Готовые материалы

Աշխատությունը նվիրված է բուհերում հայ ուսանողներին ռուսերենը որպես օտար լեզու ուսուցանելիս խոսքային ավտոմատիզմների ձևավորման և զարգացման գործընթացի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում խոսելու կարողությունն է՝ որպես լեզվական հմտությունների աստիճանական ձևավորման հիմնական և որոշիչ բաղադրիչ։ Հեղինակը դիտարկում է, թե ինչպես է բանավոր խոսքի նպատակային կիրառումը նպաստում ուսանողների մոտ ռուսերեն լեզվական միավորների արագ, ճիշտ և բնական օգտագործման կարողության ձևավորմանը՝ նվազեցնելով գիտակցված վերահսկողության անհրաժեշտությունը և աստիճանաբար ձևավորելով կայուն խոսքային գործողություններ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում խոսքային ավտոմատիզմների էությանը, դրանց առաջացման պայմաններին, զարգացման փուլերին և ուսուցման ընթացքում դրանց ամրապնդման մեխանիզմներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայալեզու ուսանողների համար ռուսերենի յուրացման առանձնահատկություններին, քանի որ մայրենի լեզվի կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունները կարող են ինչպես աջակցել, այնպես էլ խոչընդոտել ռուսերեն խոսքի բնական ձևավորմանը։ Ներկայացվող մոտեցումը շեշտադրում է ոչ միայն քերականական և բառապաշարային գիտելիքների փոխանցումը, այլև այդ գիտելիքների գործնական ակտիվացումը իրական կամ ուսումնական հաղորդակցական իրավիճակներում։ Խոսելու վարժությունները դիտարկվում են որպես միջոց, որի միջոցով ուսանողը բազմակիորեն կիրառում է լեզվական կառուցվածքները, ամրապնդում ճիշտ խոսքային մոդելները և աստիճանաբար անցնում գիտակցված կառուցումից դեպի ավելի ինքնաբերական խոսք։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ռուսերենը որպես օտար լեզու դասավանդող մասնագետներին, բուհերի դասախոսներին, լեզվի ուսուցման մեթոդիկայով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև այն ուսանողներին և մասնագետներին, ովքեր ուսումնասիրում են երկրորդ լեզվի յուրացման, բանավոր հաղորդակցության և խոսքային հմտությունների ավտոմատացման գործընթացները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևորում է հաղորդակցական և գործնական ուղղվածությամբ ուսուցումը՝ ցույց տալով, որ օտար լեզվի լիարժեք տիրապետման համար միայն լեզվական կանոնների իմացությունը բավարար չէ․ անհրաժեշտ է այդ գիտելիքները վերածել արագ և նպատակային խոսքային գործողությունների, իսկ խոսելու համակարգված պրակտիկան այդ գործընթացի կարևորագույն պայմաններից մեկն է։

Այս աշխատությունը նվիրված է անգլալեզու կորպորատիվ կայքերի լեզվաոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով այն լեզվական և հաղորդակցական միջոցներին, որոնց միջոցով կազմակերպությունները ներկայացնում են իրենց գործունեությունը, արժեքները, ծառայությունները և հանրային կերպարը թվային միջավայրում։ Աշխատանքում կորպորատիվ կայքը դիտարկվում է որպես ժամանակակից մասնագիտական հաղորդակցության կարևոր հարթակ, որտեղ լեզուն կատարում է ոչ միայն տեղեկատվական, այլև ներկայացուցչական, համոզիչ և իմիջային գործառույթներ։ Ուսումնասիրվում են բառապաշարի ընտրության, տերմինաբանության, արտահայտչամիջոցների, շարահյուսական կառուցվածքների, խոսքի տոնայնության և տեքստերի կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են անգլալեզու կորպորատիվ հաղորդագրություններում համադրվում պաշտոնական և ոչ պաշտոնական լեզվական տարրերը՝ ստեղծելով միաժամանակ մասնագիտական, վստահելի և ընթերցողին հասանելի հաղորդակցական ոճ։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել տարբեր բաժինների՝ ընկերության մասին տեղեկատվության, ծառայությունների նկարագրությունների, ղեկավարության ուղերձների, նորությունների, մամուլի հաղորդագրությունների և հաճախորդների համար նախատեսված նյութերի լեզվական առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են նաև համոզման և ազդեցության լեզվական ռազմավարությունները, ներառյալ դրական գնահատականների, գործողություն խթանող ձևակերպումների, բրենդային բառապաշարի և ընկերության արժեքներն ընդգծող լեզվական միջոցների կիրառումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում թվային հաղորդակցության առանձնահատկություններին, մասնավորապես՝ տեղեկատվության հակիրճ և կառուցվածքային ներկայացմանը, վերնագրերի ձևավորմանը, ընթերցողի ուշադրությունը գրավող ձևակերպումներին և կայքի տարբեր բաժինների միջև լեզվական ոճի միասնականության պահպանմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են լեզվական ընտրությունները նպաստում կազմակերպության մասնագիտական