Готовые материалы

Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն-ում 1956–1990 թվականներին մշակույթը զարգանում էր ուշ ստալինյան շրջանից հետո սկսված հարաբերական ազատականացման, ապա հետագա գաղափարական վերահսկողության պահպանման պայմաններում՝ ձևավորելով բարդ ու բազմաշերտ մշակութային պատկեր։ Այս շրջանում առանձնապես ակտիվ էր գրականությունը, կերպարվեստը, երաժշտությունը, թատրոնը և կինոն, որտեղ մի կողմից շարունակվում էին սոցիալիստական ռեալիզմի պահանջները, իսկ մյուս կողմից աստիճանաբար աճում էր ազգային թեմաների, պատմական հիշողության և ինքնության արտահայտման ձգտումը։ Գրականության մեջ զարգանում էին ինչպես դասական ավանդույթներին հարող ստեղծագործություններ, այնպես էլ նոր սերնդի հեղինակների փորձերը՝ ավելի խորքային հոգեբանական և ազգային հարցադրումներ ներկայացնելու համար։ Կերպարվեստում և երաժշտությունում նկատվում էր ավանդական հայկական մոտիվների համադրություն ժամանակակից ձևերի հետ, իսկ թատրոնն ու կինոն դարձան հասարակական մտածողության վրա ազդեցություն ունեցող կարևոր հարթակներ։ 1960–80-ականներին կրթության և մշակութային հաստատությունների ընդլայնումը, թանգարանների և հրատարակչությունների ակտիվությունը նպաստեցին մշակութային կյանքի աշխուժացմանը, սակայն այդ ամենը շարունակվում էր խիստ գաղափարական վերահսկողության պայմաններում, ինչը սահմանափակում էր լիարժեք ստեղծագործական ազատությունը։ 1980-ականների վերջում՝ վերակառուցման շրջանում, սկսվեց ավելի բաց քննարկումների և ազգային թեմաների ակտիվ վերաիմաստավորման փուլ, որը նախապատրաստեց անկախության շրջանի մշակութային անցումները։

Այս գիրքը ուսումնասիրում է Մովսես Խորենացու մատենագրական ժառանգությունը՝ ներկայացնելով նրա «Հայոց պատմություն» աշխատության աղբյուրագիտական, լեզվական և պատմագիտական առանձնահատկությունները։ Գրքում վերլուծվում են Խորենացու օգտագործած աղբյուրները, դրանց հնարավոր ծագումն ու ազդեցությունը նրա պատմական պատումի ձևավորման վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև Խորենացու պատմական աշխարհայացքին, ժամանակագրական կառուցվածքին և հայ ժողովրդի ծագման ու վաղ պատմության վերաբերյալ նրա մեկնաբանություններին։ Նյութում քննարկվում են նաև մատենագրության ճշգրտության, առասպելական և պատմական տարրերի փոխհարաբերության հարցերը։ Գիրքը կարևոր ներդրում է հայ միջնադարյան պատմագրության ուսումնասիրության մեջ՝ հնարավորություն տալով խորապես հասկանալ Խորենացու ստեղծագործության գիտական և մշակութային նշանակությունը։

Հայցային վաղեմության քաղաքացիաիրավական կարգավորումը Հայաստանի Հանրապետությունում նախատեսում է դատավարական և նյութական իրավունքի մեխանիզմներ, որոնք սահմանում են քաղաքացիների և իրավաբանական անձանց իրավունքների և պարտականությունների պաշտպանության ժամկետները, երբ речь գնում է պարտքային կամ այլ քաղաքացիական իրավունքների իրականացումից, և նպատակաուղղված է ապահովել իրավաբանական վստահություն, կանխարգելել իրավունքի չարաշահումները և իրավական հարաբերությունների երկարաժամկետ անորոշությունը։ Ըստ գործող քաղաքացիական օրենսգրքի՝ պահանջի հստակացման պահից սկսած սահմանված ժամանակահատվածում պահանջատերը պարտավոր է իր պահանջը ներկայացնել դատարան կամ այլ իրավասու մարմին, հակառակ դեպքում պահանջը կարող է ճանաչվել վաղեմության ենթակա և, որպես կանոն, չբացառվող դաշտում։ ՀՀ իրավակարգն առավելագույնս ընդգծում է պահանջի բնույթը, վաղեմության ժամկետի տևողությունը՝ այն դասակարգելով՝ ընդհանուր, առանձնահատուկ և բացառիկ ժամկետների, որոնք կախված են պահանջի ձևից, առարկայից և իրավաբանական հետևանքներից, և նախատեսում է որոշ բացառություններ, օրինակ՝ սուտի, խարդախության, հանցավոր արարքի կամ իրավաբանական անձանց գործունեության հատուկ հանգամանքներում ժամկետների դադարեցում կամ երկարացում։

