Готовые материалы

Աշխատությունը նվիրված է շինարարական նյութերի համար նախատեսված նոր օրգանական կապակցանյութերի ստեղծման գիտական հիմքերի և դրանց կիրառմամբ կոմպոզիտային նյութերի հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում օրգանական կապակցող համակարգերի կառուցվածքի, բաղադրիչների փոխազդեցության և դրանց հիման վրա ստացվող կոմպոզիտների ֆիզիկամեխանիկական ու շահագործական բնութագրերի միջև գոյություն ունեցող կապերն են։ Քննվում է կապակցանյութի դերը կոմպոզիտային համակարգի կառուցվածքի ձևավորման, լցանյութերի և այլ բաղադրիչների միավորման, նյութի ամրության, ամբողջականության և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ կայունության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նոր կապակցող նյութերի հատկությունների նպատակային փոփոխման հնարավորություններին՝ շինարարական կոմպոզիտների ամրության, առաձգականության, ջրակայունության, ջերմային վարքագծի, կպչողականության և երկարատև շահագործման ցուցանիշների բարելավման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր կառուցվածք և բաղադրություն ունեցող կապակցող համակարգեր՝ գնահատելով դրանց համատեղելիությունը հանքային կամ այլ տեսակի լցանյութերի հետ և վերջնական կոմպոզիտի կառուցվածքի վրա ունեցած ազդեցությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե նյութի միկրոկառուցվածքային առանձնահատկություններն ինչպես են արտահայտվում դրա մակրոսկոպիկ մեխանիկական և շահագործական բնութագրերում։ Դիտարկվում են նաև կոմպոզիտների ծերացման, խոնավության, ջերմաստիճանային փոփոխությունների և մեխանիկական բեռնվածությունների նկատմամբ կայունության ընդհանուր խնդիրները, որոնք կարևոր են շինարարական նյութերի երկարաժամկետ կիրառելիությունը գնահատելու համար։ Առանձին նշանակություն կարող է ունենալ նյութատարության, արտադրական արդյունավետության և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատումը՝ նոր նյութերի կիրառական հեռանկարները որոշելիս։ Նման հետազոտությունները հնարավորություն են տալիս ընդլայնելու հատուկ հատկություններով շինարարական կոմպոզիտների տեսականին և ձևավորելու նյութերի ընտրության գիտական սկզբունքներ՝ տարբեր կառուցվածքային ու պաշտպանական կիրառությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պոլիմերային նյութագիտության, շինարարական նյութերի տեխնոլոգիայի, կոմպոզիտների մեխանիկայի և ֆիզիկական քիմիայի մոտեցումները՝ կենտրոնանալով նոր կապակցող համակարգերի և դրանց հիմքով շինարարական կոմպոզիտների հատկությունների գիտական գնահատման վրա։

Հրատարակությունը մատենագիտական տեղեկատվական բնույթի ժողովածու է, որի նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր լույս տեսած գրականությունը և ընթերցողներին ու մասնագետներին ապահովել համապատասխան հրատարակությունների վերաբերյալ կողմնորոշիչ տեղեկություններով։ Ցանկում կարող են ընդգրկվել գրքեր, ժողովածուներ, գիտական աշխատություններ, ուսումնական հրատարակություններ, մեթոդական նյութեր, հոդվածներ և այլ տպագիր աղբյուրներ, որոնք առնչվում են կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, գրադարանային և թանգարանային գործին, մշակութային ժառանգությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը և մշակութային կյանքի այլ ոլորտներին։ Նյութերի մատենագիտական նկարագրությունը հնարավորություն է տալիս տեղեկություններ ստանալ հեղինակների, հրատարակությունների անվանումների, հրատարակման տվյալների և անհրաժեշտ այլ նույնականացնող հատկանիշների վերաբերյալ։ Թեմատիկ դասակարգումը հեշտացնում է մեծածավալ տեղեկատվության մեջ անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը և հնարավորություն տալիս հետևելու առանձին արվեստագիտական ու մշակութաբանական ուղղությունների վերաբերյալ նոր գրականության համալրմանը։ Նման ցանկերը կարևոր դեր են կատարում ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվության տարածման գործում՝ կապ ստեղծելով նոր հրատարակությունների և դրանցով հետաքրքրվող գիտնականների, ուսանողների, արվեստագետների, գրադարանավարների, թանգարանային աշխատողների ու ընթերցողների միջև։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել նաև որպես հետազոտական օժանդակ միջոց՝ հնարավորություն տալով որոշակի ժամանակաշրջանի կտրվածքով պատկերացում կազմել մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործունեության թեմատիկ ընդգրկման մասին։ Պարբերաբար կազմվող մատենագիտական ցանկերի համադրումը թույլ է տալիս հետևել մասնագիտական գրականության զարգացմանը, նկատել առավել ակտիվ ուսումնասիրվող թեմաները և բացահայտել նոր հետազոտական ուղղությունների առաջացումը։ Միաժամանակ այն նպաստում է գրադարանային հավաքածուների համալրման, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման և թեմատիկ գրականության ընտրության աշխատանքներին։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը գիտական ու տեղեկատվական նշանակություն ունեցող մատենագիտական գործիք է, որը համակարգում և հասանելի է դարձնում մշակույթի ու արվեստի ոլորտների վերաբերյալ նոր գրականության մասին տեղեկությունները՝ նպաստելով մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը և համապատասխան աղբյուրների արդյունավետ որոնմանը։