հեղինակության, վստահության և մրցակցային դիրքի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, ոճաբանների, թարգմանիչների, հաղորդակցության և մարքեթինգի մասնագետների, ինչպես նաև անգլերեն մասնագիտական խոսքի և թվային հաղորդակցության առանձնահատկություններով հետաքրքրվող ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության մատենագիտական տեղեկատվություն՝ ծառայելով որպես ընթացիկ տեղեկատու և մասնագիտական կողմնորոշման միջոց։ Այն համախմբում է համապատասխան ժամանակահատվածում լույս տեսած կամ շրջանառության մեջ գտնվող գրական աղբյուրների վերաբերյալ տեղեկություններ՝ հնարավորություն տալով ընթերցողին արագ պատկերացում կազմել մշակութային և արվեստագիտական ոլորտներում կատարված ուսումնասիրությունների, հրատարակությունների և նոր նյութերի մասին։ Նյութը կարող է ընդգրկել գրքեր, ժողովածուներ, գիտական և մշակութային ուսումնասիրություններ, արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող հրատարակություններ ու այլ մատենագիտական միավորներ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տեղեկատվության համակարգված ներկայացումը, քանի որ այն հեշտացնում է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը և հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում հայկական մշակույթի ու արվեստի ուսումնասիրության ուղղություններին։ Տեղեկատուն արժեքավոր է ինչպես մասնագետների և գիտաշխատողների, այնպես էլ գրադարանավարների, ուսանողների, մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների և հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտագործվել գրականության որոնման, թեմատիկ հետազոտությունների նախնական աղբյուրագիտական բազայի ձևավորման, մատենագիտական աշխատանքի և մշակութային գործընթացների ուսումնասիրության նպատակներով։ Հրատարակությունը միաժամանակ արտացոլում է իր ժամանակաշրջանի գիտական և մշակութային հետաքրքրությունների շրջանակը՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու ՀՍՍՀ-ում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ իրականացվող հետազոտությունների ու հրատարակչական գործունեության մասին։ Որպես ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու՝ այն հատկապես կարևոր է նրանով, որ ոչ միայն արձանագրում է նոր գրականության առկայությունը, այլև ստեղծում է համակարգված ուղեցույց՝ մշակույթի և արվեստի ոլորտում անհրաժեշտ աղբյուրները գտնելու և հետագա ուսումնասիրությունների համար օգտագործելու նպատակով։

Այս աշխատությունը նվիրված է Պուբլիոս Լենտուլոսի՝ Հիսուս Քրիստոսի մասին Հռոմի սենատին ուղղված հայտնի ուղերձի հետ առնչվող նորահայտ հայկական տեքստային նյութի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է այդ գրության հայկական տարբերակը կամ դրան հարակից նյութը, որի լեզվական, բովանդակային, պատմական և ձեռագրագիտական առանձնահատկությունների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս նոր տեսանկյունից դիտարկել վաղքրիստոնեական գրականության տարածման և վերարտադրության գործընթացները։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում Պուբլիոս Լենտուլոսին վերագրվող ուղերձի պատմությանը, դրա հեղինակության և իսկության վերաբերյալ գիտական քննարկումներին, ինչպես նաև այն հարցին, թե ինչպիսի տեղ է զբաղեցրել այդ ավանդությունը քրիստոնեական պատմագրության և գրականության մեջ։ Հայկական նյութի ուսումնասիրությունը կատարվում է համեմատական մոտեցմամբ՝ հաշվի առնելով այլ լեզուներով պահպանված տարբերակների և հարակից ավանդությունների առանձնահատկությունները։ Առանձին կարևորություն է տրվում տեքստի լեզվական կառուցվածքին, բառապաշարին, թարգմանական կամ վերամշակման հնարավոր հետքերին և այն առանձնահատկություններին, որոնք կարող են վկայել դրա ձևավորման ու փոխանցման պատմության մասին։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է հայկական ձեռագրական և թարգմանական ավանդույթին՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող էին քրիստոնեական տարբեր գրություններ, պատմություններ և ապոկրիֆ կամ կիսապատմական բնույթի նյութեր ներթափանցել հայկական մտավոր և կրոնական միջավայր։ Նորահայտ նյութի ուսումնասիրությունը կարող է նշանակություն ունենալ ոչ միայն տվյալ գրության պատմության, այլև հայ միջնադարյան գրականության, հայագիտության, վաղքրիստոնեական աղբյուրագիտության և տեքստաբանության համար։ Հեղինակը ձգտում է առանձնացնել պատմական փաստերը հետագա ավանդական կամ լեգենդային շերտերից՝ ուշադրություն դարձնելով աղբյուրների համադրությանը և տեքստի գիտական քննությանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, հայագետների, ձեռագրագետների, աստվածաբանների և քրիստոնեական գրականության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար, քանի որ նորահայտ հայկական նյութը հնարավորություն է տալիս լրացուցիչ տվյալների միջոցով ուսումնասիրելու Հիսուս Քրիստոսի մասին վաղ քրիստոնեական գրությունների շրջանառությունը, դրանց տարբերակների փոխհարաբերությունները և հայկական մշակութային միջավայրում դրանց ընկալման առանձնահատկությունները։

