Готовые материалы

Մատենագիտական-տեղեկատվական բնույթի այս պարբերական հրատարակությունը նվիրված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության համակարգված ներկայացմանը, մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը և մշակութային կյանքի տարբեր բնագավառներում իրականացվող գիտական ու ստեղծագործական աշխատանքների լուսաբանմանը։ Հրատարակության հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և մշակույթի ոլորտի մասնագետներին տրամադրել ընթացիկ մատենագիտական տեղեկություններ գրքերի, գիտական հոդվածների, մենագրությունների, ժողովածուների, ուսումնամեթոդական ձեռնարկների, պարբերական մամուլի հրապարակումների և այլ նյութերի վերաբերյալ, որոնք առնչվում են հայկական մշակույթի պատմությանը, զարգացման օրինաչափություններին և ժամանակակից գեղարվեստական գործընթացներին։ Տեղեկատուի թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է արվեստագիտության, երաժշտագիտության, թատերագիտության, կինոարվեստի, կերպարվեստի, ճարտարապետության, ժողովրդական ստեղծագործության, մշակութաբանության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության տարբեր ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խորհրդային ժամանակաշրջանի հայկական մշակութային կյանքի զարգացմանը, արվեստի տարբեր ճյուղերում տեղի ունեցող ստեղծագործական գործընթացներին, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը և ազգային գեղարվեստական ավանդույթների պահպանման ու զարգացման խնդիրներին։ Մատենագիտական նյութերը ներկայացվում են համակարգված սկզբունքով՝ հնարավորություն տալով ընթերցողներին կողմնորոշվել հրատարակվող գրականության բազմազանության մեջ, բացահայտել մասնագիտական հետաքրքրություն ներկայացնող աղբյուրները և հետևել մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ գիտական ուսումնասիրությունների ընթացքին։ Կարևորվում է հայկական թատերական արվեստի պատմության, բեմադրական գործունեության, դերասանական վարպետության, դրամատուրգիայի և թատերական քննադատության վերաբերյալ հրապարակումների մատենագիտական ներկայացումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև երաժշտական մշակույթի տարբեր բնագավառներին, մասնավորապես դասական և ժողովրդական երաժշտությանը, կոմպոզիտորական ստեղծագործությանը, կատարողական արվեստին, երաժշտական կրթությանը և երաժշտագիտության տեսական ու պատմական հիմնախնդիրներին։ Կերպարվեստին առնչվող նյութերի շրջանակում կարևորվում են գեղանկարչության, քանդակագործության, գրաֆիկայի, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի և արվեստի պատմության վերաբերյալ ուսումնասիրությունները, ինչպես նաև հայ արվեստագետների ստեղծագործական ժառանգության գիտական արժևորումը։ Հրատարակության թեմատիկ ընդգրկման կարևոր ուղղություններից են ճարտարապետական հուշարձանների ուսումնասիրությունը, պատմամշակութային արժեքների պահպանությունը, հայկական միջնադարյան և նոր շրջանի ճարտարապետության զարգացման առանձնահատկությունները, թանգարանային գործի կազմակերպումը և մշակութային ժառանգության հանրահռչակումը։ Ուշադրություն է հատկացվում նաև կինոարվեստի զարգացմանը, հայկական կինեմատոգրաֆիայի պատմությանը, կինոռեժիսուրայի, դերասանական արվեստի և կինոքննադատության վերաբերյալ հրապարակումներին։ Մատենագիտական տեղեկատուն կարևոր նշանակություն ունի ժողովրդական արվեստի, բանահյուսության, ազգագրության, ավանդական արհեստների և ազգային մշակութային սովորույթների ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով համապատասխան գրականության հայտնաբերմանն ու օգտագործմանը։ Հրատարակության տեղեկատվական գործառույթներից է նաև մշակութային քաղաքականության, գեղարվեստական կրթության, գրադարանային և թանգարանային գործունեության, մշակութային կազմակերպությունների աշխատանքի ու հանրային մշակութային կյանքի վերաբերյալ հրապարակումների համակարգումը։ Ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվության տրամադրումը հնարավորություն է տալիս հետևել գիտական մտքի զարգացման միտումներին, բացահայտել նոր հետազոտական ուղղություններ, ուսումնասիրել տարբեր ժամանակաշրջանների մշակութային առաջնահերթությունները և գնահատել խորհրդային Հայաստանի արվեստագիտական գրականության հրատարակչական ակտիվությունը։ Տեղեկատուն առանձնահատուկ արժեք ունի նաև պատմագիտական և աղբյուրագիտական տեսանկյունից, քանի որ դրա տարբեր համարներում ներկայացված մատենագիտական տվյալները կարող են օգտագործվել հայկական մշակույթի պատմության առանձին փուլերի, արվեստագիտական հետազոտությունների զարգացման և մշակութային հաստատությունների գործունեության ուսումնասիրության ընթացքում։ Հրատարակությունը նպաստում է գրադարանային տեղեկատվական սպասարկման կատարելագործմանը, մասնագիտական գրականության որոնման արդյունավետության բարձրացմանը և գիտական ու կրթական հաստատությունների միջև տեղեկատվական կապերի ամրապնդմանը։ Այն կարող է ծառայել որպես օժանդակ աղբյուր գիտահետազոտական աշխատանքների, մատենագիտական ուսումնասիրությունների, թեմատիկ ցուցահանդեսների, գրադարանային միջոցառումների և ուսումնական ծրագրերի կազմակերպման համար։ Պարբերականի պատմամշակութային նշանակությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ դրա միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի հիմնական ուղղությունների, գիտական հետաքրքրությունների և արվեստագիտական հրապարակումների շրջանակի մասին։ Հրատարակությունը նախատեսված է արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, երաժշտագետների, թատերագետների, կինոգետների, ճարտարապետության պատմաբանների, գրադարանավարների, մատենագետների, ուսանողների, դասախոսների, գիտաշխատողների, ինչպես նաև հայկական մշակույթի և արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Ստեղծագործության թեմատիկ առանցքում անցյալի մնացորդների, հիշողության, կորստի, ժամանակի ազդեցության և մարդկային գոյության շարունակականության գաղափարներն են։ Վերնագրի խորհրդանշական իմաստը հնարավորություն է տալիս այն դիտարկելու որպես անցյալի իրադարձություններից, ապրումներից, հարաբերություններից և պատմական փոփոխություններից պահպանված հետքերի գեղարվեստական արտահայտություն։ Նման թեմատիկ ուղղվածությամբ ստեղծագործության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն կարող են ունենալ անհատի և հասարակության փոխհարաբերությունները, հիշողության ազդեցությունը մարդու ինքնության ձևավորման վրա, ինչպես նաև անցյալի փորձառության և ներկայի իրականության միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Հնարավոր մեկնաբանությունների շրջանակում կարևորվում են մարդկային ճակատագրերի փոփոխությունները, հոգեբանական ապրումները, կորցրած արժեքների վերագնահատումը և ժամանակի ընթացքում պահպանվող նյութական ու հոգևոր ժառանգության նշանակությունը։ Անցյալի մնացորդները կարող են հանդես գալ ոչ միայն որպես ֆիզիկական առարկաներ կամ պատմական վկայություններ, այլև որպես հիշողություններ, զգացմունքներ, գաղափարներ և մարդկային հարաբերությունների հետքեր։ Այս տեսանկյունից ստեղծագործության հնարավոր գաղափարական բովանդակությունն առնչվում է հիշողության և մոռացության, կորստի և վերականգնման, փոփոխության և շարունակականության փոխհարաբերություններին։ Գրական մեկնաբանության շրջանակում նման թեմաները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու խորհրդանշական պատկերների կիրառությունը, գեղարվեստական ժամանակի կազմակերպումը, կերպարների ներաշխարհի բացահայտումը և անցյալի ու ներկայի հակադրության արտահայտչական նշանակությունը։ Միաժամանակ միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ վստահորեն որոշել տվյալ հրատարակության իրական բովանդակությունը, ժանրը, հեղինակային մտահղացումը կամ կառուցվածքային առանձնահատկությունները, քանի որ նույն անվանումով կարող են գոյություն ունենալ տարբեր բնույթի ստեղծագործություններ։