Աշխատությունը նվիրված է բնակչության միգրացիոն շարժերի ձևավորման պատճառների, հիմնական ուղղությունների և դրանց սոցիալ-տնտեսական հետևանքների համալիր ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում ներքին և արտաքին միգրացիայի փոխկապակցվածությունն է տնտեսական զարգացման, աշխատաշուկայի, ժողովրդագրական գործընթացների և բնակչության կենսամակարդակի հետ։ Քննվում են մարդկանց տեղաշարժը պայմանավորող տնտեսական, սոցիալական, աշխատանքային, կրթական և ընտանեկան գործոնները, ինչպես նաև ընդունող և մեկնման տարածքների միջև ձևավորվող տարբերությունների ազդեցությունը միգրացիոն որոշումների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում աշխատանքային միգրացիային, դրա կառուցվածքին և զբաղվածության հնարավորությունների, աշխատավարձերի ու մասնագիտական զարգացման հետ ունեցած կապերին։ Ուսումնասիրվում են միգրացիայի հնարավոր ազդեցությունները երկրի աշխատուժի քանակական և որակական կազմի վրա, այդ թվում՝ մասնագիտական հմտությունների արտահոսքի, աշխատանքային ռեսուրսների պակասի կամ վերադարձող միգրանտների կողմից նոր փորձի և կարողությունների փոխանցման տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դրամական փոխանցումների սոցիալ-տնտեսական նշանակության վերլուծությունը՝ դիտարկելով դրանց հնարավոր ազդեցությունը տնային տնտեսությունների եկամուտների, սպառման, խնայողությունների և տնտեսական վարքագծի վրա։ Միգրացիոն գործընթացները քննվում են նաև ժողովրդագրական տեսանկյունից՝ բնակչության տարիքային կառուցվածքի, տարածքային բաշխման, ընտանիքների կազմի և բնակավայրերի զարգացման հետ փոխկապակցված։ Անդրադարձ է կատարվում ներքին միգրացիային և բնակչության տարածքային կենտրոնացման խնդիրներին, որոնք կարող են խորացնել տարբեր բնակավայրերի տնտեսական հնարավորությունների և ենթակառուցվածքների միջև առկա անհամաչափությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև վերադարձի միգրացիան, վերաինտեգրման խնդիրները, սոցիալական պաշտպանության մեխանիզմները և միգրանտների իրավունքների ապահովման ընդհանուր հարցերը։ Միգրացիան ներկայացվում է որպես բազմագործոն երևույթ, որի հետևանքները կարող են միաժամանակ արտահայտվել ինչպես տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնմամբ, այնպես էլ մարդկային կապիտալի, ժողովրդագրական հավասարակշռության և սոցիալական հարաբերությունների ոլորտում առաջացող մարտահրավերներով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տնտեսագիտության, ժողովրդագրության, սոցիոլոգիայի և միգրացիոն ուսումնասիրությունների մոտեցումները՝ բացահայտելով բնակչության տեղաշարժերի և երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման միջև գոյություն ունեցող բազմակողմ փոխկապակցվածությունները։

Աշխատությունը նվիրված է սոցիալ-տնտեսական պայմանների և հղիության ու ծննդաբերության ընթացքի միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունների ուսումնասիրությանը տվյալ տարածաշրջանում բնակվող կանանց շրջանում։ Հետազոտության կենտրոնում այն սոցիալական, ժողովրդագրական և տնտեսական գործոններն են, որոնք կարող են առնչվել մայրական առողջության, հղիության ընթացքի և ծննդաբերության արդյունքների տարբերություններին։ Դիտարկվում են ընտանիքի սոցիալ-տնտեսական վիճակը, կրթական մակարդակը, զբաղվածությունը, բնակության պայմանները, բժշկական ծառայությունների հասանելիությունը, սոցիալական աջակցությունը և առողջապահական տեղեկացվածությունը՝ որպես վերարտադրողական առողջության վրա հնարավոր ազդեցություն ունեցող պայմաններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախածննդյան բժշկական հսկողության հասանելիության և կանոնավորության նշանակությանը, քանի որ ժամանակին իրականացվող մասնագիտական վերահսկումը հնարավորություն է տալիս գնահատել հղիության ընթացքը և անհրաժեշտության դեպքում կազմակերպել համապատասխան բժշկական աջակցություն։ Քննվում է նաև սոցիալական միջավայրի և հոգեբանական ծանրաբեռնվածության հնարավոր կապը հղիության ընթացքի հետ՝ հաշվի առնելով, որ առողջական արդյունքները սովորաբար պայմանավորված են կենսաբանական, բժշկական և սոցիալական բազմաթիվ գործոնների համակցությամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տարբեր սոցիալ-տնտեսական խմբերի տվյալները՝ պարզելու համար, թե արդյոք նկատվում են տարբերություններ հղիության հսկողության, ծննդաբերության ընթացքի