Այս աշխատությունը նվիրված է կլաստերային տիպի բազմապրոցեսորային հաշվողական համակարգերում զուգահեռ հաշվարկների կազմակերպման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքում դիտարկվում են բազմապրոցեսորային համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները և հաշվողական գործընթացների զուգահեռացման արդյունավետ մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշվարկային խնդիրների տարանջատմանը և առանձին պրոցեսորների կամ հաշվողական հանգույցների միջև դրանց օպտիմալ բաշխմանը, քանի որ համակարգի ընդհանուր արտադրողականությունը մեծապես կախված է առաջադրանքների ճիշտ կազմակերպումից և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումից։ Ուսումնասիրվում են պրոցեսների և առաջադրանքների համաժամացման, տվյալների փոխանակման, հաղորդակցության կազմակերպման, բեռնվածության հավասարակշռման և հաշվարկների համակարգման հետ կապված խնդիրները։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում նաև կլաստերային համակարգերի մասշտաբայնությանը, հաշվողական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և այն գործոններին, որոնք կարող են սահմանափակել զուգահեռացման արդյունքում ստացվող արտադրողականության աճը։ Քննարկվում են զուգահեռ ալգորիթմների մշակման և իրականացման տարբեր մոտեցումներ՝ հաշվի առնելով պրոցեսորների միջև հաղորդակցության ծախսերը, տվյալների հասանելիության առանձնահատկությունները և առանձին հաշվողական հանգույցների աշխատանքի համաժամացումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում զուգահեռ հաշվարկների արդյունավետության գնահատմանը՝ ներառելով հաշվարկային ժամանակի կրճատման, արագացման, պրոցեսորների օգտագործման արդյունավետության և համակարգի ընդհանուր արտադրողականության չափանիշները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարելի է բարդ հաշվողական խնդիրները վերածել միմյանց զուգահեռ կատարվող ենթախնդիրների և ինչպես կազմակերպել դրանց փոխգործակցությունը կլաստերային միջավայրում։ Ներկայացված տեսական մոտեցումները և մեթոդները կարող են կիրառվել բարձր արտադրողականությամբ հաշվողական համակարգերի նախագծման, գիտական և ինժեներական հաշվարկների, մեծածավալ տվյալների մշակման և բարդ ալգորիթմների զուգահեռ իրականացման ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել համակարգչային գիտությունների, կիրառական մաթեմատիկայի և հաշվողական տեխնիկայի մասնագետների, ուսանողների ու հետազոտողների համար՝ նպաստելով բազմապրոցեսորային կլաստերային համակարգերում զուգահեռ հաշվարկների կազմակերպման սկզբունքների և արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնների խորքային ընկալմանը։

Այս աշխատությունը նվիրված է գրաֆների տեսության մեջ ուսումնասիրվող ինտերվալային կերպով իրականացվող բազմությունների հետ կապված խնդիրների հետազոտությանը՝ կենտրոնանալով գրաֆների որոշակի դասերում այդ բազմությունների գոյության, կառուցվածքի և հատկությունների բացահայտման վրա։ Աշխատանքում քննարկվում են գրաֆների տեսության հիմնական հասկացությունները և այն տեսական դրույթները, որոնք անհրաժեշտ են տվյալ դասի խնդիրների ձևակերպման և ուսումնասիրման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի բազմությունների բնութագրմանը, որոնց տարրերի միջև կապերը կամ դասավորությունը կարող են ներկայացվել ինտերվալների միջոցով, ինչպես նաև դրանց և գրաֆի կառուցվածքային հատկությունների փոխադարձ կապին։ Ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում են տարբեր տեսակի գրաֆներ և դրանց առանձնահատկությունները՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե ինչ պայմաններում են տվյալ բազմությունները գոյություն ունենում, ինչպես կարելի է դրանք կառուցել կամ բնութագրել և ինչպիսի ալգորիթմական մոտեցումներ կարող են կիրառվել դրանց հայտնաբերման համար։ Աշխատանքը ներառում է ինչպես տեսական արդյունքների, այնպես էլ համապատասխան ապացուցումների և կառուցողական մեթոդների ուսումնասիրություն՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալ գրաֆների ներքին կառուցվածքի և դրանց ենթաբազմությունների միջև առկա կապերը։ Առանձին