Աշխատությունը նվիրված է Ռուսաստանի Դաշնության և Եվրոպական միության փոխհարաբերությունների համատեքստում ինտեգրացիոն քաղաքականության ձևավորման, զարգացման և իրականացման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են միջազգային ինտեգրացիոն գործընթացների քաղաքական, տնտեսական, իրավական և ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունները, տարածաշրջանային համագործակցության մեխանիզմները, ինչպես նաև Ռուսաստանի և Եվրոպական միության միջև հարաբերությունների զարգացման վրա ազդող ներքին ու արտաքին գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում եվրոպական ինտեգրման պատմական նախադրյալներին, Եվրոպական միության ձևավորման և ընդլայնման հիմնական փուլերին, դրա քաղաքական ու տնտեսական կառավարման համակարգին և միջազգային հարաբերություններում ունեցած դերակատարությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության եվրոպական ուղղությանը, եվրոպական կառույցների հետ համագործակցության ձևերին, փոխադարձ տնտեսական շահերին և ռազմավարական առաջնահերթություններին։ Քննարկվում են Ռուսաստանի և Եվրոպական միության հարաբերությունների զարգացման տարբեր փուլերը, համագործակցության ինստիտուցիոնալ հիմքերը, քաղաքական երկխոսության առանձնահատկությունները և փոխադարձ վստահության ձևավորման ու պահպանման դժվարությունները։ Կարևորվում է ինտեգրացիոն քաղաքականության ազդեցությունը միջազգային տնտեսական հարաբերությունների, արտաքին առևտրի, ներդրումային համագործակցության, էներգետիկ անվտանգության, տրանսպորտային հաղորդակցությունների և տեխնոլոգիական փոխանակումների վրա։ Ուսումնասիրվում են եվրոպական և եվրասիական ինտեգրացիոն մոդելների առանձնահատկությունները, դրանց կազմակերպական կառուցվածքները, իրավական կարգավորման սկզբունքները և տարածաշրջանային տնտեսական համագործակցության զարգացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հետխորհրդային տարածքում ինտեգրացիոն գործընթացների ձևավորմանը, Ռուսաստանի նախաձեռնությամբ զարգացող տարածաշրջանային միավորումներին և դրանց փոխհարաբերություններին եվրոպական ինտեգրման նախագծերի հետ։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Եվրոպական միության ընդլայնման, Արևելյան գործընկերության, հարևանության քաղաքականության և հետխորհրդային պետությունների արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների հետ կապված հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են տարբեր ինտեգրացիոն համակարգերի միջև տնտեսական և քաղաքական շահերի համընկնման ու հակասության հնարավորությունները, տարածաշրջանային մրցակցության պատճառները և համագործակցության սահմանափակումները։ Կարևորվում են միջազգային իրավունքի սկզբունքները, պետական ինքնիշխանության պահպանման հարցերը, ազգային շահերի և վերազգային կառավարման մեխանիզմների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ինտեգրացիոն կառույցների շրջանակում որոշումների ընդունման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են նաև անվտանգության քաղաքականության, միջազգային հակամարտությունների, աշխարհաքաղաքական մրցակցության և տնտեսական փոխկախվածության ազդեցությունները ռուս-եվրոպական հարաբերությունների վրա։ Ուշադրություն է հատկացվում էներգետիկ համագործակցության ռազմավարական նշանակությանը, բնական պաշարների մատակարարման և սպառման փոխկապակցվածությանը, էներգետիկ շուկաների կարգավորման խնդիրներին և տնտեսական շահերի քաղաքականացման հնարավոր հետևանքներին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև քաղաքական տարաձայնությունների, տնտեսական սահմանափակումների, դիվանագիտական հակասությունների և միջազգային ճգնաժամերի պայմաններում ինտեգրացիոն քաղաքականության իրականացման դժվարություններին։ Ուսումնասիրվում են Ռուսաստանի և Եվրոպական միության հարաբերությունների զարգացման հնարավոր մոդելները, համագործակցության և մրցակցության փոխհարաբերությունները, բազմակողմ դիվանագիտության նշանակությունը և միջազգային կազմակերպությունների դերը տարածաշրջանային կայունության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գլոբալացման և տարածաշրջայնացման գործընթացների փոխազդեցությանը, տնտեսական ինտեգրման և քաղաքական ինքնուրույնության միջև հավասարակշռության որոնմանը, ինչպես նաև միջազգային հարաբերությունների համակարգում ուժային կենտրոնների փոխհարաբերությունների փոփոխություններին։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու Ռուսաստանի և Եվրոպական միության հարաբերությունների բարդ կառուցվածքը, ինտեգրացիոն քաղաքականության իրականացման քաղաքական ու տնտեսական խոչընդոտները և տարածաշրջանային համագործակցության զարգացման վրա ազդող գործոնները։ Այն կարևոր նշանակություն ունի միջազգային հարաբերությունների տեսության, քաղաքագիտության, աշխարհաքաղաքականության, եվրոպագիտության և տարածաշրջանային ինտեգրացիոն գործընթացների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, միջազգայնագետների, դիվանագետների, տնտեսագետների, եվրոպագիտության և ռուսաստանյան արտաքին քաղաքականության հետազոտողների, ուսանողների, դասախոսների, ինչպես նաև միջազգային ինտեգրման, տարածաշրջանային անվտանգության և Ռուսաստանի ու Եվրոպական միության փոխհարաբերությունների հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի կեսերից մինչև XIX դարի 60-ական թվականները Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսում ձևավորված և ազդեցիկ դիրք զբաղեցրած հայ ամիրայական դասի պատմության, հասարակական-քաղաքական գործունեության, տնտեսական հզորության և ազգային կյանքում ունեցած նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են հայ ամիրայության առաջացման պատմական նախադրյալները, սոցիալական կազմի ձևավորումը, տնտեսական գործունեության հիմնական ուղղությունները և օսմանյան պետական համակարգում հայ մեծահարուստների ու ազդեցիկ գործիչների զբաղեցրած դիրքերը։ Անդրադարձ է կատարվում ամիրայական դասի ներկայացուցիչների՝ պետական ֆինանսների