Готовые материалы

Գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի տարածքում տարբեր պատմական փուլերում ձևավորված հնագիտական տվյալները՝ օգնելով հասկանալ մարդու կյանքը և հասարակության զարգացումը հին ժամանակներում։ Հիմնական բովանդակությունը․ Հնագույն բնակավայրեր Առաջին մարդկային բնակության հետքեր և քարե գործիքներ։ Նյութական մշակույթ Աշխատանքային գործիքներ, կենցաղային իրեր և արտադրական զարգացում։ Հասարակական զարգացում Նախնադարյան համայնքներից դեպի ավելի բարդ սոցիալական կառուցվածքներ անցում։ Պեղումների տվյալներ Հայաստանի տարբեր հնավայրերից ստացված հնագիտական նյութերի վերլուծություն։ Պատմական վերականգնում Հնագիտական փաստերի հիման վրա Հայաստանի հին պատմության վերակազմություն։

Գիրքը համակարգված ձևով ուսումնասիրում է Հայաստանի հնագույն հուշարձանները, նյութական մշակույթը և հասարակական զարգացումները՝ բացահայտելով տարածաշրջանի քաղաքակրթական շերտերը։ Հիմնական բովանդակությունը․ Հին քարի դար Առաջին բնակավայրեր, քարե գործիքներ, որսորդություն և հավաքչություն։ Նոր քարի դար Գյուղատնտեսության և անասնապահության ձևավորում, նստակյաց կյանք։ Բրոնզի դար Արհեստների զարգացում, հասարակական բարդացում և առաջին քաղաքային կենտրոններ։ Վաղ պետական կազմավորումներ Իշխանական համակարգերի ձևավորում և քաղաքական կազմակերպվածության աճ։ Վանի թագավորություն Պետականության բարձր զարգացում, ամրոցների, գրերի և մշակույթի առաջընթաց։ Անկման փուլ Վանի թագավորության թուլացում և նոր պատմական շրջանի սկիզբ։

Գիրքը ներկայացնում է IX դարում Հայաստան-ի պետականության վերականգնումը և Աշոտ Ա-ի դերը որպես անկախ հայկական թագավորության հիմնադիր։ Հիմնական բովանդակությունը․ Աշոտ Ա-ի գահակալությունը Բագրատունյաց իշխանության ամրապնդում և թագավորական իշխանության հաստատում։ Հայաստանի անկախության վերականգնում Արաբական տիրապետության թուլացում և պետական ինքնավարության ձեռքբերում։ Քաղաքական միավորումներ Նախարարական տների համախմբում և կենտրոնացված պետության ձևավորում։ Բյուզանդիայի և խալիֆայության հետ հարաբերություններ Դիվանագիտական և քաղաքական բարդ հարաբերություններ տարածաշրջանային ուժերի հետ։ Բագրատունյաց թագավորության հիմքերը Պետական կառավարման, բանակի և եկեղեցու համագործակցություն։

Գիրքը ներկայացնում է Հայաստան-ի հելլենիստական շրջանի քաղաքական ու ռազմական վերելքը՝ Տիգրան Մեծի օրոք, երբ Հայաստանը դարձավ տարածաշրջանային հզոր պետություն։ Հիմնական բովանդակությունը․ Տիգրան Մեծի իշխանության ձևավորումը Գահակալումը և երկրի ներքին ուժեղացումը։ Հայկական կայսրության ընդլայնումը Տարածքների նվաճումներ և Հայաստանի տարածքային առավելագույն ընդարձակումը։ Մայրաքաղաք Տիգրանակերտ Նոր մայրաքաղաքի հիմնադրում և մշակութային զարգացում։ Հռոմի և Պարթևաստանի հետ հարաբերություններ Ռազմական և դիվանագիտական հակամարտություններ տարածաշրջանի մեծ տերությունների հետ։ Հայաստանի քաղաքական ու մշակութային վերելք Պետական կառավարման ամրապնդում և մշակութային ծաղկում։

Գիրքը ուսումնասիրում է ժայռերի վրա փորագրված պատկերները՝ սկսած քարի դարից մինչև բրոնզի դար, և փորձում է բացահայտել դրանց իմաստը, խորհրդանիշները և կապը նախնադարյան մարդկանց կյանքին ու հավատալիքներին։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ժայռապատկերների առաջացում Առաջին պատկերային նշանների ձևավորում նախնադարյան հասարակություններում։ Քարի դարի պատկերներ Որսի տեսարաններ, կենդանիներ, մարդակերպ պատկերներ և պարզ խորհրդանիշներ։ Բրոնզի դարի զարգացում Ավելի բարդ նշաններ, ծիսական և կրոնական բնույթի պատկերներ։ Սիմվոլների վերլուծություն Արեգակ, կենդանիներ, տիեզերական և պաշտամունքային նշաններ։ Հասարակական-կրոնական պատկերացումներ Ժայռապատկերների կապը նախնադարյան մարդկանց հավատալիքների հետ։