կարևորություն է տրվում գրաֆների տարբեր դասերի համեմատությանը, քանի որ որոշ կառուցվածքային հատկություններ կարող են էապես պարզեցնել խնդրի լուծումը, մինչդեռ այլ դասերում առաջանում են լրացուցիչ սահմանափակումներ և բարդություններ։ Ներկայացված մոտեցումները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ նաև դիսկրետ մաթեմատիկայի, ալգորիթմների տեսության, ցանցերի մոդելավորման և հարակից մաթեմատիկական ուղղությունների շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գրաֆների տեսությամբ, կոմբինատորիկայով և դիսկրետ մաթեմատիկայով զբաղվող ուսանողներին, հետազոտողներին և մասնագետներին՝ որպես տեսական ուսումնասիրություն, որը նպաստում է գրաֆային կառուցվածքների և դրանցում առանձնահատուկ բազմությունների փոխկապակցվածության ավելի խոր ընկալմանը։

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական պարտատոմսերի երկրորդային շուկայի ձևավորման, զարգացման և հետագա կատարելագործման հեռանկարների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են պետական պարտատոմսերի էությունը, դրանց նշանակությունը պետական ֆինանսների կառավարման և կապիտալի շուկայի զարգացման գործընթացում, ինչպես նաև երկրորդային շուկայի դերը ֆինանսական համակարգի արդյունավետության և իրացվելիության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով ներդրողները կարող են արդեն թողարկված պետական պարտատոմսերը գնել և վաճառել՝ ձևավորելով շուկայական գներ, ապահովելով ակտիվների իրացվելիություն և նպաստելով ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ վերաբաշխմանը։ Ուսումնասիրվում են պետական պարտատոմսերի շուկայի հիմնական մասնակիցները, նրանց փոխհարաբերությունները, շուկայական ենթակառուցվածքը, առևտրի կազմակերպման եղանակները, գնագոյացման առանձնահատկությունները և շուկայի զարգացման վրա ազդող տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ գործոնները։ Աշխատանքում դիտարկվում են նաև երկրորդային շուկայի զարգացման այնպիսի կարևոր ցուցանիշներ, ինչպիսիք են առևտրի ծավալները, գործարքների հաճախականությունը, շուկայի իրացվելիությունը, եկամտաբերության մակարդակը, ներդրողների շրջանակը և պետական պարտատոմսերի նկատմամբ պահանջարկը։ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով վերլուծվում են շուկայի զարգացման հիմնական փուլերը, առկա հնարավորություններն ու խնդիրները, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք կարող են սահմանափակել երկրորդային շուկայի ակտիվությունը։ Քննարկվում է բանկային համակարգի, ինստիտուցիոնալ ներդրողների, մասնավոր ներդրողների և պետական կառույցների դերը շուկայի ընդլայնման գործում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ներդրողների բազայի դիվերսիֆիկացման, շուկայի թափանցիկության բարձրացման, տեղեկատվության հասանելիության, ֆինանսական գործիքների բազմազանեցման և ժամանակակից առևտրային ու հաշվարկային ենթակառուցվածքների կատարելագործման անհրաժեշտությանը։ Աշխատանքը անդրադառնում է նաև միջազգային փորձին և այն հնարավոր մեխանիզմներին, որոնք կարող են կիրառելի լինել Հայաստանի պայմաններում՝ հաշվի առնելով երկրի ֆինանսական շուկայի չափը, տնտեսության կառուցվածքը և մակրոտնտեսական առանձնահատկությունները։ Վերջում ներկայացվում են պետական պարտատոմսերի երկրորդային շուկայի զարգացման հնարավոր ուղղությունները՝ շուկայի իրացվելիության բարձրացում, ներդրողների շրջանակի ընդլայնում, մրցակցային միջավայրի զարգացում, ռիսկերի կառավարման գործիքների կատարելագործում և ֆինանսական շուկայի տարբեր հատվածների միջև փոխկապակցվածության ամրապնդում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության և ֆինանսների ոլորտի ուսանողների, հետազոտողների, ներդրումային ոլորտի մասնագետների և Հայաստանի կապիտալի շուկայի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այս աշխատությունը նվիրված է մշակութային ժառանգության դերին անձի գեղարվեստական աշխարհայացքի ձևավորման գործընթացում՝ ուսումնասիրելով այն արժեքները, գաղափարները, պատկերացումները և ստեղծագործական ավանդույթները, որոնք փոխանցվում են սերունդներին և ազդեցություն են ունենում մարդու գեղագիտական ընկալումների ու ստեղծագործական մտածողության զարգացման վրա։ Գրքում մշակութային ժառանգությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատմական կամ նյութական արժեքների ամբողջություն, այլև որպես հոգևոր, գեղարվեստական և սոցիալական փորձի պահպանման ու փոխանցման կարևորագույն միջոց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են ազգային արվեստը, գրականությունը, ճարտարապետությունը, երաժշտությունը, ժողովրդական