կառավարման, հարկահավաքության, դրամափոխության, առևտրի, արդյունաբերության և տնտեսական այլ ոլորտներում ունեցած դերակատարությանը, ինչպես նաև սուլթանական արքունիքի և բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ հաստատած հարաբերություններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ ամիրայական նշանավոր գերդաստանների գործունեությանը, նրանց տնտեսական ազդեցության ընդլայնմանը, հասարակական հեղինակության ձևավորմանը և Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի կառավարման գործընթացներում ունեցած մասնակցությանը։ Քննարկվում են Տատյանների, Պալյանների, Տյուզյանների և այլ ազդեցիկ ընտանիքների գործունեության առանձնահատկությունները, նրանց ներդրումը պետական ու հասարակական հաստատությունների զարգացման, ճարտարապետության, շինարարության, ֆինանսական համակարգի և մշակութային կյանքի կազմակերպման գործում։ Կարևորվում է ամիրայության և Հայ առաքելական եկեղեցու փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքարանի գործունեության, եկեղեցական կառավարման, հոգևոր առաջնորդների ընտրության և համայնքային որոշումների ընդունման գործընթացներում ամիրաների ունեցած ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ ամիրայական դասի բարեգործական և կրթամշակութային նախաձեռնություններին, դպրոցների, եկեղեցիների, հիվանդանոցների, տպարանների և հասարակական նշանակության այլ հաստատությունների հիմնադրման ու հովանավորման աշխատանքներին։ Ուսումնասիրվում են ամիրաների գործունեության կապերը հայ ազգային լուսավորական շարժման, կրթության տարածման, գրատպության զարգացման և արևմտահայ հասարակական մտքի ձևավորման գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում ամիրայական դասի և հայ հասարակության մյուս սոցիալական խմբերի փոխհարաբերությունները, համայնքային իշխանության շուրջ առաջացած հակասությունները, պահպանողական և բարեփոխական ուժերի միջև գաղափարական պայքարը, ինչպես նաև ազգային կառավարման համակարգի ժողովրդավարացման պահանջների աստիճանական ուժեղացումը։ Դիտարկվում են Օսմանյան կայսրությունում իրականացված Թանզիմաթի բարեփոխումների ազդեցությունը հայ համայնքի ներքին կյանքի վրա, հասարակական հարաբերությունների փոփոխությունները և ամիրայական դասի ավանդական իշխանության աստիճանական սահմանափակման գործընթացը։ Կարևորվում են 1850-1860-ական թվականներին արևմտահայ ազգային-հասարակական շարժումների ակտիվացումը, 1860 թվականի Ազգային սահմանադրության ընդունումը և 1863 թվականին դրա հաստատումը օսմանյան իշխանությունների կողմից՝ որպես հայ համայնքի կառավարման համակարգի վերափոխման կարևոր հանգրվաններ։ Քննարկվում են այդ փոփոխությունների հետևանքով ամիրայական դասի քաղաքական ու հասարակական ազդեցության նվազումը, ազգային ներկայացուցչական մարմինների ձևավորումը և համայնքային կառավարման նոր սկզբունքների հաստատումը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում ուշադրություն է հատկացվում նաև հայ ամիրայության ներքին կառուցվածքին, տնտեսական շահերի և ազգային պարտավորությունների փոխհարաբերություններին, օսմանյան իշխանությունների հետ համագործակցության առանձնահատկություններին և այդ համագործակցության պատմական հետևանքներին։ Ամիրայական դասի գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն հայ համայնքի ներքին պատմության, այլև Օսմանյան կայսրության տնտեսական, վարչական և հասարակական հարաբերությունների զարգացման լայն համատեքստում։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Կոստանդնուպոլսի հայ մեծահարուստ վերնախավի պատմական դերակատարության, արևմտահայության սոցիալ-տնտեսական զարգացման, ազգային հաստատությունների կայացման և XIX դարի հասարակական վերափոխումների մասին։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի նոր շրջանի պատմության, Օսմանյան կայսրության պատմության, սփյուռքահայ համայնքների ուսումնասիրության և հայ հասարակական-քաղաքական մտքի զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, արևելագետների, օսմանագետների, հայագետների, մշակութաբանների, պատմության ֆակուլտետների ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների, ինչպես նաև արևմտահայության պատմությամբ, Կոստանդնուպոլսի հայկական համայնքի մշակութային ժառանգությամբ և հայ ազգային-հասարակական կյանքի զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի գերմանական գրականության նշանավոր ներկայացուցիչ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Հայնրիխ Բյոլի փոքրածավալ արձակ ստեղծագործությունների գրականագիտական ուսումնասիրությանը՝ դրանց գաղափարական, գեղարվեստական, կառուցվածքային և ոճական առանձնահատկությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Հետազոտության առանցքում են գրողի պատմվածքներն ու կարճ արձակ ստեղծագործությունները, որոնցում արտացոլվում են հետպատերազմյան գերմանական հասարակության սոցիալական, բարոյական և հոգեբանական հիմնախնդիրները, անհատի ներաշխարհի հակասությունները, մարդկային հարաբերությունների բարդությունները և հասարակական արժեքների վերաիմաստավորման գործընթացները։ Անդրադարձ է կատարվում Բյոլի ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորմանը, նրա գրական ժառանգության զարգացման հիմնական ուղղություններին և գերմանական հետպատերազմյան գրականության մեջ ունեցած նշանակությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի և դրա հետևանքների գեղարվեստական արտացոլմանը, պատերազմի պայմաններում մարդկային արժանապատվության պահպանման, բարոյական պատասխանատվության, խղճի, կարեկցանքի և մարդասիրության գաղափարներին։ Քննարկվում են գրողի փոքր արձակին բնորոշ թեմատիկ առանձնահատկությունները, մասնավորապես հասարակ մարդու առօրյա կյանքը, սոցիալական անարդարությունը, նյութական և հոգևոր արժեքների հակադրությունը, անհատի օտարացումը, հասարակական անտարբերությունը և բարոյական ընտրության հիմնախնդիրները։ Կարևորվում է Բյոլի ստեղծագործություններում ներկայացվող մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունների բազմակողմանի պատկերումը, սոցիալական պայմանների ազդեցությունը անհատականության ձևավորման վրա և հասարակական համակարգերի նկատմամբ գրողի քննադատական վերաբերմունքը։ Ուսումնասիրվում են փոքրածավալ արձակի ժանրային առանձնահատկությունները, պատմվածքի կառուցվածքային կազմակերպումը, սյուժեի զարգացման սկզբունքները, կերպարների համակարգը, ժամանակի և տարածության գեղարվեստական ընկալումը, ինչպես նաև պատումի ձևավորման լեզվաոճական միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում Բյոլի արձակին բնորոշ հակիրճությանը, արտահայտչական զսպվածությանը, առօրյա մանրամասների խորհրդանշական նշանակությանը, երկխոսությունների կառուցման առանձնահատկություններին և ենթատեքստի միջոցով գաղափարական բովանդակության բացահայտմանը։ Դիտարկվում են հեգնանքի, երգիծանքի, հակադրության, խորհրդանշական պատկերների և հոգեբանական մանրամասների կիրառման եղանակները, որոնց