Բրոնխիալ ասթման երեխաների մոտ հանդիսանում է շնչառական համակարգի քրոնիկական հիվանդություն, որի հիմնական առանձնահատկությունն է բրոնխների հիպերռեակտիվությունը և կրկնվող շնչահեղձության նոպաները, որոնք առաջանում են տարբեր արտաքին (ալերգեններ՝ փոշի, ծաղկափոշի, սննդային կամ դեղորայքային նյութեր, վիրուսներ) և ներքին (գենետիկ նախատրամադրվածություն, իմունային համակարգի առանձնահատկություններ, շնչուղիների վարակներ) գործոնների ազդեցությամբ, ինչի արդյունքում զարգանում է բրոնխների սպազմ, լորձաթաղանթի այտուց և խորխի ավելացում՝ դժվարացնելով օդի անցումը և առաջացնելով արտաշնչական շնչահեղձություն։ Երեխաների շրջանում այս հիվանդությունը առանձնապես հաճախ է հանդիպում, հատկապես քաղաքային բնակավայրերում, ինչպիսիք են Երևանը, ինչը պայմանավորված է նաև օդի աղտոտվածությամբ, կենցաղային ալերգենների բարձր կոնցենտրացիայով և վարակային գործոնների հաճախակի ազդեցությամբ։ Հիվանդության կլինիկական պատկերը սովորաբար սկսվում է վաղ տարիքում՝ 1-7 տարեկանների շրջանում, երբ նկատվում են ալերգիկ ռինիտի նշաններ, նոպայաձև հազ կամ շնչառության թեթև դժվարացում, իսկ նոպայի ժամանակ երեխայի մոտ զարգանում է արտահայտված արտաշնչական հևոց, սուլող շնչառություն, երկար արտաշնչում, հաճախ նաև վախի զգացում, անհանգստություն և մարմնի հարկադիր դիրք, իսկ ծանր դեպքերում կարող է առաջանալ ցիանոզ, թթվածնային քաղց և շնչառական անբավարարություն։ Հիվանդության ընթացքը կարող է լինել տարբեր՝ թեթև, միջին կամ ծանր, և ժամանակի ընթացքում որոշ երեխաների մոտ նվազում է, իսկ մյուսների մոտ պահպանվում կամ սրվում է, հատկապես եթե չկանխարգելվեն ալերգենների հետ շփումները կամ չիրականացվի համապատասխան բուժում, որը ներառում է ինչպես նոպայի արագ դադարեցում բրոնխալայնիչ միջոցներով, այնպես էլ երկարաժամկետ վերահսկող բուժում՝ բորբոքման նվազեցման և նոր նոպաների կանխման նպատակով։ Բացի այդ, երեխաների մոտ հաճախ նկատվում է բազմապատճառային սենսիբիլիզացիա, այսինքն՝ միաժամանակ մի քանի ալերգենների նկատմամբ գերզգայնություն, ինչը բարդացնում է հիվանդության կառավարումը և պահանջում է անհատական մոտեցում յուրաքանչյուր երեխայի դեպքում, ներառյալ ալերգենի հայտնաբերումն ու հնարավորինս դրա բացառումը, ինչպես նաև պարբերական բժշկական հսկողություն մանկաբույժի և թոքաբանի կողմից։