և մայրական ու նորածնային առողջությունը բնութագրող ցուցանիշների միջև։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում առողջապահական անհավասարությունների խնդիրը և այն հանգամանքների ուսումնասիրությունը, որոնք կարող են սահմանափակել որակյալ բժշկական ծառայություններից օգտվելու հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ընտանիքի և համայնքի աջակցության, առողջապահական կրթության և կանխարգելիչ ծառայությունների նշանակությանը։ Նման ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել մայրական և վերարտադրողական առողջության խնդիրների առավել ամբողջական ընկալմանը՝ բժշկական ցուցանիշները դիտարկելով սոցիալական միջավայրի հետ փոխկապակցված։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկաբարձության, հանրային առողջության, սոցիալական բժշկության և բժշկական ժողովրդագրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել սոցիալ-տնտեսական պայմանների և մայրական առողջության ցուցանիշների միջև հնարավոր կապերը։

Աշխատությունը նվիրված է ուսումնասիրվող տարածաշրջանի և դրան հարակից տարածքների ռելիեֆի կառուցվածքային առանձնահատկությունների, ձևերի տարածական կազմակերպման և դրանց ծագման ու զարգացման օրինաչափությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երկրաբանական կառուցվածքի, տեկտոնական շարժումների, ապարների կազմի, բարձրաչափական տարբերությունների և արտաքին երկրաբանական գործընթացների փոխազդեցությունն է, որի արդյունքում ձևավորվել է տարածքի ժամանակակից մակերևույթը։ Քննվում են լեռնաշղթաների, գետահովիտների, ջրբաժանների, սարավանդների, լանջերի և ռելիեֆի այլ ձևերի ձևաչափական բնութագրերը՝ դրանց չափերի, բարձրության, թեքության, մասնատվածության և տարածական փոխհարաբերությունների տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ծագումնաձևաբանական վերլուծությանը, որի միջոցով ռելիեֆի առանձին միավորները դասակարգվում են ըստ դրանց ձևավորման հիմնական գործոնների և զարգացման պատմության։ Դիտարկվում է ներծին ու արտածին գործընթացների փոխազդեցությունը՝ տեկտոնական բարձրացումների, էրոզիայի, գետային գործունեության, ծանրության ուժով պայմանավորված լանջային գործընթացների և երկարատև քայքայման ազդեցության համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել տեղագրական և թեմատիկ քարտեզների, բարձրաչափական տվյալների, հեռազննման նյութերի և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի համադրական վերլուծության մոտեցումներ՝ ռելիեֆի քանակական ու տարածական առանձնահատկությունները համակարգելու նպատակով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գետային ցանցի և ռելիեֆի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ հովիտների ուղղությունը, խորությունը և մասնատվածության աստիճանը կարող են արտացոլել ինչպես երկրաբանական կառուցվածքը, այնպես էլ տարածքի երկրաձևաբանական զարգացման փուլերը։ Ձևաչափական ցուցանիշների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել տարբեր բնույթի երկրաձևաբանական շրջաններ և գնահատել դրանց միջև եղած տարբերությունները։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են նաև բնական վտանգների, հողօգտագործման, ենթակառուցվածքների տարածական պլանավորման և լանդշաֆտային փոփոխությունների գնահատման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է երկրաձևաբանության, ֆիզիկական աշխարհագրության, երկրաբանության և տարածական վերլուծության մեթոդները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել տարածաշրջանի ռելիեֆի ձևավորման պատմությունը, կառուցվածքը և ժամանակակից զարգացման հիմնական օրինաչափությունները։

Հրատարակությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին առնչվող նոր տեխնիկական լուծումների, գյուտերի և նորարարական մշակումների վերաբերյալ համակարգված արտոնագրային ու մատենագիտական տեղեկատվություն։ Նյութերը կարող են ընդգրկել բուսաբուծության, անասնաբուծության, գյուղատնտեսական մեքենայացման, ոռոգման և ջրային տնտեսության, հողերի մշակման, բերքահավաքի, գյուղատնտեսական հումքի պահպանման ու վերամշակման և հարակից բնագավառներում ստեղծված տեխնիկական նորույթներ։ Հեղինակային վկայագրերի և պատենտների մասին տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում գյուղատնտեսական գիտության և տեխնիկայի զարգացման հիմնական ուղղություններին, բացահայտելու կիրառական նշանակություն ունեցող նոր գաղափարներ և գնահատելու գյուտարարական գործունեության ակտիվությունը։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել գյուտի անվանումը, հեղինակի կամ հեղինակների վերաբերյալ տվյալները, դասակարգման ցուցիչները, հայտի կամ պահպանական փաստաթղթի տվյալները և նոր տեխնիկական լուծման բովանդակությունը բնութագրող համառոտ տեղեկությունները։ Նման տեղեկատվական