միջոցով գրողը ներկայացնում է հասարակական հակասությունները և մարդկային վարքագծի բարոյական կողմերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև Բյոլի ստեղծագործություններում քրիստոնեական բարոյականության, կրոնական մտածողության, անհատի ազատության և սոցիալական պատասխանատվության գաղափարների արտահայտմանը՝ հաշվի առնելով գրողի քննադատական վերաբերմունքը հասարակական կեղծավորության և ձևական բարեպաշտության նկատմամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել «Ճամփորդ, երբ դու Սպա գաս...», «Իմ թանկարժեք ոտքը», «Ծիծաղողը», «Կամուրջի մոտ» և այլ պատմվածքներ, որոնցում առանձնահատուկ արտահայտչականությամբ ներկայացվում են պատերազմի հետևանքները, մարդկային ճակատագրերը, հասարակության բարոյական հակասությունները և անհատի ներքին ապրումները։ Կարևորվում է նաև գրողի փոքր արձակի կապը նրա վիպական ստեղծագործության հետ, թեմատիկ և գաղափարական շարունակականությունը, ինչպես նաև կարճ պատմողական ձևերի դերը նրա գեղարվեստական մտածողության զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրվում են Բյոլի ստեղծագործությունների տեղն ու նշանակությունը «փլատակների գրականության» ձևավորման և զարգացման համատեքստում, հետպատերազմյան գերմանական գրականության գեղագիտական որոնումները և գրողի արձակի ազդեցությունը ժամանակակից եվրոպական գրական մտածողության վրա։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս խորությամբ հասկանալու Բյոլի փոքր արձակի գաղափարական բազմաշերտությունը, գեղարվեստական ինքնատիպությունը, հոգեբանական խորությունը և մարդասիրական ուղղվածությունը։ Այն կարևոր նշանակություն ունի գերմանական գրականության պատմության, համեմատական գրականագիտության, արձակի պոետիկայի և գրական ժանրերի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, բանասերների, գերմանագիտության մասնագետների, թարգմանիչների, ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների, ինչպես նաև XX դարի եվրոպական գրականությամբ, հետպատերազմյան արձակով և համաշխարհային գրականության զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար:

Գիտական աշխատությունը նվիրված է օրգանիզմի շարժողական ակտիվության վաղաժամ սահմանափակման պայմաններում իմունային համակարգի գործունեության փոփոխությունների, հումորալ և բնական իմունիտետի ռեակցիաների զարգացման առանձնահատկությունների, ինչպես նաև գամմա-ամինակարագաթթվի (ԳԱԿԹ) իմունակարգավորող ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը սակավաշարժության՝ որպես օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական հավասարակշռության վրա ազդող գործոնի, և իմունային պաշտպանության մեխանիզմների միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածության բացահայտումն է։ Անդրադարձ է կատարվում շարժողական ակտիվության սահմանափակման հետևանքով առաջացող ֆունկցիոնալ փոփոխություններին, նյարդային, ներզատական և իմունային համակարգերի փոխազդեցությանը, ինչպես նաև օրգանիզմի հարմարվողական հնարավորությունների ձևավորման գործընթացներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վաղ զարգացման շրջանում սակավաշարժության ազդեցությանը իմունային համակարգի հասունացման, պաշտպանական ռեակցիաների ձևավորման և օրգանիզմի ընդհանուր դիմադրողականության վրա։ Քննարկվում են հումորալ իմունիտետի հիմնական բաղադրիչների գործունեության առանձնահատկությունները, հակամարմինների առաջացման գործընթացները, B-լիմֆոցիտների ֆունկցիոնալ ակտիվությունը և իմունային պատասխանի ուժգնության ու տևողության հնարավոր փոփոխությունները։ Ուսումնասիրվում են նաև բնական կամ բնածին իմունիտետի մեխանիզմները, մասնավորապես ֆագոցիտային բջիջների ակտիվությունը, բնական քիլեր բջիջների գործառույթները, կոմպլեմենտի համակարգի նշանակությունը և օրգանիզմի ոչ սպեցիֆիկ պաշտպանական ռեակցիաների կարգավորման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է սակավաշարժության պայմաններում իմունային համակարգի տարբեր օղակների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը, դրանց ֆունկցիոնալ փոփոխությունների հնարավոր պատճառների բացահայտումը և արտաքին միջավայրի ազդեցություններին օրգանիզմի հարմարվողական արձագանքների գնահատումը։ Աշխատության գիտական հետաքրքրության կարևոր ուղղություններից է ԳԱԿԹ-ի՝ որպես կենտրոնական նյարդային համակարգի հիմնական արգելակող նյարդամիջնորդներից մեկի, հնարավոր մասնակցությունը իմունային գործընթացների կարգավորմանը։ Դիտարկվում են այս կենսաբանորեն ակտիվ նյութի ազդեցության մեխանիզմները, նյարդաիմունային փոխազդեցությունների առանձնահատկությունները և իմունային բջիջների գործունեության վրա դրա հնարավոր կարգավորող ազդեցությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ԳԱԿԹ-ային համակարգի և իմունային պատասխանների միջև գոյություն ունեցող ֆունկցիոնալ կապերին, բջջային ազդանշանային գործընթացներին և իմունային ռեակցիաների ինտենսիվության փոփոխության հնարավոր օրինաչափություններին։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են փորձարարական ֆիզիոլոգիայի և իմունաբանության մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել շարժողական սահմանափակման ազդեցությունը իմունային ցուցանիշների վրա, համեմատել տարբեր փորձարարական պայմաններում ձևավորվող պաշտպանական պատասխանները և ուսումնասիրել ԳԱԿԹ-ի մասնակցությունը դրանց կարգավորմանը։ Քննարկվում են նաև օրգանիզմի զարգացման վաղ փուլերում արտաքին գործոնների ազդեցության երկարաժամկետ հետևանքների, նյարդային և իմունային համակարգերի փոխադարձ կարգավորման ու ֆիզիոլոգիական հարմարվողականության հիմնախնդիրները։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները շարժողական ակտիվության կենսաբանական նշանակության, իմունային համակարգի զարգացման առանձնահատկությունների և նյարդամիջնորդանյութերի իմունակարգավորող գործառույթների վերաբերյալ։ Հետազոտությունը գիտական հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես նյարդաիմունաբանության, զարգացման ֆիզիոլոգիայի, փորձարարական իմունաբանության և կենսաբժշկական հետազոտությունների տեսանկյունից՝ նպաստելով օրգանիզմի կարգավորող համակարգերի փոխազդեցության մեխանիզմների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել կենսաբանների, ֆիզիոլոգների, իմունաբանների, նյարդակենսաբանների, բժշկագիտության և կենսաբժշկության ոլորտների հետազոտողների, ասպիրանտների, ուսանողների, դասախոսների, ինչպես նաև շարժողական ակտիվության սահմանափակման ֆիզիոլոգիական հետևանքներով և իմունային կարգավորման մեխանիզմներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Մեթոդական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է պետական մասսայական գրադարանների ցանցի կենտրոնացման կազմակերպական, կառավարչական և գործառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, գրադարանային համակարգի կատարելագործման հիմնական ուղղությունների բացահայտմանը և դրա հետագա