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է հետհեղափոխական շրջանի պարսից արձակում պատմավեպ ժանրի դերը և առանձնահատկությունները՝ առանձնացնելով սոցիալ-քաղաքական, մշակութային և գրական ազդեցությունները՝ Իսլամական հեղափոխությունից հետո ստեղծված գրականությունում։ Նյութում վերլուծվում են պատմավեպի թեմատիկ ընտրանքները՝ ազգային ինքնության, սոցիալական փոփոխությունների, սոցիալական ճգնաժամերի և բարոյական խնդիրների շուրջ, ինչպես նաև կերպարների և սյուժետային կառուցվածքի առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը դիտարկում է, թե ինչպես հեղափոխական և հետհեղափոխական գաղափարներն ու իրողությունները ձևավորում են պատմավեպի լեզուն, նարատիվի դինամիկան և հուզական ազդեցությունը ընթերցողի վրա։ Վերլուծվում է նաև պարսից գրականության ավանդույթների և ժամանակակից արձակ ստեղծագործությունների փոխհարաբերությունը, գրական ոճերի և ստեղծագործական միջոցների ներդաշնակումը՝ ցուցադրելով պատմավեպի առաքելությունը ժամանակակից մշակութային և սոցիալական քննարկումներում։ Աշխատությունը կարևոր է գրականագիտության, համաշխարհային գրականության և մշակութաբանության ոլորտների մասնագետների համար, ովքեր ուսումնասիրում են հետհեղափոխական գրական զարգացումները և ժանրային նորարարությունները պարսկական արձակում։

Այս մեթոդական նյութը նվիրված է ԽՄԿԿ XX համագումարի որոշումների և նյութերի գաղափարական տարածման կազմակերպմանը գրադարանային համակարգի միջոցով՝ ընդգծելով գրադարանների դերը որպես հասարակական-քաղաքական տեղեկատվության տարածման և գաղափարական դաստիարակության կարևոր կենտրոնների։ Աշխատությունում ներկայացվում են այն հիմնական մոտեցումները, որոնք կիրառվում են համագումարի որոշումների բովանդակության բացատրության, ընթերցողների հետ աշխատանքների կազմակերպման և քարոզչական-տեղեկատվական միջոցառումների իրականացման համար՝ ներառյալ թեմատիկ ցուցահանդեսներ, քննարկումներ, դասախոսություններ և ընթերցողական ակումբներ։ Քննարկվում է նաև գրադարանավարների մեթոդական աշխատանքի առանձնահատկությունը՝ ուղղված նյութերի մատչելի և գաղափարապես ճիշտ մեկնաբանմանը, ինչպես նաև ընթերցողների քաղաքական կրթության մակարդակի բարձրացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանների համագործակցությանը կրթական և մշակութային հաստատությունների հետ՝ նպատակ ունենալով ապահովել գաղափարական աշխատանքի համակարգվածություն և արդյունավետություն։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է տեղեկատվական նյութերի ընտրության, դասակարգման և ներկայացման սկզբունքները, որոնք թույլ են տալիս առավել արդյունավետ կերպով կազմակերպել քարոզչական գործընթացը։ Նյութի նպատակն է աջակցել գրադարանային աշխատողներին գաղափարական-լուսավորչական աշխատանքի կատարելագործման գործում և նպաստել հասարակության քաղաքական իրազեկվածության բարձրացմանը։

C++ լեզվի ինքնուսուցման համառոտ ձեռնարկ-ը ծրագրավորման ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է սկսնակների համար և ներկայացնում է C++ ծրագրավորման լեզվի հիմնական սկզբունքներն ու կառուցվածքը պարզ և համակարգված ձևով, աշխատությունում բացատրվում են փոփոխականների, տվյալների տիպերի, օպերատորների և պայմանական կառուցվածքների կիրառությունը, ինչպես նաև ցիկլերի (loops), ֆունկցիաների և զանգվածների օգտագործման հիմունքները, միաժամանակ ներկայացվում են օբյեկտակենտրոն ծրագրավորման հիմունքները՝ դասեր (classes), օբյեկտներ, ինկապսուլյացիա և ժառանգում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում ծրագրավորման տրամաբանության զարգացմանը և ալգորիթմական մտածողությանը, աշխատությունը ներառում է բազմաթիվ պարզ օրինակներ և գործնական առաջադրանքներ, որոնք օգնում են սովորողին աստիճանաբար ձեռք բերել ծրագրավորման հմտություններ և կարողանալ ինքնուրույն գրել պարզ ծրագրեր C++ լեզվով։

