման սկզբունքներին։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրադարանային մատենագիտական տվյալների միասնական մշակման, գրանցման, փոխանակման և համակարգման գործընթացները կարգավորելու համար՝ նպաստելով տարբեր գրադարանների միջև մատենագիտական տեղեկատվության համատեղելիության և փոխգործունակության ապահովմանը։ Ուղեցույցում ներկայացվում են MARC 21-ի կառուցվածքը, մատենագիտական գրառումների կազմման հիմնական սկզբունքները, դաշտերի և ենթադաշտերի նշանակությունը, տվյալների մուտքագրման և ներկայացման կանոնները, ինչպես նաև գրադարանային գրառումների ստանդարտացված ձևով կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցերին, որոնք կարևոր են Հայաստանի գրադարանային համակարգի համար՝ հաշվի առնելով հայերեն և օտարալեզու հրատարակությունների մատենագիտական նկարագրության, հեղինակների և վերնագրերի գրանցման, թեմատիկ ու այլ որոնման տարրերի ձևավորման անհրաժեշտությունը։ Հրատարակությունը կարևոր գործնական նշանակություն ունի, քանի որ միասնական ձևաչափի կիրառումը հնարավորություն է տալիս տարբեր գրադարանների տեղեկատվական համակարգերում ստեղծված գրառումները փոխանակել և արդյունավետորեն օգտագործել՝ նվազեցնելով կրկնվող աշխատանքը և բարձրացնելով մատենագիտական տվյալների որակը։ Համահավաք գրացուցակի համատեքստում MARC 21-ի կիրառումը նաև նպաստում է Հայաստանի գրադարանային ֆոնդերի վերաբերյալ միասնական տեղեկատվական միջավայրի ձևավորմանը և ընթերցողների համար որոնման ու տեղեկատվության հայտնաբերման հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Ուղեցույցը կարող է օգտակար լինել գրադարանագետներին, մատենագետներին, կատալոգավորողներին, գրադարանային տեղեկատվական համակարգերի մասնագետներին, գրադարանների ավտոմատացման ծրագրերով զբաղվող աշխատակիցներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։ Այն հատկապես արժեքավոր է որպես գործնական տեղեկատու՝ մատենագիտական գրառումների ստանդարտացման, MARC 21 ձևաչափի ճիշտ կիրառման և Հայաստանի գրադարանների միջև գրացուցակային տվյալների արդյունավետ փոխանակման գործընթացում։

    Обновлено. 2026-09-23
    Հայաստանի գրադարանների համահավաք գրացուցակ: MARC 21: Ուղեցույց
    Онлайн

    Культура

    Միջնադարյան Հայաստանի գեղարվեստական խեցեղենի զարդաձևերը

    Ուսումնասիրությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանում ստեղծված գեղարվեստական խեցեղենի զարդաձևերի և դրանց գեղարվեստական առանձնահատկությունների քննությանը։ Այն դիտարկում է խեցեղենը որպես միջնադարյան նյութական մշակույթի և կիրառական արվեստի կարևոր բնագավառ, որի ձևավորման ու զարգացման մեջ արտահայտվել են ժամանակաշրջանի գեղագիտական պատկերացումները, ստեղծագործական ավանդույթներն ու զարդարվեստի սկզբունքները։ Զարդապատկերների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրանց կառուցվածքային, ձևային և հորինվածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր դեկորատիվ տարրերի կիրառման եղանակները։ Խեցեղենի մակերեսին պատկերված զարդերը կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում միջնադարյան վարպետների գեղարվեստական մտածողության, պատկերային լեզվի և գեղազարդման մշակույթի մասին։ Դրանց համեմատական քննությունը կարող է նպաստել հայկական խեցեգործության զարգացման ընթացքի, տարածաշրջանային գեղարվեստական կապերի և միջնադարյան դեկորատիվ արվեստի ընդհանուր միտումների բացահայտմանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայկական միջնադարյան արվեստի, խեցեգործության պատմության և զարդարվեստի ուսումնասիրության համար՝ ներկայացնելով գեղարվեստական խեցեղենը որպես պատմամշակութային ժառանգության արժեքավոր բաղադրիչ։ Այն նախատեսված է արվեստաբանների, հնագետների, մշակութաբանների, ուսանողների և հայկական միջնադարյան արվեստով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Обновлено. 2026-11-02
    Միջնադարյան Հայաստանի գեղարվեստական խեցեղենի զարդաձևերը
    Онлайн