զարգացման հեռանկարների ներկայացմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են գրադարանային սպասարկման միասնական համակարգի ձևավորման սկզբունքները, առանձին գրադարանների գործունեության համակարգման անհրաժեշտությունը, կենտրոնացված կառավարման առավելությունները և գրադարանային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենտրոնացված գրադարանային համակարգերի ստեղծման կազմակերպական հիմքերին, կենտրոնական գրադարանի և մասնաճյուղերի միջև գործառույթների բաշխմանը, վարչական ենթակայության կարգավորմանը և մեթոդական ղեկավարության միասնական սկզբունքների ներդրմանը։ Քննարկվում են գրադարանային ֆոնդերի համալրման, հաշվառման, մշակման, պահպանության և օգտագործման կենտրոնացված կազմակերպման հարցերը, ինչպես նաև գրականության ձեռքբերման, դասակարգման, գրացուցակավորման և ընթերցողներին տրամադրման գործընթացների կատարելագործման հնարավորությունները։ Կարևորվում է գրադարանների նյութատեխնիկական բազայի ամրապնդումը, ֆինանսական և աշխատանքային ռեսուրսների նպատակային բաշխումը, մասնագիտական կադրերի պատրաստումը և գրադարանավարների աշխատանքի արդյունավետության բարձրացումը։ Անդրադարձ է կատարվում բնակչության գրադարանային սպասարկման տարածքային կազմակերպմանը, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերում գրադարանային ծառայությունների մատչելիության ապահովմանը, ընթերցողական պահանջմունքների ուսումնասիրությանը և տարբեր սոցիալական ու տարիքային խմբերի համար գրադարանային աշխատանքի համապատասխան ձևերի մշակմանը։ Ուսումնասիրվում են կենտրոնացման պայմաններում գրադարանների տեղեկատվական, կրթական և մշակութային գործառույթների զարգացման հնարավորությունները, գրքի հանրահռչակման միջոցառումների կազմակերպումը, մատենագիտական սպասարկման կատարելագործումը և ընթերցանության խթանման մեթոդները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում միասնական տեղեկատու-մատենագիտական համակարգի ձևավորմանը, գրադարանների միջև գրքափոխանակության և միջգրադարանային բաժնույթի կազմակերպմանը, ինչպես նաև գրքային ֆոնդերի առավել ամբողջական և նպատակային օգտագործմանը։ Մեթոդական նյութերի շրջանակում կարող են դիտարկվել կենտրոնացման նախապատրաստական աշխատանքները, գրադարանային ցանցի կառուցվածքի ուսումնասիրությունը, առկա ֆոնդերի և նյութական միջոցների հաշվառումը, մասնաճյուղերի գործունեության կազմակերպումը և կառավարման նոր համակարգին անցնելու փուլային մոտեցումները։ Կարևորվում են նաև գրադարանային աշխատանքի պլանավորման, հաշվետվությունների կազմման, վիճակագրական ցուցանիշների վերլուծության և սպասարկման որակի գնահատման միասնական մեթոդները։ Հրատարակության թեմատիկան արտացոլում է գրադարանային գործի կազմակերպման այնպիսի մոտեցումներ, որոնց նպատակն է վերացնել առանձին գրադարանների գործունեության անհամաչափությունները, ապահովել մասնագիտական աշխատանքի համակարգվածությունը և բարձրացնել բնակչության գրադարանային սպասարկման արդյունավետությունը։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում կենտրոնացված համակարգերի զարգացման հեռանկարներին, կառավարման մեխանիզմների կատարելագործմանը, մեթոդական աջակցության ընդլայնմանը և գրադարանների համագործակցության ամրապնդմանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի գրադարանային գործի պատմության, գրադարանային կառավարման տեսության և պետական մշակութային հաստատությունների կազմակերպման սկզբունքների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, գրադարանային համակարգերի ղեկավարների, մեթոդիստների, մատենագետների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, գրադարանագիտության ուսանողների, դասախոսների և հետազոտողների, ինչպես նաև գրադարանային ցանցերի կազմակերպման ու զարգացման պատմական փորձով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Արցախի պատմամշակութային ժառանգության կարևոր բաղադրիչներից մեկի՝ Խաչենագետի ներքնահովտի ճարտարապետական հուշարձանների, դրանց պատմական զարգացման, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են տարածաշրջանի միջնադարյան ճարտարապետության ձևավորման ու զարգացման օրինաչափությունները, եկեղեցաշինական ավանդույթները, պաշտպանական կառույցները, բնակավայրերի կառուցապատման առանձնահատկությունները և ճարտարապետական հուշարձանների փոխկապակցվածությունը բնական միջավայրի ու պատմական իրադարձությունների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում Խաչենի պատմական տարածքի աշխարհագրական դիրքին, բնակլիմայական պայմաններին, տեղական շինանյութերի օգտագործմանը և դրանց ազդեցությանը ճարտարապետական կառույցների հորինվածքային ու կառուցողական լուծումների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնադարյան հայկական եկեղեցական ճարտարապետության ավանդույթներին, վանական համալիրների, եկեղեցիների, մատուռների և այլ պաշտամունքային կառույցների հատակագծային առանձնահատկություններին, ծավալատարածական հորինվածքներին, շինարարական տեխնիկային և գեղարվեստական հարդարանքին։ Քննարկվում են տարածաշրջանի ճարտարապետական ժառանգության զարգացման տարբեր փուլերը, պատմական պայմանների ազդեցությունը շինարարական գործունեության վրա, ինչպես նաև տեղական ճարտարապետական դպրոցի առանձնահատկությունները՝ հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ընդհանուր զարգացման համատեքստում։ Կարևորվում են եկեղեցական կառույցների ճարտարապետական ձևերի, քանդակազարդերի, արձանագրությունների, խաչքարերի և դեկորատիվ տարրերի ուսումնասիրությունը, որոնք արժեքավոր տեղեկություններ են հաղորդում տվյալ ժամանակաշրջանի գեղարվեստական մտածողության, կրոնական պատկերացումների և մշակութային ավանդույթների մասին։ Ուշադրություն է հատկացվում նաև աշխարհիկ ճարտարապետության հուշարձաններին, ամրոցներին, պաշտպանական համակարգերին, կամուրջներին, բնակելի և տնտեսական շինություններին, որոնց միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել միջնադարյան բնակավայրերի կազմակերպման, հասարակական կյանքի և տնտեսական գործունեության առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են ճարտարապետական հուշարձանների տեղադրությունը, բնական լանդշաֆտի հետ դրանց ներդաշնակությունը, շինարարական նյութերի մշակման եղանակները և կառուցվածքային լուծումների համապատասխանությունը տեղանքի պայմաններին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պատմական աղբյուրների, վիմագիր արձանագրությունների, հնագիտական տվյալների և ճարտարապետական չափագրությունների նշանակությանը հուշարձանների կառուցման ժամանակաշրջանների, գործառույթների և հետագա փոփոխությունների բացահայտման գործում։ Առանձնացվում են տարածաշրջանի ճարտարապետական ժառանգության պահպանության, ուսումնասիրության և գիտական արժևորման հիմնախնդիրները՝ հաշվի առնելով պատմական կառույցների բնական մաշվածությունը, ժամանակի ընթացքում տեղի ունեցած փոփոխությունները և մշակութային հուշարձանների