ստեղծագործությունը, ավանդույթները, ծեսերը, խորհրդանիշներն ու մշակութային արժեքները ձևավորում անհատի վերաբերմունքը գեղեցիկի, ներդաշնակության, ինքնության և ստեղծագործական արտահայտության նկատմամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում է անձի գեղարվեստական աշխարհայացքի ձևավորման գործընթացը՝ հաշվի առնելով ընտանիքի, կրթական միջավայրի, հասարակության և մշակութային հաստատությունների ազդեցությունը։ Քննարկվում է հատկապես մշակութային ժառանգության ճանաչման և արժևորման նշանակությունը ազգային ինքնագիտակցության, գեղագիտական ճաշակի, ստեղծագործական կարողությունների և մշակութային պատասխանատվության զարգացման գործում։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել նաև ժամանակակից հասարակության պայմաններում մշակութային ժառանգության պահպանման և նոր սերունդներին փոխանցման հիմնախնդիրները, քանի որ գլոբալացման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և մշակութային փոխազդեցությունների պայմաններում փոխվում են անհատի գեղարվեստական նախասիրություններն ու արժեքային կողմնորոշումները։ Միաժամանակ ընդգծվում է ավանդական և ժամանակակից մշակույթի փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, որ ժառանգության պահպանումը չի նշանակում միայն անցյալի վերարտադրում, այլ նաև դրա ստեղծագործական վերաիմաստավորում և նոր մշակութային միջավայրում շարունակական զարգացում։ Աշխատությունը կարևոր է հատկապես մշակույթի, արվեստի և կրթության ոլորտների համար, քանի որ ներկայացնում է այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով մշակութային ժառանգությունը նպաստում է անհատի հոգևոր և գեղարվեստական զարգացմանը, ազգային ու համամարդկային արժեքների ընկալմանը և սեփական ստեղծագործական ինքնության ձևավորմանը։

Այս աշխատությունը նվիրված է գնաճի նպատակադրման ռազմավարության տեսական և գործնական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական միջավայրին։ Գրքում ներկայացվում է գնաճի նպատակադրման՝ որպես ժամանակակից դրամավարկային քաղաքականության կարևորագույն մոտեցման ձևավորման տրամաբանությունը, դրա հիմնական սկզբունքները, նպատակները, նախադրյալներն ու կիրառման մեխանիզմները։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են կենտրոնական բանկերը սահմանում գնաճի նպատակային ցուցանիշը, ինչպիսի գործիքներով են փորձում ապահովել գների կայունությունը և ինչ նշանակություն ունեն դրամավարկային քաղաքականության տոկոսադրույքները, գնաճային սպասումները, փողի առաջարկը, փոխարժեքը և տնտեսական ակտիվությունը այդ գործընթացում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում գնաճի նպատակադրման ռազմավարության տեսական հիմքերին՝ մակրոտնտեսական հավասարակշռությանը, Ֆիլիպսի կորին, ռացիոնալ և հարմարվողական սպասումներին, դրամավարկային փոխանցման մեխանիզմին, կենտրոնական բանկի անկախությանը և դրամավարկային քաղաքականության նկատմամբ վստահությանը։ Աշխատանքը նաև դիտարկում է այն պայմանները, որոնց առկայության դեպքում գնաճի նպատակադրումը կարող է արդյունավետ գործել, ինչպես նաև այն սահմանափակումներն ու ռիսկերը, որոնք կարող են առաջանալ փոքր և բաց տնտեսություններում։ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով քննարկվում են գնաճային գործընթացների առանձնահատկությունները, դրամավարկային քաղաքականության ինստիտուցիոնալ զարգացումը, Հայաստանի Կենտրոնական բանկի կողմից գնաճի նպատակադրման ռազմավարության կիրառման տրամաբանությունը և դրա ազդեցությունը գների կայունության ապահովման վրա։ Կարևորվում են նաև արտաքին տնտեսական շոկերի, փոխարժեքի տատանումների, ներմուծվող գնաճի, համաշխարհային գների փոփոխությունների և ներքին պահանջարկի ազդեցությունը գնաճային միջավայրի վրա։ Գրքի բովանդակությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտությամբ զբաղվող ուսանողների, հետազոտողների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների և դրամավարկային քաղաքականության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու ոչ միայն գնաճի նպատակադրման ռազմավարության տեսական էությունը, այլև դրա կիրառման առանձնահատկությունները Հայաստանի տնտեսության պայմաններում։ Աշխատանքը համադրում է տեսական դրույթներն ու Հայաստանի փորձը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են մակրոտնտեսական տեսությունները վերածվում գործնական դրամավարկային որոշումների և ինչ դեր ունեն գների կայունությունը, տնտեսական կանխատեսելիությունն ու հանրության վստահությունը երկրի տնտեսական զարգացման գործում։