նյութը կարևոր գործիք է գիտահետազոտական կազմակերպությունների, ինժեներների, գյուղատնտեսության մասնագետների, գյուտարարների և տեղեկատվական ծառայությունների համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել արդեն գրանցված տեխնիկական լուծումների շրջանակում և խուսափել նախկինում մշակված գաղափարների անհարկի կրկնությունից։ Հրատարակության տեղեկատվական նշանակությունը կապված է նաև արտոնագրային փաստաթղթերի՝ որպես գիտատեխնիկական տեղեկատվության առանձնահատուկ աղբյուրի հետ, քանի որ դրանցում արտացոլվում են ոչ միայն տեսական գաղափարներ, այլև արտադրական խնդիրների լուծմանն ուղղված տեխնիկական մոտեցումներ։ Նյութերի թեմատիկ և դասակարգային կազմակերպումը կարող է նպաստել անհրաժեշտ փաստաթղթերի որոնմանը, տեխնոլոգիական զարգացման ուղղությունների համեմատմանը և որոշակի ոլորտում նորարարությունների պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը։ Միաժամանակ նման հավաքածուները արժեքավոր աղբյուր են գյուղատնտեսական տեխնիկայի ու տեխնոլոգիաների պատմության ուսումնասիրության համար՝ ցույց տալով, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչ խնդիրներ են համարվել առաջնային և ինչ ուղղություններով է զարգացել գյուտարարական գործունեությունը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է արտոնագրային, գիտատեխնիկական և մատենագիտական տեղեկատվությունը՝ ծառայելով գյուղատնտեսական նորարարությունների որոնման, ուսումնասիրության և համակարգման նպատակներին։

Աշխատությունը նվիրված է պաղեստինյան քաղաքական և հասարակական միջավայրում ձևավորված ներքին քննարկումների, գաղափարական տարաձայնությունների և քաղաքական ռազմավարությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով իսրայելա-պաղեստինյան հակամարտության շուրջ ձևավորված ավելի լայն քաղաքական դիսկուրսի շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում պաղեստինյան տարբեր քաղաքական ուժերի, հասարակական խմբերի և մտավոր շրջանակների մոտեցումների բազմազանությունն է՝ ազգային նպատակների, քաղաքական ներկայացուցչության, պետականության, բանակցային գործընթացի, կառավարման և հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ։ Քննվում է, թե ինչպես են պատմական զարգացումները, տարածքային ու քաղաքական բաժանումները, տարածաշրջանային գործընթացները և միջազգային միջավայրն ազդել ներպաղեստինյան քաղաքական բանավեճերի բովանդակության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր քաղաքական կազմակերպությունների միջև հարաբերություններին, միասնական քաղաքական դիրքորոշման ձևավորման դժվարություններին և ներքին մրցակցության ազդեցությանը պաղեստինյան քաղաքական օրակարգի վրա։ Վերլուծվում են բանակցությունների, դիվանագիտական գործունեության, քաղաքական մասնակցության և միջազգային կառույցների հետ փոխգործակցության վերաբերյալ տարբեր մոտեցումները՝ դրանք ներկայացնելով որպես պաղեստինյան հասարակական-քաղաքական դաշտում գոյություն ունեցող տարբեր ռազմավարական պատկերացումների արտահայտություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև ինքնության և պատմական հիշողության դերը քաղաքական խոսույթի ձևավորման մեջ, ինչպես նաև քաղաքական լեզվի միջոցով ազգային նպատակների, իրավունքների, անվտանգության և խաղաղության վերաբերյալ պատկերացումների ներկայացումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել պաշտոնական հայտարարություններ, քաղաքական փաստաթղթեր, հանրային ելույթներ, լրատվական նյութեր և գիտական մեկնաբանություններ՝ բացահայտելու տարբեր դերակատարների դիրքորոշումների փոփոխություններն ու շարունակականությունը։ Ներպաղեստինյան հակասությունները դիտարկվում են ոչ միայն որպես առանձին կազմակերպությունների մրցակցություն, այլև որպես հասարակության ներսում քաղաքական առաջնահերթությունների, կառավարման մոդելների և հակամարտության կարգավորման ուղիների վերաբերյալ ավելի լայն բանավեճերի արտահայտություն։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է, թե ներքին տարաձայնություններն ինչպես են փոխազդում իսրայելական քաղաքական դիսկուրսի, տարածաշրջանային դերակատարների և միջազգային միջնորդական նախաձեռնությունների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքագիտության, հակամարտությունների ուսումնասիրության, միջազգային հարաբերությունների և քաղաքական դիսկուրսի վերլուծության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել ներպաղեստինյան քաղաքական դաշտի բազմաշերտ կառուցվածքն ու դրա կապը հակամարտության շուրջ ընթացող ավելի լայն քննարկումների հետ։