փաստագրման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Խաչենագետի ներքնահովտի պատմաճարտարապետական միջավայրի, հայկական շինարարական ավանդույթների շարունակականության և տարածաշրջանի մշակութային ինքնատիպության մասին։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայկական միջնադարյան ճարտարապետության պատմության, հուշարձանագիտության, պատմական աշխարհագրության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետների, արվեստաբանների, պատմաբանների, հնագետների, մշակութաբանների, հուշարձանների պահպանության մասնագետների, ուսանողների, հետազոտողների, ինչպես նաև հայկական պատմաճարտարապետական ժառանգությամբ և Արցախի մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մատենագիտական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է Հայաստանի երկրաբանական կառուցվածքի, ընդերքի բնական հարստությունների, օգտակար հանածոների և երկրաբանական զարգացման պատմության վերաբերյալ գրականության ներկայացմանն ու հանրահռչակմանը։ Գրականության հանձնարարական ցանկի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին ծանոթացնել Հայաստանի տարածքի երկրաբանական առանձնահատկություններին, երկրակեղևի ձևավորման գործընթացներին, լեռնային համակարգերի առաջացմանը և բնական պաշարների բազմազանությանը՝ համապատասխան գիտական, գիտահանրամատչելի և ուսումնական գրականության միջոցով։ Հրատարակության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է երկրաբանության հիմնական հասկացությունները, ապարների և հանքանյութերի ծագումն ու դասակարգումը, երկրաբանական ժամանակաշրջանների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև Հայկական լեռնաշխարհի երկրաբանական զարգացման կարևոր փուլերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Հայաստանի լեռնային ռելիեֆի ձևավորմանը, հրաբխային գործունեությանը, երկրաշարժային ակտիվությանը, տեկտոնական շարժումներին և դրանց ազդեցությանը երկրի բնական միջավայրի վրա։ Ներկայացվող գրականության թեմատիկ ուղղությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու Հայաստանի տարածքում տարածված մագմայական, նստվածքային և փոխակերպված ապարները, դրանց առաջացման պայմանները և երկրաբանական նշանակությունը։ Կարևորվում է նաև Հայաստանի ընդերքի հանքային հարստությունների ճանաչողությունը, մասնավորապես մետաղական և ոչ մետաղական օգտակար հանածոների, շինանյութերի, հանքային ջրերի և այլ բնական պաշարների ուսումնասիրությունը։ Անդրադարձ է կատարվում պղնձի, մոլիբդենի, ոսկու, երկաթի և այլ հանքանյութերի տարածվածությանը, ինչպես նաև տուֆի, բազալտի, պեռլիտի, պեմզայի և հրաբխային ծագման այլ ապարների նշանակությանը Հայաստանի տնտեսական և շինարարական գործունեության մեջ։ Հրատարակության բովանդակային ուղղվածությունը կարևորում է երկրաբանական գիտելիքների դերը բնության ճանաչման, բնական հարստությունների արդյունավետ օգտագործման և շրջակա միջավայրի պահպանության գործում։ Գրականության հանձնարարական ցանկը կարող է նպաստել երկրաբանական երևույթների նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը, ինքնուրույն ընթերցանության կազմակերպմանը և Հայաստանի բնաշխարհի վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը։ Նման մատենագիտական հրատարակությունները կարևոր նշանակություն ունեն նաև գրադարանային տեղեկատվական սպասարկման տեսանկյունից, քանի որ օգնում են ընթերցողներին կողմնորոշվել մասնագիտական և գիտահանրամատչելի գրականության բազմազանության մեջ, ընտրել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան աղբյուրներ և համակարգված պատկերացում կազմել ուսումնասիրվող բնագավառի մասին։ Հրատարակությունը կարող է օգտագործվել բնագիտական կրթության, հայրենագիտական ուսումնասիրությունների, թեմատիկ ցուցահանդեսների, գրադարանային միջոցառումների և ուսումնական աշխատանքների կազմակերպման ընթացքում։ Այն նախատեսված է Հայաստանի երկրաբանությամբ, աշխարհագրությամբ, բնական պաշարներով և բնապահպանական հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների, դպրոցականների, ուսանողների, ուսուցիչների, գրադարանավարների և ինքնակրթությամբ զբաղվող անձանց համար՝ նպաստելով հայրենի բնաշխարհի ճանաչողության ընդլայնմանը և գիտական գրականության նկատմամբ հետաքրքրության զարգացմանը։

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի հայ թատերական արվեստի նշանավոր ներկայացուցիչ, դերասան, ռեժիսոր և մանկավարժ Արմեն Գուլակյանի (1899–1960) ստեղծագործական գործունեության, գեղարվեստական աշխարհայացքի և հայ թատրոնի զարգացման գործում ունեցած ավանդի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Արվեստագիտության թեկնածու Գոռ Վանյանի հեղինակած մենագրությունում ներկայացվում են անվանի արվեստագետի կյանքի և ստեղծագործության հիմնական փուլերը, նրա մասնագիտական ձևավորման առանձնահատկությունները, ռեժիսորական մտածողության զարգացումը և բեմարվեստի նկատմամբ ունեցած գեղագիտական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Գուլակյանի ստեղծագործական որոնումներին, ազգային թատերական ավանդույթների պահպանմանն ու նորարարական բեմադրական սկզբունքների կիրառմանը, ինչպես նաև հայկական և համաշխարհային թատերական մշակույթների փոխազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում են ռեժիսորի բեմադրական արվեստի առանձնահատկությունները, ներկայացումների գեղարվեստական կառուցվածքը, դերասանական խաղի կազմակերպման մեթոդները, կերպարների հոգեբանական բացահայտման միջոցները և դրամատուրգիական նյութի բեմական մեկնաբանության սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում նրա ստեղծագործական գործունեության վաղ շրջանին, երբ ռեժիսորը հետաքրքրված էր պայմանական թատրոնի արտահայտչամիջոցներով, ինչպես նաև հասուն շրջանին, երբ նրա արվեստում առավել նշանակալի դարձան հոգեբանական ռեալիզմի սկզբունքները, բեմական ճշմարտացիությունը և դերասանի ստեղծագործական անհատականության կարևորումը։ Քննարկվում են Գուլակյանի կապերը հայկական թատերական դպրոցի ավանդույթների հետ, Օվի Սևումյանի ստեղծագործական սկզբունքների ազդեցությունը և Կոնստանտին Ստանիսլավսկու թատերական համակարգի կիրառման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նրա գործունեությունը Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում, որտեղ իրականացրած բեմադրությունները նպաստել են հայկական դրամատիկական արվեստի գեղարվեստական հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Ուշադրություն է հատկացվում նաև Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնում նրա աշխատանքին, օպերային ներկայացումների բեմադրական առանձնահատկություններին և երաժշտական ու դրամատիկական արվեստների համադրման խնդիրներին։ Դիտարկվում են հայկական և համաշխարհային դասական դրամատուրգիայի ստեղծագործությունների նրա մեկնաբանությունները, մասնավորապես «Մակբեթ», «Ֆիգարոյի ամուսնությունը», «Դիմակահանդես» և «Կենդանի դիակ» ներկայացումները, որոնց միջոցով բացահայտվում