Աշխատությունը նվիրված է բակտերիալ ծագման ռեկոմբինանտ D-հիդանտոինազների և L-ամինոացիլազների ստացման, մաքրման և կենսաքիմիական բնութագրման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ռեկոմբինանտ ԴՆԹ-ի և մանրէաբանական արտահայտման համակարգերի կիրառումը՝ անհրաժեշտ ֆերմենտների ստացման համար, ինչը հնարավորություն է տալիս վերահսկելի պայմաններում ստանալ որոշակի հատկություններով ֆերմենտային պատրաստուկներ և ուսումնասիրել դրանց կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները։ D-հիդանտոինազները և L-ամինոացիլազները կարևոր են կենսատեխնոլոգիական գործընթացներում, քանի որ կարող են մասնակցել տարբեր օրգանական միացությունների փոխակերպմանը և օգտագործվել արժեքավոր քիրալային միացությունների, ամինաթթուների և դրանց ածանցյալների ստացման գործընթացներում։ Աշխատության առաջին կարևոր ուղղությունը ռեկոմբինանտ ֆերմենտների ստացումն է, որը ներառում է համապատասխան գենետիկական նյութի ընտրություն, արտահայտման համակարգի կառուցում և ֆերմենտի արտադրության համար հարմար բակտերիալ համակարգի օգտագործում։ Հաջորդ փուլը ֆերմենտների մեկուսացումն ու մաքրումն է, որի նպատակն է ստանալ հնարավորինս բարձր մաքրության և պահպանված ակտիվության կենսակատալիզատորներ։ Մաքրման արդյունավետությունը կարևոր է ոչ միայն փորձարարական ուսումնասիրությունների, այլև ֆերմենտների հետագա կիրառական օգտագործման համար։ Կենսաքիմիական բնութագրման փուլում կարող են ուսումնասիրվել ֆերմենտների կատալիտիկ ակտիվությունը, սուբստրատային յուրահատկությունը, օպտիմալ pH-ը և ջերմաստիճանը, ջերմակայունությունը, տարբեր քիմիական գործոնների ազդեցությունը, ինչպես նաև կինետիկ պարամետրերը։ Այս ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ստացված ռեկոմբինանտ ֆերմենտների հատկությունները և համեմատելու դրանք բնական աղբյուրներից ստացված ֆերմենտների հետ։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կապված է ֆերմենտային կենսատեխնոլոգիայի զարգացման հետ, քանի որ բարձր ակտիվությամբ և կանխատեսելի հատկություններով ռեկոմբինանտ ֆերմենտները կարող են օգտագործվել դեղագործական, սննդային, քիմիական և կենսատեխնոլոգիական արտադրություններում։ Հատկապես կարևոր է դրանց հնարավոր կիրառությունը օպտիկական ակտիվ միացությունների ստացման գործընթացներում, որտեղ ֆերմենտների բարձր ընտրողականությունը կարող է նպաստել անհրաժեշտ արտադրանքի ստացման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիկոսներին, մանրէաբաններին, կենսատեխնոլոգներին, ֆերմենտաբաններին, դեղաքիմիկոսներին, ինչպես նաև ռեկոմբինանտ սպիտակուցների ստացմամբ և կենսակատալիզով զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է մոլեկուլային կենսաբանության, մանրէաբանության և կենսաքիմիայի մեթոդները՝ բակտերիալ ծագման ֆերմենտների ստացման, մաքրման և հատկությունների մանրամասն գնահատման նպատակով՝ ցույց տալով դրանց գիտական և հնարավոր կենսատեխնոլոգիական արժեքը։

Հրատարակությունը նվիրված է 1970 թվականի հոկտեմբեր, նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամիսների նշանավոր ու հիշարժան տարեթվերի համակարգված ներկայացմանը։ Այն ունի տեղեկատու-մատենագիտական բնույթ և նախատեսված է տարվա վերջին երեք ամիսների ընթացքում նշվող պատմական, հասարակական, մշակութային, գիտական և այլ կարևոր իրադարձությունների ու տարեդարձերի մասին արագ և հարմար տեղեկատվություն ստանալու համար։ Նյութում կարող են ընդգրկվել տարբեր ժամանակաշրջանների կարևոր իրադարձությունների տարելիցներ, նշանավոր գործիչների ծննդյան և մահվան տարեթվեր, պատմական դեպքերի հիշատակի օրեր, մշակույթի, գրականության, արվեստի, գիտության և հասարակական կյանքի նշանակալի ամսաթվեր։ Տեղեկությունների ամսաթվային դասավորությունը ընթերցողին հնարավորություն է տալիս հեշտությամբ գտնել անհրաժեշտ օրը և ստանալ տվյալ ամսաթվի հետ կապված կարևոր փաստերի վերաբերյալ համառոտ տեղեկություն։ Հատկապես արժեքավոր է այն հանգամանքը, որ նման օրացույցը կարող է ծառայել ոչ միայն որպես անձնական տեղեկատու, այլև որպես կրթական, մշակութային և գրադարանային աշխատանքի օժանդակ նյութ՝ օգնելով կազմել թեմատիկ միջոցառումների, ցուցահանդեսների, դասախոսությունների և հիշատակի միջոցառումների ժամանակացույց։ Հրատարակության կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս տարվա վերջին եռամսյակը դիտարկել պատմական հիշողության և մշակութային ժառանգության տեսանկյունից՝ մեկտեղելով տարբեր ոլորտների ու ժամանակաշրջանների նշանակալի ամսաթվերը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին, ուսուցիչներին, մշակույթի և կրթության ոլորտի աշխատակիցներին, լրագրողներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և բոլոր նրանց, ովքեր զբաղվում են տարեթվերի, տարեդարձերի ու պատմական հիշարժան իրադարձությունների հավաքագրմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը արժեքավոր տեղեկատու աղբյուր է, որը 1970 թվականի հոկտեմբեր–դեկտեմբեր ժամանակահատվածի համար համակարգված ձևով ներկայացնում է հիշարժան ամսաթվերի և նշանավոր իրադարձությունների շրջանակը՝ նպաստելով պատմական ու մշակութային տեղեկատվության պահպանմանը, տարածմանը և գործնական օգտագործմանը։