Գիրքը ուսումնասիրում է երկու պետությունների փոխհարաբերությունները՝ կենտրոնանալով պատերազմների, դաշինքների և տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռության վրա։ Հիմնական բովանդակությունը․ Քաղաքական հակամարտություններ Կիլիկիայի հայկական թագավորության և Եգիպտոսի սուլթանության միջև պարբերական ռազմական բախումներ։ Ռազմական արշավներ Մամլուքների արշավանքները Կիլիկիա և հայկական դիմադրությունը։ Դիվանագիտական հարաբերություններ Խաղաղության պայմանագրեր, հաշտության փորձեր և հարկային պարտավորություններ։ Տնտեսական և ռազմավարական գործոններ Առևտրային ուղիների վերահսկում և տարածաշրջանային ազդեցություն։ Կիլիկիայի թագավորության անկման գործընթաց Մամլուքյան ճնշումների ուժեղացումը և հայկական պետության թուլացումը։

Գիրքը ներկայացնում է ժողովրդական հոգևոր մշակույթի այն ձևերը, որոնք կապված են մարդու առօրյա կյանքի, առողջության, պաշտպանության և հաջողության հետ՝ միախառնելով քրիստոնեական և նախաքրիստոնեական պատկերացումները։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ժողովրդական աղոթքներ Տարբեր իրավիճակների համար նախատեսված աղոթքներ (հիվանդություն, վտանգ, հաջողություն)։ Հմայական խոսքեր Բուժիչ և պաշտպանիչ խոսքային ձևեր, որոնք ունեն ծիսական բնույթ։ Հավատալիքային համակարգ Բնության, մարդու և գերբնական ուժերի վերաբերյալ ավանդական պատկերացումներ։ Կրոնական և ժողովրդական սինկրետիզմ Քրիստոնեական աղոթքների և հին հավատալիքների համատեղ գոյակցություն։ Բանահյուսական նյութերի հավաքագրում Նյութերի գրանցում, դասակարգում և մեկնաբանում։

Գիրքը ուսումնասիրում է, թե ինչպես էին ձևավորված և գործում ազգակցական կապերը հայ ավանդական հասարակությունում՝ հատկապես գյուղական միջավայրում՝ XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկիզբ։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ազգակցական համակարգի կառուցվածք Տոհմ, գերդաստան, ընտանիք և նրանց փոխկապակցվածությունը։ Ընտանեկան ձևեր Մեծ ընտանիք, նուկլեար ընտանիք և դրանց փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում։ Ամուսնության և խնամիական կապեր Ամուսնության ավանդույթներ, կնքահայրություն և սոցիալական կապերի ամրապնդում։ Սոցիալական դերեր և հեղինակություն Ընտանիքի ավագների և համայնքի ազդեցիկ անդամների դերը։ Ավանդույթների ազդեցություն Ազգակցական կապերի կարգավորում սովորույթներով և հասարակական նորմերով։ Փոփոխությունների գործընթաց Ավանդական համակարգից դեպի ժամանակակից սոցիալական կառուցվածք անցումը։

Գիրքը բացատրում է, թե ինչպես են հասարակական կանոնները, ավանդույթները և արժեքային համակարգը կարգավորում մարդկանց վարքը և փոխհարաբերությունները հայ միջավայրում։ Հիմնական բովանդակությունը․ Սոցիոնորմատիվ համակարգ Հասարակության կողմից ընդունված վարքականոններ, օրենքներ և անգրված կանոններ։ Արժեքային համակարգ Ընտանիք, հայրենասիրություն, բարոյականություն և ավանդույթներ։ Սոցիալական վերահսկողություն Վարքի կարգավորում խրախուսման և սահմանափակումների միջոցով։ Ավանդույթ և արդիականություն Ավանդական նորմերի պահպանություն և փոփոխություն ժամանակակից պայմաններում։ Սոցիալական դերեր Անհատի վարքը ընտանիքում, համայնքում և հասարակությունում։