են ռեժիսորի գեղարվեստական մտածողության բազմազանությունը, կերպարների հոգեբանական խորության ընկալումը և բեմական արտահայտչամիջոցների կիրառման վարպետությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Գուլակյանի մանկավարժական գործունեության ուսումնասիրությունը, դերասանական և ռեժիսորական նոր սերունդների մասնագիտական պատրաստության գործում նրա ներդրման գնահատումը և թատերական կրթության վերաբերյալ նրա պատկերացումների լուսաբանումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արվեստագետի ստեղծագործական ժառանգության պատմամշակութային նշանակությանը, ժամանակակիցների գնահատականներին, նրա գործունեության շուրջ ձևավորված տարբեր մեկնաբանություններին և խորհրդային ժամանակաշրջանի հասարակական ու գաղափարական պայմանների ազդեցությանը թատերական արվեստի զարգացման վրա։ Մենագրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ բեմարվեստի պատմության կարևոր ժամանակաշրջաններից մեկի, ազգային ռեժիսորական դպրոցի զարգացման օրինաչափությունների և Արմեն Գուլակյանի ստեղծագործական անհատականության մասին։ Այն արժեքավոր ուսումնասիրություն է թատերագիտության, արվեստաբանության և հայ մշակույթի պատմության տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել թատերագետների, ռեժիսորների, դերասանների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, թատերական բուհերի ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների, ինչպես նաև հայկական թատրոնի պատմությամբ և ազգային բեմարվեստի զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ամերիկյան նշանավոր գրող Ջերոմ Դեյվիդ Սելինջերի արձակ ստեղծագործություններում անհատի հոգևոր զարգացման, ներաշխարհի ձևավորման և ինքնաճանաչման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են մարդու հոգևոր հասունացման գործընթացը, բարոյական արժեքների որոնումը, անհատի և հասարակության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ներքին ազատության և ինքնության պահպանման ձգտումը։ Անդրադարձ է կատարվում գրողի ստեղծագործական աշխարհայացքի առանձնահատկություններին, նրա արձակում արտահայտված փիլիսոփայական, հոգեբանական և բարոյագիտական գաղափարներին, որոնք անմիջականորեն առնչվում են մարդկային գոյության իմաստի, հոգևոր կատարելագործման և հասարակական արժեքների վերաիմաստավորման հարցերին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սելինջերի հերոսների հոգեբանական կերպարներին, նրանց ներքին հակասություններին, հոգևոր ճգնաժամերին և ինքնահաստատման ճանապարհին հանդիպող դժվարություններին։ Քննարկվում են մանկության և պատանեկության աշխարհընկալման առանձնահատկությունները, անմեղության և անկեղծության գաղափարները, ինչպես նաև հասունացման ընթացքում մարդու հոգևոր արժեքների փոփոխության և վերագնահատման գործընթացները։ Կարևորվում է անհատի ներաշխարհի և արտաքին իրականության միջև առաջացող հակասությունների պատկերումը, հասարակական պայմանականություններից օտարվելու ձգտումը և սեփական ինքնությունը պահպանելու անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են գրողի ստեղծագործություններում արտահայտված արևելյան փիլիսոփայական և կրոնական ուսմունքների, մասնավորապես բուդդայականության և զեն մտածողության ազդեցությունները, որոնք նպաստում են հոգևոր ինքնակատարելագործման, ներքին ներդաշնակության և կյանքի իմաստի որոնման գաղափարների բացահայտմանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև քրիստոնեական բարոյականության, մարդասիրության, կարեկցանքի, սիրո, պատասխանատվության և անձնազոհության գաղափարների գեղարվեստական արտահայտություններին։ Վերլուծության կարևոր ուղղություններից է Սելինջերի ստեղծագործություններում հոգևոր զարգացման տարբեր փուլերի ներկայացումը՝ ներքին անհանգստությունից և հասարակության նկատմամբ հիասթափությունից մինչև ինքնաճանաչման, բարոյական գիտակցության և հոգևոր հավասարակշռության որոնումներ։ Դիտարկվում են գեղարվեստական կերպարների հոգեբանական զարգացման առանձնահատկությունները, նրանց աշխարհայացքային փոփոխությունները և հոգևոր փորձառության նշանակությունը անհատականության ձևավորման գործընթացում։ Առանձնացվում են գրողի արձակին բնորոշ խորհրդանշական պատկերները, երկխոսությունները, ներքին մենախոսությունները և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցները, որոնց միջոցով բացահայտվում են հերոսների հոգեկան ապրումները, արժեքային կողմնորոշումները և աշխարհընկալման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև Սելինջերի ստեղծագործական ժառանգության տեղը քսաներորդ դարի ամերիկյան գրականության զարգացման համատեքստում, հատկապես անհատի օտարման, հոգևոր ինքնության և հասարակական ճնշումների հաղթահարման թեմաների գեղարվեստական մեկնաբանության տեսանկյունից։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու գրողի գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունները, նրա ստեղծագործություններում արտահայտված հոգևոր և բարոյափիլիսոփայական գաղափարները, ինչպես նաև մարդու ներքին աշխարհի և հասարակական իրականության բարդ փոխհարաբերությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, բանասերների, ամերիկյան գրականության հետազոտողների, փիլիսոփայության և հոգեբանության հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների, ուսանողների, դասախոսների և համաշխարհային գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է անգլերենում և հայերենում խոսքային վարվեցողության հաղորդակցական կաղապարների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ լեզվաբանական, հանրալեզվաբանական և միջմշակութային հաղորդակցության տեսանկյուններից։ Ուսումնասիրության առանցքում են խոսքային հաղորդակցության ընթացքում կիրառվող քաղաքավարության արտահայտչամիջոցները, դրանց կառուցվածքային, իմաստային և գործառական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում դրանց օգտագործման օրինաչափությունները։ Անդրադարձ է կատարվում խոսքային վարվեցողության՝ որպես հասարակության մշակութային արժեքների, ազգային մտածողության, սոցիալական հարաբերությունների և լեզվական ավանդույթների արտահայտման կարևոր միջոցի դերին։ Քննարկվում են ողջույնի, հրաժեշտի, շնորհակալության, ներողության, խնդրանքի, հրավերի, շնորհավորանքի, մաղթանքի, համաձայնության, անհամաձայնության և դիմելաձևերի հաղորդակցական կաղապարները՝ բացահայտելով դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները երկու լեզուներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոսքային վարվեցողության ձևերի ընտրության վրա ազդող գործոններին, այդ թվում՝ հաղորդակիցների տարիքին, սոցիալական կարգավիճակին, փոխհարաբերությունների բնույթին, հաղորդակցական միջավայրին, պաշտոնականության աստիճանին և ազգային մշակութային առանձնահատկություններին։ Դիտարկվում են անգլերենին և հայերենին բնորոշ քաղաքավարության ռազմավարությունները, ուղղակի և անուղղակի խոսքային գործողությունների