    История

    Ալ․ Ֆ․ Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանում չեղած սովետահայ գրքերի ցուցակ։ (1917-1967)

    Այս հրատարակությունը մատենագիտական բնույթի արժեքավոր ցանկ է, որը ներկայացնում է 1917-1967 թվականներին հրատարակված սովետահայ գրքեր, որոնք չեն գտնվել Ալ․ Ֆ․ Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանի ֆոնդերում։ Այն կազմված է որպես գրադարանային հավաքածուի բացերը բացահայտող և փաստագրող մասնագիտական նյութ՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի հայերեն գրականության այն հատվածի մասին, որը բացակայում էր հանրապետության կարևորագույն գրադարանային ֆոնդերից։ Ցանկը հատկապես կարևոր է հայ գրքի մատենագիտական հաշվառման, գրադարանային հավաքածուների համալրման և պահպանության, ինչպես նաև խորհրդային շրջանի հայերեն հրատարակությունների հետազոտության համար։ Ներառված մատենագիտական տվյալները կարող են օգտակար լինել գրքի հրատարակության ժամանակագրությունը, թեմատիկ ընդգրկումը, հեղինակային կազմը և տվյալ շրջանի հրատարակչական գործունեությունը ուսումնասիրելու համար։ Հրատարակությունը արժեքավոր աղբյուր է նաև այն պատճառով, որ գրադարանային ֆոնդերում բացակայող հրատարակությունների արձանագրումը հնարավորություն է տալիս հետազոտողներին ուշադրություն դարձնել հազվադեպ, դժվար հասանելի կամ սահմանափակ պահպանված գրքերի վրա։ Այն կարող է ծառայել որպես գործնական ուղեցույց գրադարանագետների, մատենագետների, գրքագետների, պատմաբանների և հայագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների համար՝ հատկապես խորհրդային Հայաստանի մշակութային, հրատարակչական և գրադարանային ժառանգությունն ուսումնասիրելիս։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ոչ միայն բացակայող գրքերի ցանկ է, այլև որոշակի ժամանակաշրջանի հայ գրքի մատենագիտական պատկերը վերականգնելու համար կարևոր փաստագրական նյութ, որը նպաստում է հայկական տպագիր ժառանգության հայտնաբերմանը, համակարգմանը և գիտական ուսումնասիրությանը։

    Обновлено. 2026-09-18
    Ալ․ Ֆ․ Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանում չեղած սովետահայ գրքերի ցուցակ։ (1917-1967)
    Онлайн

    Право

    Օրինականության հիմնախնդիրները և դատախազության դերը քրեական գործի մինչդատական վարույթում

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է օրինականության ապահովման հիմնախնդիրներին և դատախազության դերին քրեական գործի մինչդատական վարույթի փուլում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում քրեական դատավարության նախաքննական փուլում օրենքի գերակայության պահպանման, մարդու իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության, ինչպես նաև պետական մարմինների լիազորությունների պատշաճ իրականացման հարցերն են։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել մինչդատական վարույթի ընթացքում դատախազության իրավասությունները, դատախազական հսկողության և դատավարական ղեկավարության առանձնահատկությունները, քննիչի և այլ իրավապահ մարմինների գործունեության նկատմամբ վերահսկողության մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն իրավական երաշխիքներին, որոնք պետք է կանխեն քրեական դատավարության մասնակիցների իրավունքների խախտումները և ապահովեն ապացույցների ձեռքբերման ու դատավարական գործողությունների օրինականությունը։ Կարող են քննարկվել նաև կալանքի, խուզարկության, ձերբակալության, առգրավման և այլ դատավարական միջոցների կիրառման իրավական հիմքերը, ինչպես նաև դրանց նկատմամբ դատական և դատախազական վերահսկողության փոխհարաբերությունները։ Աշխատությունը անդրադառնում է այն խնդիրներին, որոնք կարող են առաջանալ օրինականության սկզբունքի գործնական կիրառման ընթացքում, և ուսումնասիրում է դրանց հաղթահարման հնարավոր իրավական ու կազմակերպական մեխանիզմները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև դատախազության գործունեության և դատական վերահսկողության սահմանազատման հարցը՝ հաշվի առնելով քրեական արդարադատության արդյունավետության և անձի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության անհրաժեշտ հավասարակշռությունը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել դատախազների, քննիչների, փաստաբանների, դատավորների, իրավաբանների, քրեական դատավարության ոլորտի հետազոտողների և իրավաբանական ֆակուլտետների ուսանողների համար՝ նպաստելով մինչդատական վարույթի իրավական կարգավորման և օրինականության ապահովման գործնական խնդիրների ավելի խորքային ըմբռնմանը։