Աշխատությունը նվիրված է ցածրաչափ համակարգերի որոշ օպտիկական հատկությունների տեսական ուսումնասիրությանը։ Ցածրաչափ կառուցվածքները, որոնց բնորոշ է մասնիկների շարժման սահմանափակվածությունը մեկ կամ մի քանի տարածական ուղղություններով, առանձնահատուկ ֆիզիկական հատկություններ են դրսևորում, որոնք կարող են էապես տարբերվել ծավալային նյութերի հատկություններից։ Հետազոտության կենտրոնում այդ համակարգերի կողմից լույսի կլանման, ճառագայթման, անդրադարձման և այլ օպտիկական երևույթների տեսական նկարագրությունն է, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը համակարգի չափերից, կառուցվածքից, նյութական պարամետրերից և քվանտային սահմանափակման պայմաններից։ Աշխատության շրջանակում մաթեմատիկական և ֆիզիկական մոդելների միջոցով կարող են ուսումնասիրվել ցածրաչափ համակարգերի էլեկտրոնային էներգետիկ վիճակները և դրանց ազդեցությունը օպտիկական անցումների վրա։ Քանի որ համակարգի չափերի նվազեցման դեպքում էներգետիկ մակարդակների կառուցվածքը կարող է փոխվել, դրա հետևանքով փոխվում են նաև լույսի հետ փոխազդեցության բնութագրերը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել սպեկտրային հատկություններին, օպտիկական անցումների հավանականությանը, էլեկտրոն-ֆոտոն փոխազդեցությանը և այն գործոններին, որոնք պայմանավորում են ուսումնասիրվող համակարգերի օպտիկական արձագանքը։ Տեսական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առանց անմիջական փորձարարական միջամտության կանխատեսել համակարգի վարքը տարբեր պարամետրերի պայմաններում և բացահայտել այն օրինաչափությունները, որոնք կարող են հիմք ծառայել նոր նյութերի ու նանոկառուցվածքների նախագծման համար։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն ժամանակակից նանոտեխնոլոգիաների, օպտոէլեկտրոնիկայի, քվանտային տեխնոլոգիաների և կիսահաղորդչային սարքավորումների զարգացման համար, քանի որ ցածրաչափ համակարգերի օպտիկական հատկությունները կարող են օգտագործվել մանրաչափ լուսային աղբյուրների, դետեկտորների, սենսորների և այլ ֆունկցիոնալ սարքերի ստեղծման մեջ։ Աշխատության գիտական արժեքը կայանում է ցածրաչափության պայմաններում առաջացող քվանտային և օպտիկական երևույթների տեսական բացահայտման և դրանց միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրման մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել տեսական և կիրառական ֆիզիկայի մասնագետներին, օպտիկայի ու նանոֆիզիկայի հետազոտողներին, նյութագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է ցածրաչափ համակարգերը որպես յուրահատուկ օպտիկական հատկություններով ֆիզիկական օբյեկտներ և ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են դրանց չափային ու կառուցվածքային առանձնահատկությունները ազդել լույսի հետ փոխազդեցության բնույթի վրա։

Աշխատությունը նվիրված է ԴՆԹ-ի և ցիսպլատինային ու ցիս-դիքլորոդիամինային պլատինային միացությունների ձևավորած կոմպլեքսների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց կառուցվածքային և քիմիական փոխազդեցությունների առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմքում պլատին պարունակող միացությունների և ԴՆԹ-ի փոխազդեցությունն է, որը հատկապես կարևոր է հակաուռուցքային դեղանյութերի գործողության մեխանիզմների ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Ցիսպլատինը լայնորեն ուսումնասիրված պլատինային միացություն է, որի կենսաբանական ազդեցության կարևոր փուլերից մեկը ԴՆԹ-ի հետ կապվելն ու դրա կառուցվածքի փոփոխությունն է։ Այդ փոխազդեցությունները կարող են խաթարել ԴՆԹ-ի բնականոն կրկնապատկումը և տրանսկրիպցիան՝ արդյունքում ազդելով բջջի կենսագործունեության և բաժանման վրա։ Աշխատության մեջ երկու կոմպլեքսների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել պլատինային կենտրոնի, լիգանդների և ԴՆԹ-ի կառուցվածքային հատվածների փոխազդեցությունների տարբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ԴՆԹ-ի նուկլեոտիդների հետ կապման բնույթին, կոմպլեքսների երկրաչափական կառուցվածքին, կապերի