Աշխատությունը նվիրված է պիեզոէլեկտրական առաձգական կիսատարածության սահքային տատանումների տեսական ուսումնասիրությանը՝ դրա մակերևույթին տեղակայված դիէլեկտրական առաձգական բարակ ծածկույթների ազդեցության հաշվառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում մեխանիկական և էլեկտրական դաշտերի փոխկապակցվածությունն է պիեզոէլեկտրական միջավայրում, ինչպես նաև մակերևութային բարակ շերտերի ազդեցությունը տատանողական և ալիքային գործընթացների բնութագրերի վրա։ Քննվում են այն ֆիզիկական և մաթեմատիկական օրինաչափությունները, որոնցով պայմանավորված են սահքային դեֆորմացիաների տարածումը, տատանումների հաճախականային հատկությունները և հիմնական միջավայրի ու ծածկույթի սահմանում առաջացող փոխազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պիեզոէլեկտրական ազդեցությանը, որի շնորհիվ մեխանիկական դեֆորմացիաներն ուղեկցվում են էլեկտրական դաշտի փոփոխություններով, իսկ էլեկտրական ազդեցությունները կարող են փոխել նյութի մեխանիկական արձագանքը։ Բարակ դիէլեկտրական ծածկույթները դիտարկվում են որպես համակարգի դինամիկական հատկությունները փոփոխող կառուցվածքային տարրեր, որոնց առաձգական և էլեկտրական բնութագրերը կարող են անդրադառնալ ալիքների տարածման արագության, հաճախականային սպեկտրի և տատանումների տեղայնացման վրա։ Հետազոտության շրջանակում ձևակերպվում են համապատասխան սահմանային խնդիրներ և դիտարկվում են հիմնական միջավայրի ու ծածկույթի սահմանում մեխանիկական և էլեկտրական պայմանների համաձայնեցման հարցերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դիսպերսիոն հատկությունների ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հաճախականության, ալիքային պարամետրերի և համակարգի նյութական ու երկրաչափական բնութագրերի միջև կապերը։ Բարակ ծածկույթի մոտարկումը կարող է օգտագործվել համակարգի մաթեմատիկական նկարագրությունը պարզեցնելու և դրա հիմնական ֆիզիկական առանձնահատկությունները պահպանող արդյունավետ մոդելներ կառուցելու համար։ Դիտարկվում է նաև տարբեր նյութական պարամետրերի ազդեցությունը համակարգի տատանողական վարքագծի վրա՝ հնարավորություն տալով համեմատել առանձին կառուցվածքային տարբերակներ։ Նման ուսումնասիրությունները տեսական նշանակությունից բացի առնչվում են պիեզոէլեկտրական սարքերի, ակուստոէլեկտրոնային տարրերի, բարակշերտ կառուցվածքների և ալիքային տվիչների ֆիզիկական հիմքերի հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առաձգականության տեսության, պիեզոէլեկտրականության, ալիքային գործընթացների և բարակշերտ կառուցվածքների մեխանիկայի մոտեցումները՝ բազմաշերտ էլեկտրամեխանիկական համակարգերի դինամիկական հատկությունները բացահայտելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է սահմանամերձ տարածքներում ռազմական գործողությունների պայմաններում վնասվածք ստացած անձանց բժշկական օգնության կազմակերպման և բուժական գործընթացի ընդհանուր առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն կազմակերպական և կլինիկական խնդիրներն են, որոնք առաջանում են սահմանափակ ռեսուրսներով հիվանդանոցներում մեծ թվով վիրավորների ընդունման, վիճակի արագ գնահատման, առաջնահերթությունների որոշման և հետագա բուժօգնության կազմակերպման ժամանակ։ Քննվում է տուժածների ընդունման ու բժշկական տեսակավորման նշանակությունը՝ շեշտադրելով անհետաձգելի օգնության կարիք ունեցող հիվանդների ժամանակին հայտնաբերումը և համապատասխան մասնագիտական բաժանմունքներ ուղղորդումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բուժանձնակազմի պատրաստվածությանը, տարբեր մասնագետների համագործակցությանը, ախտորոշիչ ծառայությունների հասանելիությանը, վիրաբուժական և վերակենդանացման հնարավորությունների կազմակերպմանը, ինչպես նաև հիվանդների անվտանգ տեղափոխման հարցերին։ Դիտարկվում է սահմանամերձ հիվանդանոցի դերը որպես բժշկական օգնության համակարգի կարևոր օղակ, որտեղ անհրաժեշտ է համատեղել արագ որոշումների ընդունումը, հիվանդների վիճակի շարունակական վերահսկումը և ավելի բարձր մասնագիտացված բուժհաստատությունների հետ արդյունավետ կապը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բժշկական օգնության փուլայնությունը, հիվանդանոցային ծանրաբեռնվածության կառավարումը, անհրաժեշտ ռեսուրսների բաշխումը և արտակարգ պայմաններում բուժանձնակազմի աշխատանքի համակարգումը։ Կարևորվում են նաև վարակային բարդությունների կանխարգելման ընդհանուր սկզբունքները, ցավի վերահսկումը, վերականգնողական օգնության կազմակերպումը և հետագա բժշկական հսկողությունը՝ առանց բուժումը սահմանափակելու միայն սկզբնական վնասվածքի կառավարմամբ։ Անդրադարձ է կատարվում հոգեբանական աջակցության նշանակությանը ինչպես վիրավորների, այնպես էլ բարձր սթրեսային պայմաններում աշխատող բուժանձնակազմի համար։ Նման պայմաններում բժշկական ծառայության արդյունավետությունը մեծապես կախված է նախապես մշակված կազմակերպական ծրագրերից, թիմային աշխատանքի համակարգվածությունից, անհրաժեշտ բժշկական ենթակառուցվածքների պատրաստվածությունից և տարբեր բուժհաստատությունների միջև համագործակցությունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անհետաձգելի բժշկության, վնասվածքաբանության, վիրաբուժության և առողջապահության կազմակերպման մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով սահմանամերձ հիվանդանոցային համակարգի հնարավորություններն ու դժվարությունները ռազմական գործողություններով պայմանավորված բժշկական ծանրաբեռնվածության պայմաններում։

