Ընթերցանության ղեկավարման ժամանակակից ձևերը գրադարանում: (Օգնություն գրադարանավարին)

История

Այս աշխատությունը նվիրված է 1905–1906 թվականներին Ռուսական կայսրության Անդրկովկասում տեղի ունեցած հայ-թաթարական զինված ընդհարումների պատճառների, զարգացման ընթացքի և հետևանքների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը դեպքերը դիտարկում է ժամանակաշրջանի քաղաքական, հասարակական և ազգային հարաբերությունների լայն համատեքստում՝ անդրադառնալով հատկապես Ռուսական առաջին հեղափոխության ազդեցությանը, ցարական իշխանությունների ազգային քաղաքականությանը, Անդրկովկասում հայերի և տեղի մահմեդական բնակչության միջև գոյություն ունեցող սոցիալ-տնտեսական ու քաղաքական հակասություններին և ազգամիջյան լարվածության խորացմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է 1905 թվականի փետրվարին Բաքվում բռնկված արյունալի ընդհարումների վերլուծությունը, որոնցից հետո բախումները տարածվեցին Անդրկովկասի բազմաթիվ բնակավայրերում՝ ընդգրկելով Երևանի նահանգը, Նախիջևանը, Զանգեզուրը, Ղարաբաղը, Շուշին, Գանձակը, Թիֆլիսը և այլ շրջաններ։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում ոչ միայն ռազմական բախումների ընթացքին, այլև դրանց նախադրյալներին, իշխանությունների վարքագծին, տեղական վարչական մարմինների դերակատարությանը, բնակչության ինքնապաշտպանության կազմակերպմանը և հայկական քաղաքական ուժերի գործունեությանը։ Առանձին կարևորություն է տրվում հայկական ինքնապաշտպանական կառույցների ձևավորմանն ու գործողություններին, ինչպես նաև այն գործիչների գործունեությանը, որոնք տարբեր շրջաններում կազմակերպեցին բնակչության պաշտպանությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև բախումների աշխարհագրական տարածումը, առանձին քաղաքներում և գյուղերում տեղի ունեցած իրադարձությունները, բնակչության կրած մարդկային և նյութական կորուստները, ավերածությունները, տեղահանությունները և տնտեսական հետևանքները։ Միաժամանակ աշխատությունը փորձում է ցույց տալ, որ հակամարտությունը չի կարելի բացատրել միայն առանձին կենցաղային կամ տեղային միջադեպերով․ այն կապված էր կայսրության քաղաքական ճգնաժամի, հեղափոխական շարժման, ազգային հարաբերությունների սրման և տարածաշրջանում իշխանության պահպանման խնդիրների հետ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև նրանով, որ ներկայացնում է 1905–1906 թվականների իրադարձությունները պատմական ավելի լայն գործընթացների շրջանակում և հնարավորություն է տալիս հասկանալու դրանց ազդեցությունը հետագա հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների, ազգային քաղաքականության և հայկական ինքնապաշտպանության պատմության վրա։ Աշխատանքը հիմնված է պատմագիտական ուսումնասիրության սկզբունքների վրա և հատկապես արժեքավոր է նրանց համար, ովքեր ցանկանում են խորությամբ ուսումնասիրել XX դարի սկզբի Անդրկովկասի քաղաքական ու ազգային պատմությունը։ Հեղինակը՝ Գրիգոր Ա. Թարխանյանը, աշխատանքը ներկայացրել է որպես պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի հայցման ատենախոսություն՝ ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտում։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է կրտսեր դպրոցականների ընթերցողական կարողությունների ձևավորման գործընթացում գրական տարրական գիտելիքների դերին և դրանց մանկավարժական կիրառմանը մայրենիի ուսուցման շրջանակում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է այն հիմնական բաղադրիչները, որոնք կազմում են գրական նախնական գիտելիքների համակարգը՝ կերպարի, սյուժեի, թեմայի, գաղափարի, ինչպես նաև արտահայտչամիջոցների տարրական ընկալումը, և դրանց ազդեցությունը ընթերցանության հմտությունների զարգացման վրա։ Գրքում վերլուծվում է, թե ինչպես են այդ գիտելիքները նպաստում տեքստի ընկալման խորացմանը, ընթերցողական հետաքրքրության ձևավորմանը և քննադատական մտածողության նախնական հիմքերի ստեղծմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման մեթոդներին՝ ներառյալ զրույց-քննարկումները, ստեղծագործական առաջադրանքները, դերային ընթերցումները և տեքստի վերլուծության պարզեցված ձևերը, որոնք համապատասխանում են տարիքային առանձնահատկություններին։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև մանկավարժական պայմանները, որոնց դեպքում գրական գիտելիքների փոխանցումը դառնում է արդյունավետ՝ ընդգծելով ուսուցչի դերը որպես ուղղորդողի և ընթերցողական մշակույթի ձևավորողի։ Աշխատությունը կարևոր է տարրական դասարանների ուսուցիչների, մեթոդիստների և կրթության ոլորտի հետազոտողների համար՝ առաջարկելով համակարգված մոտեցում ընթերցողական կարողությունների զարգացման համար վաղ դպրոցական փուլում։