Գիրքը ընդլայնում է հայ հասարակության ավանդական կենցաղի, արժեքային համակարգի և սոցիալական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ ընդգրկելով ավելի լայն և խորքային թեմաներ։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ազգաբանական նյութերի խորացված վերլուծություն Էթնոգրաֆիկ տվյալների համակարգում և մեկնաբանություն։ Ավանդական ընտանիք և համայնք Ընտանեկան հարաբերությունների զարգացում, դերաբաշխում և համայնքային կապեր։ Սոցիալական վարք և նորմեր Վարքականոնների ձևավորում և հասարակական վերահսկողություն։ Հոգևոր և հավատալիքային մշակույթ Ժողովրդական հավատալիքներ, ծեսեր և կրոնական պատկերացումներ։ Մշակութային փոփոխություններ Ավանդականից դեպի ժամանակակից հասարակություն անցման գործընթացներ։

Գիրքը ներկայացնում է տարբեր ազգաբանական (էթնոգրաֆիական) թեմաներ՝ նպատակ ունենալով վերլուծել հայ հասարակության ավանդական ձևերը, վարքականոնները և մշակութային առանձնահատկությունները։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ազգաբանական ուսումնասիրությունների հիմունքներ Էթնոգրաֆիայի մեթոդներ, աղբյուրներ և հետազոտության մոտեցումներ։ Ավանդական հայ կենցաղ Գյուղական կյանք, ընտանիք, տնտեսություն և սոցիալական հարաբերություններ։ Սոցիալական կառուցվածք Տոհմ, համայնք, ազգակցական կապեր և դրանց դերը հասարակության մեջ։ Մշակութային առանձնահատկություններ Սովորույթներ, տոներ, ծեսեր և ավանդույթներ։ Ժողովրդական մշակույթ Բանահյուսություն, հավատալիքներ և հոգևոր պատկերացումներ։

Գիրքը ուսումնասիրում է անտիկ աշխարհի պատմագիրների և աշխարհագրագետների (հունա-հռոմեական հեղինակների) գրություններում առկա տվյալները Հայաստանի, հայերի կենցաղի, մշակույթի և հասարակական կյանքի մասին։ Հիմնական բովանդակությունը․ Անտիկ աղբյուրների բնույթը Հունական և հռոմեական հեղինակների աշխատությունները որպես պատմական տեղեկության աղբյուր։ Հայաստանի նկարագրությունները Հայաստանի աշխարհագրական դիրքը, բնությունը և ռազմավարական նշանակությունը։ Հայերի ազգագրական առանձնահատկությունները Կենցաղ, սովորույթներ, հասարակական կառուցվածք և արժեքային համակարգ։ Պատմական պատկերացումներ Ինչպես էին անտիկ հեղինակները ընկալում հայերին և տարածաշրջանը։ Աղբյուրների համեմատական վերլուծություն Տարբեր հեղինակների տվյալների համադրում և քննադատական վերլուծություն։

Գիրքը ներկայացնում է հայկական վիմագրական ժառանգությունը՝ վերծանելով քարերի, եկեղեցիների, խաչքարերի և հուշարձանների վրա պահպանված արձանագրությունները։ Այն կարևոր աղբյուր է Հայաստանի պատմության, լեզվի և մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Հիմնական բովանդակությունը․ Վիմագրության էությունը Քարե արձանագրությունների ուսումնասիրություն որպես պատմական աղբյուր։ Հայկական արձանագրությունների տեսակները Եկեղեցական, իրավական, նվիրատվական և հուշարձանային գրություններ։ Լեզվական առանձնահատկություններ Հին և միջնադարյան հայերենի կիրառումը վիմագրերում։ Պատմական տեղեկություններ Թագավորների, իշխանների, եկեղեցիների և հասարակական կյանքի մասին տվյալներ։ Մշակութային նշանակություն Վիմագրերի դերը որպես պատմության ճշգրիտ և անմիջական վկայություններ։

Գիրքը համակարգված կերպով ուսումնասիրում է Հայաստանի հնագիտական հուշարձանները, նյութական մշակույթը և հասարակական զարգացումները տարբեր պատմական փուլերում՝ բացահայտելով տարածաշրջանի հին քաղաքակրթական շերտերը։ Հիմնական բովանդակությունը․ Հին քարի դար (պալեոլիթ) Առաջին բնակավայրեր, քարե գործիքներ, որսորդություն և հավաքչություն։ Նոր քարի դար (նեոլիթ) Գյուղատնտեսության և անասնապահության ձևավորում, նստակյաց կյանք։ Բրոնզի դար Զարգացած հասարակություններ, արհեստներ, առաջին քաղաքային կենտրոնների ձևավորում։ Վաղ պետական կազմավորումներ Հասարակական բարդացում և իշխանական համակարգերի ձևավորում։ Վանի թագավորություն Պետականության զարգացում, ամրոցներ, գրային համակարգ և մշակութային բարձր մակարդակ։ Թագավորության անկում Վանի թագավորության թուլացում և պատմական նոր փուլերի սկիզբ։