կիրառությունը, խոսքային մտադրությունների արտահայտման միջոցները և դրանց փոխկապակցվածությունը հաղորդակցական նպատակների հետ։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ միևնույն հաղորդակցական իրավիճակում տարբեր լեզուներով արտահայտվող խոսքային կաղապարները կարող են ունենալ տարբեր կառուցվածք, հուզական երանգավորում և գործաբանական նշանակություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է հատկացվում նաև խոսքային վարվեցողության նորմերի պահպանման և խախտման հետևանքներին, միջմշակութային հաղորդակցության ընթացքում առաջացող թյուրըմբռնումներին և դրանց հաղթահարման լեզվական ու հաղորդակցական հնարավորություններին։ Քննարկվում են լեզվական միավորների գործածության պայմանները, խոսքային կաղապարների համարժեքության խնդիրները և դրանց թարգմանության առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով լեզվամշակութային տարբերությունները։ Աշխատության թեմատիկան կարևոր նշանակություն ունի հաղորդակցական կարողությունների զարգացման, օտար լեզուների ուսուցման արդյունավետության բարձրացման, թարգմանական գործունեության կատարելագործման և տարբեր մշակույթների ներկայացուցիչների միջև փոխըմբռնման ապահովման տեսանկյունից։ Այն հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները լեզվի և մշակույթի փոխհարաբերությունների, խոսքային վարքի հասարակական պայմանավորվածության և հաղորդակցական նորմերի ազգային առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բանասերների, թարգմանիչների, անգլերենի և հայերենի դասավանդողների, ուսանողների, միջմշակութային հաղորդակցության հետազոտողների, ինչպես նաև խոսքային հաղորդակցության և լեզվական վարվեցողության խնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ագրոպարենային ոլորտում մարքեթինգային գործունեության կազմակերպման, զարգացման և արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Անդրադարձ է կատարվում ագրոպարենային համակարգի տնտեսական առանձնահատկություններին, գյուղատնտեսական արտադրանքի և պարենային ապրանքների շուկաների ձևավորման ու զարգացման գործընթացներին, ինչպես նաև շուկայական հարաբերությունների պայմաններում մարքեթինգային գործիքների կիրառման նշանակությանը։ Ներկայացվում են ագրոպարենային ոլորտի արտադրական, վերամշակող և իրացնող կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունները, սպառողական պահանջարկի ուսումնասիրության, շուկայի հատվածավորման, գնագոյացման, ապրանքային քաղաքականության և արտադրանքի իրացման ուղիների կատարելագործման հիմնական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական արտադրանքի մրցունակության բարձրացմանը, արտադրողների և սպառողների միջև արդյունավետ տնտեսական կապերի հաստատմանը, մատակարարման ու բաշխման համակարգերի զարգացմանը և շուկայական տեղեկատվության օգտագործմանը կառավարչական որոշումների ընդունման գործընթացում։ Քննարկվում են Հայաստանի ագրոպարենային շուկայի զարգացման վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, այդ թվում՝ արտադրության սեզոնայնությունը, բնական և կլիմայական պայմանները, գյուղատնտեսական տնտեսությունների մասնատվածությունը, ենթակառուցվածքների զարգացվածության մակարդակը և միջազգային շուկաներում մրցակցության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է մարքեթինգային հետազոտությունների դերը գյուղատնտեսական արտադրության պլանավորման, սպառողների նախասիրությունների բացահայտման, ապրանքների որակի բարելավման և արտադրանքի շուկայական դիրքավորման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ագրոպարենային արտադրանքի արտահանման հնարավորություններին, արտաքին շուկաներ մուտք գործելու ռազմավարություններին, ապրանքանիշերի ձևավորմանը, գովազդային գործունեությանը և արտադրանքի առաջմղման ժամանակակից մեթոդներին։ Ուսումնասիրվող հիմնախնդիրների շրջանակում կարևորվում են պետական կարգավորման, գյուղատնտեսության աջակցության ծրագրերի, ներդրումային քաղաքականության և ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունների նշանակությունը ոլորտի կայուն զարգացման համար։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս համակողմանիորեն պատկերացում կազմելու Հայաստանի ագրոպարենային համակարգում մարքեթինգի տնտեսական նշանակության, դրա կիրառման առանձնահատկությունների և զարգացման հեռանկարների մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, ագրարային տնտեսագիտության, մարքեթինգի և կառավարման ոլորտներն ուսումնասիրող ուսանողների, հետազոտողների, գյուղատնտեսական կազմակերպությունների ղեկավարների, ձեռնարկատերերի և ագրոպարենային շուկայի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Մատենագիտական, գրադարանագիտական և մշակութային տեղեկատվության բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է 1979 թվականի մայիսի 1-ից մինչև մայիսի 31-ն ընկած ժամանակահատվածում Հայկական ՍՍՀ-ի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության հաշվառմանը, համակարգմանը և ընթերցողներին ներկայացմանը։ Այն ընթացիկ մատենագիտական ցանկ է, որի հիմնական նպատակն է մասնագետներին, հետազոտողներին և հետաքրքրված ընթերցողներին տեղեկություններ տրամադրել տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային ու արվեստագիտական հրապարակումների մասին։ Ցանկի թեմատիկ շրջանակում կարող են ընդգրկվել մշակույթի պատմությանը, կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը և մշակութալուսավորչական գործունեությանը վերաբերող նյութեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանը, արվեստի տարբեր ճյուղերի զարգացմանը և խորհրդային ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի լուսաբանմանը։ Մատենագիտական նկարագրությունները կարող են ներառել գրքերի, գիտական հոդվածների, ժողովածուների, պարբերական հրապարակումների և մասնագիտական այլ նյութերի վերաբերյալ տեղեկություններ։ Հրատարակության կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս համակարգելու գրականությունը թեմատիկ բաժիններով և հեշտացնելու անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումն ու ընտրությունը։ Կարևորվում է գրադարանների դերը մասնագիտական տեղեկատվության տարածման, նոր հրատարակությունների հանրահռչակման և գիտահետազոտական աշխատանքի տեղեկատվական ապահովման գործում։ Ցանկը կարող է օգտագործվել մշակույթի և արվեստի պատմության ուսումնասիրության, թեմատիկ մատենագիտությունների կազմման և գրադարանային հավաքածուների հետազոտության նպատակներով։ Այն նաև պատմամշակութային նշանակություն ունի՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու 1979 թվականի մայիսին հայկական մշակութային կյանքի վերաբերյալ գրականության շրջանառությունը և խորհրդային շրջանի հրատարակչական առաջնահերթությունները։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների և հայկական մշակութային ժառանգությունն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։