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական միջավայրում աշակերտների հանդուրժողական վերաբերմունքի, փոխադարձ հարգանքի և կառուցողական հաղորդակցման կարողությունների ձևավորման մանկավարժական հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում սովորողների սոցիալական և բարոյական զարգացման այն պայմաններն են, որոնք նպաստում են տարբեր կարծիքների, մշակութային առանձնահատկությունների, արժեքային համակարգերի և անհատական տարբերությունների նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքի ձևավորմանը։ Հանդուրժողականությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ուրիշի տեսակետը ընդունելու պատրաստակամություն, այլև որպես անձի սոցիալական հասունության, երկխոսության մշակույթի, համագործակցության և հակասությունները խաղաղ ճանապարհով կարգավորելու կարողության բաղադրիչ։ Քննվում է դպրոցի դերը աշակերտների արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման գործընթացում՝ առանձնացնելով ուսուցման բովանդակության, դասարանի սոցիալ-հոգեբանական մթնոլորտի, ուսուցչի վարքագծի և աշակերտների միջև հարաբերությունների նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկություններին, քանի որ տարբեր տարիքային խմբերում սոցիալական ընկալումները, ինքնագիտակցությունը և հասակակիցների հետ հարաբերությունները զարգանում են տարբեր կերպ։ Ուսումնասիրվում են համագործակցային ուսուցման, քննարկումների, խմբային աշխատանքի, դերային իրավիճակների և համատեղ ստեղծագործական գործունեության հնարավորությունները՝ որպես փոխըմբռնման և հաղորդակցական մշակույթի զարգացման մանկավարժական միջոցներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ուսուցչի մասնագիտական պատրաստվածությունը՝ դասարանում ապահով, ներառական և հարգալից միջավայր ստեղծելու, կարծիքների բախումները կառուցողական ձևով կառավարելու և խտրական վերաբերմունքի դրսևորումները կանխելու տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ընտանիքի և դպրոցի համագործակցությանը, քանի որ երեխաների սոցիալական վերաբերմունքների ձևավորման վրա միաժամանակ ազդում են կրթական միջավայրը, ընտանեկան դաստիարակությունը և հասարակական հարաբերությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել սովորողների հանդուրժողականության մակարդակի գնահատման մանկավարժական չափանիշները, վերաբերմունքային փոփոխությունների դիտարկման մեթոդները և համապատասխան կրթական ծրագրերի արդյունավետության վերլուծությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկավարժության, դաստիարակության տեսության, կրթական հոգեբանության և միջմշակութային կրթության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այն մանկավարժական պայմանները, որոնք նպաստում են պատասխանատու, համագործակցող և ուրիշների արժանապատվությունը հարգող անհատի ձևավորմանը։

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր գենոտիպերի պատկանող տավարի նորոգման մատղաշի աճի ինտենսիվության և հետագա մթերատու հատկանիշների ձևավորման միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում մատղաշ կենդանիների աճի և զարգացման օրինաչափություններն են, մարմնակազմության ձևավորումը, կենդանի զանգվածի փոփոխությունները և այն կենսաբանական առանձնահատկությունները, որոնք կարող են պայմանավորված լինել ինչպես ժառանգական գործոններով, այնպես էլ պահվածքի ու կերակրման ընդհանուր պայմաններով։ Քննվում է տարբեր գենոտիպերի կենդանիների աճի տեմպերի համեմատական բնույթը և դրանց հնարավոր ազդեցությունը հետագա տնտեսական օգտակար հատկանիշների դրսևորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նորոգման մատղաշի զարգացման այն փուլերին, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն նախրի հետագա համալրման, վերարտադրողական կարողությունների և մթերատվության ներուժի ձևավորման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են կենդանի զանգվածի, մարմնի զարգացման, աճի արագության և հասունացման միջև գոյություն ունեցող հարաբերությունները՝ գնահատելով, թե ինտենսիվ աճեցումն ինչպես կարող է անդրադառնալ առաջին զուգավորման համար անհրաժեշտ ֆիզիոլոգիական հասունության ձևավորման ժամանակահատվածի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գենոտիպի և միջավայրային գործոնների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ նույն պայմաններում տարբեր ծագում ունեցող կենդանիները