Ակունք. Գիտական հոդվածների ժողովածու – թիվ 1 (21)-ը գիտական պարբերական ժողովածու է, որը միավորում է տարբեր հեղինակների ակադեմիական հոդվածներ՝ հիմնականում հայագիտության, պատմության, լեզվաբանության, մշակութաբանության և հարակից հասարակական գիտությունների ոլորտներից, աշխատությունում ներկայացված ուսումնասիրությունները վերաբերում են հայ ժողովրդի պատմական զարգացման տարբեր փուլերին, աղբյուրագիտական վերլուծություններին, լեզվամշակութային գործընթացների մեկնաբանությանը և ազգային ժառանգության ուսումնասիրության արդի մոտեցումներին, ժողովածուն ունի գիտական բնույթ և ծառայում է որպես հետազոտական արդյունքների հրապարակման ու մասնագիտական քննարկումների հարթակ, որտեղ համադրվում են տարբեր մեթոդաբանական ուղղություններ և գիտական դպրոցների մոտեցումներ, միաժամանակ ընդգծվում է հայագիտական հետազոտությունների շարունակական զարգացումը և նոր գիտական խնդիրների ձևակերպման անհրաժեշտությունը, աշխատությունը նպաստում է գիտելիքի տարածմանը և ակադեմիական համայնքի ներսում համագործակցության ընդլայնմանը՝ ապահովելով գիտական հաղորդակցության կարևոր միջավայր։

Այս աշխատանքը նվիրված է արգանդի հորմոնակախյալ ախտաբանությունների ժամանակակից բուժման մոտեցումների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով լևոնօրգեստրել արտազատող ներարգանդային համակարգի (Միրենա) կլինիկական կիրառության վրա։ Նյութում ներկայացվում են մեխանիզմները, որոնց միջոցով լևոնօրգեստրելը ազդում է էնդոմետրիումի վրա՝ ապահովելով տեղային պրոգեստոգեն ազդեցություն, էնդոմետրիալ հյուսվածքի աճի արգելակում և արյունահոսության նվազեցում։ Աշխատությունը վերլուծում է Միրենայի կիրառման արդյունավետությունը այնպիսի ախտաբանությունների դեպքում, ինչպիսիք են էնդոմետրիալ հիպերպլազիան, դիսֆունկցիոն արգանդային արյունահոսությունները և էնդոմետրիոզը՝ ընդգծելով ինչպես կլինիկական բարելավումները, այնպես էլ հնարավոր կողմնակի ազդեցությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդների ընտրության չափանիշներին, կիրառման հակացուցումներին և երկարաժամկետ հետևողականության կարևորությանը։ Նյութը ներառում է նաև համեմատական վերլուծություն այլ հորմոնալ թերապիաների հետ՝ ցույց տալով լևոնօրգեստրելային համակարգի առավելությունները պահպանողական բուժման մեջ։

Այս ստեղծագործությունը Վանո Սիրադեղյանի արձակ գործերից է, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է մարդու ներաշխարհը, առօրյա կյանքի իրավիճակները և հասարակական հարաբերությունների նուրբ ու երբեմն հակասական դրսևորումները։ Նրա գրական ոճը բնորոշվում է իրականության սուր դիտարկմամբ, հեգնանքով և հոգեբանական խորությամբ։ Տեքստում հաճախ առանձնանում են սովորական թվացող դեպքերը, որոնք բացահայտում են մարդկային բնավորության, բարոյական ընտրությունների և սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը անհատի վրա։ Սիրադեղյանի արձակը միավորում է կենցաղային իրականությունը և փիլիսոփայական ենթատեքստը՝ ընթերցողին ստիպելով վերաիմաստավորել առօրյա կյանքի պարզ երևույթները։

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է խուլիգանության քրեաիրավական և կրիմինալոգիական հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում՝ ընդգծելով այս երևույթի իրավական կարգավորումը, պատճառները և կանխարգելման մեխանիզմները։ Նյութում վերլուծվում են խուլիգանության տեսակները, դրանց որակական և քանակական հատկանիշները, ինչպես նաև այս հանցագործությունների համար նախատեսված քրեաիրավական պատասխանատվության կանոնները՝ ներառյալ քրեական օրենսգրքում սահմանված պատժամիջոցները և դրանց կիրառության պրակտիկան։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է սոցիալ-հոգեբանական գործոնները, որոնք նպաստում են խուլիգանության ձևավորմանը, օրինակ՝ ընտանիքային և կրթական ազդեցությունները, տարիքային խումբերի առանձնահատկությունները և երիտասարդության շրջանում սոցիալ-հոգեբանական դրսևորումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելման ռազմավարություններին, հասարակական վերահսկողության մեխանիզմներին և իրավապահ մարմինների փորձին՝ խուլիգանության դեպքերի նվազեցման գործում։ Նյութը կարևոր է իրավաբանների, քրիմինոլոգների, ոստիկանության և սոցիալական ծառայությունների մասնագետների համար՝ ուղղված իրավական կարգի պահպանմանը և հասարակական անվտանգության ամրապնդմանը։