    Обновлено. 2026-09-11
    Օրինականության հիմնախնդիրները և դատախազության դերը քրեական գործի մինչդատական վարույթում
    Онлайн

    Информатика

    Синтез управлений с наперед заданными спектрами в системах, описываемых интегро -лифференциальными уравнениями

    Աշխատությունը նվիրված է կառավարման տեսության այն խնդիրների ուսումնասիրությանը, որոնցում դինամիկական համակարգերի վարքը նկարագրվում է ինտեգրադիֆերենցիալ հավասարումներով, իսկ կառավարման օրենքների կառուցման հիմնական նպատակը փակ համակարգի նախապես սահմանված սպեկտրային հատկությունների ապահովումն է։ Հետազոտության կենտրոնում այնպիսի մաթեմատիկական մեթոդների մշակումն ու տեսական հիմնավորումն է, որոնք հնարավորություն են տալիս համակարգի կառուցվածքային պարամետրերի և հետադարձ կապի համապատասխան ընտրությամբ ձևավորել պահանջվող սպեկտրը։ Ինտեգրադիֆերենցիալ նկարագրությունը թույլ է տալիս հաշվի առնել ոչ միայն համակարգի ընթացիկ վիճակը, այլև նրա նախորդ վիճակների ազդեցությունը, կուտակային գործընթացները և հիշողության հատկությունները, ինչի պատճառով նման համակարգերի կառավարումը սովորական դիֆերենցիալ հավասարումներով նկարագրվող համակարգերի համեմատ ունի լրացուցիչ մաթեմատիկական բարդություններ։ Քննվում են համակարգի բնութագրական հավասարումների, սեփական արժեքների և սպեկտրային կառուցվածքի միջև կապերը, ինչպես նաև դրանց փոփոխման հնարավորությունները կառավարման ազդեցությունների միջոցով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախապես տրված սպեկտրի իրագործելիության պայմաններին, կառավարման օրենքի գոյության և միակության հարցերին, համակարգի կառավարելիությանը և կայունության ապահովմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել ինչպես վերջավոր, այնպես էլ ավելի ընդհանուր օպերատորային ներկայացումներ, որոնց օգնությամբ ինտեգրալ և դիֆերենցիալ բաղադրիչները ներառվում են միասնական մաթեմատիկական ձևակերպման մեջ։ Կարևոր խնդիր է նաև այն պայմանների բացահայտումը, որոնց դեպքում ընտրված հետադարձ կապը տեղափոխում կամ ձևափոխում է համակարգի սպեկտրային բնութագրերը՝ պահպանելով անհրաժեշտ դինամիկական հատկությունները։ Սպեկտրային մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համակարգի անցողիկ գործընթացները, կայունությունը և արձագանքման բնույթը կապել բնութագրական արմատների կամ համապատասխան օպերատորի սպեկտրի հետ։ Աշխատությունում կարող են համադրվել գծային համակարգերի տեսության, ֆունկցիոնալ անալիզի, օպերատորների տեսության և օպտիմալ կառավարման մաթեմատիկական գործիքները։ Ստացված տեսական մոտեցումները նշանակություն ունեն հիշողությամբ, ուշացումներով կամ բաշխված պարամետրերով բնութագրվող դինամիկական համակարգերի հետազոտման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համակարգված կերպով ուսումնասիրում է նախապես սահմանված սպեկտրային հատկություններով կառավարման համակարգերի կառուցման տեսական հիմքերը՝ կարևորելով կառավարման օրենքի, համակարգի մաթեմատիկական կառուցվածքի և ցանկալի դինամիկական վարքի միջև եղած փոխկապակցվածությունը։

    Обновлено. 2026-09-22
    Синтез управлений с наперед заданными спектрами в системах, описываемых интегро -лифференциальными уравнениями