կարող են տարբերվել աճի արագությամբ, կերի օգտագործման արդյունավետությամբ, մարմնակազմությամբ և հետագա մթերատու հնարավորություններով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տարբեր խմբերի աճի ու զարգացման ցուցանիշները, վերարտադրողական հասունացման առանձնահատկությունները և հետագա մթերատվությունը բնութագրող տվյալները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վաղ հասունացման և կենդանու բնականոն զարգացման միջև հավասարակշռության պահպանման նշանակությանը, քանի որ արտադրական արդյունավետության բարձրացումը պետք է դիտարկել կենդանիների առողջ զարգացման և երկարաժամկետ օգտագործման հետ փոխկապակցված։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են նախրի վերարտադրության կազմակերպման, գենետիկական ներուժի արդյունավետ օգտագործման և անասնաբուծական տնտեսությունների արտադրողականության բարձրացման գիտական հիմքերի ձևավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անասնաբուծության, տավարաբուծության, կենդանիների գենետիկայի և վերարտադրության կենսաբանության մոտեցումները՝ բացահայտելով աճի ինտենսիվության, գենոտիպային առանձնահատկությունների, վերարտադրողական հասունացման և մթերատվության ձևավորման միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունները։

Աշխատությունը նվիրված է համախառն ներքին արդյունքի ձևավորման արդյունավետության գնահատմանը և դրա փոխկապակցվածությանը տնտեսական աճի որակական բնութագրերի հետ՝ Հայաստանի տնտեսության նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում տնտեսական աճը ոչ միայն արտադրանքի ընդհանուր ծավալի ավելացման, այլև արտադրողականության, ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության, տնտեսության կառուցվածքային փոփոխությունների և բնակչության բարեկեցության տեսանկյունից գնահատելու խնդիրն է։ Քննվում են համախառն ներքին արդյունքի ձևավորմանը մասնակցող հիմնական տնտեսական գործոնները՝ աշխատանքային ռեսուրսները, կապիտալը, ներդրումները, տեխնոլոգիական զարգացումը, արտադրողականությունը և տնտեսության ճյուղային կառուցվածքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տնտեսական աճի քանակական և որակական կողմերի տարբերակմանը, քանի որ արտադրության ծավալների բարձր տեմպերը ինքնին դեռևս չեն արտահայտում ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը կամ երկարաժամկետ զարգացման կայունությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել աշխատանքի և կապիտալի արտադրողականությունը, արտադրության գործոնների օգտագործման արդյունավետությունը, տնտեսության առանձին ոլորտների ներդրումը ավելացված արժեքի ձևավորման մեջ և կառուցվածքային տեղաշարժերի ազդեցությունը ընդհանուր տնտեսական արդյունքի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ինտենսիվ և էքստենսիվ աճի գործոնների հարաբերակցության ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե տնտեսական արդյունքի ավելացումը որքանով է պայմանավորված նոր ռեսուրսների ներգրավմամբ և որքանով՝ արդեն առկա ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմամբ։ Դիտարկվում են նաև ներդրումային ակտիվության, նորարարությունների, մարդկային կապիտալի, տեխնոլոգիական արդիականացման և աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման հնարավոր ազդեցությունները տնտեսական աճի որակի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում մակրոտնտեսական ցուցանիշների համակարգի կիրառմանը՝ տնտեսական արդյունավետության և աճի կառուցվածքային առանձնահատկությունների համեմատական գնահատման նպատակով։ Հայաստանի տնտեսության նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել տնտեսական աճի աղբյուրների, ճյուղային կառուցվածքի և արտադրողականության միջև ձևավորվող փոխկապակցվածությունները՝ առանց տնտեսական զարգացումը միայն ՀՆԱ-ի փոփոխությամբ սահմանափակելու։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մակրոտնտեսական վերլուծության, տնտեսական աճի տեսության և արդյունավետության գնահատման մոտեցումները՝ շեշտադրելով այն գաղափարը, որ երկարաժամկետ զարգացման համար կարևոր է ոչ միայն արտադրվող արդյունքի ավելացումը, այլև դրա ստեղծման արդյունավետությունը, կառուցվածքային հիմքերը և կայուն տնտեսական առաջընթաց ապահովելու կարողությունը։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերական համակարգում լոգիստիկ գործընթացների ձևավորման, կազմակերպման և զարգացման տնտեսական ու կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում արդյունաբերական ձեռնարկությունների նյութական, տեղեկատվական և ֆինանսական հոսքերի արդյունավետ կառավարման հարցերն են՝ սկսած հումքի ու նյութերի ձեռքբերումից մինչև արտադրանքի արտադրություն, պահեստավորում, տեղափոխում և վերջնական սպառողին մատակարարում։ Քննվում է լոգիստիկայի