Ցեղասպանության քաղաքականության շարունակությունը Զմյուռնիայում (1922) աշխատությունը պատմագիտական-վերլուծական ուսումնասիրություն է, որը դիտարկում է 1922 թվականի Զմյուռնիայի (Իզմիրի) իրադարձությունները Օսմանյան կայսրության փլուզման և թուրք-հունական պատերազմի վերջնական փուլերի համատեքստում՝ կենտրոնանալով քաղաքում տեղի ունեցած զանգվածային բռնությունների, բնակչության տեղահանությունների և էթնիկ բախումների վրա, այն փորձում է այդ իրադարձությունները մեկնաբանել որպես նախորդող տարիների հակահայ և հակաքրիստոնեական քաղաքականության շարունակական դրսևորում, միաժամանակ քննարկելով տարածաշրջանի քաղաքական վերափոխումները, միջազգային արձագանքը և մեծ տերությունների դերը ճգնաժամի ընթացքում, գիրքը հիմնվում է պատմական աղբյուրների, վկայությունների և հետազոտական նյութերի վրա՝ ներկայացնելով տարբեր կողմերի տեսակետների համադրություն և փորձելով բացահայտել այդ ժամանակաշրջանի բարդ քաղաքական ու սոցիալական գործընթացները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը փոքրասիական քրիստոնյա բնակչության ճակատագրի վրա։

Գրքում ուսումնասիրվում են Հայաստանի Հանրապետության հարաբերությունները ռուսական նախկին կայսրության ոչ խորհրդային պետական կազմավորումների հետ 1918 թվականի հունիսից մինչև 1920 թվականի ապրիլ ընկած ժամանակահատվածում, վերլուծվում են Առաջին Հանրապետության արտաքին քաղաքականության ձևավորման պայմանները և տարածաշրջանային բարդ քաղաքական իրավիճակը քաղաքացիական պատերազմի և կայսրության փլուզման ֆոնին, ներկայացվում են Հայաստանի փոխհարաբերությունները Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության, Հյուսիսային Կովկասի և այլ ժամանակավոր պետական միավորների հետ, դիտարկվում են դիվանագիտական կապերի ձևավորման, սահմանային խնդիրների, տնտեսական համագործակցության և ռազմական-քաղաքական հակասությունների հիմնական ուղղությունները, ուսումնասիրվում է միջազգային ուժերի ազդեցությունը տարածաշրջանային գործընթացների վրա, վերլուծվում են Հայաստանի արտաքին քաղաքական ռազմավարության սահմանափակումներն ու հնարավորությունները պետականության պահպանման և ամրապնդման համատեքստում, աշխատանքը հիմնված է պատմական փաստաթղթերի, դիվանագիտական նյութերի և ժամանակաշրջանի իրադարձությունների համադրական վերլուծության վրա՝ նպատակ ունենալով ամբողջական պատկեր տալ Հայաստանի Հանրապետության հարաբերություններին հետկայսերական պետական կազմավորումների հետ նշված պատմական փուլում։

Հայոց լեզվի ոճագիտություն-ը լեզվաբանական և լեզվաոճաբանական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է հայոց լեզվի ոճական համակարգը, նրա զարգացման սկզբունքները և կիրառական առանձնահատկությունները տարբեր հաղորդակցական միջավայրերում, աշխատությունում բացատրվում են ոճագիտության հիմնական հասկացությունները՝ լեզվական ոճ, գործառական ոճեր, արտահայտչական միջոցներ և խոսքի կառուցման տարբեր մակարդակներ, միաժամանակ դիտարկվում են հայերենի հիմնական գործառական ոճերը՝ գիտական, պաշտոնական, հրապարակախոսական, գեղարվեստական և խոսակցական, և դրանց լեզվական առանձնահատկությունները, հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի ընտրությանը, շարադասության կառուցվածքին, արտահայտչականության միջոցներին և խոսքի ազդեցության ուժին, աշխատությունը նաև վերլուծում է ոճական շեղումների և լեզվական սխալների պատճառները, նպատակ ունենալով զարգացնել գրագետ, ճշգրիտ և արտահայտիչ խոսք ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր հաղորդակցության մեջ։