Պատկերազարդ բնաշխարհիկ բառարան

Գիրքը հայ աշխարհագրական բառարանագրության և տեղագրական ուսումնասիրությունների նշանակալի աշխատություններից է, որը կազմել է Մխիթարյան միաբանության անդամ, վարդապետ Սուքիաս Էփրիկյանը (1873–1952)։ Այն նվիրված է հայկական բնակավայրերի, պատմական գավառների, քաղաքների, գյուղերի, աշխարհագրական վայրերի և դրանց հետ կապված պատմամշակութային տեղեկությունների ներկայացմանը։ Բառարանային հոդվածներում տեղանունները ներկայացվում են նկարագրական տեղեկություններով, որոնք կարող են ընդգրկել բնակավայրերի աշխարհագրական դիրքը, պատմական անցյալը, բնակչության վերաբերյալ տվյալները, եկեղեցիները, վանքերը, հնավայրերն ու այլ հիշարժան վայրերը։ Աշխատության առաջին հատորը ներառում է Ա–Ը տառերով սկսվող տեղանունները և հարակից տեղեկությունները։ Հրատարակությունը հարուստ է նկարներով, լուսանկարներով, դիմանկարներով և աղյուսակներով, որոնք լրացնում են տեքստային նյութը և նպաստում պատմական ու աշխարհագրական տվյալների ընկալմանը։ Գիրքը լույս է տեսել Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում՝ Մխիթարյան միաբանության տպարանում. առաջին հրատարակությունը թվագրվում է 1902 թվականով, իսկ երկրորդ տպագրությունը՝ 1903 թվականով։ Այն կարևոր աղբյուր է Հայաստանի և պատմական հայկական բնակավայրերի տեղագրության, պատմական աշխարհագրության, հայագիտության, տեղանունների ուսումնասիրության և հայկական մշակութային ժառանգության հետազոտության համար։

Updated: 2026-10-24

Աշխատությունը բնագիտական գիտելիքների համակարգված ներկայացմանն ուղղված պատկերազարդ բառարան է, որը նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնել բնության բազմազան աշխարհին, բնական մարմիններին, կենդանի օրգանիզմներին և բնության մեջ ընթացող երևույթներին։ Բառարանային կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս նյութը դասավորել ըստ առանձին հասկացությունների ու անվանումների՝ յուրաքանչյուրին տրամադրելով բացատրական տեղեկություն և նպաստելով գիտելիքների աստիճանական յուրացմանը։ Բնաշխարհի ուսումնասիրությունը ներառում է կենդանական ու բուսական աշխարհի, դրանց տեսակային բազմազանության, արտաքին կառուցվածքի, կենսակերպի, տարածման և բնական միջավայրերի ճանաչումը, ինչպես նաև երկրաբանական, աշխարհագրական ու բնապահպանական երևույթների վերաբերյալ տեղեկությունները։ Պատկերազարդումները կարևոր լրացում են տեքստային բացատրություններին․ դրանք օգնում են տեսանելի դարձնել նկարագրվող առարկաների և օրգանիզմների առանձնահատկությունները, համեմատել տարբեր տեսակներ ու ավելի հեշտ հիշել դրանց անվանումները։ Գիտահանրամատչելի բնույթը նպաստում է մասնագիտական գիտելիքների մատչելի ներկայացմանը՝ միաժամանակ զարգացնելով բնության նկատմամբ հետաքրքրությունը, դիտողականությունը և ճանաչողական մտածողությունը։ Բառարանի լեզվական արժեքն արտահայտվում է նաև բնագիտական անվանումների ու եզրույթների հավաքման և բացատրության մեջ, ինչը կարող է օգտակար լինել հայերեն գիտական բառապաշարի ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը նշանակալի տեղեկատու նյութ է բնագիտությամբ հետաքրքրվողների, ուսուցիչների, սովորողների և ինքնակրթությամբ զբաղվողների համար՝ ծառայելով որպես բնության մասին գիտելիքների ձեռքբերման ու ընդլայնման աղբյուր։

Updated: 2026-11-09

Աշխատությունը բնագիտական և բառարանային բնույթի պատկերազարդ տեղեկատու հրատարակություն է, որի նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել բնաշխարհի բազմազանությանը, բնական երևույթներին, կենդանական ու բուսական աշխարհին և դրանց հետ կապված հասկացություններին։ Բառարանային կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս նյութը ներկայացնել առանձին բառահոդվածներով՝ ապահովելով տեղեկությունների համակարգված որոնումն ու ընկալումը։ Պատկերազարդման առկայությունը կարևոր դեր ունի բնագիտական գիտելիքների փոխանցման գործում, քանի որ տեսողական նյութը նպաստում է նկարագրվող առարկաների, օրգանիզմների և երևույթների ճանաչմանը, դրանց արտաքին հատկանիշների տարբերակմանը և անվանումների մտապահմանը։ Նման բնույթի բառարաններում սովորաբար ընդգրկվում են բնության տարբեր ոլորտներին վերաբերող բացատրություններ՝ բույսերի ու կենդանիների տեսակների, նրանց կառուցվածքի, կենսակերպի, տարածման, բնական միջավայրերի, աշխարհագրական առանձնահատկությունների և բնության մեջ տեղի ունեցող գործընթացների մասին։ Բնաշխարհի վերաբերյալ տեղեկությունները ներկայացվում են ճանաչողական ու ուսուցողական նպատակով՝ խթանելով դիտողականությունը, հետաքրքրասիրությունը և բնության նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքը։ Հրատարակության բառապաշարային նյութը կարող է օգտակար լինել նաև լեզվական տեսանկյունից՝ նպաստելով բնագիտական եզրույթների, անվանումների և դրանց իմաստների յուրացմանը։ Այն արժեքավոր է բնագիտությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսուցիչների, սովորողների և ինքնակրթությամբ զբաղվողների համար՝ միավորելով բառարանի տեղեկատու գործառույթն ու պատկերազարդ ուսումնական նյութի ճանաչողական հնարավորությունները։

Updated: 2026-11-09