Другие предметы

Այս նյութը վերաբերում է 2023 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղից Հայաստան տեղի ունեցած զանգվածային բռնի տեղահանությանը, որի ընթացքում տասնյակ հազարավոր էթնիկ հայեր լքեցին իրենց բնակավայրերը և տեղափոխվեցին Հայաստան։ Նյութի վերնագրում նշված ավելի քան 50 հազար փախստականների թիվը վերաբերում է 2023 թվականի սեպտեմբերի 27-ի դրությանը, երբ ադրբեջանական ռազմական գործողություններից և Լեռնային Ղարաբաղի հայկական ուժերի զինադադարից հետո բնակչության զանգվածային արտահոսքն արդեն հասել էր այդ չափին։ Իրադարձությունները տեղի էին ունենում այն բանից հետո, երբ Լեռնային Ղարաբաղը ամիսներ շարունակ ենթարկվել էր շրջափակման և հումանիտար ծանր իրավիճակի, իսկ 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Ադրբեջանը ռազմական գործողություն սկսեց տարածաշրջանում։ Հաջորդ օրերին տեղի ունեցավ բնակչության արագ և զանգվածային տեղափոխություն դեպի Հայաստան, քանի որ բազմաթիվ մարդիկ կորցրել էին իրենց բնակարանները, ունեցվածքը և իրենց նախկին բնակավայրերում անվտանգ ապրելու հնարավորությունը։ Փախստականների ընդունումը Հայաստանի համար դարձավ լուրջ հումանիտար և սոցիալական մարտահրավեր․ անհրաժեշտ էր ապահովել մարդկանց կացարանով, սննդով, բժշկական օգնությամբ, փաստաթղթերով և այլ առաջնային կարիքներով։ Իրադարձությունների մասշտաբը հետագայում էլ ավելի մեծացավ․ սեպտեմբերի 28-ին Հայաստան ժամանածների թիվը գերազանցեց 65 հազարը, սեպտեմբերի 29-ին՝ 97 հազարը, իսկ սեպտեմբերի 30-ին արդեն խոսվում էր ավելի քան 100 հազար տեղահանվածների մասին։ Այսպիսով, նյութը ներկայացնում է ոչ միայն փախստականների թվի աճը, այլև տարածաշրջանում տեղի ունեցած արմատական ժողովրդագրական և քաղաքական փոփոխությունը։ Այն կարևոր է նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերությունների, Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության, բնակչության բռնի տեղահանության և դրա երկարաժամկետ հումանիտար հետևանքների համատեքստում։

Право

Աշխատությունը նվիրված է անցումային պետություններում ընտրական հանձնաժողովների իրավական կարգավիճակի ուսումնասիրությանը՝ իրավահամեմատական վերլուծության հիման վրա՝ ընդգծելով դրանց դերը ժողովրդավարական ինստիտուտների ձևավորման և ընտրական գործընթացների վստահելիության ապահովման գործում։ Հեղինակը վերլուծում է ընտրական հանձնաժողովների սահմանադրաիրավական հիմքերը, կազմակերպական կառուցվածքը և գործառութային լիազորությունները տարբեր իրավական համակարգերում՝ հետսոցիալիստական և զարգացող ժողովրդավարությունների օրինակներով։ Գրքում դիտարկվում են ընտրական մարմինների անկախության երաշխիքները՝ ինստիտուցիոնալ, ֆինանսական և քաղաքական, ինչպես նաև դրանց իրականացման գործնական խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ընտրական վարչարարության թափանցիկությանը, վերահսկողության մեխանիզմներին և ընտրական վեճերի լուծման ընթացակարգերին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև միջազգային չափանիշները և կազմակերպությունների՝ ԵԱՀԿ, Վենետիկի հանձնաժողովի կողմից առաջարկվող սկզբունքները ընտրական հանձնաժողովների գործունեության համար։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ ընտրական մարմինների արդյունավետությունն ու անկախությունը հանդիսանում են անցումային պետությունների ժողովրդավարական կայունության կարևոր նախապայման։ Այն օգտակար է իրավաբանների, քաղաքագետների և ընտրական գործընթացների մասնագետների համար։