նշանակությունը արտադրական ծախսերի նվազեցման, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, մատակարարման ժամկետների օպտիմալացման և ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացման տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մատակարարման շղթաների կազմակերպմանը, մատակարարների ընտրության ու համագործակցության խնդիրներին, պաշարների կառավարմանը, պահեստային տնտեսությանը, բեռնափոխադրումներին և արտադրական գործընթացների փոխհամաձայնեցմանը։ Ուսումնասիրվում են արդյունաբերական լոգիստիկայի զարգացման վրա ազդող ենթակառուցվածքային, տեխնոլոգիական, կազմակերպական և տնտեսական գործոնները, ինչպես նաև տրանսպորտային համակարգի և արտաքին տնտեսական կապերի նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Հայաստանի աշխարհագրական և տրանսպորտային առանձնահատկությունների ազդեցության ընդհանուր գնահատումը՝ միջազգային մատակարարման շղթաներին արդյունաբերական կազմակերպությունների ինտեգրման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև լոգիստիկ ծախսերի կառուցվածքը, դրանց գնահատման և կառավարման մոտեցումները, արտադրական ու պահեստային պաշարների հավասարակշռման խնդիրները և մատակարարման հնարավոր խափանումների հետ կապված ռիսկերը։ Անդրադարձ է կատարվում ժամանակակից տեղեկատվական համակարգերի, թվային կառավարման գործիքների և ավտոմատացված հաշվառման կիրառման նշանակությանը, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել ապրանքանյութական հոսքերի վերահսկելիությունը և որոշումների ընդունման արդյունավետությունը։ Լոգիստիկ համակարգի զարգացումը դիտարկվում է նաև արդյունաբերական ձեռնարկությունների ռազմավարական կառավարման բաղադրիչ՝ կապված արտադրական պլանավորման, արտահանման հնարավորությունների և շուկայական փոփոխություններին արագ արձագանքելու կարողության հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է լոգիստիկայի, արդյունաբերության տնտեսագիտության և կառավարման մոտեցումները՝ բացահայտելով արդյունաբերական ձեռնարկությունների մատակարարման շղթաների արդյունավետության բարձրացման հիմնական խնդիրներն ու զարգացման հնարավոր ուղղությունները։

Աշխատությունը նվիրված է հայագիտության՝ որպես բազմաճյուղ գիտական բնագավառի հիմնական խնդիրների, հետազոտական ուղղությունների և զարգացման հեռանկարների քննարկմանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում հայ ժողովրդի պատմության, լեզվի, գրականության, մշակույթի, արվեստի, կրոնական ժառանգության, հասարակական մտքի և նյութական մշակույթի գիտական ճանաչման հետ կապված հարցերն են։ Հայագիտությունը ներկայացվում է որպես փոխկապակցված գիտակարգերի համակարգ, որի շրջանակում պատմագիտական, լեզվաբանական, բանասիրական, հնագիտական, ազգագրական, արվեստաբանական և աղբյուրագիտական ուսումնասիրությունները լրացնում են միմյանց և հնարավորություն տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել հայկական քաղաքակրթական ժառանգության ձևավորման ու զարգացման մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սկզբնաղբյուրների հայտնաբերման, հավաքման, նկարագրման, հրատարակման և գիտական մեկնաբանության խնդիրներին։ Կարևորվում են ձեռագրական նյութերի, վիմագրական արձանագրությունների, պատմական փաստաթղթերի, հնատիպ գրքերի, բանահյուսական նյութերի և այլ սկզբնաղբյուրների քննությունը, դրանց հավաստիության գնահատումը և պատմական համատեքստի վերականգնումը։ Լեզվաբանական ուղղությամբ դիտարկվում են հայերենի պատմության, բարբառների, բառապաշարի, ստուգաբանության և պատմահամեմատական ուսումնասիրությունների նշանակությունը, իսկ գրականագիտական ոլորտում՝ հին, միջնադարյան և նոր շրջանի գրական ժառանգության տեքստաբանական ու պատմամշակութային քննության անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև Հայաստանի և հայության պատմությունը հարևան ժողովուրդների ու տարածաշրջանային գործընթացների համատեքստում ուսումնասիրելու կարևորությանը, քանի որ միջմշակութային կապերը, լեզվական փոխազդեցությունները և քաղաքական ու տնտեսական հարաբերությունները հայագիտական բազմաթիվ խնդիրների անբաժանելի մասն են։ Կարևոր խնդիր է գիտական ժառանգության համակարգումը, մատենագիտական տեղեկությունների ամբողջացումը և տարբեր երկրներում պահպանվող հայագիտական նյութերի հասանելիության ընդլայնումը։ Միաժամանակ կարևորվում են հետազոտական մեթոդների զարգացումը, տարբեր գիտակարգերի համագործակցությունը և նոր աղբյուրների ներգրավումը գիտական շրջանառության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հայագիտության խնդիրները դիտարկում է լայն գիտամշակութային համատեքստում՝ ընդգծելով սկզբնաղբյուրների քննադատական ուսումնասիրության, գիտական ժառանգության պահպանման և հայ ժողովրդի պատմամշակութային զարգացման բազմակողմանի հետազոտության նշանակությունը։