կայունությանը, հնարավոր կոնֆորմացիոն փոփոխություններին և այն գործոններին, որոնք պայմանավորում են տարբեր պլատինային միացությունների փոխազդեցության առանձնահատկությունները ԴՆԹ-ի հետ։ Նման համեմատական մոտեցումը կարևոր է, քանի որ նույնիսկ քիմիական կառուցվածքի համեմատաբար փոքր փոփոխությունները կարող են փոխել միացության ռեակտիվությունը, ԴՆԹ-ի հետ կապվելու ունակությունը և վերջնական կենսաբանական ազդեցությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել ինչպես տեսական, այնպես էլ փորձարարական մեթոդների կիրառում՝ մոլեկուլային կառուցվածքի, կապերի բնույթի և կոմպլեքսների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների գնահատման համար։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել պլատինային միացությունների և նուկլեինաթթուների փոխազդեցության մեխանիզմների ավելի խորքային ըմբռնմանը, ինչպես նաև հակաուռուցքային ակտիվությամբ նոր միացությունների ուսումնասիրման և նպատակային նախագծման գործընթացին։ Թեման հետաքրքրություն է ներկայացնում դեղաքիմիայի, կենսաքիմիայի, մոլեկուլային կենսաբանության և քիմիական ֆիզիկայի մասնագետների համար, ինչպես նաև այն հետազոտողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են ԴՆԹ-ի հետ մետաղակոմպլեքսների փոխազդեցությունները և դրանց կենսաբանական նշանակությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս համեմատական տեսանկյունից ուսումնասիրել երկու պլատինային-ԴՆԹ կոմպլեքսների հատկությունները և պարզել, թե դրանց կառուցվածքային տարբերություններն ինչպես կարող են պայմանավորել ԴՆԹ-ի հետ փոխազդեցության բնույթն ու կայունությունը։

Աշխատությունը նվիրված է բազմաֆերմենտային համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորմանը՝ որպես օրինակ ուսումնասիրելով չճյուղավորված երեք ֆերմենտից կազմված հաջորդական ռեակցիոն շղթա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է կենսաքիմիական գործընթացների այնպիսի մաթեմատիկական նկարագրության կառուցումը, որը հնարավորություն է տալիս քանակապես ուսումնասիրել համակարգում ընթացող հաջորդական ֆերմենտային ռեակցիաները, միջանկյալ նյութերի առաջացումն ու սպառումը և վերջնական արտադրանքի ձևավորումը։ Բազմաֆերմենտային համակարգերում յուրաքանչյուր ֆերմենտ սովորաբար մասնակցում է առանձին, բայց փոխկապակցված փուլին, որի արդյունքը կարող է ծառայել որպես հաջորդ ֆերմենտային ռեակցիայի ելանյութ։ Այդ պատճառով ամբողջ շղթայի վարքը կախված է ոչ միայն առանձին ֆերմենտների հատկություններից, այլև դրանց միջև եղած կինետիկ կապերից։ Աշխատության շրջանակում կարող են ձևակերպվել դիֆերենցիալ հավասարումների համակարգեր, որոնք նկարագրում են սուբստրատների, միջանկյալ միացությունների և վերջնական արտադրանքի կոնցենտրացիաների փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում։ Մաթեմատիկական մոդելը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ֆերմենտային ռեակցիաների արագությունները, հավասարակշռությանն ու կայուն վիճակին հասնելու պայմանները, ինչպես նաև տարբեր կինետիկ պարամետրերի փոփոխության ազդեցությունը ամբողջ համակարգի աշխատանքի վրա։ Կարևոր խնդիր է նաև համակարգի զգայունության ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե շղթայի որ օղակներն են առավել նշանակալի վերջնական արդյունքի ձևավորման տեսանկյունից և ինչպես կարող է առանձին ֆերմենտի ակտիվության փոփոխությունը անդրադառնալ ամբողջ գործընթացի վրա։ Նման մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս տեսականորեն ուսումնասիրել այնպիսի իրավիճակներ, որոնց փորձարարական հետազոտությունը կարող է լինել ժամանակատար կամ տեխնիկապես բարդ։ Աշխատանքի արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ երեքֆերմենտային չճյուղավորված շղթան կարող է ծառայել որպես համեմատաբար պարզ մոդել՝ ավելի բարդ կենսաքիմիական ցանցերի ընդհանուր օրինաչափությունները հասկանալու համար։ Ստացված մաթեմատիկական մոտեցումները կարող են հետագայում ընդլայնվել՝ ներառելով ավելի մեծ թվով ֆերմենտներ, հետադարձ կապեր, ճյուղավորվող ուղիներ, ֆերմենտների ակտիվության փոփոխություններ և այլ կենսաքիմիական գործոններ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կենսամաթեմատիկայի, կենսաքիմիայի, համակարգային կենսաբանության, կիրառական մաթեմատիկայի և մաթեմատիկական մոդելավորման ոլորտների մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարելի է մաթեմատիկական ապարատի միջոցով նկարագրել փոխկապակցված ֆերմենտային ռեակցիաների դինամիկան և բացահայտել բազմաֆերմենտային համակարգերի աշխատանքի հիմնական քանակական օրինաչափությունները։