Экономика

Այս թեման ներկայացնում է ժամանակակից ֆինանսական համակարգի կարևորագույն բաղադրիչներից մեկը՝ էլեկտրոնային վճարումները և դրանց զարգացման հեռանկարները Հայաստանի Հանրապետությունում։ Էլեկտրոնային վճարումները ֆինանսական գործարքների իրականացումն են թվային տեխնոլոգիաների և ինտերնետի միջոցով՝ առանց կանխիկ դրամի անմիջական օգտագործման։ Դրանք ներառում են բանկային քարտերով վճարումներ, առցանց բանկային ծառայություններ, բջջային հավելվածներով փոխանցումներ, QR կոդերով վճարումներ, էլեկտրոնային դրամապանակներ և այլ թվային ֆինանսական գործիքներ։ Տեխնոլոգիական առաջընթացի և ինտերնետի լայն տարածման պայմաններում էլեկտրոնային վճարումները դարձել են տնտեսության զարգացման կարևոր գործոն, քանի որ ապահովում են արագություն, հարմարավետություն, անվտանգություն և ֆինանսական վերահսկողության ավելի բարձր մակարդակ։ Հայաստանի Հանրապետությունում վերջին տարիներին նկատվում է էլեկտրոնային վճարումների ակտիվ զարգացում, որը պայմանավորված է բանկային համակարգի թվայնացմամբ, պետական ծառայությունների օնլայնացման գործընթացով և բնակչության շրջանում անկանխիկ վճարումների նկատմամբ աճող հետաքրքրվածությամբ։ Հատկապես մեծ դեր ունեն բանկային համակարգը, վճարային տերմինալները, առցանց առևտրի զարգացումը և պետական ծրագրերը, որոնք խթանում են անկանխիկ տնտեսության ձևավորումը։ Էլեկտրոնային վճարումների կիրառումը նպաստում է ստվերային տնտեսության կրճատմանը, հարկային վերահսկողության արդյունավետության բարձրացմանը և տնտեսական շրջանառության թափանցիկությանը։ Միևնույն ժամանակ առկա են նաև որոշ խնդիրներ՝ կիբեռանվտանգության ռիսկեր, ինտերնետային խարդախություններ, բնակչության մի մասի թվային գրագիտության ցածր մակարդակ և տեխնիկական ենթակառուցվածքների անհավասար զարգացում հատկապես մարզերում։ Չնայած այդ մարտահրավերներին՝ Հայաստանի Հանրապետությունում էլեկտրոնային վճարումների ոլորտն ունի զարգացման լայն հնարավորություններ, քանի որ թվային տնտեսության ընդլայնումը, ֆինանսական տեխնոլոգիաների զարգացումը և միջազգային փորձի կիրառումը կարող են նպաստել ավելի արդյունավետ և ժամանակակից ֆինանսական համակարգի ձևավորմանը։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր կառուցվածքային առանձնահատկություններ ունեցող չորրորդային ամոնիումային աղերի ներմոլեկուլային ցիկլացման ռեակցիաների տեսական և փորձարարական ուսումնասիրությանը՝ հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացնելով հիմքային միջավայրում ընթացող փոխարկումների օրինաչափությունների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում այն օրգանական համակարգերն են, որոնց մոլեկուլային կառուցվածքում միաժամանակ առկա են տարբեր աստիճանի չհագեցվածությամբ π-էլեկտրոնային հատվածներ, որոնց փոխադարձ դիրքը և էլեկտրոնային բնույթը կարող են էական ազդեցություն ունենալ օղակային կառուցվածքների առաջացման ուղղության և ընտրողականության վրա։ Քննվում է սկզբնական միացությունների կառուցվածքի և ռեակցիոն ունակության միջև փոխկապակցվածությունը՝ առանձնացնելով ֆունկցիոնալ խմբերի բնույթի, չհագեցած հատվածների կառուցվածքի և տարածական դասավորության նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր տիպի π⁴-հատվածների ազդեցության համեմատական գնահատմանը՝ պարզելու համար, թե կառուցվածքային փոփոխություններն ինչպես կարող են անդրադառնալ ներմոլեկուլային փոխազդեցությունների և հետագա ցիկլացման ընդհանուր բնույթի վրա։ Ուսումնասիրվում են հնարավոր միջանկյալ վիճակների և նոր կապերի ձևավորման վերաբերյալ մեխանիստական պատկերացումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ռեակցիաների ուղղությունը պայմանավորող հիմնական գործոնները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ստացվող ցիկլային օրգանական միացությունների կառուցվածքի հաստատումը և դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությունը՝ ժամանակակից անալիտիկ և սպեկտրային մեթոդների ընդհանուր հնարավորությունների կիրառմամբ։ Տարբեր կառուցվածքով սկզբնական նյութերի վարքի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կառուցվածք–ռեակցիոնունակություն հարաբերությունները և ձևակերպել համապատասխան փոխարկումների ընդհանուր օրինաչափություններ։ Հետազոտությունն ունի նշանակություն հետերոցիկլային և սինթետիկ օրգանական քիմիայի համար, քանի որ ներմոլեկուլային ցիկլացման գործընթացները կարևոր դեր ունեն կառուցվածքային բարդություն ունեցող օրգանական միացությունների նոր դասերի ուսումնասիրության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է օրգանական ռեակցիաների մեխանիզմների, չհագեցած համակարգերի քիմիայի, չորրորդային ամոնիումային միացությունների և հետերոցիկլային քիմիայի մոտեցումները՝ բազմաֆունկցիոնալ մոլեկուլներում ընթացող ներմոլեկուլային փոխարկումների կառուցվածքային օրինաչափությունները պարզաբանելու նպատակով։